Anh trai của Cống Bố tu hành rất khổ cực, mỗi năm có mấy tháng bế quan, trong nhà liền phái người đưa tsampa (bột lúa mạch) tới. Ở Tây Tibet, các ngôi chùa Lạt Ma (lạt-ma) tu hành không quản chuyện sinh hoạt, tất cả đều do gia đình cúng dường. Cống Bố nói rằng, ở A Bá, rất nhiều gia đình đều có một đứa con đi làm lạt-ma, ai đi làm sẽ do người nhà cùng nhau thương lượng quyết định.
Bụi bặm trong phòng sưởi rất dày, chẳng mấy chốc trên máy tính của Cống Bố đã phủ một lớp bụi. Cậu ấy lại lục tìm rất nhiều bài hát tiếng Tibet phát cho mọi người nghe, rồi mở một tệp video, là một buổi tối hội do người Tibet tổ chức ở Ấn Độ. Trong đó có một bài hát, giai điệu là bài "Hoàng Hôn" của Tiểu Cương, còn lời là tiếng Tibet. Cống Bố nói, ở Tibet, rất nhiều người cứ nghe đến bài hát này là rơi nước mắt.
Hai đại binh mặc quân phục bước vào phòng sưởi, Cống Bố lập tức vặn nhỏ âm lượng, tắt tệp video đó đi, mở một bài tình ca tiếng Tibet khác để phát. Vùng biên giới có rất nhiều lính, hai người lính này quản lý "an ninh biên giới", nhưng bước vào đây không phải để dò thưa tin tức, mà là tìm một nơi ấm áp để gửi tin nhắn, trò chuyện với những cô gái trong phòng sưởi.
Đến chập tối, chiếc xe ủi đất ầm ầm chạy về, mọi người bàn tán xôn xao, đoán xem hôm nay ủi được bao nhiêu cây số, phàn nàn xe ủi đất chạy về quá sớm. Sau đó có tin tức truyền tới: Tuyết quá dày, hôm nay chỉ ủi đến trạm xăng, thậm chí còn chưa ra khỏi thị trấn.
Nghe được tin này, Gia Thố đang dùng máy tính của Cống Bố học đánh bài poker, một mặt dán chặt mắt vào màn hình, mặt khác vui vẻ nói: "Ở đây ăn Tết luôn rồi!"
Mấy ngày sau đó, mỗi buổi sáng nghe tiếng xe ủi đất ầm ầm chạy qua con đường trước cửa sổ, đã trở thành niềm hy vọng duy nhất khi chúng tôi thức dậy vào buổi sáng, quả thật mắt thấy sắp đến Tết rồi.
Những ngày này, một số phương tiện xuất phát muộn hơn, bị bão tuyết mắc kẹt trên đoạn đường núi từ Xigazê đến Nyalam cũng lần lượt đến thị trấn. Có xe tải bị kẹt một ngày một đêm không có nước, không có thức ăn; có xe Jeep Toyota, từ địa điểm bị kẹt đeo ba lô đi bộ bốn năm tiếng đồng hồ, đến thị trấn vào lúc rạng sáng. Dần dần, Khách sạn Vùng Tuyết và các khách sạn khác trong thị trấn đều chật kín người. Trên con đường nhỏ duy nhất, luôn có thể bắt gặp các tài xế xe tải đi đi lại lại đến trạm xăng thăm dò tình hình, những du khách đại lục trang bị vũ khí tận răng mặc áo khoác gió sặc sỡ chuẩn bị đi Nepal, và cả mấy người nước ngoài đạp xe từ Lhasa đến đây.
Người đông lên, ăn uống thành vấn đề. Hầu như mỗi quán ăn nhỏ địa phương chỉ có một đầu bếp, nay cứ đến giờ ăn là thực khách chen chúc chật ních, hơn nữa những người đầu bếp vốn quen thong thả, giống như lời Gia Thố nói: "Làm xong cơm cho bàn đầu tiên thôi cũng mất hơn một tiếng đồng hồ." Du khách từ đại lục đến đã quen với việc gọi món, việc gọi món khiến cho tốc độ dọn món của nhà bếp cực kỳ chậm chạp. Chúng tôi vẫn giải quyết ba bữa tại quán mì bò.
