Suốt tuần, Glass chỉ đến văn phòng, cố hết sức tập quen với tường kính, sắt thép, không khí tù đọng và trên tất cả là độ cao đáng sợ. Ông cố ngồi cho hết thời gian làm việc; mỗi sáng nhanh nhẹn bước vào lúc chín giờ để rồi năm, sáu tiếng sau, ông sầu thảm cố lết ra ngoài. Một ngày nọ, Glass chợt nhớ trong phòng không còn ai khác nên châm thuốc hút. Tự cho phép mình hưởng thụ, ông ngả người, dựa hẳn vào lưng ghế và gác hai chân lên bàn. Chưa bao giờ hút thuốc lén lút lại thơm ngon, phấn kích và khoan khoái đến thế, kể cả lúc mười tuổi khi Glass trộm thuốc lá trong túi áo ông bố.
Nhưng dần dà, ông nhận thấy mình tự chuốc họa vào thân. Trước nhất, cửa sổ phòng đóng kín mít thế này, làm sao khói thuốc thoát ra ngoài được? Trong không khí tù đọng, mùi hôi thuốc lá quanh quẩn cả tuần sẽ tố giác ông. Và hơn thế, ông sẽ phải xử lý tàn và đầu thuốc như thế nào? Loanh quanh mãi, ông tự làm gạt tàn bằng giấy bạc gói kẹo sôcôla ai đó bỏ trong thùng rác. Ông cực kỳ tự hào vì sự tháo vát và sáng tạo kiểu Robinson Crusoe này. Hút xong, ông bắt chước Louise gấp mảnh giấy bạc thật gọn gàng rồi nhét vào túi và ngạc nhiên vì đầu thuốc đã dụi tắt ngấm rồi mà vẫn còn nóng rẫy. Sau đó, với sự thận trọng của kẻ vừa phạm tội tày đình, Glass len lén ra nhà vệ sinh, vào một ngăn và cài then cẩn thận trước khi mở gói giấy bạc trút hết cả tàn lẫn đầu mẩu vào bồn cầu. Nhưng tất nhiên đầu lọc thuốc quá nhẹ, không chịu chìm. Sau mấy lần giật nước không ăn thua, Glass phải vớt đầu lọc mềm nhũn, sũng nước bọc trong giấy vệ sinh mang ngược lại văn phòng vứt vào sọt rác. Ông buồn nẫu ruột, thầm đoán thể nào người quét dọn hay gã trực tầng nhiều chuyện cũng bới ra xem và tố cáo ông.
Glass tẩn mẩn nghĩ: không biết người nghiện xì ke, nhất là những kẻ bần cùng trót mắc bẫy heroin, cocaine hay meth (thứ mới xuất hiện gần đây), có phải bực bội liên miên hoặc đau đầu nghĩ kế tránh bị khiển trách như ông không? Sau rồi ông cho rằng có, chỉ có điều bọn họ không thấy được mặt hài hước của hoàn cảnh họ đang lâm vào. Chẳng có ai giống ông ngồi đây ngẫm nghĩ về tình huống cười ra nước mắt của mình.
Chiếc máy tính xách tay bóng lộn, màu xám bạc mà nhân viên ông Mulholland trang bị cho Glass hiện nằm trên bàn làm việc trước mặt ông như thầm thách ông mở máy. Cho đến giờ, ông không còn để tâm đến thách thức ấy. Thời gian chuẩn bị sẵn sàng trước khi chấp bút đã qua ít nhất là nhiều tuần, nếu không nói là nhiều tháng. Khi không biết làm gì, ông dành nhiều giờ liền đọc lướt quá trình hình thành và hoạt động của OSS (tổ chức tiền thân của CIA), CIA (Cục Tình báo Mỹ) và FBI (Cục Điều tra Liên bang Mỹ), DST (mật vụ Pháp), DGSE (cơ quan tình báo Pháp) và SDECE (tổ chức tiền thân của cơ quan tình báo Pháp). Glass còn xem qua thông tin về KGB (cơ quan tình báo Nga), NKVD (mật vụ Nga) và GRU (tình báo quân sự Nga). Tất nhiên, ông không thể bỏ qua hai cơ quan là MI5 và MI6. Glass cố mãi nhưng vẫn không nhớ hai cơ quan này khác nhau điểm gì. Bù đầu trong mớ chữ viết tắt khó hiểu, Glass cảm giác mình như anh hùng trong chuyện cổ dân gian tìm đường thoát khỏi mê cung đầy kỷ hiệu ma thuật và dấu hiệu báo điềm gở để đến hang ổ của thầy phù thủy đại tài.
