Đúng lúc cung điện chìm vào giấc ngủ sâu, cậu con trai của người gác cổng đã chạy vụt ra ngoài để đuổi theo một đàn ong bay qua các ao cá hướng vào khu rừng nằm ngoài lãnh địa hoàng gia. Chỉ trong khoảnh khắc cậu trèo qua hàng rào gỗ cho đến lúc đàn ong thoăn thoắt bay lượn theo một dải dài sáng rực trở về tổ, giục giã cậu quay gót trở lại cuộc săn đuổi, giấc ngủ đã sập xuống như một chiếc mi mắt khổng lồ trùm lên toàn bộ cung điện.
Knoonie tung người nhảy qua hàng rào rơi thẳng vào khoảng cỏ ba lá của hoàng gia; rồi bỗng cảm thấy một nỗi đau nhói lên ở lồng ngực, cậu chẳng hiểu vì sao hay điều gì đã gây ra nó, vô cùng kỳ lạ và đáng sợ; nó giống như cảm giác tỉnh giấc một mình giữa đêm đen tĩnh mịch, và cảm thấy có thứ gì đó đang đứng bất động trong không gian tĩnh lặng trước mặt mình — bất động hoàn toàn, bởi chính cậu vừa mới chuyển động. Cậu bước lên một bước, rồi ngay lập tức giật nảy mình nhảy tránh ra như thể có con rắn nằm dưới chân: bước chân của cậu không hề phát ra một tiếng động nào trên thảm cỏ ba lá! Lúc ấy, đinh ninh rằng tai mình đã đánh lừa, cậu thử lại lần nữa. A! Giờ thì mọi thứ thật đáng sợ đến mức dũng khí trong cậu tan biến hoàn toàn: “Cứu với, cứu tôi với!” cậu gào lên bằng tất cả sức lực của lồng ngực: thế nhưng giọng nói của cậu chẳng phát ra âm thanh nào. Sự tĩnh lặng chết chóc đè nặng lên những nỗ lực cất tiếng kêu cứu ấy đẩy cậu vào cơn hoảng loạn tột cùng.
Cậu cắm cổ chạy như thể Thần Chết đang đuổi cận kề sau lưng; chạy như một kẻ mù lòa; và chẳng còn biết gì nữa cho đến khi ngã nhào xuống, bán bất tỉnh và rớm máu ngay tại cổng sân cung điện.
[Pg 212]
Cậu chồm dậy, gõ tay lên ô cửa nhỏ của người gác cổng. “Cha ơi, cha yêu quý ơi, mở cửa mau lên!” cậu kêu lên. Nhưng những lời nói chết lặng, và ô cửa vẫn không mở ra. Cậu bắt đầu dùng nắm đấm nện thình thịch lên những tấm pa-nô bằng đồng, rồi chộp lấy chiếc vòng gõ cửa, đập phá lấy lệ vì sự sống còn. Vì sự sống còn! Nhưng lý trí tưởng chừng cũng lụi tàn trong nỗ lực ấy. Chiếc vòng gõ cửa bằng đồng to lớn nện xuống mà không hề phát ra một tiếng động. Cậu lấy các ngón tay bịt chặt tai lại để xua đi sự tĩnh mịch quá đỗi kinh hoàng ấy: và rồi cuối cùng cậu đâm ra nghĩ rằng chắc là lúc ở trong rừng mình đã bị điếc đặc. Nhưng cậu vô cùng hoảng sợ; dẫu cậu có bị điếc đi chăng nữa, hẳn người khác vẫn phải nghe thấy tiếng cậu: một lần nữa cậu điên cuồng nện xuống chiếc vòng gõ cửa, dồn toàn bộ sức nặng cơ thể vào đó, vừa khóc nghẹn ngào với dòng nước mắt đầm đìa trên mặt, vừa gọi cha ra với mình.