Tuyết lớn phong sơn khiến cho thị trấn vốn dĩ bình thường hầu như chẳng có mấy người dừng chân này bỗng chốc trở nên náo nhiệt phi thường. Quán trà ngọt chật ném những du khách giọng Bắc Kinh chém gió; hàng tạp hóa các loại thực phẩm tồn kho đều trở nên bán chạy; giày bông, tất len, găng tay, kính râm giữ ấm đã trở thành mặt hàng được ưa chuộng. Điện thoại gọi từ Nyalam sang Nepal đắt đỏ như vậy, nhưng thường xuyên vẫn phải xếp hàng.
Một vấn đề lớn khác khi người ngày càng đông chính là đi vệ sinh. Nyalam chỉ có một nhà vệ sinh công cộng, nhà vệ sinh nữ hầu như không thể đặt chân vào, tất cả nam nữ đều chỉ sử dụng nhà vệ sinh nam, sau đó nhà vệ sinh nam cũng nhanh chóng đầy ắp, mức độ bẩn thỉu không thể tả nổi.
Phòng sưởi của Khách sạn Vùng Tuyết cũng đông người hơn. Mấy tài xế xe tải đến từ Thanh Hải ban đêm ngủ trên xe, ban ngày sang đây sưởi ấm; một đôi nam nữ trẻ mặc cảnh sát phục, mày rậm mắt to rất có tướng phu thê, nhưng Cống Bố nói họ không phải vợ chồng, người nam đã có vợ con, cả hai đều là người Trạm Giám; một đôi cha con trai, một đôi cha con gái khác, trông đều là người Tibet làm việc ở đơn vị quốc doanh, điều kiện sinh hoạt khá tốt, đã Hán hóa ở một mức độ nhất định. Đây vẫn chỉ là khách trọ, phòng sưởi còn thường xuyên đón những người Tibet địa phương rảnh rỗi đi dạo khắp nơi, những người đàn ông đến trò chuyện với các cô phục vụ, trẻ con sang xem TV, du khách nghe nói chỗ này có thể sưởi ấm nên đến ké, và cả những du khách coi phòng sưởi như quán trà để gọi món.
Có một lần, hai du khách đại lục đẩy cửa bước vào, thấy ai nấy đều đang uống trà, liền lao thẳng đến chỗ ngồi cạnh lò sưởi rồi ngồi xuống, sau đó nói với Trác Cát: "Phục vụ, hai ly trà bơ." Kiểu thái độ của loại khách hàng đã quen với nhà hàng đại lục đối với nhân viên phục vụ này khiến thái độ của Trác Cát có chút lạnh nhạt, cô ấy nói: "Ở đây không phải quán trà, không có trà bơ." Du khách đại lục vô tình đi nhầm vào thường vừa mở miệng, tuy hoàn toàn không có ý xấu, nhưng luôn vô tình bộc lộ sự ưu việt, lòng đề phòng, và tự nhiên giữa họ với người Tibet đã có một khoảng cách. Lò sưởi trong phòng sưởi không phải lúc nào cũng rất nóng, chỗ ngồi cạnh lò có hạn, bất kể du khách từ đâu vào sưởi ké, người Tibet trước lò luôn nhường chỗ đẹp cho đối phương, nhân viên phục vụ quản lý khách sạn là Trác Cát cũng sẽ gọi dì, chú rồi dâng trà bơ lên, nhưng sau đó thì không ai biết nên nói gì nữa, tất cả chỉ lặng lẽ ngồi trước lò sưởi. Người Tibet cảm nhận được khoảng cách này, du khách cũng cảm nhận được khoảng cách này, hễ có du khách ở đó là bầu không khí trong phòng sưởi liền trở nên vừa yên tĩnh lại vừa khách sáo. Đợi đến khi du khách ngồi không nổi nữa đành rời đi, bầu không khí trong phòng mới thả lỏng trở lại, mọi người lúc này mới từ từ trò chuyện phiếm tiếp.
