Tối hôm đó, theo yêu cầu của Poirot, tôi ghé qua nhà ông sau bữa tối. Caroline nhìn tôi ra đi với vẻ miễn cưỡng rõ rệt. Tôi nghĩ hẳn là bà ấy muốn đi cùng tôi lắm.

Poirot chào đón tôi rất nồng hậu. Ông đặt một chai rượu whisky Ailen (thứ mà tôi ghét cay ghét đắng) lên một chiếc bàn nhỏ, cùng với bình nước soda và một cái ly. Còn bản thân ông thì đang loay hoay pha sô-cô-la nóng. Sau này tôi mới biết đó là thức uống ưa thích của ông.

Ông lịch sự hỏi thăm chị tôi, người mà ông khẳng định là một phụ nữ vô cùng thú vị.

"Tôi e là ông đã làm cho bà ấy tự phụ rồi đấy," tôi nói một cách khô khan. "Còn chuyện chiều Chủ Nhật thì sao?"

Ông cười, mắt lấp lánh.

"Tôi luôn thích sử dụng người có chuyên môn," ông nhận xét một cách bí ẩn, nhưng lại từ chối giải thích câu nói đó.

"Dù sao thì ông cũng thu thập được hết chuyện tầm phào của địa phương rồi," tôi nhận xét. "Có đúng, có sai."

"Và cả rất nhiều thông tin quý giá nữa," ông nói thêm một cách điềm tĩnh.

"Chẳng hạn như...?"

Ông lắc đầu.

"Tại sao anh không nói sự thật với tôi?" ông phản bác. "Ở một nơi như thế này, mọi hành tung của Ralph Paton chắc chắn sẽ bị lộ. Nếu chị anh không tình cờ đi ngang qua khu rừng hôm đó thì cũng sẽ có người khác đi qua thôi."

"Tôi nghĩ cũng phải," tôi càu nhàu đáp. "Còn chuyện ông quan tâm đến các bệnh nhân của tôi thì sao?"

Đôi mắt ông lại lấp lánh.

"Chỉ một người thôi, bác sĩ ạ. Chỉ một người duy nhất."

"Người cuối cùng ư?" tôi phỏng đoán.

"Tôi thấy cô Russell là một đối tượng nghiên cứu vô cùng thú vị," ông nói một cách lảng tránh.

"Ông có đồng ý với chị tôi và bà Ackroyd rằng cô ta có điều gì đó mờ ám không?" tôi hỏi.

"Hử? Anh nói gì cơ—mờ ám sao?"

Tôi giải thích theo khả năng của mình.

"Và họ nói thế thật sao?"

"Chẳng phải chị tôi đã nói với ông như vậy vào chiều hôm qua sao?"

"C’est possible (Có lẽ vậy)."

"Chẳng có lý do gì cả," tôi khẳng định.

"Les femmes (Phụ nữ)," Poirot khái quát. "Họ thật kỳ diệu! Họ suy diễn lung tung—và bằng một phép màu nào đó, họ lại đúng. Thực ra không hẳn là vậy đâu. Phụ nữ quan sát hàng ngàn chi tiết nhỏ nhặt một cách vô thức mà chính họ cũng không hay biết. Tiềm thức của họ tổng hợp những điều nhỏ bé đó lại—và họ gọi kết quả là trực giác. Còn tôi, tôi rất am hiểu tâm lý học. Tôi biết những điều này."

Ông ưỡn ngực đầy vẻ quan trọng, trông nực cười đến mức tôi suýt nữa thì không nhịn được cười. Sau đó, ông nhấp một ngụm sô-cô-la nhỏ và cẩn thận lau bộ ria mép.

"Tôi muốn ông nói cho tôi biết," tôi thốt lên, "ông thực sự nghĩ gì về tất cả chuyện này?"

Ông đặt tách xuống.

"Anh muốn biết sao?"

"Đúng vậy."

"Anh đã thấy những gì tôi thấy. Chẳng lẽ ý nghĩ của chúng ta lại không giống nhau sao?"

"Tôi e là ông đang cười nhạo tôi," tôi nói một cách cứng nhắc. "Tất nhiên rồi, tôi đâu có kinh nghiệm gì trong những vụ việc kiểu này."