Chắc chắn phải có ai đó ra chứ. Không, mọi thứ vẫn hoàn toàn tĩnh mịch và lặng tờ: chẳng có gì chuyển động: đâu đâu cũng thế. Có một tên lính gác đang làm nhiệm vụ canh giữ cổng thành: Knoonie có thể nhìn thấy chiếc mũ giáp và phần chỏm kích của hắn đang lấp lánh dưới ánh mặt trời. Cậu thét gọi hắn đi xuống mở cửa cho mình; nhưng người lính đứng bất động đến mức cậu bắt đầu nghĩ rằng có lẽ hắn đã thực sự mất đi cả khả năng nói lẫn khả năng nghe. Cậu cúi xuống, nhặt một hòn đá ném về phía người lính để bắt hắn quay mặt lại; dịch người ra xa bức tường để ngắm cho chuẩn hơn, cậu có thể nhìn rõ hắn hơn. Người lính đứng một cách vô cùng kỳ lạ; chắc là hắn đang ngủ hoặc bị cảm nắng, bởi có một con vẹt xanh nhỏ xíu đã bay đến đậu trên vai hắn.
Hòn đá thứ năm mà Knoonie ném (vì sợ hãi khiến tay cậu run lẩy bẩy) đã trúng ngay đầu người lính; thế mà hắn vẫn không thức giấc, và con vẹt nhỏ kỳ lạ ấy vẫn y nguyên như thể bị nhồi bông và dán chặt vào chỗ đậu.
[Pg 213]
Bấy giờ Knoonie, đảo mắt nhìn khắp nơi tìm kiếm bất cứ thứ gì có thể giúp đỡ, liền trông thấy một cảnh tượng mới lạ. Dọc theo những đại lộ rộng lớn của công viên, một sự chuyển động đang diễn ra từ dưới mặt đất nhô lên: nó đến ngày một gần hơn: trông giống như một đạo quân sắc xanh đang hành quân: nó khua khoắng những ngọn giáo nhọn hoắt dài ngoằn ngoèo cùng những chiếc mào tua tủa, và tung những sinh vật xanh lè trông như thằn lằn bò lúc nhúc lên những tán cây cao ngự trị trên đường đi của nó. Càng lúc càng tiến sâu, càng áp sát và dâng cao tới tận những cánh cổng của cung điện — một bức tường cây kế, mạnh mẽ và sừng sững một cách kỳ ảo, được che chở phía trên bởi những tán ô đầu nhô ra tua tủa, và luồn lách phía dưới bởi những cọng tầm xuân quấn quýt uốn lượn bò ra bò vào lòng đất như những con giun khổng lồ.
“Chắc là mình đang mơ rồi!” Knoonie thầm nghĩ để tìm lối thoát khỏi nỗi khốn đốn. “Tất cả chỉ là một giấc mơ hãi hùng rồi sẽ kết thúc ngay khi điều tồi tệ nhất xảy ra.” Nhưng những cây kế khổng lồ cứ ùn ùn kéo đến sát bên, vươn những bàn tay đói khát về phía cậu. Cậu chộp lấy chiếc vòng gõ cửa, rướn người lên và trong cơn khiếp hãi, cậu đã cố sức đẩy bung ô cửa nhỏ, lách thân hình bé nhỏ của mình chui lọt vào trong, đúng lúc cây kế đầu tiên tóm được chân cậu. Cậu thoát thân mà không còn giày và chiếc tất rách tả tơi lên tận đầu gối. Bên trong, cậu bắt gặp cha mình, đang ngồi ở hốc tường quen thuộc, tay cầm chùm chìa khóa, ngồi bất động với cái đầu cúi gằm và đôi mắt nhắm nghiền.
Đứa trẻ bắt đầu run rẩy và khóc nức nở; cậu chẳng còn nghĩ đó là một giấc mơ nữa; một ký ức tựa như cái chạm của đôi môi lạnh lẽo đã làm tê tái trái tim cậu: ký ức rằng khi cha mình đang ngồi ở đó, gần như trong tầm với của tay, thì cậu, Knoonie, [Pg 214] đã kêu gào và đập phá bằng tất cả sức lực lên cánh cửa, vậy mà không hề được ai lắng nghe. Cậu vòng tay ôm lấy cổ cha, áp sát vào gương mặt điếc đặc mà cậu yêu thương: “Cha ơi, cha ơi,” cậu kêu lên, “tỉnh dậy đi!” Nhưng lời nói của cậu không phát ra âm thanh nào, và người gác cổng vẫn chẳng hề động đậy hay phát ra tiếng động.
Chết rồi, chết thật rồi! Knoonie vung hai tay lên, và trong vô vọng khi cố thốt lên một tiếng kêu cứu, cậu lao vút vào trong cung điện.
