Hoa hướng dương tháng tám hướng về phía mặt trời / Trẻ con khóc thì đưa cho mẹ ruột / Bách tính dựa vào Đảng Cộng sản / Không bán được ngồng tỏi thì tìm huyện trưởng / —— Trích đoạn ca từ do người mù Trương Khấu hát khi ngồng tỏi ế ẩm
Một
Các cảnh sát chân tay luống cuống khiêng nam thanh niên mặt ngựa lên chiếc xe tù sơn hai màu đỏ vàng. Cao Dương không nhìn thấy mặt của nam thanh niên mặt ngựa, chỉ thấy máu thấm đẫm bộ cảnh phục trắng, đang nhỏ giọt dồn dập xuống đất. Còng tay của nam thanh niên mặt ngựa đã lỏng ra, nhưng vòng còng còn lại vẫn đang khóa trên một cổ tay. Khi cảnh sát khiêng cậu ta lên xe, một cánh tay của cậu ta — chính là cánh tay đang đeo còng — lủng lẳng, bàn tay và chiếc còng cọ xát xuống đất. Tài xế xe tải sợ đến run rẩy cả người. Cảnh sát trẻ thu giấy phép lái xe của tài xế, còn đá anh ta mấy cái.
"Tiểu Cao, mau đưa phạm nhân lên xe!" Lão Trịnh hét lớn, "Quay lại rồi xử lý thằng nhãi này!" Một cảnh sát mở còng tay của Cao Dương ra sau thân cây, ra lệnh cho hắn đứng dậy. Hắn nghe thấy mệnh lệnh của cảnh sát. Hắn muốn thu tay về, ý niệm đã tới, nhưng cánh tay lại không thể thu về được. Khi hắn dùng tư duy để điều khiển cánh tay mình, hắn đau đớn nhận ra, chúng đã không còn tồn tại nữa, chúng tê liệt hoàn toàn, chỉ có cảm giác sưng tấy nặng nề đè nặng trên lưng. Cảnh sát đá hai cái khiến hai cánh tay của hắn về vị trí cũ. Hắn nhìn thấy cánh tay mình. Chúng vẫn còn nguyên vẹn treo trên vai, lòng hắn cảm thấy an ủi.
Cảnh sát không hề khách khí khóa hai cánh tay Cao Dương lại với nhau. Nam thanh niên mặt ngựa đã bị khiêng lên xe tù. Hai cảnh sát đỡ lấy cánh tay Cao Dương kéo hắn dậy, ra lệnh cho hắn đi về phía xe tù. Hắn cũng muốn bước đi tử tế, không gây thêm phiền phức cho các đồng chí cảnh sát. Hắn biết các đồng chí cảnh sát cũng rất vất vả, có thể bớt cho họ chút sức lực nào hay chút đó. Nhưng hắn vô cùng đau buồn khi phát hiện ra, đôi chân của mình cũng không nghe theo sự điều khiển nữa. Hắn đỏ bừng mặt vì xấu hổ, tận sâu trong lòng cảm thấy áy náy.
Cảnh sát kéo hắn đến trước mặt xe tù, ra lệnh cho hắn:
"Lên!"
Hắn ngượng ngùng nhìn cảnh sát, muốn nói chuyện nhưng không mở nổi miệng.
Cảnh sát dường như hiểu được tâm trạng của hắn, nên cũng không quát tháo nữa, hai cánh tay sắt kẹp lấy nách hắn dùng sức nhấc bổng lên, hắn cố gắng phối hợp với họ, cơ thể chồm lên, đôi chân co quắp rời khỏi mặt đất. Đợi đến khi hắn hoàn hồn lại, đã thấy mình nằm sấp bên cạnh thân thể đang nằm ngang trong thùng xe của nam thanh niên mặt ngựa.
Lại có một khối lớn đang co quắp bị ném lên xe, đây là Tứ thẩm nhà họ Phương. Từ tiếng kêu la của Tứ thẩm, hắn biết mông bà bị ngã đau.
Tấm chắn sắt phía sau xe tù bị đẩy lên, hai cảnh sát nhảy lên, ngồi vào ghế hai bên thùng xe.
Xe mô tô phía trước gầm rú, xe tù chuyển bánh.
