Tôi bắt đầu phải tính toán xem mình có thể chuẩn bị sẵn sàng nhanh đến mức nào, và sắp xếp để hoàn tất việc chào tạm biệt mọi người vào một thời điểm nhất định. Bác sĩ Sandford không thể đợi tôi được. Hóa ra anh giờ đã là một bác sĩ quân y, được điều động đóng quân tại Washington. Anh phải trở về vị trí công tác và để cô Pinshon đưa tôi lên Washington. Tôi đoán mọi chuyện với cô Pinshon được sắp xếp khá dễ dàng. Cô ấy hiền lành như một chú cừu. Nhưng việc chống lại hoàn cảnh chưa bao giờ là tính cách của cô cả. Bác sĩ ra lệnh rằng tôi phải lên Washington trong một hoặc hai tuần nữa.
Mãi cho đến khi anh đi rồi, tôi mới biết tuần lễ sắp tới sẽ khó khăn biết bao.
Ngay khi anh quay lưng rời khỏi Magnolia, những cuộc chia tay của tôi bắt đầu. Phải nói là chúng bắt đầu sớm hơn thế; bởi vì vào buổi sáng sau ngày anh đến, khi Margaret có mặt trong phòng tôi, cô ấy đâm ra gặng hỏi tôi về tính xác thực của tin đồn đã lọt tới nhà bếp. Jem nói tôi sắp đi, và sẽ không quay trở lại nữa. Tôi không biết làm thế nào mà cậu ta lại nắm được ý nghĩ đó. Và khi tôi bảo điều đó là sự thật, cô ấy đánh rơi nhữngh mẩu gỗ thông đang cầm trên tay, đứng phắt dậy, và khẩn khoản xin tôi hãy mang cô ấy đi cùng. Cô ấy tha thiết nài nỉ đến mức tôi phải rất khó khăn mới đáp lời được.
Margaret, tôi sẽ vào trường học, tôi nói. Tôi không thể có ai ở đó để hầu hạ mình được.
Cô Daisy sẽ không bao giờ tự làm lấy mọi việc sao?
Vâng, tôi phải làm chứ, tôi nói. Tất cả các cô gái ở đó đều thế cả.
Vậy em sẽ đi làm thuê, thưa cô Daisy, trong lúc cô chưa cần em—em sẽ làm việc thật nhanh nhẹn—và em sẽ mang toàn bộ tiền kiếm được giao đều đặn cho cô. Em thề đấy! Cho đến khi nào cô Daisy tự cần đến em.
Tôi cảm thấy má mình nóng bừng lên. Con bé sẽ mang tiền nó kiếm được cho tôi. Vâng, đó chính là những gì chúng tôi đang làm.
Lạy Chúa, thưa cô Daisy, xin đừng bỏ lại em! Em có thể nhận giặt giũ và là ủi mọi thứ cho cô Daisy thật gọn gàng—em không tin là tụi ngoài đó biết cách làm đồ đạc ở trên ấy đâu!—Em sẽ chẳng ra gì nếu không được đi cùng cô Daisy đâu, thật đấy.
Em có thể sống ngoan ở đây cũng như bất cứ nơi nào khác, Margaret, tôi nói.
Cô Daisy không hiểu đâu. Thưa cô Daisy, giả sử ác quỷ đang rình rập quanh một nơi nào đó; cô nghĩ đó là một nơi tốt đẹp để sống ngoan chắc?
Ác quỷ không ở Magnolia nhiều hơn bất cứ nơi nào khác, tôi nói.
Còn ông chủ Edwards thì...—Margaret nói khẽ như nuốt từng chữ. Ngay cả trong phòng tôi, cô ấy cũng không dám thốt lên cái tên ấy cho rành mạch.
Kết cục của chuyện đó là tôi đã viết thư lên Washington cho bác sĩ Sandford để hỏi xem tôi có được phép đưa con bé đi cùng không; và câu trả lời của anh gửi lại là nếu điều đó mang lại niềm vui cho tôi thì tôi hoàn toàn có thể. Thế là vấn đề đó được giải quyết. Nhưng cuộc chia tay với những người còn lại mới thật là khó khăn. Tôi không biết điều đó là khó khăn nhất đối với họ hay đối với tôi nữa. Darry ban phước và cầu nguyện cho tôi. Maria khóc hết nước mắt vì tôi. Theresa buồn bã và than van. Tiếng khóc than vang lên từ tất cả những người phụ nữ nghèo khổ là những người gắn bó với tôi nhất và từng hay đến tham dự các buổi đọc kinh Chủ nhật; và Pete đã tranh thủ đưa ra một thỉnh cầu riêng rằng khi tôi lớn lên, hoặc bất cứ lúc nào tôi cần một người hầu nam, tôi hãy nhớ và cho gọi cậu ta. Cậu ta có thể làm bất cứ việc gì, cậu ta nói; cậu ta có thể đánh xe, vắt sữa bò, chăm sóc khu vườn hoặc nấu nướng. Lời đó được thốt lên bằng một giọng nghẹn ngào, và mặc dù có một tia sáng lóe lên từ hàm răng trắng của cậu ta khi nhắc đến tài nghệ cuối cùng kia, nó lại được thốt lên với chiều sâu của một nỗi niềm nghiêm túc đến mức khiến tôi day dứt. Tôi hứa hẹn hết sức có thể; nhưng lòng tôi vô cùng đau đớn cho những con người nghèo khổ của mình, giờ đây bị bỏ lại mà không có lấy một ai, dù chỉ là một đứa trẻ, để chăm lo cho sự thoải mái của họ và mang lại cho họ bất kỳ hy vọng nào ở thế giới này hay thế giới khác.
Những ngày nặng nề ấy cuối cùng cũng qua đi. Margaret nhanh chóng giúp tôi thu xếp hành lý; đúng một tuần kể từ ngày bác sĩ Sandford đến, tôi đã hoàn thành bài học cuối cùng với cô Pinshon, đọc buổi đọc sách cuối cùng cho những con người nghèo khổ của mình, bắt tay từ biệt lần cuối; và chúng tôi đã ở trên con tàu hơi nước nhỏ chạy dọc sông Sands.
