Tôi ngã bệnh suốt mấy ngày liền. Chắc hẳn không phải vì một chuyện duy nhất, cũng chẳng phải vì một nỗi buồn riêng lẻ nào, mà là do tất cả dồn dập lại. Dì tôi đã sai người đến Baytown mời vị lương y lâu năm của gia đình. Ông đến khám cho tôi, ngắm nghía một hồi và phán rằng tôi cần phải "vui chơi" nhiều nhất có thể!
– Con bé này vốn không thích trò chơi nào cả, – dì tôi nói.
– Vậy thì hãy tìm một trò chơi nào mà con bé thích đi chứ. Bố mẹ nó đâu rồi?
– Vừa mới giương buồm đi Châu Âu cách đây vài tuần.
– Sách lược tốt nhất là cho nó xuống tàu đi theo họ, – vị bác sĩ già nói. Rồi ông ra về.
– Chúng ta đành để con bé muốn làm gì thì làm giống như hồi ở Melbourne vậy, – dì tôi bảo.
– Hồi đó thế nào ạ? – Cô Pinshon hỏi.
– Cứ để nó tự do theo ý mình.
– Và ý nó là sao?
– Ồ, kỳ quặc lắm, – dì tôi đáp. – Nó không giống những đứa trẻ khác. Nhưng thà để nó làm gì tùy ý còn hơn là cứ u sầu cho đến chết.
– Tôi sẽ cố gắng không để con bé phải u sầu, – cô Pinshon nói.
Nhưng một thời gian dài sau đó, cô chẳng có mấy cơ hội để áp dụng chế độ cải tổ của mình. Rõ ràng tôi chẳng hợp với bất cứ điều gì ngoài việc được để yên một mình, giống như một nhành cây nhỏ bé đang oằn mình giành giật sự sống. Tất cả những gì bạn có thể làm với nó chỉ là đặt nó dưới ánh mặt trời; và dì cùng cô giáo của tôi đã ngầm đồng thuận với cùng một phương pháp chữa trị ấy dành cho tôi. Lúc bấy giờ, thứ duy nhất còn thiếu chính là ánh nắng; và phải mất một thời gian dài mới tìm lại được ánh nắng ấy. Chỉ sau một hai ngày, tôi đã rời khỏi giường, lê bước quanh nhà và đi ra khu vườn bên ngoài dưới những tán sồi cổ thụ, nơi ánh nắng tự nhiên đủ ấm áp và rực rỡ, vướng mình vào những chùm rêu xám rủ xuống trên đầu, tựa như muốn hiện thể để dỗ dành tôi trở lại với sự sống và niềm vui. Ánh nắng nằm trải trên thảm cỏ dưới chân tôi, vương vấn trong những tán lá sồi rậm rạp, nô đùa trong làn gió khi những dải rêu dài đu đưa và chuyển động nhẹ nhàng qua lại; thế nhưng, dẫu có là ánh nắng đi chăng nữa thì nó vẫn cứ lạnh lẽo khi chạm phải băng giá; tôi chẳng tìm được chút khuây khỏa nào. Những ý nghĩ từng dấy lên làm tôi bận lòng vào buổi tối sau cuộc trò chuyện dài với Preston cứ mãi bám riết lấy tôi; chúng cùng tôi bước ra ngoài rồi lại theo tôi bước vào nhà; tôi ngủ cùng chúng, và chúng lại chào đón tôi mỗi khi thức giấc. Cảnh tượng những người hầu làm tôi mệt mỏi. Tôi tránh mặt Darry và chuồng ngựa. Tôi chẳng còn lòng dạ nào để quan tâm đến chú ngựa con của mình. Tôi ước gì có thể rời khỏi Magnolia. Thế nhưng, dẫu tôi có ở đâu đi nữa, thì vị trí của cha tôi đối với bảy trăm con người kia cũng chẳng hề thay đổi. Và đối với bao nhiêu người khác nữa? Vẫn còn những đồn điền của ông ở Virginia cơ mà.
Một trong những việc đầu tiên tôi làm, ngay khi có thể sai khiến được đôi tay mình, là viết thư cho cha. Không phải là một lời quở trách. Tôi khôn ngoan hơn thế nên biết thừa đừng nên chạm vào vấn đề đó. Tất cả những gì tôi dám mạo muội xin là mong sao những người nào có nguyện vọng được phép tổ chức các buổi cầu nguyện bất cứ khi nào họ thích, và ông Edwards bị cấm không được can thiệp vào. Tôi cũng phàn nàn rằng bên trong các lán trại không được thoải mái; rằng chúng trống trơ và lạnh lẽo. Tôi nài nỉ xin cải thiện chúng đôi chút. Lá thư tôi viết không hề dài. Nỗi buồn của tôi thì tôi không sao kể xiết, còn tình yêu thương và nỗi khao khát cũng vượt ngoài tầm ngôn từ. Tôi tưởng tượng rằng cô Pinshon hẳn sẽ cho đó là một bức thư nhỏ vô cùng lạnh nhạt, nhưng cô Pinshon lại chẳng hề đọc nó. Tôi viết nó bằng đôi bàn tay yếu ớt run rẩy, rồi tự tay gấp lại, dán kín và gửi đi. Sau đó, tôi chìm vào một trạng thái buông xuôi, bất cần, chán chường cả về thể xác lẫn tâm hồn, điều đó rất có hại cho tôi; và chẳng có vị lương y nào có thể cứu chữa nổi tôi. Tôi cứ lang thang đi lại, phần lớn là ở ngoài trời, cô độc với chính mình và nỗi buồn. Khi nào tôi tỏ ra khỏe hơn bình thường một chút, cô Pinshon lại lôi bảng cửu chương ra dạy; và tôi cũng cố gắng học, nhưng dây cót trong tâm trí tôi lúc bấy giờ đã đứt đoạn. Mọi sự cố gắng kiểu đó đều kết thúc bằng sự suy sụp và mệt mỏi tột cùng, đến nỗi chính cô giáo của tôi cũng đành ngậm ngùi thu dเก็บ sách vở rồi lại tống cổ tôi ra ngoài ánh nắng.
Cuối cùng chính Darry là người đã tìm thấy tôi vào một ngày nọ, và vì quá đau lòng trước vẻ ngoài của tôi, anh nài nỉ tôi cho phép anh dắt chú ngựa con tới. Anh khẩn thiết đến mức tôi đã xiêu lòng. Tôi xin phép và đi cưỡi ngựa. Darry yên cương một con ngựa khác cho chính anh và đi cùng tôi. Buổi cưỡi ngựa đầu tiên ấy không giúp gì cho tôi nhiều lắm; nhưng đến lần thứ hai, một dòng chảy sự sống nhỏ bé bắt đầu len lỏi vào các mạch máu của tôi. Darry động viên và hướng dẫn tôi; và khi chúng tôi phi nước đại trở về cửa nhà, dì tôi, người đang đứng ngóng trông ở đó, đã reo lên rằng má tôi đãớm ửng lên một chút màu hồng, và dặn dò Darry ngày nào cũng phải dẫn ngựa ra.
