BÙNG, bùng, bập bập bùng…
- Hello!
Viên tướng ngạc nhiên quay lại.
- Hello! Ông đáp.
Viên trung tướng đứng kia, trên bờ hè, trước khách sạn. Cánh tay trái áo «ca pốt» của ông vẫn nhét vào túi áo rộng, và bàn tay độc nhất của ông cầm tẩu thuốc.
- Ông mạnh khỏe chứ?
- Không khỏe lắm, còn ông?
- Tôi cũng không được dễ chịu.
Viên trung tướng rít một hơi thuốc, rồi cất tẩu ra khỏi miệng, ông đưa mắt nhìn làn khói ông vừa thở ra.
- Trước hết, và mặc dầu chuyện xảy ra đã rất lâu rồi, tôi cần phải xin lỗi ông về cái việc năm ngoái; người ta đã trao cho chúng tôi bản khiếu nại của ông. Hẳn ông cũng tin cho rằng tôi chẳng can dự gì vào đấy và thực tình tôi rất phiền lòng về chuyện đã xảy ra.
Viên tướng lơ đãng nhìn ông ta.
- Thế ai là người có lỗi? Ông hỏi.
- Ông đoàn phó của tôi. Chính ông ta là nguyên nhân của tất cả việc rắc rối này. Nhưng ta ra ngồi chỗ nào đi; tôi sẽ kể rành rọt ông nghe tất cả câu chuyện.
- Tôi lấy làm tiếc, nhưng lúc này tôi không có thì giờ. Ta có thể đứng nói chuyện một lát được.
- Thế thì ta để đến tối thì hơn. Nhưng trước hết, ông hãy cho tôi biết công việc của ông ra sao?
- Không tốt, tôi đã nói với ông rồi, viên tướng đáp. Đường sá rất khó khăn.
- Phải, phải, tôi biết.
- Và tệ nhất là một công nhân của chúng tôi chết.
- Chết à? Vì sao? Các ông gặp tai nạn à?
- Không. Nhiễm trùng.
- Vì cái gì?
- Không rõ ràng lắm. Có lẽ vì một khúc xương hay một mảnh kim khí nào đấy.
Viên trung tướng có một cử chỉ ngạc nhiên.
- Hẳn ông định trả một số tiền bồi thường cho gia đình hắn chứ?
Viên tướng gật đầu và, sau vài giây im lặng:
- Tôi chưa hề thấy nhiều núi đến thế bao giờ! Ông nói.
- Ông còn phải trông thấy nhiều nữa!
- Không, chúng tôi xong rồi; đây là chuyến đi cuối cùng của chúng tôi.
- Các ông xong rồi à? Các ông may mắn nhỉ! Ấy, tôi thì còn phải trông thấy núi nhiều.
- Đâu đâu cũng núi, trên núi thanh niên trai gái sửa sang làm ruộng bậc thang. Ông đã nhìn thấy họ chưa?
- Sao lại chưa? Họ chỉ có việc đào, đào hoài.
- Họ khai hoang đất mới để trồng ngũ cốc.
- Tôi thấy có nơi họ gieo cả hai bên đường xe lửa.
- Họ gieo khắp chỗ. Hình như hiện thời họ không đủ đất trồng trọt.
- Hẳn là họ mừng thấy chúng ta bốc quân lính của ta đi.
- Phải. Đất các nghĩa địa bỏ trống lập tức được gieo trồng ngay. Như thế gọi là tước bỏ cái nhân tố anh hùng của đất đi đấy.
Viên tướng bật cười:
- Thế còn công việc của ông ra sao?
- Rất tồi, ông kia đáp. Đã gần mười tháng nay chúng tôi trèo đèo lội suối khắp Albania, nhưng cho đến bây giờ vẫn không kết quả lắm.
- Vướng mắc à? Trước đây ông đã nói cho tôi biết thế.