Poirot mỉm cười với tôi một cách bao dung.

"Anh giống như một đứa trẻ muốn biết động cơ hoạt động như thế nào vậy. Anh muốn nhìn nhận vụ việc này không phải dưới con mắt của một bác sĩ gia đình, mà bằng con mắt của một thám tử—người không biết và không quan tâm đến ai—đối với người đó, tất cả bọn họ đều là người lạ và đều đáng nghi như nhau."

"Ông diễn đạt hay lắm," tôi nói.

"Vậy thì tôi sẽ giảng cho anh nghe một bài nhỏ. Việc đầu tiên là phải nắm rõ diễn biến những gì đã xảy ra vào tối hôm đó—luôn phải ghi nhớ rằng người đang nói có thể đang nói dối."

Tôi nhướn mày.

"Một thái độ khá đa nghi."

"Nhưng cần thiết—tôi cam đoan với anh là cần thiết. Giờ thì đầu tiên—Bác sĩ Sheppard rời khỏi nhà lúc tám giờ năm mươi phút. Sao tôi biết được điều đó?"

"Bởi vì chính tôi đã nói với ông mà."

"Nhưng có thể anh không nói thật—hoặc chiếc đồng hồ anh xem có thể bị sai. Nhưng Parker cũng nói rằng anh rời khỏi nhà lúc tám giờ năm mươi phút. Vì vậy, chúng ta chấp nhận lời khai đó và tiếp tục. Lúc chín giờ, anh tình cờ gặp một người đàn ông—và ở đây chúng ta bước vào cái gọi là 'Câu chuyện lãng mạn về Người Lạ Bí ẩn'—ngay bên ngoài cổng khu Park. Sao tôi biết được điều đó là đúng?"

"Tôi đã nói với ông..." tôi lại bắt đầu, nhưng Poirot ngắt lời tôi bằng một cử chỉ mất kiên nhẫn.

"À! tối nay anh hơi ngốc đấy, bạn của tôi ạ. Anh biết là chuyện đó có thật—nhưng làm sao tôi biết được? Eh bien, tôi có thể nói với anh rằng Người Lạ Bí ẩn đó không phải là ảo giác của anh, bởi vì người hầu gái của cô Ganett đã gặp hắn vài phút trước anh, và hắn cũng hỏi cô ta đường đến Fernly Park. Do đó, chúng ta chấp nhận sự hiện diện của hắn, và chúng ta có thể khá chắc chắn về hai điều: hắn là người lạ đối với vùng này, và bất kể mục đích của hắn khi đến Fernly là gì, thì cũng chẳng có gì bí mật cả, vì hắn đã hỏi đường đến đó tới hai lần."

"Vâng," tôi nói, "tôi hiểu rồi."

"Bây giờ tôi đã tự mình tìm hiểu thêm về gã này. Tôi biết được hắn đã uống rượu tại quán Three Boars, và cô nhân viên pha chế ở đó nói rằng hắn nói giọng Mỹ và đề cập đến việc vừa mới từ Mỹ sang. Anh có thấy hắn nói giọng Mỹ không?"

"Có, tôi nghĩ là có," tôi nói sau một hoặc hai phút hồi tưởng; "nhưng rất nhẹ."

"Précisément (Chính xác). Còn thứ này nữa, anh có nhớ tôi đã nhặt được trong nhà chòi không?"

Ông đưa cho tôi chiếc ngòi bút nhỏ. Tôi tò mò nhìn nó. Rồi một ký ức về điều gì đó tôi từng đọc chợt ùa về trong tâm trí.

Poirot, người đang quan sát nét mặt tôi, gật đầu.

"Phải, bạch phiến 'tuyết'. Những người dùng ma túy thường mang nó như thế này, và hít lên mũi."

"Diamorphine hydrochloride," tôi lẩm bẩm như một cái máy.

"Phương pháp sử dụng ma túy này rất phổ biến ở bên kia đại dương. Thêm một bằng chứng nữa, nếu chúng ta cần, rằng gã đó đến từ Canada hoặc Mỹ."

"Điều gì đã thu hút sự chú ý của ông đến cái nhà chòi đó vậy?" tôi tò mò hỏi.