Khi xe chạy ra khỏi sân chính quyền hương, Cao Dương nhìn cây dương từng buộc mình, trong lòng chợt nảy sinh một nỗi luyến tiếc kỳ lạ. Đây dù sao cũng là cây của quê hương, không biết bao giờ mới còn được nhìn thấy các người đây. Cây dương tắm mình trong ánh nắng buổi chiều, thân cây có màu cà phê, những chiếc lá vốn dĩ xanh đậm, giờ đây trông như những đồng xu màu đồng. Dưới gốc cây có một vũng máu màu tím đỏ, đó là máu của nam thanh niên mặt ngựa chảy ra. Chiếc xe tải chở đồ đạc vẫn đỗ ở đó, một nhóm người ăn vận rực rỡ đứng vây quanh tài xế, như thể đang tổ chức cuộc họp phê đấu.
Kim Cúc vác cái bụng bầu đứng dưới gốc cây, không nhúc nhích. Hắn chợt nhớ lại lời Tứ thẩm vừa rồi bảo Kim Cúc tìm Cao Mã để sống chung, không khỏi thở dài một tiếng. Nếu Cao Mã có thể biết được tin tức này thì tốt biết bao, nhưng Cao Mã đã nhảy tường bỏ trốn rồi, một cánh tay vẫn còn treo chiếc còng số 8.
Xe tù vừa lên đường cái, lập tức tăng tốc. Còi cảnh sát trên nóc xe phát ra tiếng gào rú như chó sói. Tiếng động này lúc mới bắt đầu khiến Cao Dương sợ không nhẹ, một lát sau thì cũng quen.
Kim Cúc chạy theo phía sau xe, chạy rất chậm, một lúc sau đã trở nên bé nhỏ. Xe ô tô rẽ ngoặt, không chỉ Kim Cúc, mà ngay cả sân chính quyền hương cũng không nhìn thấy nữa.
Tứ thẩm co quắp ở góc thùng xe, trừng lớn đôi mắt lờ đờ, không biết đang nhìn cái gì.
Máu của nam thanh niên mặt ngựa chảy trên sàn xe, trong thùng xe sực nức mùi máu tanh. Cơ thể cậu ta run rẩy, cái đầu được băng bó trong bộ cảnh phục trắng lăn qua lăn lại, từ đó thỉnh thoảng phát ra tiếng kêu ục ục.
Xe tù phóng như bay, hắn hơi thấy choáng váng. Từ khoảng trống phía sau xe, hắn có thể thấy bụi mù mịt, cây cối bên đường đổ rạp từng hàng, cánh đồng bao la xoay chuyển chậm rãi. Tất cả các phương tiện giao thông đều nhường đường cho chiếc xe tù phát ra tiếng kêu quái dị. Hắn nhìn thấy một chiếc máy kéo nhỏ không mui hoảng sợ lao về phía lề đường, đầu xe đâm sầm vào thân cây liễu đầy sẹo. Những người đi xe đạp đều tái mặt né khỏi xe tù. Một cảm giác tự hào bò trong lồng ngực Cao Dương, hắn tự hỏi: "Mày đã từng ngồi chiếc xe nhanh như thế này bao giờ chưa? Chưa, mày chưa bao giờ ngồi chiếc xe nhanh đến thế!"
Hai
Trên chiếc xe tù đang lao vun vút, Cao Dương đột nhiên ngửi thấy, trong dòng máu của nam thanh niên mặt ngựa đang chảy trong thùng xe, có mùi của ngồng tỏi tươi. Hắn không khỏi kinh ngạc, cố gắng hít hà, phân biệt, mùi ngồng tỏi, hơn nữa còn là mùi ngồng tỏi tươi, hơn nữa còn là mùi vừa mới nhổ từ cây tỏi ra, chỗ vết cắt vàng non của ngồng tỏi còn đọng một giọt nhựa trong suốt.
