Một bộ trường thiên, rất giống một công trình đồ sộ, từ khi bắt đầu cho đến khi hoàn thành, mỗi giai đoạn đều không tránh khỏi chỗ này sửa một chút, chỗ kia đổi một chút. Mỗi chương của "Hiệp ẩn" đều đã từng một lần rồi lại một lần, ba lần bốn lượt sửa chỗ này, đổi một chút. Sau khi toàn bộ tiểu thuyết hoàn thành, vẫn cần phải sửa chữa lại một lần nữa. Đối với tôi, tôi nghĩ các nhà sáng tác khác cũng sẽ đồng ý, đây là điều mà bất kỳ quá trình sáng tác nào cũng cần thiết, hơn nữa ở công đoạn cuối cùng khi đại cục đã định này, cũng là sự thỏa mãn cuối cùng của tôi trong quá trình sáng tác.

Chính Ngọ: Ông từng nói viết "Hiệp ẩn" là để hoàn thành một tâm nguyện, sau khi hoàn thành cuốn tiểu thuyết này, nhận thức của ông đối với việc viết lách — đặc biệt là viết tiểu thuyết — có thay đổi gì không?

Trương Bắc Hải: Bởi vì đã hoàn thành một tâm nguyện, thế nên cũng không cần phải suy nghĩ xem nhận thức đối với việc viết tiểu thuyết có thay đổi gì. Ngược lại, đối với việc tôi viết phi tiểu thuyết, nó lại khiến tôi càng thêm tôn trọng cấu trúc, con chữ, nhịp điệu cũng như sự biểu đạt chủ đề của bài viết hơn.

Chính Ngọ: So với thể loại tản văn mà ông vẫn luôn kiên trì sáng tác, ông cho rằng sáng tác hư cấu có khó hơn không, có đưa ra yêu cầu cao hơn đối với tác giả không?

Trương Bắc Hải: Tôi cảm thấy cả hư cấu và phi tiểu thuyết đều không dễ viết, mà phi tiểu thuyết lại có thêm một tầng cân nhắc, đó là người sáng tác không thể tùy tiện hư cấu từ còn số không, phải cố gắng tránh mọi sai sót về mặt sự thật, hãy ghi nhớ "quỷ dữ nằm ở chi tiết" (The devil is in the details).

Chính Ngọ: Việc xây dựng cốt truyện, khắc họa nhân vật cũng như ngôn ngữ của "Hiệp ẩn" đều nhận được đánh giá cực cao trong giới sáng tác người Hoa, thật khó tin đây lại là tác phẩm hư cấu đầu tiên của ông. Trước đó, ông đã từng thử sức với việc viết tiểu thuyết hư cấu chưa?

Trương Bắc Hải: Thời còn đi học đã từng thử viết truyện ngắn, nhưng nhanh chóng từ bỏ. Hình thức truyện ngắn không phù hợp với cá tính của tôi.

Chính Ngọ: Xét về mặt viết tiểu thuyết, ông có chịu ảnh hưởng bởi các nhà văn khác không? Nếu có, đó là ảnh hưởng như thế nào?

Trương Bắc Hải: Rất khó để nói "xét về mặt viết tiểu thuyết", bởi vì tôi chỉ viết một cuốn tiểu thuyết, lại là võ hiệp thông tục, hơn nữa cũng không muốn viết nữa. Nhưng còn việc "có chịu ảnh hưởng của nhà văn khác hay không", thì đương nhiên là có. Còn đối với "Hiệp ẩn", về cơ bản là các bậc tiền bối tiểu thuyết võ hiệp truyền thống, chủ yếu là mấy vị đại sư thập niên 30, 40. Lấy một ví dụ: Ngay từ thập niên 40, Trịnh Chứng Nhân đã tìm cách đưa nhân vật võ hiệp bước vào thế kỷ 20. Ngay phần mở đầu bộ "Thiết tảnTiên sinh" của ông ấy, đã nói trên chuyến tàu từ Bắc Bình đi Thiên Tân có một lão già, bên cạnh là một gói vải, bên cửa sổ dựng một chiếc ô sắt. Đương nhiên, chiếc ô sắt này chính là thanh kiếm sắt của lão giả đó. Cả đời viết tiểu thuyết võ hiệp, lại thực sự biết võ công như Trịnh Chứng Nhân, đương nhiên biết rằng vào thế kỷ 20, không thể nào có bất kỳ nhân vật giang hồ nào mang theo thanh kiếm sau lưng mà lên tửu lầu. Ngoài ông ấy ra, "Đề tiếu nhân duyên" của Trương Hận Nước cũng có một đôi nhân vật võ hiệp — cha con họ Quan.

