Nhẫn nhịn chính là bản lĩnh co.
Trong mối quan hệ, giao lưu giữa người với người, có một cửa ải mà nhất thiết ai cũng phải qua. Đó là cửa ải gì vậy? Đó chính là cửa ải “nhẫn nại”. Nhẫn cái gì? Thứ nhất là nhẫn khí; thứ hai là nhẫn nhục. “Khí” ở đây có nghĩa là sự giận dữ, phẫn nộ, “nhục” có nghĩa là áp bức và lăng nhục. Sự phẫn nộ đến từ sự không công bằng trong cuộc sống, bị lăng nhục xuất phát từ sự bình luận, khen chê về nhân cách con người. Nén giận để cầu an. Phàm là muốn nghĩ cho thông, nhìn cho xa thì giống như tục ngữ đã nói: “Nhẫn nhịn nỗi tức giận một khắc, có thể tránh được nỗi lo phiền trăm ngày”. Người Trung Quốc quan niệm xử thế thì phải nhẫn nhịn, nuốt giận, làm người thì phải học cách chịu nhục để gánh vác trọng trách. Trong con mắt của người Trung Quốc thì nhẫn nại chính là một đức tính tốt đẹp, là khả năng kiềm chế đã được rèn luyện, càng là mưu tính sâu xa lấy co để duỗi.
Câu nói: “Người chịu thiệt thì thường tồn tại, kẻ biết nhẫn nhịn thì tự mình yên ổn” cũng có ý khuyên răn chúng ta nên nhẫn nại. Nhẫn nại chính là một phương thức thích ứng với sự chọn lọc trong tự nhiên và cạnh tranh trong xã hội của nhân loại. Phàm là những tranh chấp không đầu không cuối trên đời này đều bắt nguồn từ những chuyện nhỏ lặt vặt không đáng kể. Nhất thời không thể nhẫn nhịn thì sẽ thành họa lớn, không những phương hại người mà hại cả chính mình. Phàm là những người biết nhẫn nhịn, nếu không là anh hùng thì chí ít cũng là kẻ sĩ thành đạt. Ngược lại, những người không biết nhẫn nhịn, cho dù có chút ngu dũng thì cuối cùng sự phân biệt cũng nông cạn. Con người có lúc ngu muội, nếu không biết nuốt cái giận nhỏ thì họa lớn sẽ kéo đến. Con người ta phải biết rằng vì sự sung sướng, vui vẻ của mình, tuyệt không nên vì sự thất lễ của người khác mà giận dữ. Ai ai cũng đều không muốn bị người khác thao túng, chi phối, nếu động một tý là giận dữ thì đương nhiên bạn đã tự đưa mình vào bẫy để người khác thao túng. Hơn thế nữa, họ không những thao túng biểu hiện bên ngoài của bạn mà còn thao túng cả tâm tư, suy nghĩ, tình cảm của bạn nữa. Cứ như vậy, bạn sẽ dễ dàng trở thành đồ chơi trong tay kẻ khác. Đây chính là “kích tướng”. Nhẫn nại không có nghĩa là khiếp nhược, yếu đuối, sợ sệt mà là châm chọc, coi khinh và miệt thị đối phương trong sự ung dung. Vị cao tăng Hàn Sơn đời Đường đã từng hỏi hòa thượng Thập Đắc: “Nếu như có người coi khinh ta, miệt thị ta, làm hại ta, độc ác với ta, căm hận ta, ức hiếp ta thì ta phải làm như thế nào?” Thập Đắc đáp: “Nên nhẫn nhịn chịu đựng, nhượng bộ họ, đối với họ thì kính trọng mà tránh xa, phải biết chịu khổ, và thiệt thòi, giả câm giả điếc, gạt tất cả mọi thứ sang một bên, không để ý gì, nhìn mọi việc với ánh mắt lạnh lùng, xem xét kết cục của họ rốt cuộc là như thế nào?” Nghệ thuật sống kiểu đại trí đại dũng này nếu dùng câu nói “không đánh mà thắng, không nói mà linh ứng” của Lão Tử để bình luận thì thật xác đáng.