Về Bill Lớn Mulholland, đúng là có điểm gì đó diệu kỳ. Ông từng là, hoặc được cho là, loài chim hiếm nhất nhốt chung chuồng với nhiều loại chim quý hiếm: điệp viên có lương tâm. Nhiều quan chức cấp cao trong hệ thống tình báo Phía Tây tín nhiệm tính trung thực của Bill Lớn, đồng thời cũng không ít người nguyền rủa nó. Người ta nói khi còn là giám đốc CIA, chính Allen Dulles cũng nhắc đến Bill Lớn như “một gã cao đạo đáng ghét”. William Mulholland, có tên đệm là Pius (người ngoan đạo), luôn tin rằng ngành tình báo có bổn phận phải trung thực và công khai với dân chúng trong chừng mực không làm phương hại đến an ninh quốc gia. Ông nói giản dị: “Nếu không, sao ta có thể tự nhận mình là nhà nước dân chủ?” Theo Glass nhớ thì học thuyết này được công nhận trong thập niên 50. Theo Bill Lớn, chính mẹ ông, bà Margaret Mary Mulholland rèn cho ông thói quen tự bắt mình phải trung thực như vậy. John Glass rầu rĩ nghĩ thầm: muốn có một triệu đôla, thế nào cũng phải dành cả một chương trong tiểu sử Bill Lớn để viết về bà Margaret Mary.
Tiếng chuông điện thoại làm ông giật nẩy mình. Tuy không nói với ai, nhưng thực tâm Glass ghét điện thoại lắm. Mỗi khi nghe chuông reo, hồn vía ông lên mây cả. Glass nhìn đồng hồ treo trên tường, đối diện bàn làm việc: mười giờ bốn mươi bảy phút sáng. Bên ngoài trời quang đãng nhưng gió thổi mạnh. Từ đầu giờ sáng đến giờ, Glass tránh không nghĩ đến cả tòa nhà đang lắc nhẹ bởi cuồng phong bên ngoài.
- Hây, xin chào.
Dù đợi cuộc gọi này cả tuần, thoạt đầu Glass vẫn không nhận ra tiếng người gọi tới. Có tiếng cười khẽ từ đầu dây bên kia:
- Riley đây mà. Ông thuê mật thám mà không nhớ à?
Hóa ra hắn không còn bắt chước giọng ông như hôm trước. Lần này, Riley dùng giọng kẻ cả, trịch thượng như thể hắn là thám tử Sherlock Holmes không bằng.
Glass ậm ừ:
- Tôi đang phân vân không biết cậu đi đâu rồi.
- Tôi cũng thăm thú vài nơi, lùng sục cả trên mạng. Hóa ra tôi “đào bới” được kha khá.
Trong đầu Glass hiện lên hình ảnh con chim nhỏ rụt rè chui dưới bụi rậm mổ mổ đống lá khô mục rữa.
- Thế sao?
Riley trắng trợn nhại lại kiểu nói của Glass:
- Thế đấy.
Cả hai đầu dây đều im lặng. Glass không biết phải nói gì, yêu cầu thông tin ra sao. Một cảm giác bất an hình thành đâu đó trong lồng ngực ông. Glass hình dung rất rõ Riley đang ngả ngớn trên ghế lơ đãng gãi đũng quần jean rộng như bao tải:
- Nghe này. Thứ nhất, tôi biết Bill Lớn sẽ chi tiền để ông viết một cuốn tiểu sử phong phú, hay ho cho ông ta.
Glass nuốt cục nghẹn nơi cổ. Trước nay ông cứ tưởng chỉ có ba người: ông, bố vợ và vợ ông biết chi tiết này.
Sao gã Vượn Cáo này lần ra nhỉ? Bill Lớn không đời nào ba hoa một chuyện như thế. Hay Louise có nói với ai chăng? Xét tính cách của bà, chuyện ấy khó lòng xảy ra. Glass thận trọng:
- Tôi chắc cậu kết luận không có căn cứ rồi.
Riley không buồn phân bua, giải thích. Hắn huỵch toẹt:
- Ta vẫn chưa bàn về thù lao của tôi.
- Thế cậu không nhớ à? Tôi đã yêu cầu cậu làm hợp đồng chính thức mà?
- Khổ nỗi công việc ông giao cho tôi không bình thường.
Glass chờ nhưng gã kia không vội. Rõ ràng, hắn đang rất khoái trá vì chơi được Glass một vố. Glass cố tỏ vẻ thờ ơ:
- Kìa, cậu bảo tình cờ biết tin quan trọng. Sao còn chưa nói đi?
Riley cười hềnh hệch:
- Theo cách hiểu của tôi, hai ta là đối tác cùng thực hiện dự án. Dù ai giới thiệu tôi với ông cũng thế thôi, ta vẫn là đối tác. Đồng ý chưa nào?
- Không. Cậu làm thuê cho tôi. Tôi là ông chủ. Tôi bảo gì cậu làm nấy.