Sau một hồi lâu, cậu bước ra với khuôn mặt tái mét, ngẩn ngơ nhìn ánh nắng mặt trời: những gì cậu vừa nhìn thấy trong đó là gì vậy? Những vị vương công quý bà xinh đẹp, bất động như chết, đang mỉm cười cúi mình trên những chiếc đĩa vàng và ly rượu hãy còn dang dở; những tên gia nhân đứng thẳng tắp và bất động như chết, tay bồi bàn mang thức ăn và rót rượu vào những chiếc vại lớn; và trùm lên tất cả, ánh nắng vàng rực rỡ chiếu rọi vào liếm láp những gương mặt đã chết như loài thú hoang liếm xác thối.
Cậu chạy lảo đảo trên nền đá cẩm thạch, nhanh hết mức mà sự sợ hãi sai khiến; để chạy trốn khỏi cung điện và tìm người cứu giúp cho tất cả những con người đã chết hoặc đang hấp hối này: bởi thế nào cũng vẫn còn ai đó sót lại ở một xó xỉnh nào chốn nào đó. Thế nhưng khi đến trạm gác của người gác cổng, một cảnh tượng ở ô cửa nhỏ đã chặn đứng bước chân cậu: lỗ hổng vuông vức ấy đã bị cây kế và tầm xuân lấn át phình to ra, ở chính giữa là chiếc giày nhỏ của cậu bị kẹt cứng và xiên ngang; gọng kìm cứng ngắc của đám cây kế đã bẻ méo nó biến dạng, và những cái gai của tầm xuân đã cắm phập vào lớp da thuộc tựa như răng thép của một chiếc bẫy. Nhìn xuyên qua đó, cậu chẳng thấy gì ngoài một khu rừng cây kế rậm rạp, càng trở nên không thể vượt qua bởi một lớp màng dây leo dày đặc bám chặt lấy thân chúng. Cậu trèo lên tường thành: [Pg 215] mọi nơi đều y như thế; những cái đầu lâu tử thần của cây ô đầu đã mọc cao hơn cả những ngọn cây trong công viên, và trải bóng râm trùm lên toàn bộ cung điện.
Dần dần, ý nghĩa của sự kinh hoàng mà tâm trí cậu thoạt đầu không tài nào dung nạp nổi đã trở nên rõ mồn một trong trí tưởng tượng. Cung điện ngủ say, câu chuyện thì thầm thời thơ ấu ấy, nay đã hiện hình bằng xương bằng thịt trước mắt cậu; và trong số tất cả những kẻ từng nghe kể câu chuyện đó, rồi cười xòa cho qua bởi nhịp sống tẻ nhạt cứ lặp lại đều đặn mỗi ngày đối với mọi giác quan, chỉ còn lại một mình cậu tỉnh thức để uống cạn chén rượu của định mệnh ngủ vùi này, chỉ một mình cậu, giữa những kẻ vô tri trước cuộc sống bị ngưng trệ của họ, với mọi ngả đường tri thức đã bị khép lại bởi một sự tĩnh lặng ngập tràn, chính cậu và chỉ một mình cậu phải sống, phải chuyển động, và phải chịu đựng cái lăng mộ sống này, cho đến khi Hoàng tử Cứu thế xuất hiện, người mà câu chuyện ấy từng hứa hẹn. Cung điện lớn lao nơi cậu từng chỉ là một đứa trẻ vâng lời sai vặt theo tiếng gọi của bất cứ ai, một đứa để bọn nài ngựa trêu chọc, để đám hầu gái và gia nhân hành hạ, giờ đây đã thuộc trọn quyền sở hữu của cậu, muốn làm gì tùy ý; thế nhưng niềm vui chẳng hề đến cùng với cảm giác tự do kỳ lạ đang lớn dần ấy. Cậu đi từ nơi này sang nơi khác, bước nhón chân thời gian đầu, hầu như chẳng dám bước vào những căn phòng nguy nga nơi nhà vua và các đại thần đang ngự triều; nhưng những vị quan cận thần đứng dạt sang một bên nhường đường cho cậu với đôi mắt nhắm nghiền; và cậu có thể nhìn ngắm, chạm vào và nếm bất cứ thứ gì cậu muốn.