Cùng với một chút sinh lực thể chất, hình như một chút sức mạnh tinh thần cũng quay trở lại; thêm chút khả năng gánh chịu nghịch cảnh, hoặc bình thản đứng vững trước giông bão. Sau lần thứ ba đi cưỡi ngựa về, trong tâm trạng tươi tỉnh hơn, tôi cầm cuốn Kinh Thánh của mình rồi ngồi xuống tấm thảm trước lò sưởi trong phòng để đọc. Suốt những ngày qua, tôi chẳng thể tìm thấy sự an ủi nào trong Kinh Thánh; thậm chí nhiều lần tôi còn chẳng muốn mở nó ra. Chẳng có nơi nào mà ranh giới giữa đúng và sai lại hiện lên với những màu sắc rực rỡ hay những chiếc bóng giật gân hơn là bên trong những trang sách ấy. Nhưng hôm nay, được xoa dịu đôi chút, tôi đọc lướt qua những quen thuộc ấy hệt như cách người ta lắng nghe một bản nhạc xưa, với tiến trình xoa dịu cứ thế diễn ra xuyên suốt. Điều đúng đắn vẫn là đúng đắn, đầy vinh quang, và rồi sẽ có lúc chiếm ưu thế; chẳng gì ngăn cản được điều đó. Và rồi tôi bắt gặp những lời mà mình vốn đã biết, nhưng chưa từng có tác động mạnh mẽ đến tôi nhường ấy trước đây.
"Hãy để ánh sáng của các ngươi chiếu soi trước mặt mọi người, để họ thấy những việc làm tốt đẹp của các ngươi mà tôn vinh Cha của các ngươi, Đấng ngự trên trời."
– Đó là việc mình phải làm! – Tôi thầm nghĩ ngay lập tức. – Đó là phần việc của mình. Thật rạch ròi. Việc tôi phải làm là để ánh sáng của mình chiếu soi. Và nếu ánh sáng chiếu rọi, có lẽ nó sẽ soi rọi vào thứ gì đó. Nhưng việc của tôi là phải chiếu sáng. Chúa chẳng ban cho tôi điều gì khác ngoài việc đó.
Đó là một suy nghĩ ngây thơ rất đỗi trẻ con; nhưng nó mang lại sự an ủi tuyệt vời. Chắc chắn là tôi cũng muốn đóng một vai trò khác. Tôi muốn – nếu có thể – sửa chữa mọi điều sai trái trên thế giới này; bẻ gãy mọi ách áp bức; lấp đầy mọi ngôi nhà trống hoác, và nhóm lên ngọn lửa trên mọi lò sưởi lạnh ngắt: nhưng đó không phải là thứ Chúa ban cho tôi. Tất cả những gì Ngài ban, mà tôi có thể nhận thức được vào lúc đó, chính là hãy chiếu sáng.
Ánh sáng nhỏ nhoi của tôi quả thực chỉ bé như hạt tiêu!
Suốt những ngày sau đó, tôi đã phải vắt óc suy nghĩ xem mình phải chiếu sáng bằng cách nào. Tôi có thể làm gì đây? Tôi chỉ là một đứa trẻ: nhiệm vụ duy nhất là học vài bài học: mà cũng chẳng học được mấy, vì tôi làm gì có đủ sức lực. Chắc chắn là tôi vẫn có những nỗi buồn phải gánh chịu; nhưng việc chịu đựng chúng cho giỏi xem ra không nằm trong phạm vi của việc chiếu sáng. Ai mà biết được là tôi chịu đựng chúng giỏi giang cơ chứ? Trong khi ánh sáng sinh ra là để cho người ta thấy. Tôi trầm ngâm suy tính vấn đề này.
– Khi nào đến Giáng sinh vậy thưa cô Daisy?
Margaret cất câu hỏi này vào một buổi sáng khi cô đang quỳ gối nhóm lửa cho tôi. Ngày Giáng sinh đối với tôi vốn là một cột mốc mờ mịt ở đằng đẵng phía trước, nên tôi chẳng buồn ngó ngàng tới nó. Tôi dừng lại để tính nhẩm số ngày.
– Còn đúng hai tuần nữa tính từ ngày thứ Sáu, hả Margaret.
– Và thứ Sáu là ngày mai ạ? – cô ấy hỏi.
– Là ngày kia. Vào ngày Giáng sinh, mọi người làm gì vậy hả Margaret? tất cả mọi người ấy?
– Chẳng có gì to tát đâu cô Daisy ạ. Hầu hết mọi người được nghỉ bốn ngày.
– Bốn ngày – để làm gì cơ chứ?
– Để làm những gì họ thích; những ngày đó họ không phải làm việc.
– Và chỉ thế thôi sao?
– Dạ không, thưa cô Daisy, không chỉ có thế đâu; đám phụ nữ sẽ kéo lên nhà lớn – giờ là nhà của viên quản đốc – và mỗi người được phát một bát bột mỳ, nhiều hay ít tùy theo số nhân khẩu trong gia đình – kèm theo một lít mật mía và một miếng thịt lợn.
– Thế họ làm gì để cho ngày đó vui vẻ? – Tôi hỏi.
– Vài người trong số họ nuôi gà gầy vịt; rồi đem ra nhà lớn để bán; và họ có bữa ăn ngon nhất. Phần lớn thời gian họ được phép tổ chức một buổi họp mặt.
– Một buổi cầu nguyện ư? – Tôi nói.
– Lạy Chúa tôi, không đâu cô Daisy ơi! Trừ phi đó là bác Darry và nhóm của bác ấy. Mấy người kia chẳng màng gì đến buổi cầu nguyện đâu. Họ thích tổ chức họp mặt theo kiểu người da trắng rồi tự vui chơi với nhau.
Tôi suy nghĩ rất nhiều về những lời kể này; và trong suốt hai tuần tiếp theo, những bát bột mỳ cùng lít mật mía – những thứ tượng trưng cho phong tục Giáng sinh – cứ luẩn quẩn trong đầu tôi đan xen với câu hỏi: làm thế nào để tôi có thể chiếu sáng? Hay đúng hơn là luân phiên thay thế cho nhau; và những dự định bắt đầu hình thành rồi thành hình rõ nét trong suy nghĩ của tôi.
– Margaret, – tôi nói vào một hoặc hai ngày trước Giáng sinh, – mọi người có thể tổ chức những buổi họp mặt mà chị vừa kể mà không cần phải xin phép ông Edwards được không?
– Không đời nào tổ chức họp mặt được đâu ạ! – Margaret quả quyết đáp.
– Nhưng nếu tôi muốn gặp họ, thì một số người trong số họ có thể tụ tập lại để gặp tôi được chứ?
– Gặp cô Daisy á! Chắc là cô Daisy muốn làm gì thì làm. Chắc là lão quản đốc Edwards phải để yên cho cô Daisy muốn làm gì thì làm rồi!
Tôi im lặng, trầm ngâm suy nghĩ.
– Chị đầu bếp Maria rất muốn gặp cô Daisy. Chị ấy dặn tôi nhắn lại là cô có thể xuống nhà bếp thăm chị ấy được không, để xem tất cả những món chuẩn bị cho Giáng sinh và những cảnh tượng hoành tráng mà chị ấy đang làm?
– Tôi ư? Tôi sẽ xuống nếu có thể, – tôi đáp.