"Viên thanh tra bạn tôi mặc nhiên cho rằng bất cứ ai dùng con đường đó đều chỉ để đi tắt đến ngôi nhà, nhưng ngay khi nhìn thấy nhà chòi, tôi nhận ra rằng bất cứ ai dùng nhà chòi làm điểm hẹn cũng sẽ đi con đường đó. Giờ đây, có vẻ khá chắc chắn là người lạ đó không đến cửa trước cũng chẳng đến cửa sau. Vậy có phải ai đó trong nhà đã ra ngoài gặp hắn không? Nếu vậy, còn nơi nào thuận tiện hơn cái nhà chòi nhỏ đó chứ? Tôi đã lục soát nó với hy vọng tìm thấy manh mối nào đó bên trong. Và tôi đã tìm thấy hai thứ: mảnh vải cambric và chiếc ngòi bút."

"Còn mảnh vải cambric thì sao?" tôi tò mò hỏi. "Nó có ý nghĩa gì?"

Poirot nhướn mày.

"Anh không chịu sử dụng những tế bào xám nhỏ bé của mình rồi," ông nhận xét một cách khô khan. "Mảnh vải cambric hồ cứng đó đáng lẽ phải rất rõ ràng mới phải."

"Với tôi thì không rõ ràng lắm." Tôi đổi chủ đề. "Dù sao thì," tôi nói, "gã đó đã đến nhà chòi để gặp ai đó. Ai là người đó vậy?"

"Đó chính là câu hỏi," Poirot nói. "Anh còn nhớ bà Ackroyd và con gái đã từ Canada đến đây sống chứ?"

"Có phải đó là điều ông ám chỉ hôm nay khi buộc tội họ che giấu sự thật không?"

"Có lẽ vậy. Giờ thì một điểm khác. Anh nghĩ sao về câu chuyện của cô hầu gái?"

"Câu chuyện nào cơ?"

"Câu chuyện về việc cô ta bị đuổi việc ấy. Mất tận nửa giờ để đuổi một người hầu ư? Chuyện về những giấy tờ quan trọng đó có đáng tin không? Và hãy nhớ rằng, dù cô ta nói mình ở trong phòng ngủ từ chín giờ ba mươi đến mười giờ, nhưng không có ai xác nhận lời khai của cô ta cả."

"Ông làm tôi bối rối quá," tôi nói.

"Với tôi thì mọi chuyện ngày càng rõ ràng hơn. Nhưng bây giờ hãy cho tôi biết ý tưởng và giả thuyết của chính anh xem."

Tôi lấy một tờ giấy từ túi ra.

"Tôi chỉ nguệch ngoạc viết ra vài gợi ý thôi," tôi nói một cách đầy vẻ xin lỗi.

"Tuyệt vời đấy—anh có phương pháp làm việc. Hãy cho tôi nghe đi."

Tôi đọc lên với giọng hơi bối rối.

"Trước hết, người ta phải nhìn nhận sự việc một cách logic——"

"Đúng là điều mà Hastings tội nghiệp của tôi thường nói," Poirot ngắt lời, "nhưng than ôi! cậu ấy chẳng bao giờ làm được như vậy cả."

"Điểm thứ 1.—Người ta nghe thấy ông Ackroyd đang nói chuyện với ai đó vào lúc chín giờ rưỡi."

"Điểm thứ 2.—Vào một lúc nào đó trong buổi tối, Ralph Paton hẳn đã lẻn vào qua cửa sổ, bằng chứng là những dấu giày của cậu ta."

"Điểm thứ 3.—Ông Ackroyd rất lo lắng vào buổi tối hôm đó, và ông chỉ cho phép người quen vào."

"Điểm thứ 4.—Người ở cùng ông Ackroyd lúc chín giờ rưỡi đang đòi tiền. Chúng ta biết Ralph Paton đang mắc nợ."

"Bốn điểm này cho thấy người ở cùng ông Ackroyd lúc chín giờ rưỡi chính là Ralph Paton. Nhưng chúng ta biết ông Ackroyd vẫn còn sống vào lúc chín giờ bốn mươi lăm phút, do đó không phải Ralph là người giết ông ấy. Ralph đã để cửa sổ mở. Sau đó, hung thủ đã đi vào bằng lối đó."