Cậu đến đứng đằng sau các vị phu nhân cao sang, vuốt ve mái tóc óng ả của họ, chạm vào chiếc cổ trắng ngần kỳ diệu của họ, cùng bàn tay lực lưỡng của các hiệp sĩ, kể cả tay của Nhà vua với chiếc nhẫn mão ngọc vàng; nhưng chẳng có niềm vui nào trong những điều ấy. Và khi cơn đói cồn cào kéo đến, cậu giơ tay tự lấy [Pg 216] thức ăn từ đĩa của Nhà vua: thế nhưng dẫu chưa từng được nếm những món cao lương mỹ vị nhường ấy trong đời bao giờ, chúng cũng chẳng mang lại cho cậu chút khoái cảm nào lúc này. Cậu ngắm nhìn tất cả những người phụ nữ xinh đẹp với đôi môi mỉm cười dịu ngọt, và nhớ lại cách mà cậu từng nghĩ rằng được họ hôn chắc sẽ gần như chết đi được, bởi sự đắm say hẳn phải lớn lao nhường nào. Giờ đây, cậu trèo lên để ngắm người ngọt ngào nhất trong số họ, và cố tưởng tượng bà chính là người mẹ mà cậu chưa từng biết mặt; thế nhưng khi cậu đặt nụ hôn, và nhìn thấy đôi môi ấy cứ tiếp tục mỉm cười, một sự cay đắng dâng trào khiến nước mắt trào ra khóe mi, rơi xuống vàm áo bằng nhung của bà. Cậu vội chộp lấy một chiếc khăn ăn, “Bởi khi thức dậy bà sẽ thấy mình đã làm bừa bộn thế nào và sẽ nổi giận mất,” cậu nghĩ: rồi cậu sực nhớ đến khoảng thời gian một trăm năm, và lại càng khóc to hơn.
Cuối cùng, khi trời bắt đầu sập tối, kiệt sức vì đau buồn, và bị níu kéo bởi nỗi sợ hãi ngày một lớn về sự cô độc của mình, cậu quay trở lại cổng thành, và ở đó, vừa hôn vừa nằm gục đầu lên đầu gối cha, bám chặt lấy bàn tay đang giữ chùm chìa khóa nhà tù của mình, cậu cứ thế khóc lóc cho đến khi chìm vào giấc ngủ. À! Cậu sẽ hạnh phúc biết bao nếu giấc ngủ kết hợp số phận của cậu với số phận của họ, và đôi mắt cậu sẽ chẳng bao giờ mở ra nữa cho đến khi trọn vẹn ngày giải cứu đến nơi. Than ôi! Giá như bầy ong không dẫn dụ cậu vượt ra ngoài tầm với của câu thần chú mang lại giấc ngủ, mà chỉ đưa cậu trở về để bị giam hỏa trong cái ôm không tài nào phá vỡ nổi của thành trì gai góc ấy.
Mặt trời của ngày hôm sau lại chiếu xuống và đánh thức đôi mắt Knoonie mở ra; và cậu đứng dậy bước vào sự im lặng kéo dài suốt đời đang bao vây lấy mình; rồi hôn lên khuôn mặt người cha, cậu bước ra ánh sáng huy hoàng nhưng vô vị của ngục thất đời mình.
[Pg 217]
Ngày hôm nay cậu trèo lên tất cả các ngọn tháp, nheo mắt ngóng trông dù chỉ một thoáng thế giới vĩ đại không ngủ ở ngoài kia. Nhưng rừng gai đã vươn mình vươn xa và vươn cao tít tắp; và cậu chỉ có thể nhìn thấy đây đó sắc xanh của những ngọn đồi xa xôi qua những kẽ hở của lùm cây.
Rồi cậu đi xuống, tìm kiếm tất cả những người quen cũ, những cậu bé chăn ngựa từng chơi đùa cùng cậu, đám nài ngựa từng bắt nạt, và lũ hầu gái từng trêu chọc. Cậu giáp mặt với viên đầu bếp đáng sợ, kẻ từng bao nhiêu lần dọa đánh cậu nhừ tử; giờ đây Knoonie hoàn toàn có thể đấm văng đầu gã bạo chúa ấy đi mà chẳng có bàn tay nào ngăn cản cậu; nhưng cậu chỉ đứng đó nhìn chằm chằm vào khuôn mặt to lớn dữ dằn cùng đôi mắt nhắm nghiền, và khao khát đến cháy lòng một cú đấm từ cái nắm đấm thô kệch đỏ kè ấy.