- Phải, hàng đống, viên trung tướng vừa nói vừa thở dài. Và cơ hồ thế chưa đủ, lại thêm một chuyện rất phiền nữa xảy ra cho chúng tôi.
- Gì thế?
- Một chuyện rất tệ. Ông không thấy là tôi trơ có một mình thôi ư? Nhưng chính tôi đang định hỏi ông: bạn đồng sự của ông đâu, đức cha ấy?
- Ở trên kia, trong phòng ông ấy thì phải.
Ông kia bật cười.
- Tôi đã có một ý nghĩ xấu, ông ta nói. Bởi vì ông thị trưởng nhà tôi chắc chắn là đang có chuyện rắc rối.
- Có chuyện gì xảy ra cho ông ấy thế?
- Ông ta đã bị gọi về cấp tốc, viên trung tướng nói. Thế là vì ông ta mà mấy tuần lễ nay chúng tôi phải đình chỉ công việc tìm kiếm.
- Thế ông không biết vì sao người ta gọi ông ấy về à?
- Tôi ngờ ngợ, nhưng có rất nhiều phần chắc là tôi không lầm. Nếu chuyện tai tiếng này vỡ lở trong báo giới thì kết thúc sẽ chẳng hay ho gì.
- Ông ta không biển thủ tiền quỹ dành cho công việc tìm kiếm đấy chứ?
- Còn nặng hơn thế nữa kia.
- Ông làm cho tôi đâm ra tò mò đấy.
- Ông biết rằng chúng tôi không có những bản danh sách rõ ràng, viên trung tướng nói tiếp. Vì thế cho nên hình như có nhiều gia đình, nhất là các gia đình sĩ quan, đã hứa hẹn những món thưởng lớn cho những người phụ trách tìm kiếm di hài. Tất nhiên không phải hứa với tôi, ông ta vừa nói thêm vừa cười. Đối với tôi, chẳng ai dám bạo gan đề nghị như vậy. Song đối với những người phụ tá của tôi thì chắc chắn là có.
- Có thể lắm, viên tướng nói.
- Xem ra thì thực sự chính là như thế. Song tai hại không phải ở chỗ ấy. Vì nói cho cùng, người ta có quyền thưởng công những người giúp việc mình, cái đó không ai có thể ngăn cản được. Có phải không ông?
- Có thể.
- Tai hại là ở chỗ khác, và có lẽ tai hại đó sẽ không xảy ra nếu như chúng tôi đã gom tất cả các di hài lại một lần, như các ông đã làm, chứ không gửi về từng đợt được, đến đâu gửi về đến đấy.
- Chúng tôi quả đã tập hợp lại cả một đội quân, viên tướng nói.
- Nếu chúng tôi đừng lần lượt gửi về từng nhóm một thì cái trò gian lận không đến nỗi bị phát hiện sớm đến thế, vì có lẽ chẳng ai nghĩ đến chuyện đem hài cốt chắp lại thành bộ xương, kiểm tra xem chiều cao có phù hợp với chiều cao của người lính bị giết làm gì.
- Thế ai đã phát hiện ra?
- Nghe đâu một gia đình đã phát hiện ra đầu tiên sự đánh tráo ấy, và ông thừa biết khi một câu chuyện như thế chớm lộ là mọi sự vỡ lở lung tung, và ai nấy đều nghi nghi hoặc hoặc tất cả.
- Bây giờ thì tôi hiểu. Nói cách khác, những người dưới quyền ông đã lầm lẫn trong việc xác nhận tính danh các di hài.
- Đúng ra thì tôi phải nói là họ đã đem tên những binh sĩ người nhà đặc biệt dặn dò họ tìm hộ mà gán cho hài cốt những người lính vô danh. Tóm lại, nếu câu chuyện này quả có thật thì đây là một vụ lừa đảo lớn. Các di hài đã được đưa về các gia đình không phải gia đình họ.
- Và việc đó đã được tiến hành một cách có ý thức rõ ràng và thản nhiên?