Hắn thè đầu lưỡi ra, liếm giọt nhựa đó. Vị ngọt mát lạnh lan tỏa trên đầu lưỡi. Lòng hắn lập tức cảm thấy nhẹ nhõm. Hắn ngắm nhìn ba mẫu ruộng tỏi của nhà mình. Tỏi mọc rất tốt, những cái mũ trắng của ngồng tỏi đều rất mập mạp, có cái cong cong, có cái thẳng tắp chổng lên. Trong luống tỏi ẩm ướt, có vài mầm cỏ lông nhung đâm từ đất ẩm ra. Người vợ bụng bầu đang quỳ bên cạnh hắn nhổ ngồng tỏi. Mặt vợ hơi xạm, dưới hốc mắt có vài mảng nám bướm, trông như đồ sắt bị gỉ. Cô ấy quỳ trên đất nhổ ngồng tỏi, đầu gối dính đầy bùn ướt. Vợ có chút dị tật bẩm sinh: cánh tay trái ngắn nhỏ, cử động không tiện. Động tác nhổ ngồng tỏi của vợ rất vất vả. Hắn thấy cô dùng cánh tay ngắn nhỏ đó, cầm hai chiếc đũa tre mới, kẹp vào gốc mầm tỏi, mỗi lần kẹp cô đều cắn chặt môi. Hắn hơi thương cô, nhưng lại buộc phải để cô giúp, hắn nghe nói Cung tiêu xã đã lập điểm thu mua ngồng tỏi tại huyện thành, giá năm hào một cân, cao hơn giá cao nhất năm ngoái, giá cao nhất năm ngoái là bốn hào năm một cân. Hắn biết năm nay toàn huyện mở rộng diện tích trồng tỏi, ngồng tỏi mọc tốt hơn năm ngoái, phải tranh thủ, tranh thủ thu hoạch, tranh thủ bán. Trong thôn nhà nhà đều vợ con cùng ra trận, hắn thương hại nhìn người vợ bụng bầu, hỏi:
"Cô, hay là ra đầu bờ nghỉ một lát?"
Vợ ngẩng khuôn mặt ướt đẫm lên, nói:
"Nghỉ gì, không mệt, cha nó, tôi chỉ sợ mấy hôm nay sinh thôi."
"Đến ngày rồi à?" Hắn lo lắng hỏi.
"Chỉ còn hai ba hôm nữa thôi," Vợ nói, "Dù muộn năm sáu ngày cũng được, để tôi giúp ông nhổ xong ngồng tỏi đã."
"Đến ngày là chắc chắn sinh à?"
"Cũng có tháng lười," Vợ nói, "Hạnh Hoa còn muộn mười ngày cơ."
Vợ chồng không hẹn mà cùng quay đầu lại, nhìn cô con gái mù đang ngồi ngoan ngoãn ngoài đầu bờ. Nó ngồi ở đó, đôi mắt mở trừng trừng, như đang chăm chú nhìn cái gì đó. Hai bàn tay nó kéo một cọng ngồng tỏi, vuốt qua, vuốt lại.
Hắn nói: "Hạnh Hoa, con đừng làm hỏng cọng ngồng tỏi đó! Một cọng cũng đáng giá mấy hào đấy."
Con gái đặt ngồng tỏi bên cạnh, lớn tiếng hỏi:
"Cha, nhổ xong chưa ạ?"
Hắn cười cười, nói:
"Nếu nhanh như vậy đã nhổ xong, thì hỏng bét rồi, thế thì bán được mấy đồng?"
"Còn lâu lắm, mới nhổ được một chút thôi." Vợ nói.
Hạnh Hoa cẩn thận dùng lòng bàn tay vuốt ve đống ngồng tỏi bên cạnh, nói:
"Ưm, nhiều thế này, một đống to như thế này! Phải bán được nhiều tiền lắm!"
"Cha ước chừng năm nay có thể nhổ được ba nghìn cân ngồng tỏi, năm hào một cân, là được một nghìn năm trăm tệ." Cao Dương nói.
"Còn phải nộp thuế nữa!" Vợ nhắc nhở hắn.
"Ài, là phải nộp thuế." Cao Dương nói, "Năm nay chi phí cũng cao, năm ngoái một bao phân hóa học hai mươi mốt tệ, năm nay tăng lên hai mươi chín tệ chín hào chín rồi."
"Còn không bằng thu ba mươi tệ, thiếu một phân tiền đó!" Vợ nói.
"Buôn bán của nhà nước, đều có số lẻ." Cao Dương nói.