Tôi nghĩ mình đã kiệt sức, vì tôi không hề nhớ có chút hứng thú hay cảm xúc nào về chuyến đi vốn dĩ phải mang lại cho tôi rất nhiều điều ấy. Trong một trạng thái tâm trí thụ động, tôi lẽo đẽo theo cô Pinshon từ tàu hơi nước ra nhà ga; từ đoàn tàu hỏa này sang đoàn tàu hỏa khác; và nhìn cảnh vật quen thuộc lướt qua trước mắt khi đoàn tàu cuồn cuộn đưa chúng tôi tiến về phía trước. Tại Baytown, chúng tôi được gia nhập bởi một quý ông đi cùng chúng tôi trong suốt chặng đường còn lại; và tôi dần dần hiểu ra rằng nữ gia sư của tôi đã thay đổi vai trò của mình, và thay vì chăm sóc người khác như trước đây, cô ấy lại chuẩn bị được chăm sóc. Điều đó chẳng làm tôi bận tâm. Tôi thấy thế thôi, chỉ vậy thôi. Tôi cũng nhìn thấy niềm vui của Margaret, thể hiện qua từng cử động nhanh nhẹn, chu đáo có thể mang lại ích lợi cho tôi, và qua một vẻ phơi phới không thể diễn tả nổi hiện lên trên người cô ấy, tôi không biết nói sao, từ chiếc mũ ca-pô xuống tận đôi giày. Nhưng niềm vui của con bé lại gợi cho tôi nhớ đến những người chưa bao giờ được giải thoát.
Tôi nghĩ trong tất cả những nỗi đau đớn dằn vặt mà một người trẻ tuổi phải chịu đựng, một trong những nỗi đau nhói buốt nhất chính là cảm giác lầm lỗi xuất phát từ phía người cha hoặc người mẹ yêu dấu. Tôi chắc chắn rằng cha tôi, bị che mờ bởi thói quen lâu đời và bị trói buộc bởi những luật lệ của xứ sở, hoàn toàn không nhận thức được thực trạng của vấn đề. Tôi biết rằng sắc thái thực sự của những đồng tiền vàng của ông chưa bao giờ được chính mắt ông nhìn thấy. Dẫu vậy, giờ đây tôi biết rằng chúng đẫm máu; và tệ hơn thế nữa, dù tôi không rõ tại sao nó lại tệ hơn, tôi biết rằng chúng dơ bẩn. Tôi biết rằng lòng tham và sự bất nghĩa là hai kẻ thu thuế cho ngân khố của chúng tôi, còn sự bất công là đại lý của chúng tôi. Tôi có đang dùng những từ ngữ quá đắt đỏ không? Chúng không quá nặng nề đối với những cảm xúc cứ hằn sâu trong tim tôi, cũng chẳng quá cay đắng; dẫu cho trái tim thơ ngây của tôi lúc bấy giờ chưa bao giờ thốt ra được những từ ngữ như thế. Việc cha tôi không hề hay biết đã cứu vãn tình yêu và sự kính trọng của tôi dành cho ông; nhưng nó chẳng thay đổi được bất cứ điều gì khác.
Vào chặng cuối của chuyến hành trình, khi chúng tôi rời khỏi một nhà ga nơi đoàn tàu vừa dừng lại, tôi chú ý thấy một cuốn sách nhỏ bị bỏ quên trên một trong những chiếc ghế trống của toa tàu. Nó nằm đó và chẳng ai chạm vào nó cả: cho đến khi chúng tôi rời khỏi toa tàu tại Alexandria và hầu như tất cả mọi người đã xuống hết, tôi thấy nó vẫn nằm đó và không một ai nhận lại. Khi đi ngang qua, tôi nhặt nó lên. Đó là một cuốn sách nhỏ gọn gàng, viền mạ vàng, không đề tên, với những trang sách được đánh số cho từng ngày trong năm. Và mỗi trang đều ngập tràn những lời Kinh thánh. Trông nó thật đẹp. Tôi đút cuốn sách vào túi áo; và khi bước lên phà, tôi lại mở nó ra, tìm kiếm ngày tháng của tháng Ba hiện tại mà chúng tôi đang trải qua. Tôi tìm thấy câu này—"Ngài bảo vệ đường lối của các thánh đồ của Ngài." Đó là những lời đề ở đầu trang. Tôi không còn thời gian để đọc thêm chút nào nữa; nhưng khi tôi bước xuống phà, câu nói ấy thấm sâu vào tim tôi như một thứ thuốc hồi sức.
Đó là mộtbuổi sáng ẩm ướt và tối tăm. Không khí lạnh ngắt khi chúng tôi rời khỏi cabin tàu nhỏ; đường phố lầy lội; khung cảnh hỗn độn với dòng người đang tìm xe ngựa, phu khuân vác, hành lý hoặc làm thủ tục hải quan; rồi đột nhiên tôi có cảm giác như mình vừa bắt gặp một ngọn tháp vững chắc, vì bác sĩ Sandford đang đứng cạnh tôi. Anh trông giống như một ngọn tháp đượm vẻ vui tính, với dáng điệu vững chãi, thẳng thắn; và chiếc áo khoác quân phục của anh càng làm tăng thêm ấn tượng đó. Giờ đây tôi vẫn có thể hình dung ra cái chạm tay vào vành mũ của anh dành cho cô Pinshon, và sau đó là cái liếc mắt nhanh chóng thâu tóm cả Margaret lẫn tôi vào tầm ngắm. Chỉ một phút sau, tôi đã bắt tay từ biệt nữ gia sư của mình, và ngồi vào một chiếc xe ngựa với Margaret ở đối diện; còn bác sĩ Sandford thì đang giao phó hành lý của tôi cho ai đó chăm sóc. Rồi anh ngồi xuống bên cạnh tôi và xe chúng tôi khởi bánh. Và tôi thở dài một hơi thật sâu.
Đúng giờ thật đấy, Daisy, vị bác sĩ lên tiếng. Nhưng cái gì đã khiến em chọn thời điểm như thế này cơ chứ? Em đã để lại bao nhiêu phần của bản thân dọc đường rồi hả?