Chính Ngọ: Chàng hiệp sĩ Lý Nhiên mà ông khắc họa trong "Hiệp ẩn" là một lưu học sinh hải ngoại trở về nước, biết dùng súng, điều này rất khác biệt so với hình tượng hiệp sĩ theo chủ nghĩa cổ điển, trên người nhân vật này có sự phóng chiếu của chính bản thân ông không?

Trương Bắc Hải: Cho dù có "sự phóng chiếu của bản thân", thì đó cũng là giấc mơ hiệp khách được làm một cách vô thức của tác giả.

Trên thực tế, tiểu thuyết hay là Lý Nhiên đi chăng nữa, thì vẫn rất truyền thống, chỉ là câu chuyện và nhân vật xuất hiện ở thế kỷ 20, chứ không phải thời cổ đại. Những độc giả không quen thuộc với tiểu thuyết võ hiệp thập niên 30, 40 sẽ tương đối khó để thấu hiểu ý nghĩa đoạn tình tiết Lý Nhiên ở Mỹ.

Lấy ví dụ, Ưng Trảo Vương của Trịnh Chứng Nhân, là sau khi bại dưới tay kẻ thù, bôn ba giang hồ, bái lạy cao nhân khác, mới khổ luyện ra tuyệt chiêu "Đại ưng trảo công". Nhờ thế mới có thể khắc chế kẻ thù, còn Lý Nhiên, mặc dù lúc học không có sự tự giác này, nhưng vẫn học được cách sử dụng vũ khí hiện đại là súng ngắn. Còn việc cậu ta rất khác biệt với hiệp sĩ theo chủ nghĩa cổ điển, cũng chính là một trong những chủ đề của "Hiệp ẩn".

Chính Ngọ: Chữ "ẩn" trong "Hiệp ẩn" không chỉ là "đại ẩn ẩn vu thị" mà ông miêu tả trong ngòi bút — bôn ba giữa các con hẻm Bắc Bình, mà còn được giải mã là "sự chấm dứt của hiệp", ông nhìn nhận sự giải mã này như thế nào?

Trương Bắc Hải: Đây là một giải thích hợp lý, nhưng vẫn còn một điểm nữa. Cho dù là trong tiểu thuyết võ hiệp truyền thống, người trong võ lâm hay giang hồ cũng chưa từng nghênh ngang diễu phố. Hiệp nghĩa đạo, lục lâm đạo, tuy không nhất định là "đại ẩn ẩn vu thị", nhưng đều sẽ không bại lộ thân phận giữa xã hội loài người. Họ đều ẩn giấu trong giang hồ của mình. Còn về "sự chấm dứt của hiệp", thì vô cùng rõ ràng, thời đại đã thay đổi, súng pháo đã thay thế cung tên, luật pháp đã thay thế chính nghĩa đạo đức.

Chính Ngọ: Để viết "Hiệp ẩn", ông đã về nước nhiều lần, thu thập lượng lớn tài liệu, có thể kể cụ thể xem ông ở đâu, thu thập chúng như thế nào không? Trong đó có chuyện thú vị gì không?

Trương Bắc Hải: Không phải về nước, cũng không phải vì viết võ hiệp mà mới bắt đầu thu thập. Cả Trung Anh đều có, phần lớn là liên quan đến thời đại tôi sinh ra và Bắc Bình xưa. Nhưng chẳng có chuyện thú vị gì cả, chỉ là lúc trước ở Đài Bắc, Hương Cảng, Bắc Bình, New York, để tìm hiểu một chút về thời đại sinh ra và nơi sinh ra của mình mà mua một đống lớn sách, đối với việc sau này tôi viết "Hiệp ẩn" có sự trợ giúp vô cùng to lớn.