Tôi xin phép dì và được đồng ý một cách dễ dàng; thế là vào đêm Giáng sinh, tôi xuống nhà bếp. Đó là thời điểm đã được chọn mà Maria muốn gặp tôi. Có một nhóm gia nhân tập trung trong căn phòng, một vài người từ bên ngoài nhà bước vào. Darry có mặt ở đó; cùng với một hoặc hai người đàn ông diện mạo tuấn tú khác là bạn cầu nguyện của bác ấy. Tôi đoán họ tụ tập để vui chơi đêm Giáng sinh; nhưng dù sao đi nữa, tất cả bọn họ đều rất háo hức muốn gặp tôi, và nhìn tôi với những nụ cười dịu dàng nhất mà tôi từng được nhận. Tôi cảm nhận được điều đó và rất đỗi tận hưởng nó. Cảm giác giống như bước vào một bầu không khí ấm áp, dễ chịu, nơi sự duyên dáng và thiện chí hiện diện khắp mọi nơi; một sự thay đổi vô cùng đáng chú ý so với nếp sống lạnh lùng và hờ hững ở trên lầu. Và chữ "duyên dáng" không phải là một từ được dùng sai chỗ đâu; bởi vì những đứa con của một dòng dõi vốn ưa chuộng sự xa hoa và cái đẹp này, ngay cả trong xiềng xích nô lệ, vẫn chưa đánh mất mọi dấu vết về nguồn gốc của họ. Khi bước vào, tôi không kiềm được lòng mình bèn đưa tay ra cho Darry nắm lấy; và rồi, trong tâm tình trẻ con hướng về họ, cùng sự dịu dàng của mùa Giáng sinh, tôi cũng làm y như vậy với tất cả những người khác có mặt ở đó. Và giờ đây tôi vẫn nhớ phong thái đường hoàng của người này, sự tự nhiên cởi mở của người khác, vừa duyên dáng lại vừa lịch thiệp, khi họ đón nhận cử chỉ lịch sự của tôi. Nếu có vài người còn hơi rụt rè, thì những người còn lại đã bù đắp dư dả bằng sự chào đón nồng nhiệt dành cho tôi, cùng một thứ phép lịch sự suýt chút nữa thì mang dáng dấp cung đình. Darry và Maria cùng nhau nhường cho tôi một chỗ ngồi, ngay giữa trung tâm ngập tràn ánh sáng và hơi ấm của căn phòng bếp; và những người còn lại xếp thành hình bán nguyệt xung quanh, chừa lại khoảng trống ở đầu phòng của Maria để bà tiện bề thao tác.
Căn bếp bừng sáng rực rỡ bởi ngọn lửa củi thông đẹp nhất mà tôi từng được chứng kiến. Ánh sáng chiếu rọi đến mức lu mờ cả những ngọn đèn gas. Chúng tôi đang ở trong một căn phòng rộng lát đá phiến, trần thấp, với cánh cửa tủ tối màu; nếu chỉ dưới ánh sáng ban ngày bình thường thì chắc nó chẳng có gì là vui vẻ cho cam; thế nhưng không gì có thể cưỡng lại sức hút từ những ngọn lửa củi thông ấy. Bản thân Maria là một phụ nữ mập mạp bệ vệ, xét về ngoại hình thì chẳng đẹp đẽ gì cho cam; nhưng bà nhìn tôi với cả một trời ân cần hiện lên trên khuôn mặt ngăm đen. Quả thực, tôi nhìn thấy sự ân cần ấy ít nhiều đang tỏa sáng soi rọi vào tôi trên tất cả những khuôn mặt ở đó. Tôi không thể diễn tả nổi nỗi buồn vui lẫn lộn mà bà và họ đã mang lại cho tôi. Tôi đoán là mình đã không biểu lộ ra nhiều cảm xúc ấy, hay bất cứ cảm xúc nào khác.
Maria tiếp đãi tôi bằng tất cả những gì bà có. Bà mang ra bày biện trước mắt tôi vô số khoảnh khắc phong phú và đồ sộ nào là bánh ngọt, bánh nướng cùng các món ngon cho dịp lễ hội sắp tới; kể cho tôi nghe món nào ngon và tôi phải chắc chắn ăn cho bằng được, rồi món nào thì tốt cho sức khỏe của tôi. Và rồi, khi màn trưng bày đó kết thúc, bà bắt đầu bận rộn với việc đánh trứng trong một cái thau gỗ khổng lồ; rồi ra lệnh cho Darry coi chừng nồi nước đang sôi bên lò sưởi; lại sai Jem, cậu hầu bàn, đi lấy những thứ cậu phải lấy ở trên lầu; và suốt khoảng thời gian đó bà vẫn không ngớt trò chuyện với tôi. Bà, Darry và một hai người khác nữa trò chuyện rôm rả, nhưng đặc biệt nhất là bà, Theresa và Jem; trong khi tất cả những người còn lại vừa lắng nghe vừa cười khúc khích, trầm trồ thán phục, và có vẻ thấy tôi thú vị hệt như đang xem một vở kịch vậy. Maria hỏi tôi về cuộc sống riêng tư cũng như những trải nghiệm của tôi trước khi đến Magnolia; rằng Melbourne là một nơi thế nào, và mọi thứ ở đó khác biệt ra sao so với những gì cô ấy cùng mọi người ở miền Nam này biết và quen thuộc; rồi hỏi về vú nuôi June ngày xưa của tôi, người từng là chỗ quen biết của cô ấy. Vừa mỉm cười với tôi suốt những lúc gián đoạn sự tò mò của mình, vừa cười trước những câu trả lời của tôi, cứ như thể vì niềm vui tuyệt đối mà bà không tài nào giữ được vẻ mặt nghiêm nghị. Những gương mặt khác cũng tỏ ra vô cùng hứng thú và nhã nhặn. Có Pete, cao gót, da rất ngăm và rất trầm tính, giống hệt như Darry. Có Jem, tràn đầy sức sống và tinh nghịch, luôn rạng rỡ với mọi trò thông minh lém lỉnh; nhưng những nét u sầu trầm lắng cũng thường xuyên che khuất gương mặt dễ thay đổi của cậu ta. Có Margaret với vẻ đẹp u buồn; và bà cụ Theresa với gương mặt già nua hằn dấu năm tháng. Tôi nghĩ dường như có một thứ trầm ng ổn định khó tả bao trùm lên tất cả bọn họ, nhưng không một ai là không hé môi cười rạng rỡ khi nhìn ngắm tôi, cũng chẳng có ánh mắt hay đôi tai nào lại không dõi theo tôi với sự quan tâm vừa nhân hậu lại vừa chăm chú đến thế. Tôi chỉ mới ngồi xuống bên đống lửa củi thông trong bếp một lát thôi mà đã cảm thấy mình như đang ở giữa một vòng tròn gồm những người bạn tri kỷ; và bây giờ khi nhớ lại và hoài niệm về họ, tôi vẫn còn nguyên vẹn cảm giác ấy. Bọn họ sẵn sàng làm mọi thứ vì tôi, từng người một.
Trong khi đó, Maria vẫn tiếp tục đánh, trộn và khuấy các nguyên liệu trong chiếc thau gỗ của mình; rồi chẳng mấy chốc múc ra một ly đầy bọt vàng óng, sánh mịn trông vô cùng ngon mắt – lúc đó tôi chẳng biết đó là món gì, chỉ thấy nó thật đẹp đẽ – rồi đưa tận tay cho tôi.
– Cô Daisy phải nói với mợ Felissy rằng Maria vẫn chưa quên cách làm món này đâu nhé – mờ phỏng chừng là thế. Đây là quà Giáng sinh dành cho cô Daisy đấy ạ.
– Ngon lắm ạ! – Tôi thưa.
– Chắc chắn thế rồi ạ, – đó là câu trả lời đầy tự tin.
– Maria không chia cho mọi người cùng ăn một chút sao? – Bởi vì Jem đã đem một khay đựng đầy ly lên lầu, và Maria có vẻ đang tranh thủ nghỉ tay sau khi làm việc vất vả.
– Sẽ có lệnh sai xuống đòi thêm nữa chứ lỵ, thưa cô bé; và nhỡ tôi đem phân phát hết cho mọi người thế này thì mợ Lisa sẽ xử trí Maria ra sao đây? Tôi mới là người gánh vác trách nhiệm cho ngày Giáng sinh cơ mà.
– Nhưng chị có thể làm thêm mà, – tôi vừa nói vừa giữ chặt chiếc ly chờ đợi. – Làm đi chị Maria.