Cô Pinshon thích đi lại suốt đêm hơn, tôi đáp, bởi vì chẳng có nơi nào mà cô ấy muốn dừng lại để qua đêm cả.
Ý kiến của em về vấn đề đó là gì thế?
Chắc là em mệt hơn cô ấy rồi.
Cô ta vẫn quản lý mọi chuyện theo đúng hệ thống đó suốt bốn năm qua phải không?
Bác sĩ đặt câu hỏi với một vẻ bình thản đến mức tôi không thể kìm được tiếng cười. Dù vậy, tôi tin rằng nụ cười của tôi lúc ấy gần như sắp bật khóc. Thoạt đầu, anh gợi cho tôi nhớ đến tất cả những gì quanh mình khi tôi còn thường gặp anh trong khoảng thời gian dài trước đây. Và một cảm giác dễ chịu không thể tả xiết hiện diện trong sự hiện diện của anh lúc này; một cảm giác được chăm sóc, chở che. Chắc chắn là tôi đã được quan tâm suốt bao nhiêu năm qua rồi—được quan tâm sát sao; chưa từng có đêm nào mà tôi có thể đi ngủ mà nữ gia sư không ghé vào để xem tôi đã ở trong phòng hay trên giường chưa, quần áo có gọn gàng không, và ngọn đèn có để đúng nơi quy định không. Và dì tôi cũng không quên tôi, hay những nỗi bận lòng của dì về tôi. Và Preston cũng từng cưng chiều tôi khi cậu ấy ở gần. Nhưng thậm chí có lúc Preston còn quên mất sự hiện diện của tôi vì mải múng với những niềm vui hay công việc riêng của cậu ấy. Có một sự khác biệt lớn lao trong bàn tay chăm sóc vững chãi của bác sĩ Sandford; và nếu bạn đã từng nhìn vào đôi mắt xanh thẳm ấy, bạn sẽ biết rằng chúng chẳng quên bất cứ điều gì. Chúng từng luôn mê hoặc tôi; và bây giờ vẫn thế.
Bà Sandford vẫn chưa dậy khi chúng tôi đến ngôi nhà mà bà đang trọ. Điều đó chẳng hề gì, vì đã có sẵn một căn phòng chuẩn bị cho tôi; và bác sĩ Sandford đã cho mang lên một bữa sáng nhỏ ngon lành, ngồi nhìn tôi ăn hệt như thể tôi là một bệnh nhân vậy. Sau đó, anh ra lệnh cho tôi đi ngủ, giao trọng trách cho Margaret canh chừng tôi, rồi anh đi mất, như anh nói, cho đến tận giờ ăn trưa.
Tôi thở phào hai ba hơi dài khi Margaret đang cởi đồ giúp tôi; tôi cảm thấy dễ chịu làm sao.
Cô Pinshon đi hẳn rồi phải không, thưa cô Daisy? người hầu gái của tôi hỏi.
Từ Magnolia á? Vâng.
Cô ấy đi đâu vậy?
Tôi không biết.
Thế cô ấy không đi tiếp con đường chúng ta đang đi nữa à?
Không. Này Margaret, không biết bây giờ ở Magnolia họ có còn tổ chức buổi cầu nguyện nào không nhỉ? Bởi vì khi nhắc đến Magnolia, tâm trí tôi lại cuốn trơ về quá khứ.
Chắc là gã giám thị lại giở cái thói xấu xa của hắn ra rồi! Margaret thốt lên đầy ghê tởm. Cô Daisy đã hứa là em được đi cùng cô Daisy rồi cơ mà? cô ấy nói thêm.
Vâng. Nhưng điều gì khiến em muốn rời khỏi nhà nhiều hơn tất cả những người khác thế?
Em nghĩ là em đã tự vẫn rồi, giả như cô Daisy bỏ rơi em ở lại đó, con bé ủ rũ đáp. Nếu họ đày em xuống miền Nam, chắc chắn em sẽ làm thế.
Đày em xuống miền Nam! Tôi nói; họ sẽ không làm thế đâu, Margaret.
Có gã đàn ông muốn mua em—trả giá cao lắm, gã giám thị nói thế đấy. Khi bị kích động, lưỡi của Margaret đôi khi trở nên cứng đờ, giống như những người hàng xóm của cô ấy vậy.
Ông Edwards không có quyền bán bất kỳ ai khỏi nơi đó, tôi khăng khăng, trong tâm trạng nửa ngờ vực nửa kinh hoàng.
Em chịu thôi, Margaret nói. Chẳng thay đổi được gì đâu, thưa cô Daisy. Ai thèm quan tâm gã làm gì chứ? Kìa vợ của Pete...
Vợ của Pete ư? Tôi nói. Tôi đâu có biết Pete đã lấy vợ! Vợ Pete thì sao hả?
Vị bác sĩ đó sẽ giết em mất thôi, phước cho em! Margaret nói, nhìn chừng chừng vào tôi. Thôi nào, xin cô đừng thế, cô Daisy! Bác sĩ bảo cô phải đi ngủ ngay bây giờ cơ mà. Nhìn kìa! Cô vẫn chưa cởi quần áo ra này.
Khoan đã, tôi nói. Thế còn vợ của Pete thì sao?
Em quên mất tiêu. Cứ ngỡ là cô Daisy biết rồi cơ đấy. Chắc là chuyện xảy ra trước khi cô Daisy về nhà.
Cái gì? Tôi nói. Cái gì cơ?
Không có gì đâu, thưa cô Daisy. Gã giám thị nổi giận với vợ của Pete và thế là hắn bán quắt cô ấy xuống miền Nam rồi.
Xa khỏi Pete ư? Tôi nói.
Pete, anh ấy ở lại trang trại cũ, Margaret đáp gọn lỏn. Chắc giờ này anh ấy quên bẵng đi mất rồi. Xin cô Daisy vui lòng cởi quần áo ra và đi ngủ đi ạ?