Cậu đi tiếp đến chuồng ngựa; và giờ đây còn ai có thể ngăn cản tâm nguyện khao khát được trèo lên lưng con chiến mã vĩ đại của Nhà vua, kẻ đang đứng ngủ với chiếc cổ uốn cong tuyệt mỹ: thế nhưng khi đã leo lên được bằng lối máng ăn, chẳng có chút kiêu hãnh nào trong việc đứng đó với cậu cả: cậu chỉ gục mặt vào chiếc bờm đen và khóc nức nở.
Cũng chính ngày hôm ấy, cậu tìm thấy Công chúa đang ngủ trong phòng của nàng; ôi! Nàng mới xinh đẹp làm sao với bàn tay trắng ngần đặt trên chiếc khung cửi, một chấm đỏ nhỏ xíu của vết kim đâm hiện rõ trên làn da mỏng manh. Nàng xinh đẹp đến mức cậu không dám hôn nàng ngay, bởi cậu không hề biết rằng bất kỳ ai có thể đột nhập vào cung điện ngủ say, chỉ bằng cách hôn Công chúa là có thể phá vỡ lời nguyền và rước nàng về làm tân nương. Đã có không ít hơn một hiệp sĩ dũng cảm bước vào khu rừng gai chằng chịt ấy và bỏ mạng nơi chiến tuyến khi cố gắng tiếp cận đôi môi mà giờ đây Knoonie chỉ cần cúi người xuống là chạm tới. Nhưng cậu hãy còn là một đứa trẻ và cậu chẳng tài nào hiểu nổi.
[Pg 218]
Ngày tháng cứ thế trôi qua, tuần tháng cứ thế qua đi, và đứa trẻ chìm sâu vào nỗi buồn ngày càng khắc khoải trước sự cô lập của môi trường xung quanh. Guơng mặt đượm buồn của cậu trở nên xinh đẹp và thanh tao trong bầu không khí tĩnh mịch ấy, và bức tranh sinh hoạt cung đình bao bọc lấy cậu đã ban cho cậu một nét thanh lịch vô thức. Thế nhưng cậu vẫn khiêm nhường và u sầu, và mỗi đêm, bỏ qua những chiếc giường nệm lông vũ và gối ren không hề chạm tới, cậu lại quay về hôn lên khuôn mặt cha và nằm ngủ với chiếc đầu gối tựa gối cha. Còn về thức ăn, cung điện vĩ đại ấy chứa đựng những kho dự trữ đủ để nuôi sống cậu qua nhiều kiếp người; và trong suốt giấc ngủ kỳ diệu, chẳng có gì thay đổi hay mục nữa: thậm chí sữa vẫn giữ nguyên vẻ tươi ngon qua bao nhiêu năm tháng sau này; hàng trăm chiếc thùng sữa sáng loáng vẫn đứng xếp hàng trong phòng sữa của nhà vua.
Những tuần, những tháng, thậm chí cả những năm tháng trôi qua; nhưng đứa trẻ đã quên mất sự trôi đi của thời gian; và dẫu vơi bớt phần nào tuổi thơ, cậu vẫn giữ nguyên vẹn trái tim trẻ thơ, cô đơn và buồn bã; với ý chí và bộ óc của một đứa trẻ, với ký ức về những lời bập bẹ thơ dã đang phai nhạt dần, và chẳng có lấy một suy nghĩ hay ngôn từ nào của một người trưởng thành thay thế vào đó; và giữa giấc ngủ của những con người không mộng mị ấy, nơi ngay cả ý nghĩ về cái ác cũng không thể đặt chân tới, trái tim cậu vẫn được giữ lại cho riêng cậu, dịu dàng, mộc mạc và thuần khiết.
Mỗi đêm bên đầu gối cha, Knoonie đều quỳ xuống đọc kinh cầu nguyện buổi tối, và chìm vào giấc ngủ ngon lành, trong tay người gác cổng vẫn nằm gọn trong tay cậu. Năm tháng mài giũa thân thể cậu trở nên khôi ngô và tráng kiện thanh mảnh, và qua sự im lặng sâu thẳm, cậu lớn vụt lên thành một thiếu niên cao lớn. Và cậu sẽ đến ngắm nhìn những người phụ nữ dịu hiền, tự hỏi vì sao mình lại thở dài, và vì sao việc hôn lên đôi môi mỉm cười mà chẳng màng thế sự ấy lại buồn đến thế — buồn đến nỗi khi năm tháng trôi qua, cậu đành từ bỏ hành động dường như nhân đôi sự tĩnh lặng cho cuộc đời mình ấy, bởi nỗi đau quá đỗi xé lòng đối với trái tim cậu. Và rồi cậu sẽ đến ngắm nhìn Công chúa — người mà cậu chưa từng đặt nụ hôn lên đôi môi nàng: và điều đó dường như là nỗi buồn lớn lao nhất trong tất cả.