– Bộ tưởng không thiếu nguyên liệu chắc, hửm?
– Chị cần những gì nào? Dì Gary sẽ cấp cho chị mà. – Và tôi nài nỉ Jem quay lên lầu một lần nữa để trình bày yêu cầu của tôi với dì về việc cung cấp nguyên liệu mới cho chiếc thau của Maria. Jem nhún vai, nhưng rồi cậu ta cũng đi; và tôi đoán là cậu ta đã bịa ra một câu chuyện xuôi tai để cầu cạnh; bởi vì cậu ta đã mang xuống đủ mọi thứ được yêu cầu – lúc đó mợ Gary đang có tâm trạng chẳng muốn từ chối tôi bất cứ điều gì – và Maria lại hăng hái bắt tay vào công đoạn đánh, trộn và pha chế.
Không khí trong căn bếp vô cùng vui tươi rộn rã. Đó là khoảng thời gian lễ hội tưng bừng, nào là nhờ có tôi và buổi tiệc trứng. Niềm vui sướng và sự trêu chọc tiếu lâm, một làn sóng phấn khích mang tính xã giao dâng trào và vỗ tan ở khắp mọi phía xung quanh tôi; tạo nên một bầu không khí nô đùa nghịch ngợm dịu dàng và đầy những màn đối đáp dí dỏm rất khó diễn tả, vừa khiến tôi thích thú lại vừa xúc động. Nó hoàn toàn khác với niềm vui của một nhóm người da trắng thuộc cùng tầng lớp xã hội và trí thức. Đó là sự biểu hiện của một chủng tộc khác, ít thô tục và mang tính bản năng hơn trong bản chất nguyên thủy của họ, nhạy cảm hơn và bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ hơn, phảng phất một nét xa hoa và tinh tế kỳ lạ đối với một dân tộc mà cuộc sống chưa từng có lấy một chút xa hoa nào, và sự tinh tế thì luôn đứng ngoài lề như một thứ hoàn toàn xa lạ đối với họ. Nhưng dòng máu là một thứ kỳ lạ; và những đứa con của Ham sẽ luôn bộc lộ gu thẩm mỹ xa hoa ấy, bất kể bạn đặt họ ở đâu đi chăng nữa.
– Các con ơi, hy vọng là mọi người đã tận hưởng bữa tối thật vui vẻ nhé, – Maria lên tiếng khi những giọt cuối cùng đã được vét sạch và những chiếc cốc lẫn ly thủy tinh đang được đem trả lại chiếc bàn trong bếp.
Những lời nói và nụ cười rạng rỡ thay cho câu trả lời. – Tụi cháu đã có một khoảng thời gian tuyệt vời lắm, thưa u Maria, – một thanh niên vừa nói vừa đặt chiếc ly xuống bàn. Cậu ta là một người làm vườn.
– Vậy thì u mong rằng tất cả chúng ta đều sẵn lòng dâng lời tạ ơn Chúa vì lòng nhân ân của Ngài. Chẳng có đêm nào trong năm lại thích hợp để dâng lời tạ ơn Chúa cho bằng đêm thiêng liêng này đâu.
– Tối mai mới là đêm Giáng sinh cơ mà, thưa u Maria, – Pete lên tiếng. – Ngày mai mới là đêm Giáng sinh chứ.
– Tôi mặc kệ! Đêm nào thì cũng tốt như đêm nào thôi, cái cậu Pete này. Và giờ thì tất cả chúng ta đều đã quây quần bên nhau thế này rồi, lại rất ấm cúng nữa; nên u cảm thấy muốn dâng lời tạ ơn Chúa lắm, tạ ơn Người vì mọi hồng ân.
– Giáng sinh rốt cuộc là cái gì thế hả? – một người khác thắc mắc.
– Đó chính là chiếc vương miện của tất cả mọi đêm trong năm. Này anh Solomon, đó là đêm mà ở trên thiên đàng người ta vẫn cử hành đấy. Cậu thì chẳng biết gì sất, cái đồ tội nghiệp ạ. Tôi dám cá là chưa từng có ai kể cho cậu nghe về nó đâu. Hay là cô Daisy đọc cho chúng ta nghe câu chuyện ấy nhỉ, chuyện về các thiên thần, các mục đồng, và thứ ánh sáng vĩ đại đã giáng trần để sưởi ấm tâm hồn chúng ta nhân dịp Giáng sinh; rồi bác Darry sẽ dâng lời tạ ơn Chúa.
Những lời cuối cùng được thốt lên với ngữ điệu nửa như hỏi han tôi, ngầm mặc nhiên cho rằng tôi sẽ sẵn lòng làm theo những gì được yêu cầu. Và tôi cho rằng lúc đó chẳng có gì trên đời có thể mang lại cho tôi niềm hạnh phúc sâu sắc đến thế. Margaret được sai chạy lên lầu để lấy cuốn Kinh Thánh của tôi; vòng người khép lại quây quần xung quanh đống lửa và tôi; một vòng tròn gồm những gương mặt đang lắng nghe, chờ đợi, đầy háo hức và hứng khởi, một vài người trong số họ rạng rỡ niềm vui, hoặc trở nên trầm ngâm với tình yêu thành kính, trong khi tôi thong thả đọc những chương sách kể về đêm Giáng sinh đầu tiên. Tôi đọc chúng từ tất cả các sách phúc âm, nhặt nhạnh câu chuyện hết từ sách này sang sách khác; đôi khi được đáp lại bằng những lời ca ngợi nhỏ nhẹ mang tính chất họa lại chứ không hề ngắt lời tôi – những lời ấy chỉ là những nốt nhạc rời rạc cất lên từ khúc ca đã khởi nguồn từ cõi trời đêm đó, cứ ngân dài mãi qua bao thế kỷ, và rồi đang dâng trào, sẽ còn dâng trào thành một hợp xướng vĩ đại của cả đất trời trong một tương lai không xa. Bản thân tôi cũng cảm thấy vui sướng biết bao trong từng câu chữ của câu chuyện khi tôi đọc nó. Hạnh phúc đến tận đáy lòng vì ở nơi chốn này, nơi ngập tràn những thứ giàu sang và hy vọng chẳng thuộc về trần thế, những con người xung quanh tôi cũng được đón nhận nồng hậu, có lối đi rộng mở và quyền lợi chính đáng chẳng kém gì tôi. "Chẳng còn phân biệt tôi tớ hay người tự do." Và "những kẻ hèn mạt ở thế gian này, và những kẻ bị coi rẻ, đã được Chúa lựa chọn, vâng, cả những kẻ không là gì cả, để làm cho những kẻ đang hiện hữu ra vô nghĩa."
Cuối cùng tôi cũng đọc xong, giữa bầu không gian tĩnh mịch của thính giả đang chăm chú lắng nghe. Rồi Maria cất tiếng mời Darry cầu nguyện, và tất cả chúng tôi cùng quỳ xuống.