Chẳng còn gì để chờ đợi nữa. Tôi đành chịu phục tùng, được cởi y phục; nhưng sự nghỉ ngơi và giấc ngủ vốn hằng mong mỏi giờ đây đã vượt ngoài tầm với. Vợ của Pete ư?—con người tận tụy, mạnh mẽ, dịu dàng và trong ký ức của tôi luôn trầm ngâm của Pete! Lòng tôi bừng bừng lửa giận và bị xé nát bởi nỗi buồn đau, cùng một lúc. Lời xé toạc bởi cảm giác bất lực rằng mình không thể sửa chữa nổi sai lầm. Ý tôi không chỉ nói riêng về nỗi bất hạnh cá nhân này, mà là toàn bộ thực trạng tồi tệ dưới một chế độ mà những sai lầm như thế có thể xảy ra. Tôi trằn trọc trên giường, dẫu vô cùng mệt mỏi. Thà cứ thức dậy và làm một điều gì đó còn hơn là nằm đó nhìn chằm chằm vào nỗi phiền muộn của mình; chỉ có điều việc nằm trên giường giúp tôi tránh được việc phải đối mặt với mọi người và chuyện trò. Những chuyện thế này lại được thực hiện dưới chính quyền lực của cha và mẹ tôi—trên chính mảnh đất của họ—đối với những con người khốn khổ phụ thuộc vào họ; những kẻ mà chính họ đã đẩy vào cảnh bất lực và bắt phải chịu đựng những khả năng bi thảm đó. Tôi xoay người trằn trọc, cảm thấy mình phải làm điều gì đó, trong khi vẫn biết rằng bản thân chẳng thể làm được gì cả. Vợ của Pete! Và giờ cô ấy đang ở đâu? Và đó chính là bí ẩn đằng sau chiếc bóng trầm mặc không đổi trên vầng trán của Pete. Và giờ đây khi tôi đã rời khỏi Magnolia, chẳng còn một người bạn con người nào ở lại với đám đông những con người nghèo đói, dốt nát và khốn cùng ấy nữa. Thậm chí niềm an ủi được cầu nguyện của họ cũng bị cấm đoán; ngoại trừ thứ niềm an ủi lẻ loi mà từng tín hữu có thể tự mình ôm giữ trong lòng.
Tôi đã không biết, chưa bao giờ biết cho đến tận mãi sau này, rằng lệnh cấm ấy đối với nhiều người ở Magnolia chẳng thể gây ra tổn hại nào. Tôi nghĩ Margaret biết điều đó, và ngay cả lúc ấy cũng không dám nói với tôi. Rằng những buổi họp mặt cầu nguyện chưa bao giờ bị dập tắt. Rằng người ta canh gác cẩn mật vào những đêm nhất định, cho đến khi mọi tiếng động trong cộng đồng nhỏ bé lắng xuống; cho đến khi đèn trong nhà giám thị (và ở nhà lớn, khi chúng tôi còn ở đó) đã tắt; và rồi một cách thầm lặng, nhẹ nhàng từ những căn lều riêng biệt của mình, mọi người lẻn qua khu rừng để đến một ngọn đồi nhỏ nằm phía bên kia nghĩa trang, hoàn toàn khuất hẳn khỏi tầm nghe hay tầm nhìn của bất kỳ ai; và ở đó họ cầu nguyện, cả ca hát nữa, và "ca ngợi Chúa rồi hô vang," như người cung cấp thông tin đã kể cho tôi; mà không quên cắt cử người canh gác xung quanh địa điểm tụ họp để báo động trong trường hợp có ai xuất hiện. Thế nên dưới bầu ánh trăng dịu ngọt và giữa lúc đêm sâu, những buổi họp mặt mà tôi từng tưởng đã tan rã bỗng mang sức sống mới, lớn mạnh và trường tồn; và những lời cầu nguyện không bao giờ ngớt; và Chúa đã lắng nghe và thấu hiểu.
Sẽ thật an ủi biết bao nếu tôi có thể biết được điều này vào thời điểm đó. Nhưng, như tôi đã nói, tôi đoán Margaret không dám nói với tôi. Sau một khoảng thời gian dài trằn trọc mệt mỏi và đau buốt tâm can, giấc ngủ cuối cùng cũng đến với tôi; nhưng nó mang theo Pete, vợ của anh, gã giám thị và Margaret vào những sự kết hợp phiền muộn mới; và tôi chẳng lấy lại được chút tinh thần nào.
Cô tỉnh giấc rồi đấy à, thưa cô Daisy? Margaret nói khi tôi mở mắt ra. Cái tiếng động thình thịch ấy đã đánh thức cô dậy đấy!
Tiếng gì vậy?
Chẳng phải tiếng động lành mạnh gì đâu, Margaret nói. Biến cả cái nhà thành một tiếng sấm sét như thế thì để làm gì chứ? Nhưng có một gã làm ra tiếng động đó một cách cố ý đấy, vì em đã ra ngoài xem thử; và hắn bảo với em rằng đó là tiếng gọi mọi người dùng bữa trưa. Cô có dậy không, thưa cô Daisy?
Margaret nói cứ như thể cô ấy nghĩ tôi cứ nằm im một chỗ thì tốt hơn; nhưng tôi đã quá chán ngấy cái sự thoải mái tìm thấy ở đó và muốn thử một cái gì khác. Tôi vừa kịp sửa soạn xong trước khi bác sĩ Sandford đến đón tôi và đưa tôi tới chỗ người chị dâu của anh. Bà Sandford chào đón tôi bằng sự ân cần lớn lao, thậm chí là trìu mến; xuýt xoa vì tôi đã cao lên; nhưng qua cái liếc nhìn của bà dành cho bác sĩ, tôi thấy ngoại hình của tôi ở những phương diện khác lại không làm bà vừa lòng. Anh chẳng đáp lại điều gì, mà kéo thẳng chúng tôi đến phòng ăn trưa.