Bất kể là dân tộc hay cá nhân, nếu thời gian sinh tồn càng lâu dài thì bản lĩnh chịu đựng càng sâu sắc. Sống ở trên đời này, muốn sự nghiệp thành đạt thì ai ai cũng đều khó tránh khỏi một quá trình gập ghềnh nhiều trắc trở, phải nhẫn nhục chịu đựng để hoàn thành nhiệm vụ nặng nề. Do đó, nhẫn nhục chính là sự thay thế tất nhiên cho những hành động của mình. Có thể nhịn nhục, chịu đựng được hay không chính là sự khác biệt giữa vĩ nhân và người thường. Việc Hàn Tín chịu nhục chui háng, Trương Lương sửa giày dưới cầu đều là những câu chuyện thép về chịu nhục. Khuất phục có thể làm cho con người bực bội, thôi thúc con người phấn đấu vươn lên, là một động lực vô hình giúp con người tiến lên phía trước. Nhà sử học Tư Mã Thiên đã nói: “Văn vương bị bắt mà viết “Chu Dịch”, Khuất Nguyên bị đày mà viết “Li Tao”, Trọng Ni bị khốn mà sáng tác “Xuân Thu”; Tả Khâu ngây dại mà có “Quốc Ngữ”, Tôn Tử què chân mà sửa “Binh pháp”, Bất Vi đời Thục mà truyền lại cuốn “Mục Lãm”, Hàn Phi vì Tần mà viết ba tác phẩm “Thuyết nan”, “Nhân cô phẫn” và “Đào”; thánh hiền đại để đều vì phẫn nộ mà sáng tác vậy”. “Việc nhỏ không nhịn ắt hỏng việc lớn”. Tư Mã Thiên cũng vì bị cung hình (bị thiến) mà sau đó biên soạn “Sử kí”. Nhẫn nại vừa có thể giữ sáng suốt giữ mình, vừa có thể lấy co để cầu duỗi, bởi thế, phàm là những người có hoài bão, chí hướng lớn lao đều nên học để biết nhẫn nại, nhẫn nại, lại nhẫn nại.
Nhẫn nại, với tư cách là nghệ thuật đối nhân xử thế, thường có hai loại phương thức vận dụng cụ thể: ức chế và lãng quên. Đối với những người tâm lý khoẻ mạnh, có thể điều tiết cơ chế phòng ngự tâm lý bên trong theo ý muốn của mình thì sẽ đem những chuyện không vui trong cuộc sống và những tâm trạng không tốt do nó mang lại ức chế xuống tận cùng ý thức. Sự ức chế và lãng quên nếu đem so sánh thì sự lãng quên càng có vai trò loại trừ triệt để. Sự nhẫn nại bị đè nén quá mức vô hình chung đã tạo thành nỗi đau khổ khi bị ức chế. Trong xã hội loài người, quả thật có rất nhiều chuyện muốn nhẫn nhịn mà không thể nhẫn nhịn được. Đến ngay cả người nổi tiếng vốn hiền hòa, đôn hậu là Khổng Lão Phu Tử cũng đã từng nếm mùi vị của “có thể nhẫn nhịn nhưng lại không thể nhẫn nhịn được”. Phải chăng điều mấu chốt của khả năng nhẫn nhịn không phải ở chính bản thân sự việc mà chỗ bạn xem nó được chừng bao nhiêu phần. Nếu như bạn đối với những oán hận trong cuộc sống mà lúc nào cũng biết khắc cốt ghi tâm, luôn luôn để trong lòng thì bạn sẽ không bao giờ vượt qua được cửa ải nhẫn nại. Ngược lại, nếu đối với những chuyện nhỏ bạn đều có thể coi như không nhìn thấy, khi nó xảy ra rồi là xong, không còn nhớ gì nữa thì bạn có thể “thanh đạm để sáng trí, tĩnh lặng để vươn xa”. Người Trung Quốc gọi kiên nghị nhẫn nại là thế, sùng bái nhẫn nại “là thể hiện sự trưởng thành hoàn chỉnh về nhân cách xã hội của người Trung Quốc”.