Giờ đây khi viết lại những dòng này, ký ức ấy lại ùa về – bầu không khí tĩnh lặng hòa lẫn tiếng củi cháy lép bép, giọng nói trầm ấm cùng thứ tiếng Anh ngọng nghịu của Darry. Vâng, cả dòng chảy an bình, tĩnh lặng và hân hoan đang len lỏi lấp đầy những khoảng khô cằn trong trái tim tôi, cứ thế dâng trào cho đến khi lồng ngực tôi ngập tràn cảm xúc. Tôi rũ bỏ được những muộn phiền và quên đi mọi nỗi khó khăn. Tôi quên mất rằng bố mẹ đang ở nơi xa, bởi cảm giác cô đơn đã hoàn toàn biến mất. Tôi quên béng đi việc những người xung quanh mình đang chịu cảnh xiềng xích, bởi tôi cảm thấy họ cũng tự do như tôi, và là những người thừa kế chung một vương quốc. Trong đời, tôi chưa có nhiều cơ hội được lắng nghe một lời cầu nguyện nào như thế, trừ phi là phát ra từ chính đôi môi ấy. Ông là một trong số những người khiến bạn cảm thấy cánh cửa luôn rộng mở trước tiếng gõ của họ, và họ luôn nhận được sự đáp lại. Lời cầu nguyện của ông được phụ họa – chứ không hề bị ngắt quãng, dẫu là theo cảm nhận của riêng tôi – bằng những tiếng vọng trầm bổng đầy tán thán và khẩn cầu, quá đỗi dịu dàng và sâu lắng để không để lại bất kỳ nghi ngờ nào về cảm xúc đã khơi gợi nên chúng.
Một bầu không khí tĩnh lặng và trang nghiêm bao trùm lên tất cả khi chúng tôi đứng dậy. Tôi biết mình phải rời đi; nhưng căn bếp đã trở thành chốn dễ chịu nhất đối với tôi ở khắp vùng Magnolia này. Tôi chào tạm biệt mọi người, và được đáp lại bằng những cái cúi đầu, nhún gối cùng những lời chúc phúc chân thành; và khi tôi bước ra khỏi vòng vây của mọi người, anh chàng da đen cao kều Pete, nhìn xuống tôi với một thoáng ánh trắng lấp ló giữa hai bờ môi, đã nói thêm rằng: – Mong cô sẽ lại ghé thăm nhé.
Một suy nghĩ chợt lóe lên trong đầu tôi mang theo cả ánh nắng ấm áp. Tôi dường như nhìn thấy con đường phía trước của mình bắt đầu hé mở.
Niềm hy vọng ấy sưởi ấm trái tim tôi ngay khi tôi tỉnh giấc vào sáng hôm sau. Trong tâm trạng thoải mái hơn hẳn suốt bao ngày qua, tôi nằm ngắm Margaret nhóm lửa cho mình. Rồi chợt nhớ ra hôm nay là ngày Giáng sinh, nghĩ về những lời tạ ơn từng vang lên trên thiên đàng vì ngày này, và những gì nên có ở trần gian; cùng âm hưởng vương vấn của những lời ca ngợi mà tôi đã được nghe tối qua tạo thành một thứ âm nhạc tĩnh lặng văng vẳng trong không gian. Nhưng tôi hoàn toàn không kỳ vọng bất kỳ lễ hội Giáng sinh thông thường nào sẽ đến với mình, ngặt một nỗi bố mẹ tôi đang ở xa. Lễ hội Giáng sinh thì có thể từ đâu mà mang đến cơ chứ? Thế nên, khi Margaret đứng dậy và nhe hàm răng trắng tinh cười với tôi, tôi chỉ nghĩ rằng buổi tối hôm qua đã mang lại niềm vui cho cô ấy, và tôi chẳng mảy may nghi ngờ gì, ngay cả khi cô bước sang căn phòng bên cạnh rồi mang ra một chiếc bàn nhỏ phủ khăn choàng, đặt nó sát bên cạnh giường ngủ của tôi.
– Cháu được ăn sáng trên giường ạ? – Tôi hỏi. – Cái này dùng để làm gì thế?
– Cháu hổng biết đâu, thưa cô Daisy, – Margaret nói, đôi hàm răng trắng ngần lấp lánh; – 'chắc là cô Daisy cứ thử ngó qua xem nó ra làm sao đi ạ.'
Tôi cảm thấy máu nóng dồn lên mặt. Tôi chồm người chống bằng khuỷu tay và thận trọng hé mở một góc chiếc khăn choàng. Những gói quà – giấy trắng và giấy nâu – dài và ngắn, to và nhỏ! – Ơi Margaret, gỡ tấm khăn choàng ra giùm tôi với nào! – Tôi kêu lên; – và để tôi xem có gì trong này nào.
Có khá nhiều thứ đấy. Nhưng dòng chữ "Từ Bố" đập vào mắt tôi trên một gói quà nhỏ. Tôi chộp lấy nó và bóc ra. Từ bố, và bố đang ở xa tắp mặt trời cơ mà! Nhưng tôi đã đoán ra câu đố trước khi kịp bóc đến lớp giấy gói cuối cùng bọc xung quanh một chiếc hộp da saffian nhỏ xíu. Bố và mẹ, dù để tôi lại một mình, đã tính toán từ trước để khi thời điểm này đến, tôi sẽ chẳng phải thiếu thốn thứ gì ngoài sự hiện diện của họ. Họ đã suy nghĩ, quan tâm và sắp xếp mọi thứ cho tôi; và giờ đây có lẽ họ cũng đang nhớ về điều đó, ở một nơi nào đó xa xôi bên kia đại dương. Tôi cầm chiếc hộp da trong tay một hoặc hai phút trước khi dám mở nó ra. Rồi tôi tìm thấy một chiếc đồng hồ nhỏ xíu; chiếc đồng hồ bé bỏng thân yêu của tôi! Đã theo sát tôi từ dạo đó cho đến tận bây giờ, chưa từng sai một ly hay giở trò với tôi lần nào. Mẹ đã lồng sẵn một trong những sợi dây chuyền của chính mẹ để tôi đeo cùng nó.
Tôi nằm ngắm nghía và suy ngẫm một lúc lâu, vẫn giữ tư thế chống khuỷu tay trên giường, trước khi có thể rời mắt khỏi chiếc đồng hồ để chuyển sang những thứ khác. Margaret choàng tấm khăn vừa phủ bàn Giáng sinh lên vai tôi; rồi cô đứng chờ, với vẻ nôn nao và tò mò hơn hẳn sự hào hứng của tôi. Nhưng cả một trời vui buồn tụ hội xung quanh "món quà Giáng sinh đầu tiên" ấy – quá nhiều, quá nhiều những suy nghĩ đủ loại – khiến tôi trong chốc lát đã cảm thấy thỏa mãn với chừng ấy thứ. Cuối cùng tôi cũng gập hộp lại, tay vẫn giữ khư khư nó, dùng tay bên kia để tiếp tục khám phá. Gói quà có nhãn "Từ Mẹ" thu hút sự chú ý tiếp theo của tôi; nhưng tôi hoàn toàn chịu chết chẳng đoán ra được là gì. Chỉ là một chiếc hộp nhỏ vô cùng sang trọng, và tôi chẳng cách nào mở ra nổi; chỉ có điều nó nặng trịch khiến tôi chắc mẩm bên trong thể nào cũng có thứ gì đó vô cùng phi thường. Tôi chẳng thể làm gì với nó cả: đó chỉ là một chiếc hộp đẹp tuyệt trần; thế thôi. Preston đã mang tặng tôi một chiếc roi cưỡi ngựa nhỏ, vừa đắt tiền lại vừa trang nhã. Tôi không thể không cảm thấy vô cùng thích thú với nó. Một gói quà khá mềm và lớn, ngoài ghi tên dì Gary, khi mở ra là một chiếc mũ cưỡi ngựa đồng bộ; ít nhất thì nó cũng cực kỳ sang trọng và lịch lãm, với một chiếc lông vũ màu đen rủ xuống theo những đường cong khiến Margaret phải thốt lên trầm trồ ngưỡng mộ. Mặc dù vậy, trong lúc trầm trồ, tôi vẫn không khỏi tò mò về sự lựa chọn quà cáp của dì Gary. Tôi vốn có một chiếc mũ rơm đủ đáp ứng mọi mục đích sử dụng, kể cả sự tao nhã theo ý tôi. Tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy cô Pinshon cũng không quên tôi. Đó là một chiếc bút được trang trí tỉ mỉ, quấn quanh bởi một sợi dây bện kim tuyến vàng đỏ, kết hợp với hai chùm tua rua đung đưa bên dưới. Nó đẹp đến ngất ngây, hệt như khi tôi ngắm chiếc mũ của dì Gary vậy; nhưng lại chẳng tiện dụng bằng. Tôi ngắm nghía tất cả những món đồ đó trong lúc Margaret đang mặc quần áo giúp tôi; nhưng chiếc hộp đựng đồng hồ thì phần lớn thời gian tôi vẫn khư khư giữ trong tay.