Năm chúng tôi là nhóm du khách đầu tiên bị mắc kẹt tại Khách sạn Vùng Tuyết, theo thời gian người ngày càng đông, dù là ở phòng sưởi hay những nơi khác, chúng tôi đều tự xưng là "lão làng", hễ gặp những vị khách mới đến và chưa rõ tình hình, liền đem tiến trình phong sơn mỗi ngày kể lại cho đối phương nghe; giới thiệu những nơi có thể ăn uống, lưu trú, gọi điện thoại trong thị trấn; đưa ra các gợi ý về việc giữ ấm và chống nắng. Tôi là người đại lục, tương đối dễ giao tiếp với người đại lục; Sangmo từng có một năm dẫn học sinh đi bộ lội tuyết từ Nyalam xuống Trạm Giám, nên rất quen thuộc với tình hình đường sá khi có tuyết; Gia Thố từng làm ăn nhiều năm ở Trạm Giám, rất rõ điều kiện đường sá thế nào thì thông xe, xe nào có thể qua, mất bao lâu và có rủi ro lớn thế nào; Cống Bố ôn hòa thì phụ trách vừa nghe vừa gật đầu, đồng thời bổ sung thêm nhiều chi tiết và an ủi đối phương đừng vội vàng.
Nước nóng mỗi ngày cũng ngày càng không đủ dùng. Những vị khách trọ bị kẹt trên đường mãi mới đến được Nyalam, luôn hớt hải như gặp được người thân mà múc nước nóng đun từ lò sưởi ra để rửa mặt đánh răng. Năm người đến trước chúng tôi đều ngầm hiểu mà không nỡ tranh giành nguồn nước nóng rửa mặt đánh răng này với họ. Có lẽ vì thế mà các cô phục vụ đối với mấy người lão làng chúng tôi lại càng thêm phần niềm nở.
Vào ban đêm, phòng luôn lạnh cóng đến mức không thể ngủ được. Trác Cát nghĩ ra một cách, dùng chai nước khoáng đựng đầy nước nóng cho tôi, Sangmo và hai dì Khúc Trân, mỗi người một chai đặt dưới chân. Tuy chỉ đựng được nửa chai, nhưng chân ấm lên là toàn thân thoải mái, ngủ cũng không còn thống khổ như trước nữa. Buổi sáng, nửa chai nước vẫn còn chút hơi ấm sót lại còn có thể dùng để rửa mặt đánh răng, một công đôi việc.
Vào ngày Tiểu niên, cuối cùng cũng có tin tức truyền tới: cho đến nay, xe ủi đất mới chỉ ủi được năm cây số, hơn nữa khó mà bảo đảm tiếp theo thời tiết có thay đổi hay không, có đổ thêm một trận tuyết nữa hay không, cho nên, nếu muốn đợi đường thông thì ít nhất phải mất thêm một tuần nữa. Tin tức đáng thất vọng này lan truyền, tất cả mọi người đều phát ra một tiếng thở dài: xem ra, cái Tết này đành phải qua ở Nyalam rồi.
Năm
Ngày 29 âm lịch, Tết Tây Tạng ăn "gudu". Giờ ăn tối, Trác Cát đặt bột lúa mạch vào một cái chậu nhôm lớn, cho nước vào, bắt đầu nhào bột, bên này Sangmo viết chữ lên những mẩu giấy nhỏ: "Tsampa, muối, giấy, ớt, than củi, len lông cừu, phân cừu, sứ", mỗi thứ đại diện cho một ý nghĩa. Sau đó cho những mẩu giấy này vào trong một số viên bột. Cách nấu "gudu" khá giống canh bột: viên bột được ngắt nhỏ, thả vào nồi nước sôi đang luộc những miếng thịt bò yak, vừa nấu vừa khuấy, nước sôi là có thể ăn được.
Trác Cát múc đầy một bát cho mỗi người đang ngồi trong phòng sưởi, xem trong bát của ai có mẩu giấy. Người Tibet rất coi trọng số "ba", đặc biệt là ngày 29 âm lịch, "gudu" phải ăn ba bát. Bát đầu tiên còn khá thơm, bát thứ hai liền hơi nghẹn, bát thứ ba trôi xuống cổ toàn là bột lúa mạch sệt, may là theo phong tục bát thứ ba phải chừa lại một chút, đổ vào một cái bát lớn để biểu thị năm nào cũng dư dả, cuối cùng chỗ bột sệt mới không trào ra từ lỗ mũi. Gia Thố ăn ba bát bốc được hai mẩu giấy, một là "sứ", biểu thị lười biếng, một là "than củi", biểu thị lười vận động. Gia Thố, người mỗi ngày ngồi một chỗ cố định cả ngày, chăm chú đánh bài poker trên máy tính, ngượng ngùng xoa đầu nói: "Đều đúng cả."