[Pg 219]
Năm tháng vẫn tiếp tục trôi, và cuộc đời hiền hòa lặng câm đưa cậu tiến rất chậm chạp đến tuổi xế chiều; và rồi đêm lại qua đêm, từ một thiếu niên trẻ tuổi, rồi trở thành một người đàn ông ở độ tuổi sung mãn nhất, rồi lại thành một người đàn ông với những sợi tóc bạc lấm tấm trên đầu, rồi đến một người đàn ông bắt đầu còng lưng vì tuổi tác, vẫn đến đọc lời cầu nguyện thời thơ ấu, hôn lên khuôn mặt cha và chìm vào giấc ngủ với chiếc đầu gối tựa vào gối cha.
Cuộc đời đã ru hời cậu đến tuổi già một cách vô cùng dịu dàng khi tròn một trăm năm trôi qua: cậu đã mất sạch mọi kiến thức hay ý niệm về ngôn ngữ, ngoại trừ cái khuôn mẫu quen thuộc dùng hằng ngày ấy, và khuôn mặt xám bạc của cậu chính là tấm gương phản chiếu tâm hồn đang bao trùm lấy cung điện ngủ say.
Ngày vĩ đại đã đến khi tất cả những chiếc đồng hồ trong cung điện, cùng âm thanh của tiếng nói cười bỗng bừng tỉnh trở lại với sự sống. Đám gai góc và cây kế đã biến mất, đánh rơi lại một chiếc giày trẻ em để lấy may bên thềm cửa cung điện: Hoàng tử đã đến và phá vỡ lời nguyền. Mụ đầu bếp đang hét toán lên rằng cả trăm con mèo đã xông vào ăn vụng váng sữa.
Ở một góc khuất xa xôi của cung điện, Knoonie nghe thấy, và hiểu được ý nghĩa của những âm thanh ấy, và trái tim cậu rung lên vì vui sướng: thế nhưng mọi thứ thật quá đỗi kinh hoàng! Đối với cậu, nỗi đau, sự hoang mang, muôn vàn hình ảnh và âm thanh đã biến cuộc hồi sinh này thành một nỗi thống khổ vượt ngoài sức chịu đựng; cậu chóng mặt đến mức chỉ có thể bấu víu bò trườn dọc theo bức tường hướng về phía cổng nơi [Pg 220] cha cậu đang ngồi. Giờ đây, ý duy nhất trong đầu cậu là được nhìn thấy cha.
Khi cậu bước đến dưới cổng vòm, người gác cổng thô bạo túm lấy vai cậu và đẩy tống ra ngoài. “Chúng tao không cần mấy kẻ hành khất già nua trần truồng ở đây.”
Knoonie chẳng tài nào thốt lên được lời nào; cậu cứ thế lầm lũi bước đi, một lão già gù lưng tuấn tú, chẳng ai mảy may hoài niệm, cho đến một đêm nọ, cậu gõ cửa một căn nhà nhỏ chốn thần tiên, và ở đó, cùng tôi, cậu tìm thấy sự bình yên và một mái nhà.
In tại Anh Quốc bởi Hazell, Watson & Viney, Ld.,
Luân Đôn và Aylesbury.
GHI CHÚ CỦA NGƯỜI PHIÊN MÃN
Khôi phục dấu gạch nối trong từ “will-o’-the-wisp” (trang 26) và “Fire-eaters” (trang 88).
Tất cả các điểm không nhất quán khác trong việc dùng dấu gạch nối được giữ nguyên không đổi.
Trang 145: Đã lược bỏ dấu ngoặc kép thừa trong câu “I don’t know,”.
Trang 171: Đã sửa lỗi đánh máy “Princesss”.
Khôi phục dấu câu bị thiếu: “out of his heart.” (trang 113);
“kissed the hand,” (trang 131); “try his fortune.” (trang 192).
Một số hình minh họa đã được chuyển dời khỏi vị trí gốc nhằm thuận tiện cho việc đọc hiểu.