– Bộ cô không tính thử nó vào xem trông đẹp thế nào à, cô Daisy? – người hầu gái vẫn chưa thỏa mãn của tôi lên tiếng hỏi.
– Cái mũ á? – Tôi đáp. – Ồ, tôi dám cá là nó vừa vặn đấy. Dì Gary biết rõ đầu tôi to thế nào cơ mà.
– Cậu Preston đến hồi tối qua cơ, – cô ấy tiếp tục; – nên cháu đoán thể nào cô Daisy cũng muốn diện nó chốc lát nữa cho mà xem.
– Preston đến tối qua á? – Tôi nói. – Sau khi tôi đã đi ngủ rồi ư? – Và cảm nhận rõ ràng rằng hôm nay đúng là ngày Giáng sinh, tôi hoàn toàn chuẩn bị xong xuôi rồi bước xuống lầu. Tôi tự nhủ tốt hơn là nên làm hòa với Preston, và đừng tiếp tục tỏ thái độ khó chịu về cách hành xử của cậu ta nữa. Thế là chúng tôi có một bữa sáng vô cùng ấm cúng. Dì tôi bảo dì rất vui khi thấy sắc mặt tôi trông khá hơn hẳn. Cô Pinshon vốn không có thói quen bộc lộ cảm xúc; nhưng cô đã nhìn tôi hai ba lần mà chẳng nói năng gì, tôi đoán điều đó có nghĩa là cô hài lòng. Preston đang hớn hở ra mặt, vạch ra đủ mọi kế hoạch để giải trí cho tôi trong vài ngày tới. Về phần mình, tôi cũng có kế hoạch ấp ủ bí mật riêng, khiến tim tôi đập rộn ràng mỗi khi nghĩ tới. Nhưng tôi cần lời khuyên và sự giúp đỡ của ai đó; và suy đi tính lại, tôi thấy ý kiến của dì Gary có lẽ là an toàn nhất. Thế nên sau bữa ăn sáng, tôi chỉ bàn với Preston về chiếc hộp nhỏ kỳ bí không tài nào mở ra nổi của mình. Nó là một chiếc chặn giấy phăng chăng?
Preston cười tủm tỉm, cầm chiếc hộp lên rồi thực hiện một vài thao tác phù phép lên nó, và rồi – tôi không sao diễn tả nổi niềm vui thích đến ngây ngất của mình – khi cậu đặt nó trở lại bàn, căn phòng bỗng trở nên ngập tràn âm thanh. Những nốt nhạc ngọt ngào, êm dịu và trong trẻo nhất tuôn trào nối tiếp nhau, trói buộc thính giác của tôi hệt như thể tôi đang bị bỏ bùa mê; trói chặt cả chân tay và suýt nữa cả nhịp thở, khi tôi đứng im phăng phắc lắng nghe tiếng hót trong trẻo của những giai điệu tuyệt diệu ấy, cho đến khi khúc ca tự dứt hẳn. Đó là một giai điệu xa lạ đối với tôi; hoang dại và kiều diễm; sau này tôi mới biết nó được trích từ một vở opera nổi tiếng. Khi những âm thanh thần tiên ấy chìm vào tĩnh lặng, tôi ngây người quay sang hướng về phía Preston. Preston cười lớn.
– Tôi thề đấy! – Cậu ta nói – Tôi thề đấy! Hoan hô! Má cậu có máu hồng lên rồi kìa, Daisy; quả thực vậy, cô Daisy bé bỏng của tôi ơi! Có hẳn một vệt hồng thực sự ở chỗ vốn trắng bệch hồi trước kìa.
– Cái gì thế? – Tôi hỏi.
– Chỉ là chút máu tốt đang ửng lên dưới da thôi mà.
– Ôi không, Preston – ý tôi là cái này cơ; cái gì thế này?
– Một chiếc hộp phát nhạc.
– Nhưng âm thanh phát ra từ đâu vậy chứ?
– Từ trong hộp chứ đâu. Này nhé Daisy; khi nó chơi xong một bản và chạy hết dây, cậu phải lên dây cót cho nó, thế này này – giống như đồng hồ ấy.
Cậu ta lên dây cót rồi đặt nó lên bàn một lần nữa. Và một giai điệu khác lại vang lên, lần này thì khác hẳn; không hề u sầu hay trầm mặc, mà vui tươi và hoan hỉ; một tiếng hót reo vui nhộn nhịp hệt như những bước chân vũ công đang làm văng những giọt sương mai trong một buổi sáng rực rỡ; hoặc giống như tiếng chuông bạc hàng ngàn chiếc rung lên vì tiếng cười đắc ý. Một cảm giác say sưa ngập tràn trong lồng ngực tôi. Khi Preston toan lên dây cót cho hộp nhạc lần nữa, tôi đã ngăn cậu ta lại. Tôi đã quá đỗi ngất ngây rồi. Lúc đó tôi không thể nghe thêm được nữa đâu.
– Ơ hay, Daisy, vẫn còn nhiều bản nhạc lắm đấy.
– Biết rồi. Tôi rất vui. Tôi sẽ nghe chúng vào dịp khác, – tôi đáp. – Mẹ chu đáo quá cơ!
– Trúng phóc ý đồ lần này rồi phải không nào? Chiếc mũ cưỡi ngựa thế nào rồi, Daisy?
– Đẹp lắm, – tôi đáp. – Dì Gary rất tốt; và em rất thích chiếc roi da, Preston ạ.
– Cái thằng mập mạp đó thế nào cũng đòi cho xem. Mũ vừa vặn không hả Daisy?
– Em không biết nữa, – tôi nói. – Ờ đúng rồi, chắc là vừa.
Preston thốt lên một tiếng ngạc nhiên, và ngay lập tức bắt tôi đội thử lên đầu để xem trông thế nào. Cậu ta tỏ ra hài lòng; chẳng hiểu sao tôi lại không thấy vừa ý bằng; nhưng tôi rất thích buổi đi cưỡi ngựa diễn ra ngay sau đó; và tôi nhận ra rằng chiếc lông vũ màu đen của mình quả thực rất hợp mắt tất cả mọi người. Darry mỉm cười với tôi, còn đám gia nhân trong nhà thì vô cùng hân hoan trước diện mạo của tôi.
Giữa bộn bề những niềm vui thích phân tâm ấy, tôi vẫn canh chừng cơ hội để được nói chuyện riêng với dì Gary. Ngày Giáng sinh thì tôi không tài nào làm được. Phải gần sang đến ngày hôm sau tôi mới có cơ hội.
– Dì Gary, – tôi nói, – cháu muốn tham khảo ý kiến dì về việc này.
– Lúc nào trong đầu cháu cũng chực chờ vẽ vời ra mấy thứ trò trống, – câu trả lời của dì là thế.
– Dì có nghĩ rằng, – tôi chậm rãi nói, – ông Edwards sẽ có ý kiến gì nếu một số người trong nhà bếp đến đây vào tối Chủ nhật hàng tuần để nghe cháu đọc Kinh Thánh không?