Sangmo bốc được "len lông cừu", điều này biểu thị lòng dạ tốt, còn con trai trong đôi cha con người Tibet kia thì ăn trúng "phân cừu", biểu thị lòng dạ đen tối. Thấy tôi là người Hán duy nhất mà chẳng bốc được gì, lúc múc bát thứ ba cho tôi, mấy cô phục vụ đặc biệt chọn tới chọn lui trong nồi, múc cho mấy miếng bột lớn. Dưới sự "sắp xếp" của họ, cuối cùng tôi cũng ăn được một mẩu giấy, biểu thị "có thể khiến người khác nghe theo lời mình".
Thức ăn của người Tibet thô kệch đơn giản, chủ yếu là thịt bò yak, lúa mạch và khoai tây. Khoai tây ở Nyalam cực kỳ ngon, khoai tây do các nhân viên phục vụ dùng nồi lớn đặt trên lò sưởi om mềm nhừ, bùi bùi, mang theo một chút vị mặn, chúng tôi thường ăn đến mức ngại ngùng không dám ăn nữa mới rụt tay lại. Sangmo nói, vùng lân cận ai cũng biết khoai tây Nyalam ngon, đến Trạm Giám rồi thì khoai tây lại kém hơn. Ngoại gut khoai tây ra, rau củ ở Nyalam hầu như đều được vận chuyển từ Trạm Giám tới, giá cao lại không tươi, đặc biệt là hễ tuyết rơi phong đường thì lại càng không tươi hơn. Cùng với việc người bị mắc kẹt ngày càng nhiều, rau ngày càng ít đi, ngày càng đắt đỏ. Điều này vẫn không ngăn cản được kế hoạch ngày mai mùng 30 Tết tôi mời mọi người một bữa "bữa cơm tất niên người Hán" — đã không có hy vọng xuống núi, chi bằng tùy hò an phận, Tết thế này tính ra cũng coi như hiếm có.
Chiều 30, tôi và Sangmo xuất phát đi mua sắm, Sangmo phụ trách mua đồ uống và kẹo, tôi mua thịt, gạo và rau. Hạt dưa và Coca là không thể thiếu, đặc biệt là hạt dưa, cả phòng sưởi thường ngày ai nấy đều rảnh rỗi không có việc gì làm, ủ rũ không có tinh thần, nhưng hễ ai mở một gói hạt dưa chia cho mọi người, bầu không khí lập tức trở nên tràn đầy sức sống, ấm cúng vui vẻ.
Chúng tôi đã mua đủ nguyên liệu cho hơn chục người ăn, tuy tổng cộng chẳng có mấy loại, nhưng số lượng thì đầy đủ. Vừa về đến phòng sưởi liền nhóm lửa, Trác Cát làm bếp chính, hai cô gái khác phụ giúp, căn phòng chẳng mấy chốc đã ngập tràn hương thơm của thịt hầm. Đến 8 giờ rưỡi tối, những chậu cơm tất niên lớn đã được dọn lên bàn: món chính là thịt hầm khoai tây cà rốt cà ri, món này được mọi ngời hoan nghênh nhất; còn có ngọn đậu Hà Lan xào, cá nục sốt cà chua đóng hộp, trứng cút xào cà chua, trứng hấp. Mẫu mã có hạn nhưng được cái số lượng nhiều. Theo yêu cầu và sự ép buộc của tôi, Trác Cát mới làm món trứng hấp này, cô ấy bày tỏ trước đây chưa từng nỡ dùng bảy quả trứng để làm một món ăn chưa từng thấy chưa từng nghe bao giờ, vô cùng không muốn mạo hiểm điều này.
Tuy có chút tiếc nuối, nhưng xét theo phản ứng của thực khách, đây vẫn được coi là một bàn cơm tất niên "cực kỳ thành công". Năm chúng tôi, các cô phục vụ và sáu vị khách trọ khác vẫn luôn ở trong phòng sưởi, tổng cộng mười bốn người, tất cả đều ăn trong im lặng, đến cả việc nâng bát chúc mừng nhau, nói một câu chúc phúc cũng không kịp làm, cho đến khi đồ ăn trong các chậu lớn chậu nhỏ nhanh chóng cạn đáy, Cống Bố mới là người đầu tiên đặt đũa xuống, thành thật nói: "Ăn nhanh quá, còn chưa kịp phản ứng thì đã no rồi."