Chính Ngọ: "Hiệp ẩn" sắp được đưa lên màn ảnh rộng, ông có kỳ vọng gì đối với bộ phim do Khương Văn đạo diễn này?

Trương Bắc Hải: Tiểu thuyết là tác phẩm của tôi, phim ảnh là sự sáng tạo của đạo diễn Khương Văn. Tôi tin tưởng anh ấy, vậy thì nên để anh ấy thoải mái buông tay mà quay.

Chính Ngọ: Ông rất am hiểu văn hóa điện ảnh Hollywood và Mỹ, ông cho rằng sự biểu đạt điện ảnh của "Hiệp ẩn" có phù hợp với mô thức của Hollywood không? Theo ông, điểm khác biệt lớn nhất giữa khái niệm "hiệp" trong phim ảnh phương Tây và "hiệp" trong văn hóa phương Đông nằm ở đâu?

Trương Bắc Hải: Dù có hay nên có hoặc cần có phù hợp với mô thức của Hollywood hay không, vốn không quan trọng. Miễn là quay cho hay, thì sẽ được chào đón và coi trọng. Thử nghĩ xem, phim võ sĩ đạo của Kurosawa Akira năm xưa, chính là đã đường đường chính chính tiến vào Hollywood và điện ảnh thế giới như thế.

Khái niệm "hiệp" là vấn đề học thuật, tôi chỉ muốn chỉ ra rằng, "hiệp" của Đông và Tây, ngoài bối cảnh lịch sử văn hóa khác nhau ra, đều đứng về phía những người yếu đuối vô lực, bị hại bị oan bị khổ.

Còn về phim hành động đánh đấm của Hollywood, người hữu tâm không khó nhận ra, hơn bốn mươi năm nay, nhân vật anh hùng chủ đạo của họ về mặt võ thuật, đã chịu ảnh hưởng bởi võ thuật đánh đấm Trung Quốc, nói về kungfu Trung Quốc thì chủ yếu phải kể đến công lao của Lý Tiểu Long. Trước khi anh ấy còn chưa xuất hiện trên phim truyền hình và điện ảnh, đã sớm là người nổi tiếng trong vòng tròn Hollywood. Năm xưa không ít ngôi sao lớn nhỏ đều là đệ tử của anh ấy. Cho đến khi anh ấy ra mắt bộ phim truyền hình Mỹ "Green Hornet" (Phóng viên xanh), và sau đó là "Đường Sơn đại huynh" ở Hương Cảng cùng với từng bộ phim võ thuật ra mắt sau đó, toàn nước Mỹ, toàn thế giới đều phát cuồng.

Chính Ngọ: Lần gần đây nhất ông vào rạp chiếu phim là xem bộ phim nào? Ông có xem các tác phẩm của đạo diễn Trung Quốc — đặc biệt là Khương Văn — không? Ông có biết về cơn sốt võ hiệp một lần nữa mang lại cho điện ảnh Trung Quốc bởi "Ngọa hổ tàng long" cách đây vài năm không?

Trương Bắc Hải: Lần gần đây nhất xem ở rạp chiếu phim cũng là hơn một năm trước rồi, chính là bộ phim Angels’ Share mà tôi nhắc đến ở chương cuối của "Nhất hồ New York".

Đã xem ba bộ phim do Khương Văn đạo diễn, là sau khi anh ấy mua bản quyền phim "Hiệp ẩn", đều vô cùng yêu thích.

Còn về cơn sốt võ hiệp Trung Quốc một lần nữa được mang lại bởi "Ngọa hổ tàng long", tôi chưa xem bộ nào cả, nhưng cảm nhận của tôi là, nếu lời bình hoặc phòng vé của bộ phim tốt, đó là phúc do Lý An tạo ra. Còn không thì chỉ có thể nói là họa do "Ngọa hổ tàng long" gây ra.