– Nghe cháu đọc Kinh Thánh á! – Dì tôi thốt lên.
– Vâng, thưa dì Gary; cháu nghĩ họ sẽ thích đấy ạ. Dì biết là họ không tự đọc được mà.
– Họ sẽ thích chứ. Và cháu thì chắc chắn sẽ vui sướng lắm phải không?
– Vâng, thưa dì Gary. Cháu thích điều đó hơn bất cứ thứ gì trên đời.
– Cháu đúng là một đứa trẻ kỳ cục! Chẳng có một chút tính cách nào của mẹ cháu ở trong người cháu cả – ngoại trừ sự bướng bỉnh.
Và dì tôi có vẻ trầm ngâm suy nghĩ về sự khác biệt của tôi.
– Liệu ông Edwards có phản đối chuyện đó không, theo dì nghĩ? Ông ấy có để họ đến không?
– Vấn đề là ở chỗ ta có cho phép họ đến hay không. Ông Edwards chẳng có quyền can thiệp vào những việc được thực hiện trong cái nhà này.
– Nhưng thưa dì Gary, chắc là dì sẽ không phản đối đâu nhỉ.
– Ta chẳng biết nữa, chắc là không đâu. Ta ước gì bố mẹ cháu chưa bao giờ giao cháu lại cho ta chăm sóc; vì ta chẳng biết cách nào để quản lý cháu cả.
– Dì Gary, – tôi nói, – xin dì đừng phản đối nhé! Chẳng có ai đọc Kinh Thánh cho họ nghe cả – và cháu rất rất muốn làm việc đó.
– Ừ, ta thấy cháu muốn thế rồi đấy. Thôi nào – đừng có kích động vì chuyện đó chứ – chủ nhật hàng tuần cháu nói thế phải không?
– Vâng ạ, thưa dì, nếu dì cho phép.
– Daisy à, việc đó sẽ làm cháu kiệt sức mất thôi; chắc chắn là thế rồi. Ta biết thừa, chẳng khác nào mắt thấy tai nghe cả. Cháu không đủ sức khỏe đâu.
– Cháu chắc chắn là nó sẽ làm cháu khỏe khoắn trở lại, thưa dì Gary. Đợt tối hôm kia cũng thế mà.
– Tối hôm kia á?
– Đêm Giáng sinh ấy ạ, thưa dì.
– Cháu đã đọc cho họ nghe lúc đó ư?
– Vâng ạ, thưa dì; họ muốn biết Giáng sinh là gì.
– Và cháu đã đọc cho họ nghe. Cháu đúng là đứa trẻ kỳ quặc nhất quả đất!
– Nhưng thưa dì Gary, mặc kệ cháu đi – đó sẽ là niềm vui lớn nhất đời cháu. Dì cho phép nhé?
– Đám gia nhân vẫn được nghe đọc Kinh Thánh đấy thôi, con bé này, vào mỗi buổi sáng và mỗi tối.
– Vâng, nhưng đó chỉ là một số ít gia nhân trong nhà thôi. Cháu muốn những người khác nữa cũng được đến – thật đông vào – bao nhiêu người đến được càng tốt.
– Ta ước gì bố mẹ cháu đang ở đây! – Dì tôi thở dài.
– Dì có nghĩ ông Edwards sẽ phản đối không? – Tôi lại gặng hỏi, tranh thủ lúc vấn đề chính đã được thông qua. – Ông ấy có để họ đến không?
– Để họ đến á! – Dì tôi lặp lại. – Ông Edwards chắc rảnh rỗi lắm mới đi can thiệp vào mấy việc mà gia chủ đã chọn làm.
– Nhưng dì biết là ông ấy không cho họ tụ tập với nhau mà, thưa dì Gary; trừ khi được sự cho phép của ông ấy.
– Ừ, ta đoán thế. Đó là việc của ông ta.
– Vậy dì sẽ nói chuyện với ông ấy nhé, thưa dì, để ông ấy không nổi giận với mọi người khi họ đến chứ ạ?
– Ta á? Không, – dì tôi đáp. – Ta chẳng dính líu gì đến viên quản đốc của bố cháu cả. Nó chỉ tổ gây rắc rối thêm thôi, Daisy ạ; tốt nhất là cháu nên dẹp cái ý định này đi.
Tôi không tài nào bỏ qua mà không cảm thấy vô cùng thất vọng cay đắng. Thế nhưng tôi lại chẳng biết phải nài nỉ thêm thế nào nữa. Tôi ngồi im phăng phắc chẳng nói năng gì.
– Ta thề chứ, nếu con bé không vì chuyện này mà xanh xao đi mất đấy! – Dì tôi kêu lên. – Ta biết chắc một điều, ấy là bố mẹ cháu lẽ ra phải mang cháu đi cùng mới phải. Ta chẳng có mảy may ý niệm nào về việc dạy dỗ cháu cả; mảy may cũng không. Rốt cuộc là cháu muốn làm gì thế, Daisy?
Tôi đành giải thích lại từ đầu.
– Và giờ nếu không được làm theo cái sở thích kỳ quặc này thì cháu lại tự dằn vặt bản thân cho đến ốm o gầy mòn cho mà xem! Ta thừa biết. Hệt như hồi cháu cứ một mực lượn lờ khắp Melbourne chẳng có ai đi kèm bảo vệ vậy. Ta chịu thua cháu luôn rồi. Ta vốn chẳng có thói quen chõ mũi vào việc của mấy tay quản đốc – Cháu muốn đọc cho bao nhiêu người nghe cùng một lúc hả Daisy?
– Càng đông càng tốt chứ ạ, thưa dì Gary. Nhưng ông Edwards sẽ chẳng đời nào cho phép hai ba người tụ tập với nhau ở bất cứ đâu.
– Ờ, ta dám cá là ông ta đúng. Cháu chẳng thể tin nổi bất cứ điều gì trên đời mà đám người này rót vào tai cháu đâu, con bé ạ. Chúng nói dối nhanh như chớp miệng ấy chứ.
– Nhưng nếu họ đến để gặp cháu thì sao hả dì Gary? – Tôi vẫn ngoan cố vặn vẹo, bỏ qua câu hỏi trước.
– Đó lại là chuyện khác rồi, dĩ nhiên thế. Thôi, đừng có mà lo bò trắng răng nữa. Gọi Preston ra đây xem nào. Tại sao trẻ con không thể cứ ra ra dáng trẻ con nhỉ, thật quá sức hiểu nổi của ta.
Preston bước vào, và thế là diễn ra màn tranh luận khá rôm rả về kế hoạch của tôi; lúc đó Preston vừa nhíu mày vừa huýt sáo, nhưng cuối cùng, dẫu biết là trái với ý muốn của mình, cậu ta vẫn đứng về phe tôi. Kết quả là, dì tôi đã cho vời viên quản đốc tới. Tôi đoán là dì cũng phải chật vật lắm mới ép được ông ta đồng ý; và dì đã phải viện cớ tình trạng sức khỏe kém cỏi, sự mỏng manh cùng tính cách được chiều chuộng của tôi ra để làm bàn đạp. Cuối cùng thì sự đồng ý miễn cưỡng của viên quản đốc cũng giành được; với điều kiện là bất kỳ ai đến nghe đọc sách đều phải có một chiếc vé phép, do chính tay tôi viết và ký tên, cho từng buổi tối; và tôi phải có mặt cùng hội chúng từ khi bắt đầu cho đến tận lúc kết thúc.