Các chương trình giải trí ở Tây Tibet không bằng đại lục, chương trình Gala Xuân Vận và các chương trình của đài trung ương vào tối 30 là lựa chọn duy nhất. Chương trình Gala Xuân Vận đài Tây Tibet phát sóng ngày 28 tháng Chạp còn mang phong cách Xuân Vận hơn cả Xuân Vận — các MC mặc trang phục Tây Tibet ngoài việc có một cái tên Tây Tibet ra, thì biểu cảm, cử chỉ, khuôn mặt cười mà như không cười và mọi yếu tố khác đều là hàng nhái của các chương trình tin tức thập niên 90, giọng nói to vang dội, lời lẽ giả tạo trống rỗng.
Tôi, Gia Thố và Cống Bố liên tục bảo những người khác vặn nhỏ âm lượng gần như gào thét đó xuống, mở máy tính xem đĩa phim đã thuê. Sangmo một lòng trung thành, đầy mong đợi xem suốt mấy tiếng đồng hồ, đột nhiên chạy tới nói với chúng tôi: "Chương trình năm nay xem thực sự không đẹp mắt cho lắm." Tôi, Cống Bố và Gia Thố đều phì cười: "Chị nói xem kìa, cứ làm như năm ngoái đẹp mắt lắm vậy!"
Đột nhiên, có người ở bên ngoài đốt pháo hoa. Trên bầu trời cao nguyên lạnh giá trong trẻo, những bông pháo hoa không mấy cao cấp trông vô cùng rực rỡ và xinh đẹp trên nền tuyết trắng tinh. Không biết pháo hoa khổng lồ vụt lên từ đâu, từng bông từng bông một nở rộ ngay trên đầu chúng tôi đang đốt pháo dây, vẻ đẹp lộng lẫy cận kề, còn gần hơn cả những ngọn núi tuyết xung quanh, nở rộ rồi tàn lụi, lại một bông khác bay lên, tiếp tục nở rộ. Tôi ngẩng đầu nhìn đăm đăm suốt một hồi lâu, bởi vì được nhìn thấy những chùm pháo hoa lớn liên tiếp như thế này, mọi nỗi u uất của bảy ngày qua trong chốc lát hóa thành khói bay biến vào hư không trên bầu trời đêm cao nguyên này.
Ngày mai là một năm mới. Ngày hôm trước, tôi nói với Cống Bố rằng, sở hữu cuối năm bị kẹt lại ở Nyalam, đại khái là vận xui vẫn còn sót lại một chút chưa hết, để không mang vận xui sang năm mới, ông trời mới sắp xếp cho chúng tôi ở lại Nyalam những ngày cuối cùng, đem vận xui tẩy sạch sành sanh. Cống Bố vẫn như mọi khi, vừa nghe vừa ôn hòa gật đầu, nói: "Ừ, ừ, đúng vậy, đúng vậy."
Không ngờ lời nói lại thực sự ứng nghiệm, năm mới vừa tới, chúng tôi quả nhiên đã đổi vận.
Sáu
Chiều mùng Một Tết, Sangmo lặng lẽ nói với tôi: "Cửu vạn đã xuống đi rồi, nói là đường đến Trạm Giám đã đi được, hỏi chị có muốn thuê họ vác ba lô và dẫm đường, dẫn chúng ta xuống Trạm Giám không."
Cửu vạn ở Nyalam chính là những người chuyên làm thuê bán sức lao động để kiếm tiền mà người đại lục hay gọi. Do tuyết quá dày lại phải đi từng bước giẫm thành hố tuyết để đi về phía trước, những cửu vạn ở Nyalam đã bàn bạc ra một cách: phái vài cửu vạn đi ở đầu tiên, phụ trách giẫm thành hố tuyết, cửu vạn phía sau dắt theo ba lô của khách đi theo, cuối cùng mới là khách. Đi bộ đến Trạm Giám mất khoảng chín tiếng, xuất phát lúc trời sáng, buổi chiều là có thể đến nơi.
Sangmo nói, mang theo nước và lương khô, mỗi người trả tiền công cho cửu vạn ba trăm tệ.
Mấy người chúng tôi đều không có vấn đề gì, Gia Thố thậm chí còn tắt cả bài poker, xuống đất đi vòng quanh. Sangmo nói sẽ đi tìm đầu sỏ cửu vạn, chốt ngày mai xuất phát ngay từ sáng sớm. Bị mắc kẹt lâu như vậy, câu nói này của Sangmo đến thật đột ngột, có chút giống như đang nằm mơ.