Có những vị khách khác trọ trong nhà ngoài những người bạn của tôi; một chiếc bàn dài đã được dọn sẵn. Tôi nhận thấy bác sĩ Sandford rất được mọi người yêu mến. Những câu hỏi và yêu cầu hướng đến sự chú ý của anh dồn dập bay tới từ cả hai đầu bàn và mọi ngóc ngách; về đủ mọi chủ đề và đủ mọi cung bậc giọng điệu, từ nghiêm túc cho đến vui tươi. Và anh đáp ứng tất cả bọn họ, nhưng giữa bộn bề đó chẳng bao giờ quên mất tôi. Anh chăm chút tỉ mỉ cho bữa trưa của tôi; món này chuẩn bị xong lại gọi tiếp món khác; nó gợi cho tôi nhớ về một thời kỳ đã qua từ lâu; nhưng chẳng giúp tôi nuốt trôi được chút gì. Tôi không thể ăn nổi. Việc cuối cùng anh làm là gọi một quả trứng gà sống hoàn toàn tươi, đập vào nửa cốc sữa. Cầm thứ đó trên tay, chúng tôi rời khỏi phòng ăn. Ngay khi bước vào phòng khách của bà Sandford, anh đưa nó cho tôi và ra lệnh phải nuốt tr sạch. Chắc là trông mặt tôi lúc đó hoảng hốt lắm.
Tội nghiệp con bé! Bà Sandford nói. Grant này, hãy để em đánh nhuyễn nó với chút đường cho con bé nhé; con bé không thể uống nguyên thế này đâu.
Daisy từng vượt qua những việc khó khăn hơn thế cơ mà, anh nói.
Tôi biết anh mong đợi tôi phải uống nó, và thế là tôi uống thật, dẫu chẳng biết bằng cách nào.
Cảm ơn em, anh mỉm cười nói khi cầm lấy chiếc cốc. Giờ thì ngồi xuống đây và anh sẽ trò chuyện với em.
Con bé cao vượt lên nhanh thật đấy, Grant ạ! Bà Sandford nhận xét.
Vâng, anh đáp. Đêm qua em ngủ có ngon không, Daisy?
Thưa không, anh ạ; em không ngủ được. Rồi em còn mơ mộng nữa.
Mơ mộng không phải là một cách nghỉ ngơi đúng đắn. Mệt đến mức không ngủ nổi cơ à?
Em nghĩ không phải vì thế đâu, thưa bác sĩ Sandford.
Em có biết nguyên nhân là gì không?
Em nghĩ là có, tôi đáp, có chút miễn cưỡng.
Con bé ngày càng có nét giống hệt mẹ nó, bà Sandford lại nhận xét. Anh có thấy thế không, Grant?
Anh thấy nhiều hơn thế nữa cơ, anh đáp. Daisy, em có nghĩ nữ gia sư này của em là một người dạy dỗ tốt không?
Tôi mệt mỏi nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi phóng ánh nhìn mệt mỏi bao quát suốt bốn năm học đại số và triết học về phía đứa trẻ rạng ngời mà tôi thấy ở điểm tận cùng của quãng thời gian ấy.
Em nghĩ mình đã trở nên đần độn đi rồi, thưa bác sĩ Sandford, tôi nói.
Anh bước đến đằng sau tôi, vòng tay ôm lấy tôi, nắm lấy bàn tay tôi trong tay anh, và cất giọng bằng một âm điệu hoàn toàn khác.
Daisy, em có tìm thấy nhiều "điều kỳ diệu" ở Magnolia không?
Tôi ngước lên, tôi nhớ là thế, với sự khao khát của một trái tim tràn ngập tâm tư nhìn vào gương mặt anh; nhưng lúc đó tôi không thốt nên lời.
Em có nhìn qua kính hiển vi kể từ khi ở đó, và khám phá ra điều gì không?
Không phải trong thế giới tự nhiên đâu, thưa bác sĩ Sandford.
Hừm! Bác sĩ thốt lên. Em có muốn đi dạo một vòng với anh không?
Ồ có chứ ạ!
Vậy thì đi sửa soạn đi em.
Tôi có một buổi đi dạo vô cùng dễ chịu và tĩnh lặng; vị bác sĩ dẫn tôi đi xem, như anh nói, không phải những điều kỳ diệu mà là những thứ mới mẻ, và tìm đủ mọi cách để làm tôi khuây khỏa. Và mỗi ngày trong suốt nhiều ngày liền, tôi đều được đi dạo. Có khi chúng tôi ra vùng ngoại ô, có khi lại xuống xe để ngắm nghía cái gì đó trong thành phố. Có một sự xoa dịu êm đềm trong tất cả những điều đó, và trong sự chăm sóc cẩn mật dành cho tôi ở nhà, cùng sự vắng bóng của toán học và triết học. Suốt cả ngày khi không đi dạo hay dùng bữa, tôi nằm dài trên chiếc ghế bành dài của bà Sandford hoặc cuộn tròn mình sâu trong một chiếc ghế bành lớn, lật giở những cuốn sách của bà; hoặc nghiên cứu cuốn sách bìa xanh của chính mình mà tôi đã nhặt được trên tàu, và vì nó quá nhỏ nên tôi phải nhờ Margaret may một chiếc túi thật to vào chiếc váy để đựng nó. Nhưng cuộc sống này không kéo dài mãi. Chỉ vài ngày là tất cả quỹ thời gian bà Sandford có thể dành ra ở Washington.
Nơi tôi thích đến nhất là tòa nhà Quốc hội. Vài lần bác sĩ Sandford đưa tôi đến đó, cho tôi xem các phòng lớn, các bức tranh, và những căn phòng nhỏ hơn với lối trang trí tuyệt đẹp; và tôi đứng ngắm những người thợ đang làm việc; vì công cuộc trùng tu tòa nhà vẫn chưa hoàn thành. Chừng nào còn thời gian rảnh rỗi, bác sĩ Sandford đều để tôi tự do giải trí theo ý muốn; và thường kéo tôi vào những cuộc trò chuyện giúp tôi hồi phục tinh thần hơn bất cứ thứ gì khác. Tuy nhiên, dẫu tôi đã được xoa dịu, nỗi u sầu trong tim tôi vẫn không biến mất. Một ngày nọ, khi chúng tôi đang ngồi ngắm các bức tranh ở sảnh lớn, bác sĩ Sandford bất chợt khơi mào một chủ đề khiến tôi quên sạch cả tòa nhà Quốc hội.
Daisy, anh hỏi, có phải ý muốn của em hay của Margaret khi con bé muốn đi ra miền Bắc cùng em?