"Ài, tiền mất giá đến mức chẳng coi ra tiền nữa rồi," Vợ thở dài, "Thịt lợn đầu năm một tệ một cân, lên chợ đã thành một tệ tám rồi. Trứng gà đầu năm một tệ sáu một nắm, vẫn là loại quả to, lên chợ hai tệ mua một nắm trứng, to như quả mơ ấy."
"Người ta đều có tiền cả rồi, nhà lão Tô trạm công thương xây năm gian nhà, nghe nói tiêu hết năm mươi sáu nghìn tệ! Làm người ta sợ chết khiếp." Cao Dương nói.
"Những người đó kiếm tiền dễ dàng," Vợ nói, "Người đào đất kiếm ăn như mình, muôn đời cũng là nghèo."
"Phải biết đủ rồi!" Cao Dương nói, "Nghĩ lại mấy năm trước, ăn còn không no. Hai năm nay ngày nào cũng được ăn bột mì trắng, đời các cụ già cũng chưa từng được sống ngày tháng như thế này."
"Nhà các cụ nhà ông là địa chủ, mà chưa được sống ngày tháng như thế này á?" Vợ mỉa mai hắn.
"Đánh rắm, chỉ treo cái danh địa chủ thôi! Trong miệng không nỡ ăn, dưới đít không nỡ đi, tích cóp được chút tiền mua đất. Cha tao và mẹ tao chịu khổ cả đời. Nghe mẹ tao kể, trước giải phóng nhà tao đến tết mua nửa cân dầu thơm. Ăn đến cuối năm ăn thành sáu lạng."
"Ăn đến mức xuất thần rồi à?"
"Không phải ăn đến mức xuất thần. Nghe mẹ tao kể, xào rau, tìm một đôi đũa, trước hết nhúng vào nước, rồi cắm vào chai dầu, dính ra một giọt dầu, chảy vào chai một giọt nước, chả là nửa cân ăn thành sáu lạng!"
"Người ngày xưa biết sống thật."
"Sống thành địa chủ, đến con cái cũng bị vạ lây," Cao Dương nói, "Vẫn là nhờ Đặng đại nhân, không phải ông ấy, tao cũng phải nhận cái mũ địa chủ của cha mẹ về mà đội rồi."
"Lão Đặng ngồi thiên hạ cũng được mười năm rồi nhỉ?" Vợ nói, "Trời phù hộ cho ông ấy sống thêm mấy năm nữa."
"Người này tinh thần tốt, có thể trường thọ."
"Tôi cứ thắc mắc mãi, ông bảo như mấy quan to nhà nước ấy, ăn gà vịt cá thịt, mặc gấm vóc lụa là, sinh bệnh có bao nhiêu thuốc cao cấp mà uống, đáng lẽ còn chết? Thế mà cứ đến bảy mươi, tám mươi, cũng nói chết là chết. Ông nhìn ông già làng mình xem, làm việc cả đời, hai đứa con trai cũng chẳng hiếu thuận, ăn không được ăn đồ ngon, mặc không được mặc đồ tốt, chín mươi mấy tuổi rồi, vẫn cứ xuống ruộng làm việc cả ngày đây này!"
"Mấy người làm quan to đó lo nghĩ lao tâm khổ tứ đấy, đám nông dân chúng mình, làm việc ăn cơm ngủ nghỉ, không động não, nên sống lâu."
"Thế mà cũng chẳng có ai muốn làm nông dân, đều muốn làm quan."
"Làm quan cũng không dễ, phạm lỗi sai, còn chẳng bằng một người nông dân."
Vợ nhổ hỏng một cọng ngồng tỏi, cô tiếc rẻ kêu lên một tiếng.
Cao Dương hơi tức giận, mắng cô:
"Cô nhổ cho cẩn thận, lãng phí một cọng là mất mấy hào tiền đấy!"
"Ông nhìn cái vẻ mặt hung dữ đó của ông kìa," Vợ tủi thân lầm bầm, "Tôi cũng đâu cố ý nhổ hỏng đâu."
"Tôi cũng đâu có nói cô cố ý nhổ hỏng."
...... Xe tù chạy vào một cánh cổng sơn đỏ, kít một tiếng dừng lại. Phanh gấp, Cao Dương đâm sầm vào người nam thanh niên mặt ngựa, mùi ngồng tỏi biến mất, hắn ngửi thấy mùi máu tanh nồng.