- Chắc hẳn là như thế, vì tôi không được tin gì về ông thị trưởng nhà tôi nữa.
- Hắn có đoán biết được lý do hắn bị gọi về không?
- Không, hắn đã nhận được một bức điện báo tin vợ hắn bị ốm lại. Rồi chính tôi cũng nhận được bức thư của một người bạn thân của tôi ở Bộ. Thật là một chuyện quái quỷ!
- Một chuyện bẩn thỉu, viên tướng nói.
- Người ta lại còn nói rằng nhiều cái sọ thiếu hàng đống răng vàng mà đáng lẽ nhất định là phải có, viên trung tướng nói thêm.
- Nhưng các ông không lập biên bản cho mỗi ngôi mộ mới khai quật ư?
- Không, ông kia đáp. Đối với răng vàng hay nhẫn có giá trị đôi khi chúng tôi tìm thấy, cũng chẳng có biên bản gì cả.
- Thế thì phiền thật đấy.
- Tôi bắt đầu chán lắm rồi. Tôi bây giờ hoàn toàn một thân một mình. Tôi thấy ngày mai các ông đã đi rồi mà thèm.
Viên tướng châm một điếu thuốc lá.
- Nhất là khi trời sắp tối, tôi thấy giờ khắc dài vô hạn. Thật còn chán hơn cả trèo non lội suối và ngủ dưới lều vải.
- Biết làm thế nào được?
- Vậy mà đã một năm rưỡi trời nay, chúng tôi chỉ có leo hết ngọn núi này sang ngọn núi nọ, qua hết thung lũng này sang thung lũng khác, tưởng đâu như chúng tôi là những nhà địa chất. Thế mà bây gờ, rút cục, chúng tôi buồn chán như thế đó.
- Ông nói đúng đấy, như những nhà địa chất.
- Và ông hãy nghĩ xem, ta tìm quặng gì nào, viên trung tướng nói. Một nguyên tố do cái chết tạo ra.
Viên tướng mỉm cười.
- Ông thứ lỗi cho tôi nghe, viên tướng vừa nói vừa nhìn đồng hồ. Ngày hôm nay tôi còn có nhiều việc phải làm.
- Tôi có cảm tưởng hôm nay là một ngày hết sức nhộn nhịp đối với tất cả mọi người.
- Như mọi hôm trước một ngày hội.
- Nghe đâu là ngày hội lớn nhất của họ đấy.
- Phải. Hội mừng ngày giải phóng của họ, họ gọi như thế đấy.
- Tôi không muốn giữ ông lại. Mong rằng buổi tối ta sẽ lại gặp nhau.
- Tôi sẽ quanh quẩn đây thôi; xong việc một cái là tôi trở về khách sạn ngay.
- Vậy, lát nữa nhé.
- Vâng, lát nữa.
Viên tướng vứt đầu mẩu thuốc lá vào một cái bình và định ra thang máy, nhưng đến lúc cuối cùng, ông quay trở lại chỗ người bạn đồng nghiệp.
- Có thể làm gì cho mười một anh chàng kia được không? Ông hỏi.
Viên trung tướng nhún vai.
- Khó đấy, rất khó là đằng khác, ông ta nói.
- Tại sao? Tất các ông có địa chỉ các gia đình mà các ông đã gửi họ tới chứ.
Ông kia chua chát mỉm cười:
- Nói thì rất dễ, ông bạn đồng nghiệp ạ, nhưng ông hãy nghĩ kỹ một chút xem đối với các gia đình đó sẽ là một tấn thảm kịch như thế nào nếu ta yêu cầu họ trả lại những hài cốt kia!
- Đó có phải là một lý do đầy đủ không?
- Còn gay hơn thế nữa kia, trung tướng nói, cái đó còn chưa thấm vào đâu so với những rắc rối khác về mặt pháp lý. Dù sao đi nữa, tối nay ta sẽ nói chuyện đó lâu hơn.
- Đồng ý, viên tướng đáp, và ông bước vào thang máy.