- .... và theo tôi biết, chúng ta tự tìm đến nhau nên công bằng chỉ có thể có khi tôi là đối tác, hưởng quyền lợi giống như ông.
- Ý cậu là sao?
- Có nghĩa phần tôi là nửa triệu, năm mươi phần trăm thù lao viết cuốn sách chân thực và khách quan này. Ta “cưa đôi”, phải không hả ông bạn John?
Mồ hôi lấm tấm phía trên môi trên của Glass. Thốt nhiên, tâm trí ông u mê, tê dại. Glass nghe tiếng mình méo mó hẳn:
- Nói xem cậu biết những gì?
Glass cảm giác ở đầu dây bên kia, Riley đang vươn vai thích thú, tay gãi liên hồi.
- Chưa. Giờ chưa được.
- Tại sao?
Hắn im lặng ngẫm nghĩ, đoạn bảo:
- Cũng không biết nữa. Chắc do bệnh nghề nghiệp. Tôi biết một bí mật và muốn giữ nó ít lâu để tận hưởng. Giống như thưởng thức rượu vang ngon, người ta chưa nuốt ngay mà giữ trong miệng lâu một chút. Ông bạn già thấy giải thích thế có lọt tai không?
Bên ngoài, một tia sáng chói bất ngờ vụt qua như thể muốn rạch ngang võng mạc của Glass. Hình như ở mấy tòa tháp xung quanh có người mở cửa sổ. cố nheo mắt nhìn nhưng ông không thấy bất kỳ động tĩnh nào, chẳng hạn một cánh tay giơ lên hay một tấm kính cửa sổ động đậy. Lúng túng, ông không biết phải nói gì. Sao tai họa giáng xuống nhanh và bất ngờ đến thế? Mới đây thôi, Glass chỉ bực mình mỗi việc không biết vứt mẩu thuốc lá ở đâu. Vậy mà bây giờ ông đã phải toát mồ hôi lạnh vì bị một gã vô danh tiểu tốt mà ông trót ngu xuẩn giao việc quay lại tống tiền và đòi những nửa triệu đôla. Đâu là mối liên hệ mong manh giữa trạng thái an toàn khi ấy và tình huống nghìn cân treo sợi tóc hiện nay? Glass ôm trán, lắng nghe tiếng mình thở phì phò vào ống nghe.
- Riley, cậu nghe đây...
Glass chỉ nói được có thế. Ông im bặt vì đơn giản không biết nói gì thêm.
- Không, chính ông phải căng tai nghe tôi nói đây. (Hắn đột ngột đổi giọng răn dạy và đay nghiến). Trước đây, ông là người trung thực. Biết bao người, cũng như tôi, từng tin tưởng và noi gương ông. Giờ ông ngắm lại mình coi. (Hắn khịt mũi ghê tởm). Không tưởng tượng nổi ông bán mình cho lão bố vợ ma quỷ. Cứ đi rêu rao với cả thế giới rằng lão ta vĩ đại, mang lương tâm trong sạch điển hình của thế giới phương Tây trong thời Chiến tranh Lạnh nhưng không được trọng dụng, là người thúc đẩy hòa bình và dân chủ thế giới bằng cách làm cầu nối giữa các nguyên thủ quốc gia. Cứ việc viết cả cuốn kinh thánh, ca ngợi lão như Thượng đế và bán linh hồn lấy một nắm đôla bẩn thỉu. Nhưng tôi biết một chuyện nếu nói ra sẽ khiến các người úp mặt xuống bùn! Tôi biết chắc ông phải chi tiền cho tôi, nhất định ông sẽ móc hầu bao để bịt tai che mắt người ngoài, biến bí mật ấy thành chuyện trong nhà đóng cửa bảo nhau. (Glass định nói nhưng lại im). Ông muốn tôi nói ông nghe ư? Thiết tưởng ông phải rõ hơn tôi chứ? Tôi cho là ông dư biết tôi đang nhắc tới chuyện gì. Nó quan trọng đến nỗi sẽ phá tan cuộc hôn nhân đẹp đẽ của ông đấy. Tôi nói đúng chưa nào?
Glass hổn hển:
- Xin thề tôi không biết cậu phát hiện được gì.
- Đã thế thì...
Glass tưởng tượng cái đầu dài ngoẵng đang gật gật, cặp môi mỏng mím chặt, túm râu màu vàng nhạt rung rung và cặp mắt lồi quắc lên tức tối:
- Đã thế, cuộc gọi sau dành cho ông sẽ không phải của tôi đâu.
Lập tức, đầu bên kia cúp máy.