Sangmo đi ra ngoài đặt trước cửu vạn, tôi và Gia Thố vừa thu dọn đồ đạc vừa bàn bạc trên đường mang theo đồ ăn thức uống gì. Chiếc bình giữ nhiệt lớn của Gia Thố có thể đựng trà bơ nóng, mang thêm năm chiếc bánh nướng, năm người chúng tôi mỗi người một cốc trà nóng nhỏ ăn kèm bánh nướng. Trác Cát nói có thể dậy sớm nướng bánh nướng thật nóng trên bếp cho chúng tôi, dùng báo và áo bông bọc thật dày lại. "Bánh thì cứ nhét vào ngực áo là được," Gia Thố nói, "nguội ăn không ngon."
Những người khác ở Khách sạn Vùng Tuyết nghe tin chúng tôi chuẩn bị là tốp đầu tiên đi xuống, đều nói sẽ đi ở tốp thứ hai, nói dẫu sao mùng Một cũng đã qua rồi thì không vội nữa. "Tốp đầu tiên đắt, đường khó đi, cửu vạn chắc chắn sẽ lấy thêm một trăm mà." Họ đến Nyalam muộn hơn chúng tôi, định đợi mấy ngày nữa rẻ hơn rồi hãi đi. Dù sao đi nữa, chủ đề xuống núi đã khiến bầu không khí trong phòng sưởi hoàn toàn khác hẳn hai ngày trước, tinh thần của mọi người đều tìm lại được, giọng nói to hơn, cử chỉ khua khoay, tiếng cười cũng vang sảng khoái, phòng sưởi từ một nơi tránh nạn lại biến trở lại thành phòng sưởi.
Đang náo nhiệt thì tấm rèm cửa bông bị xốc phịch một cái, một người cao lớn bước vào, mặc chiếc áo khoác gió chất liệu bóng màu xanh lam bảo thạch viền hoa văn màu đỏ, là một người Hán, biểu cảm nghiêm nghị lại có chút ngạo mạn. Vừa buông rèm cửa xuống chưa đứng vững đã nói: "Ở đây các người, ai là người phụ trách?"
Tôi, Gia Thố và Cống Bố nhìn nhau, Gia Thố đáp: "Đây chính là phòng sưởi, chẳng có ai phụ trách cả. Cô gái trong phòng sưởi là người phụ trách."
Áo khoác gió xanh lam dang rộng hai chân, đứng ngay giữa nền gạch cạnh lò sưởi: "Tôi nói là tìm cửu vạn xuống núi, ai là người phụ trách. Chúng tôi là Hiệp hội Địa lý ××, tìm người phụ trách để nói chuyện." Giọng điệu bề trên.
Lúc này Sangmo cũng đã quay về. Gia Thố và Cống Bố vừa hay lười thèm để ý đến anh chàng cao lớn này, liền lập tức giới thiệu Sangmo, rồi xoa tay ngồi bên lò sưởi lắng nghe họ đối thoại.
"Các người có bao nhiêu cửu vạn? Chúng tôi cần nhiều người." Áo xanh lam và Sangmo ngồi xuống bên lò sưởi, vẫn là giọng điệu của cấp trên.
"Cả trấn hình như có hơn hai mươi người, không quá ba mươi người. Bình thường phần lớn họ đều ở bên ngoài làm cửu vạn, đến Tết tụ tập lại đông đủ hơn chút cũng chưa tới ba mươi người." Sangmo giống như đang báo cáo với cấp trên, vừa lịch sự vừa lớn tiếng giới thiệu với áo xanh lam.
"Vậy nói với họ, cửu vạn chúng tôi bao trọn hết, giá cả phải giảm xuống." Áo xanh lam xị mặt uống một ngụm trà bơ, mắt cũng không thèm nâng lên nhìn Sangmo đang đứng thẳng lưng.
"Bao trọn hết thì không được. Trong trấn đã có người đặt trước rồi, chúng tôi cũng có năm người đặt trước, đại khái còn thừa khoảng mười cửu vạn, họ còn phải giữ lại vài người ở phía trước dẫm đường, cửu vạn dẫm đường thì không thể vác ba lô được."