Của em ấy, tôi giật mình đáp.
Thế thì đó không phải là ý muốn đặc biệt của em rồi.
Vâng, chính là của em đấy, thưa bác sĩ Sandford, rất đặc biệt là đằng khác.
Sao lại thế? anh hỏi.
Tôi chần chừ. Tôi ngần ngại đối mặt với toàn bộ chủ đề đó; nó quá đỗi nhức nhối đối với tôi.
Anh cần phải cảnh báo em, anh tiếp lời, rằng nếu em mang con bé đi xa hơn, nó hoàn toàn có thể, nếu muốn, rời bỏ em và đòi lại quyền tự do của mình. Đó là luật pháp. Nếu chủ nhân đưa một nô lệ vào các Bang tự do, người đó có quyền ở lại đó nếu muốn, bất kể chủ nhân có đồng ý hay không.
Tôi vẫn im lặng, vì mọi thứ nghẹn lại cổ họng tôi. Tôi hoàn toàn sẵn lòng để con bé có được sự tự do của mình, đạt được nó bằng bất cứ cách nào có thể; nhưng đằng sau đó còn có cha tôi, với những sở thích và lợi ích có lẽ không muốn mất đi một khối tài sản; rồi mẹ tôi cùng lợi ích và sở thích của bà; tôi thừa biết cả hai người sẽ phản ứng thế nào. Tôi câm lặng.
Em chưa từng nghĩ đến điều này trước đây phải không? Vị bác sĩ tiếp lời.
Thưa không, anh.
Nó không làm thay đổi suy nghĩ của em về việc tiếp tục mang con bé đi cùng chứ?
Thưa không, anh.
Có bao giờ điều này xuất hiện trong đầu em chưa, hay đúng hơn là bây giờ nó có xuất hiện trong đầu em không, rằng mục đích của con bé khi đi theo chính là vì khao khát tự do này?
Em không nghĩ là thế, tôi đáp.
Dù không phải vậy đi nữa, thì người ta cũng sẽ sớm nhồi nhét điều đó vào đầu con bé trước khi nó ở miền Bắc chưa lâu; và nó sẽ biết rằng mình là chủ nhân của chính bản thân nó.
Tôi vẫn im lặng. Tôi biết rằng tôi cầu mong con bé sẽ làm được điều đó.
Em có nghĩ rằng, bác sĩ Sandford tiếp tục, theo góc nhìn này, tốt hơn hết chúng ta nên gửi con bé trở lại Magnolia khi em rời Washington không?
Không, tôi nói.
Anh nghĩ như thế sẽ tốt hơn, anh lặp lại.
Ôi, không! Tôi nói. Ồ không, thưa bác sĩ Sandford. Em không thể gửi nó về được. Anh sẽ không gửi nó về đúng không?
Bình tĩnh nào, anh nói, siết chặt bàn tay mà vì quá đỗi tha thiết, tôi đã đặt vào tay anh; nó không phải người hầu của anh; nó là của em; quyết định làm gì là quyền của em.
Em sẽ không gửi nó về đâu, tôi nói.
Nhưng có lẽ ta nên cân nhắc xem ý muốn của ông Randolph về vấn đề này là gì. Nếu em mang nó đi, ông ấy có thể mất đi một khối tài sản trị giá vài trăm đô-la: anh thấy có trách nhiệm phải cảnh báo em. Liệu ông ấy có muốn đánh cược rủi ro đó không?
Giờ đây tôi nhớ lại cái cảm giác bừng cháy trong tim đã đẩy máu dồn lên mặt tôi. Nhưng với bàn tay nằm trong tay bác sĩ Sandford, và đôi mắt xanh thẳm ấy đang thấu thị tâm can tôi, tôi không thể kìm nén suy nghĩ của mình lại được.
Con bé xứng đáng là chủ nhân của chính nó, tôi nói.
Một tia biểu cảm rực rỡ bừng sáng trong đôi mắt xanh và thoáng qua trên gương mặt anh—tôi khó lòng nhận ra đó là gì trước khi nó vụt biến mất. Sự ngạc nhiên chớp nhoáng—niềm vui—sự thích thú—sự đồng thuận; điều đầu tiên và hai điều sau chắc chắn là có; và niềm vui ấy, tôi không khỏi tưởng tượng, đã pha màu cho tia sáng vừa lóe lên trong chớp mắt từ đôi mắt không tài nào thấu đoán được ấy. Anh cất giọng bình thường như mọi khi.
Nhưng này Daisy, em đã nghiên cứu kỹ vấn đề này chưa?
Em nghĩ mình chẳng nghiên cứu điều gì khác ngoài nó cả, thưa bác sĩ Sandford.
Em biết con bé không phải là tài sản của em, mà là của cha em chứ.
Nó chẳng là tài sản của ai cả, tôi nói chậm rãi, với những giọt nước mắt chầm chậm dâng đầy trong tim.
Ý em là sao? anh hỏi, với một nụ cười lại thoáng gợn trên khóe môi.
Ý em là, tôi vừa chật vật đấu tranh với suy nghĩ của chính mình vừa nói, ý em là không ai có quyền sở hữu bất kỳ ai khác cả.
Cha mẹ của con bé không thuộc về cha em sao?
Thuộc về mẹ em.
Thế thì nó thuộc về gia đình em chứ.
Nhưng, thưa bác sĩ Sandford, tôi nói, không ai có thể thuộc về bất cứ ai—theo cái cách đó cả.
Em suy diễn thế nào ra điều đó vậy, Daisy?
Bởi vì không ai có thể ban cho bất kỳ ai quyền sở hữu một con người khác theo cách ấy.
Việc mẹ của cô gái này và bà ngoại của nó từng là tài sản của tổ tiên em không ban cho mẹ em cái quyền đó sao?
Họ vốn không thể là tài sản của tổ tiên em một cách công bằng được, tôi nói, mừng vì đã bấu víu được vào cái cớ tổ tiên.
Luật pháp đã quy định như thế.
Không phải luật của Chúa, thưa bác sĩ Sandford, tôi nói, ngước lên nhìn anh.