Cách nay ba mươi năm, trong ngày đầu Glass gặp Louise tại nhà Huston ở St. Clerans, Connemara, ông đạo diễn có đưa chàng phóng viên trẻ đi dạo sau bữa trưa. Lúc ấy, Bill Lớn và con gái đã đi rồi. Khi cô gái đi qua Glass để ra cửa, ông còn cảm nhận gió biển Đại Tây Dương mát lạnh thoảng từ mái tóc cô. Bản thân Glass cũng nóng ruột muốn về vì anh sắp đến hạn phải nộp bài nhưng Huston vẫn khăng khăng đòi, theo lời ông là, đi “lang thang” với anh một lúc. Ông ta đi và nửa tiếng sau quay lại. Trong lúc chờ, Glass tranh thủ nghe qua đoạn băng phỏng vấn anh ghi âm được lúc sáng. Huston mặc quần cưỡi ngựa rộng thùng thình bằng vải tuýt, áo khoác cũng bằng vải tuýt phía sau có dây đai, đi vớ len, giày cao cổ và đội mũ lười trai mềm to lùm lùm trông giống đống phân bò. Hình như ông ta cố tình ăn mặc giống gã say rượu, nhân vật chính trong phim Brigadoon. Thấy Glass lén liếc trộm mình, Huston cười ngoác miệng, để lộ hàm răng cải mả:
- Cậu thấy sao? Trông tôi đã giống dân địa phương chưa?
Glass không biết có nên cười hay không.
Họ theo con đường hẹp xuống thung lũng. Khắp sườn đồi cỏ mọc xanh rì có chỗ ngập nắng, chỗ rợp bóng cây. Lũ chim hót ríu rít trên những bụi cây gai, xa xa vẳng tới tiếng nước chảy ở đâu không rõ, chỉ nghe nó róc rách qua đám rễ cây thạch nam. Hoa cây kim tước nở rộ đẹp rực rỡ. Mới quay xong phim The Man Who Would Be King (Người Sau Này Trở Thành Hoàng Đe), đạo diễn Huston có vẻ đăm chiêu:
- Có ai ngờ chàng trai quê mãi tận miền Missouri xa xôi sẽ có ngày được sở hữu một khoảnh trên xứ sở tươi đẹp nhất trần đời này? Tôi thích vùng này lắm. Tôi nhập quốc tịch Alien từ năm 1964. Khi nào chết, tôi mong được chôn cất ở đây.
Đen bên cánh cổng gỗ, Huston chống khuỷu tay lên thanh ngang cao nhất và bảo:
- Bấy lâu nay tôi hay để ý cậu. Bởi cậu quá bận rộn đi phỏng vấn này nọ nên không biết trên đời có nhiều người đang quan sát mình. Cậu có tham vọng, tôi tán thành đấy. Cậu có hơi tàn nhẫn một chút, tôi cũng không chê. Không nhẫn tâm, khó lòng công thành danh toại. Nhưng ở cậu có một điểm khiến tôi lo lắng. Ý tôi là, nếu cậu là con ruột của tôi, tôi chắc sẽ mất ăn mất ngủ về điểm này. Nghĩ đến cậu ra đời, dấn thân vào thế giới rộng lớn kia, tôi đâm ngài ngại. Hình như cậu kỳ vọng ở con người nhiều quá.
Huston mở then cổng dẫn Glass đi vào con đường nhỏ uốn khúc nơi trồng toàn thông cao vút. Ánh sáng ở đây màu xanh nâu, không khí mát mẻ hơn ngoài đồng trống. Huston bá vai Glass, thân mật bóp nhẹ:
- Hồi trước tôi có quen một gã khá bặm trợn nhưng vui tính, hóm hỉnh. Tôi luôn nhớ hắn đã rỉ tai tôi: “Nếu muốn biết trong phòng ai là đứa khờ nhất thì xin nói thật, là cậu đấy”. (Huston cười khùng khục, nghe như có dòm đặc bám sâu trong phế quản). Tôi nhớ mãi câu nói chí lí ấy: “Nếu không biết trên đời ai khờ nhất, kẻ đó chính là ta”. (Bàn tay hộ pháp của ông lại nắn vai Glass). Này chàng trai, cậu cũng nên nhớ câu ấy.
Giờ ngồi trong văn phòng cao ngất so với mặt đường Bốn mươi tư, Glass nắm ống nghe trong bàn tay run lẩy bẩy và quay số. Một giọng New York chính hiệu vang lên, ngân nga như hát: “Ông cần gì ạ?”
- Alison O’Keeffe có đấy không? Bảo có John gọi tới, cô ấy sẽ biết ngay.
Gõ nhịp ngón tay xuống bàn, Glass lắng nghe sự im lặng hoang hoải trong điện thoại. Ông buồn bã nghĩ thầm: Trên đời này còn gì đau khổ hơn nếu mai này người tình sẽ dứt áo ra đi?