"Và ai là hung thủ?" Poirot hỏi.

"Gã người Mỹ lạ mặt đó. Hắn có thể đã cấu kết với Parker, và có lẽ Parker chính là kẻ đã tống tiền bà Ferrars. Nếu vậy, Parker có thể đã nghe đủ để nhận ra mọi chuyện đã bại lộ, nói cho đồng bọn biết, và gã kia đã gây án bằng con dao găm mà Parker đưa cho."

"Đó cũng là một giả thuyết," Poirot thừa nhận. "Rõ ràng là anh cũng có chút tế bào não đấy. Nhưng nó vẫn để lại nhiều điểm chưa được giải thích."

"Chẳng hạn như...?"

"Cuộc gọi điện thoại, cái ghế bị đẩy ra——"

"Ông thực sự nghĩ cái sau quan trọng sao?" tôi ngắt lời.

"Có lẽ là không," bạn tôi thừa nhận. "Nó có thể bị kéo ra do vô ý, và Raymond hoặc Blunt có thể đã đẩy nó về chỗ cũ một cách vô thức trong cơn xúc động. Rồi còn bốn mươi bảng bị mất nữa."

"Do ông Ackroyd đưa cho Ralph," tôi đề nghị. "Có lẽ ông ấy đã suy nghĩ lại sau khi từ chối lúc đầu."

"Điều đó vẫn còn một việc chưa giải thích được?"

"Việc gì?"

"Tại sao Blunt lại chắc chắn trong tâm trí mình rằng người ở cùng ông Ackroyd lúc chín giờ rưỡi là Raymond?"

"Anh ta đã giải thích chuyện đó rồi mà," tôi nói.

"Anh nghĩ vậy sao? Tôi sẽ không ép vấn đề đó nữa. Thay vào đó, hãy cho tôi biết, lý do Ralph Paton biến mất là gì?"

"Chuyện đó khó hơn đấy," tôi chậm rãi nói. "Tôi phải trả lời với tư cách là một bác sĩ. Hệ thần kinh của Ralph chắc hẳn đã bị suy sụp! Nếu cậu ta đột nhiên phát hiện ra chú mình bị sát hại chỉ vài phút sau khi cậu ta rời đi—sau một cuộc đối chất có lẽ khá gay gắt—chà, cậu ta có thể sẽ hoảng sợ và bỏ trốn ngay lập tức. Người ta vẫn thường làm vậy—hành động như kẻ có tội trong khi thực ra hoàn toàn vô tội."

"Vâng, điều đó đúng," Poirot nói. "Nhưng chúng ta không được bỏ sót một điều."

"Tôi biết ông định nói gì rồi," tôi nhận xét: "động cơ. Ralph Paton thừa kế một gia tài lớn từ cái chết của ông chú."

"Đó là một động cơ," Poirot đồng ý.

"Một sao?"

"Mais oui (Tất nhiên rồi). Anh có nhận ra rằng có ba động cơ riêng biệt đang hiện rõ trước mắt chúng ta không. Chắc chắn ai đó đã đánh cắp chiếc phong bì màu xanh và nội dung bên trong. Đó là một động cơ. Tống tiền! Ralph Paton có thể chính là người đã tống tiền bà Ferrars. Hãy nhớ rằng, theo những gì Hammond biết, Ralph Paton gần đây không hề xin ông chú giúp đỡ. Điều đó cho thấy có vẻ như cậu ta đã được cung cấp tiền từ nguồn khác. Sau đó là sự thật rằng cậu ta đang vướng vào một... anh gọi là gì nhỉ... rắc rối? Mà cậu ta sợ ông chú sẽ biết được. Và cuối cùng là động cơ mà anh vừa đề cập đến."

"Chao ôi," tôi nói, khá sửng sốt. "Vụ án có vẻ bất lợi cho cậu ta quá."

"Vậy sao?" Poirot nói. "Đó là điểm chúng ta không đồng ý với nhau đấy. Ba động cơ—thế là quá nhiều rồi. Tôi thiên về suy nghĩ rằng, xét cho cùng, Ralph Paton vô tội."