Không ư? Chẳng lẽ luật pháp không ban cho một người quyền sở hữu những gì họ đã mua bằng đồng tiền lương thiện sao?
Không, tôi nói, nó không thể—không thể thế nếu thứ đó đã được bán đi một cách bất lương.
Hãy giải thích xem nào, Daisy, bác sĩ Sandford nói rất điềm tĩnh; nhưng tôi lại thấy tia sáng đó lóe lên trong mắt anh lần nữa. Tôi đã dấn bước quá xa để có thể dừng lại. Tôi tiếp tục, dẫu sẵn sàng đau thắt tâm can vì lằn ranh đúng sai mà tôi đang rạch ròi.
Ý em là, những kẻ đầu tiên đã đem bán những người da màu đầu tiên ấy, tôi nói.
Rồi sao nữa? bác sĩ bảo.
Họ vốn không có quyền đem bán những con người đó.
Ừ. Rồi sao?
Thì những kẻ mua lại họ cũng chẳng có chút quyền nào cao hơn thế, tôi nói.
Nhưng này Daisy, bác sĩ Sandford nói, em có biết rằng có những quan điểm hoàn toàn khác nhau về chính điểm này không?
Tôi im lặng. Điều đó chẳng làm thay đổi gì với tôi cả.
Giả sử trong giây lát rằng những kẻ đầu tiên, như em nói, không có quyền chính xác để bán những người đàn ông và phụ nữ mà họ mang đến đất nước này; thế nhưng những kẻ đã mua họ bằng đồng tiền mồ hôi nước mắt, và sở hữu họ qua bao thế hệ—chẳng lẽ họ không có quyền chuyển nhượng những con người đó cho người khác, và nhận lại tiền của mình sao?
Em không biết phải giải thích thế nào nữa, tôi nói. Ý em là—nếu ngay từ đầu—thưa bác sĩ Sandford, chẳng lẽ những người bị đem bán ấy, họ không có những quyền lợi của riêng mình hay sao?
Quyền lợi theo loại nào chứ?
Quyền được làm những gì họ thích với bản thân mình, được kiếm tiền, và được ở bên vợ của họ?
Nhưng những quyền lợi đó đã mất đi rồi, em biết mà, Daisy.
Nhưng liệu chúng có thể mất đi được sao? Tôi nói. Ý em là—thưa bác sĩ Sandford, chẳng hạn như, giả sử có ai đó đánh cắp chiếc đồng hồ của anh; liệu anh có mất đi quyền sở hữu nó không?
Xem ra thì anh sẽ không mất, Daisy.
Đó chính là điều em muốn nói, tôi nói.
Nhưng còn một góc nhìn khác về vấn đề này, Daisy. Lấy Margaret làm ví dụ nhé. Kể từ khi con bé còn là một đứa trẻ, tiền của cha hoặc mẹ em đã chi ra để nuôi nấng nó; thức ăn, quần áo và cuộc sống của nó hoàn toàn do họ chi trả. Chẳng phải điều đó trao cho họ quyền sở hữu sức lao động của nó sao? Chẳng phải họ xứng đáng được đền bù hay sao?
Tôi không muốn nói về cha mẹ mình và Margaret. Mọi thứ đang tiến đến quá gần nhà. Tôi thừa biết thức ăn và quần áo mà bác sĩ Sandford vừa nhắc tới; tôi biết chỉ cần vài tháng tiền công của một người hầu ở miền Bắc là đủ trả cho tất cả những thứ đó; lẽ nào cả cuộc đời của con bé này phải bị tước đoạt, bởi chính cha mẹ tôi, và vì một lý do như thế? Cảm giác đau thương, bất công và hổ thẹn trùm lấy tôi. Tôi chực nghẹn ngào bật khóc; nhưng tôi không thể bày tỏ cho bác sĩ Sandford thấy những gì mình đang cảm nhận, cũng không thể thú nhận suy nghĩ của mình về hành động của cha. Tôi đã phải đấu tranh cực kỳ quyết liệt với bản thân để không buông xuôi và khóc oà lên. Thể chất tôi rất yếu đuối, nhưng tôi biết mình đã đứng yên lặng và không hề rơi một giọt nước mắt nào; cho đến khi tôi cảm thấy bàn tay của bác sĩ Sandford nắm lấy tôi. Anh nhẹ nhàng đặt tôi ngồi trở lại chiếc ghế mà tôi vừa vùng đứng dậy.
Có chuyện gì thế, Daisy? anh hỏi.
Tôi không chịu mở miệng, và anh cũng không nài ép; nhưng tôi thấy anh lặng lẽ quan sát tôi cho đến khi tôi lấy lại được sự bình tĩnh.
Chúng ta về nhà nhé? anh hỏi.
Chỉ một lát nữa thôi ạ. Thưa bác sĩ Sandford, em không nghĩ là cha biết về tất cả chuyện này—em không nghĩ ngài biết rõ về nó như em đâu. Em chắc chắn là ngài không biết; và khi ngài biết, ngài sẽ suy nghĩ giống như em thôi.
Hoặc có lẽ em sẽ suy nghĩ giống như ngài thì sao.
Tôi im lặng. Tôi tự hỏi liệu điều đó có khả thi hay không—liệu tôi rồi cũng có bị che mờ đôi mắt giống như cách tôi nhìn thấy những người khác hay không.
Bé Daisy nhỏ nhắn của tôi, người bạn bác sĩ của tôi nói, mà giờ em cũng đâu còn nhỏ nhắn gì nữa. Em bao nhiêu tuổi rồi?
Em sẽ tròn mười bốn tuổi vào tháng Sáu này.
Mười bốn. Chà, chẳng có gì lạ khi người bạn mà anh để lại như một nhà triết học năm mười tuổi, nay anh lại tìm thấy ở hình hài một người phụ nữ tuổi mười bốn; nhưng Daisy này, em đừng ôm ấp vào lòng gánh nặng rằng mình phải dạy dỗ mọi kẻ dốt nát và cứu giúp mọi mảnh đời khốn khó bước qua đời em; đơn giản vì em không thể làm nổi điều đó đâu.
Tôi ngước nhìn anh. Tôi không thể bày tỏ suy nghĩ của mình, vì tôi sợ anh sẽ không hiểu nổi. Chúa Jesus đã giáng thế để thực hiện chính những sứ mệnh như thế, và các môn đồ của Ngài buộc phải khắc ghi điều đó trong tim để hành động tương tự. Tôi không rõ biểu cảm trên mặt mình ra sao, nhưng tôi thấy nét mặt bác sĩ dường như biến đổi.
Một Molly Skelton là quá đủ cho bốn năm rồi, anh nói khi đứng dậy. Nào, Daisy.
Nhưng thưa bác sĩ Sandford, tôi vừa bước theo anh vừa nói, anh sẽ không làm gì để tống Margaret trở về đấy chứ?
Chẳng làm gì cả, cho đến khi chính em làm điều đó, Daisy.
Về đến nhà, vị bác sĩ ép tôi uống một quả trứng sống và nằm dài trên chiếc ghế bành dài của bà Sandford; còn anh thì ngồi xuống và ngắm nhìn tôi.
Em là bệnh nhân rắc rối nhất mà anh từng gặp đấy, anh nói.
Em á? Tôi kinh ngạc thốt lên.
Đúng thế. Hoàn toàn vô tình thôi. Em không cố ý đâu, Daisy; và em cũng chẳng cần phải bận tâm về điều đó. Tất cả nằm trong chuyên môn nghề nghiệp của anh cả. Cảm giác hệt như thể một chiếc bình thủy tinh Ai Cập mỏng manh bị bắt phải gánh vác công việc của một lò luyện gang thép vậy; và anh phải nghĩ đến tất cả các đai nẹp và các thiết bị tôi luyện có thể tận dụng được cho dịp này.
Em không hiểu, tôi nói.
Không; anh đoán thế. Đó mới là điều tệ hại nhất.
Nhưng tại sao em lại là một chiếc bình thủy tinh Ai Cập? Tôi hỏi. Em đâu có cổ kính gì cho cam.
Vị bác sĩ dành cho tôi một trong những cái liếc nhìn và nụ cười rạng rỡ, chớp nhoáng vốn rất dễ chịu khi nhận được từ anh và cũng rất hiếm hoi. Khi ấy, một thứ ánh sáng và vẻ lấp lánh dường như bừng lên trong đôi mắt xanh thẳm của anh, kèm theo nét duyên dáng, nhã nhặn tuyệt vời nơi khóe môi.
Đó là một lời khen ngợi khá mơ hồ đấy, bà Sandford nhận xét.
Anh hoàn toàn không có ý định khen ngợi gì đâu, vị bác sĩ đáp.
Em không tin là anh có ý đó đâu, người chị gái nói; nhưng ý anh là gì cơ chứ? Grant này, em rất muốn nghe anh cất lời khen ngợi ai đó lấy một lần đấy.
Em không hiểu gì về thủy tinh Ai Cập cả, vị bác sĩ nói.
Không. Nó là thế nào?
Rất kỳ lạ.
Chẳng phải em vừa bảo là anh không biết cách khen ngợi ai sao? Bà Sandford nói.
Và không giống bất kỳ loại thủy tinh nào được chế tạo vào ngày nay. Người ta tạo ra những họa tiết kỳ lạ bên trong lớp thủy tinh, được cho là bằng cách nung chảy các thanh thủy tinh lại với nhau, chúng vô cùng nhỏ bé và có màu sắc khác nhau; sao cho một khi họa tiết đã thành hình thì không thể phai mờ hay hủy hoại được, trừ khi đập nát cả chiếc bình chứa nó. Đôi khi người ta còn lồng thêm một lớp vàng vào giữa các lớp thủy tinh nữa.
Thật là kỳ lạ làm sao! Bà Sandford thốt lên.
Anh nghĩ mình phải bàn bạc với em rồi đấy, Daisy, vị bác sĩ tiếp lời, quay sang phía tôi. Người ta thấy rằng sẽ có một chút chậm trễ trước khi em có thể lên đường đến thăm Melbourne. Bà Sandford buộc phải dừng chân ở New York để chăm sóc người em gái đang ốm đau; không thể biết chắc bà ấy sẽ bị giữ lại đó bao lâu. Bây giờ anh sợ rằng em sẽ phải trải qua khoảng thời gian buồn chán; và anh đang phân vân không biết sẽ tốt hơn cho em nếu vào học trường ngay lập tức hay không. Khoảng ba tháng nữa là học kỳ sẽ kết thúc và kỳ nghỉ hè bắt đầu; đến lúc đó bà Sandford sẽ về nhà và miền quê đã sẵn sàng đón em. Nhưng em cứ chọn phương án nào mà mình thích nhất nhé.
Bà Sandford sẽ ở New York ư, tôi nói.
Đúng thế.
Và em sẽ được gặp anh liên tục, cục cưng ạ, và ở cùng anh suốt những ngày Thứ Bảy, Chủ Nhật và các ngày nghỉ lễ. Và nếu em thích hơn, em có thể ở bên anh suốt thời gian đó; chỉ có điều anh sẽ buộc phải để em ở một mình hơi nhiều.
Kỳ nghỉ hè kéo dài bao lâu ạ? Tôi gặng hỏi.
Cho đến tận khoảng tháng Chín. Em có thể vào trường ngay bây giờ hoặc vào thời điểm đó, tùy ý em lựa chọn.
Tôi suy nghĩ, chần chừ, rồi đáp rằng mình sẽ vào học ngay. Bác sĩ Sandford bảo tôi không đủ sức khỏe cho việc đó, nhưng tính đi tính lại thì đó vẫn là phương án tốt nhất. Thế là mọi chuyện được sắp xếp ổn thỏa, rằng tôi sẽ chỉ chờ đợi một hoặc hai ngày ở New York để chỉnh đốn lại tủ quần áo rồi sau đó bắt đầu trải nghiệm trường học của mình.
Nhưng những suy nghĩ của tôi sau đó vẫn hướng về cuộc trò chuyện trước nhiều hơn một lần; và tôi tự hỏi điều gì ở bản thân mình đã khiến bác sĩ Sandford ví von tôi với chiếc bình thủy tinh Ai Cập.