Tôi mừng rỡ khôn xiết. Còn dì tôi, vừa lầm bầm cằn nhằn về toàn bộ câu chuyện, nhất là về phần việc mà mình phải nhúng tay vào, lại vừa tìm thêm được một cái cớ để cằn nhằn khi bà bảo rằng sắc mặt tôi trông đã khá hơn hẳn hai mươi phần trăm kể từ khi cái ý tưởng điên rồ này ám ảnh vào đầu. – Ta tự hỏi không biết, – bà nhận xét với cô Pinshon, – sau này lớn lên Daisy sẽ làm cái quái gì nữa đây. Ta chẳng trông mong gì ngoài việc nó sẽ biến thành – người ta gọi bọn họ là gì nhỉ? – một trong những kẻ cuồng nhiệt vì nhân loại ấy mà.
– Cướp biển á? – Preston gợi ý. – Hay hải tặc?
– Mẹ nó thể nào cũng sẽ thất vọng cho mà xem, – dì tôi tiếp tục lải nhải.
Cô Pinshon bóng gió đôi điều về những phẩm chất tính toán chỉnh đốn của môn toán học; nhưng tôi lúc đó đang quá hạnh phúc nên chẳng thèm đếm xỉa hay quan tâm. Tôi tin rằng mình đã khỏe mạnh và khá hơn kể từ ngày hôm đó; dẫu chẳng có gì để mà khoe khoang cho cam. Một liều thuốc bổ thực sự đã được tiêm vào cơ thể tôi; năng lượng đang cạn kiệt của tôi bỗng trỗi dậy một cách đầy khởi sắc.
Tôi canh chừng cơ hội, rồi lẻn xuống nhà bếp vào một buổi tối để chuẩn bị mọi thứ. Tôi thấy Maria đang ngồi một mình với vẻ đường bệ trước lò sưởi – thứ vốn luôn là một lò sưởi mang dáng dấp hoàng gia trong căn bếp này. Hầu như chẳng bao giờ tôi thấy nó khác đi cả. Bà chào đón tôi với sự niềm nở lớn; kéo ghế cho tôi ngồi; và khi nhận ra tôi có chuyện muốn nói, bà liền ngồi im phăng phắc với vẻ mặt nghiêm nghị đăm đăm nhìn vào đống lửa ngút ngàn, trong lúc tôi trình bày kế hoạch của mình.
– Chúa thật nhân từ làm sao! – Đó là lời bình luận mang tính nén nhịn của bà, được thốt lên sau khi tôi dứt lời. – Ngài đã sai thiên sứ đến đây rồi, chắc chắn là thế!
– Nào Maria, – tôi tiếp lời, – chị phải nói cho tôi biết những ai sẽ thích đến vào Chủ nhật tuần tới nhé, chị nghĩ thế nào? Và tôi phải làm vé cho họ. Mỗi người đều phải có vé do chính tay tôi viết kèm theo tên của họ, và như thế sẽ chẳng ai bắt bẻ được gì nữa.
– Chắc là thế rồi, – Maria đáp – – với tên của cô Daisy ghi trên đó mà lại.
– Ai sẽ đến đây hả Maria?
– Lạy Chúa tôi, cô bé ơi, đông lắm chứ chả chơi. Nào là Darry này, rồi Pete này – Pete bảo rằng buổi họp mặt tối hôm nọ là buổi họp mặt tuyệt nhất mà cậu ta từng tham gia; cậu ta đời nào chịu bỏ lỡ dù chỉ một giây trên đời này; cậu ta chắc mắn thế; rồi mợ già 'Lize nữa; và ba cậu Jem – không, có tận ba cậu Jem rất ngoan đạo cơ; rồi Stark, và Carl, và Sharlim——
– Sharlim? – Tôi lên tiếng hỏi, lúc bấy giờ vẫn chưa biết đó là phiên âm theo tiếng Kaffir của cái tên Charlemagne.
– Sharlim, – Maria lặp lại. – Cậu ta chẳng biết nhiều chữ nghĩa lắm đâu; nhưng cậu ta có thiện cảm sâu sắc với những điều tốt lành. Và bác Darry có thể mách cho cô biết ai sẽ đến. Chứ tôi thì quên béng mất tên tuổi của mọi người rồi.
– Ơ hay, Maria, – tôi nói, – tôi cứ tưởng ở Magnolia chẳng có mấy ai quan tâm đến Kinh Thánh cơ đấy.
– Họ còn gì khác để mà quan tâm nữa hở cô bé, tôi đố cô biết đấy? Trên cái cõi đời này chẳng còn mấy thứ đâu.
– Nhưng tôi cứ nghĩ là chỉ có lèo tèo vài người thôi chứ, – tôi nói.
– Chắc chừng năm mươi người, – Maria đáp. – Năm mươi người thì thấm tháp vào đâu, tôi tính thế, khi mà ngập tràn xung quanh là tất cả những kẻ chẳng màng quái gì tới. Dân của Chúa suy cho cùng vẫn chỉ là một nhóm người nhỏ bé thôi; và thế giới này thì rộng lớn lắm. Khi tự thân Chúa ngự xuống để tìm kiếm họ, tôi dám cá là Ngài sẽ phải vắt chân lên cổ mà tìm cho kỹ mới thấy đấy. Thế giới này tối tăm lắm cô ạ.
Điều đó bỗng kéo tôi quay trở lại với câu hỏi của chính mình. Quả thực có hơi kỳ cục khi chọn một bà cụ da màu lớn tuổi làm quân sư cho mình, nhưng ngặt nỗi tôi chẳng còn sự lựa chọn nào khác; hơn thế nữa, có thứ gì đó đã hun đúc trong tôi niềm tin tưởng tuyệt đối vào sự khôn ngoan thực tế của Maria, và dẫu nó được hình thành từ sớm, chẳng có biến cố nào có thể lay chuyển được điều đó. Thế nên, sau khi ngắm nghía đống lửa và ngẫm nghĩ một thoáng, tôi bèn cất lời bày tỏ mối băn khoăn của mình.
– Maria, – tôi nói, – cách tốt nhất là gì – ý tôi là, làm thế nào để người ta có thể khiến ánh sáng của mình chiếu rọi?
– Cô Daisy đang lẩm cẩm cái gì thế hả?
– Ý tôi là – chị biết Kinh Thánh nói gì mà – "Hãy để ánh sáng của các ngươi chiếu soi trước mặt mọi người, để họ thấy những việc làm tốt đẹp của các ngươi mà tôn vin Cha của các ngươi, Đấng ngự trên trời."
– Chắc chắn rồi, tôi biết chứ. Chẳng có mấy ánh sáng nào được chiếu rọi ở mấy xó xỉnh này đâu. Mọi người ở đây tăm tối lắm, thưa cô Daisy ạ; họ chẳng biết gì sất. Nhưng tôi dám chắc họ cũng sẽ thử chiếu sáng, vài người trong số họ ấy, nếu họ biết cách. Cảm giác chắc chắn là họ sẽ làm thế.
– Nhưng đó là điều cháu muốn hỏi đây, Maria. Làm thế nào để người ta có thể để ánh sáng của mình chiếu soi cơ chứ?
Giờ đây tôi vẫn nhớ ánh nhìn săm soi mà người phụ nữ ấy dành cho tôi. Tôi chẳng biết bà đang nghĩ gì trong đầu; nhưng bà cứ nhìn tôi, từ trên xuống dưới, suốt một thoáng với biểu cảm vô cùng dịu dàng và mềm mại. Rồi quay mặt đi.
– Làm thế nào để ánh sáng chiếu rọi á? – bà lặp lại. – Cách tốt nhất ấy hả, cô Daisy, chính là làm sao để ngọn đèn ấy cháy thật tốt vào.
Tôi bừng tỉnh ngay lập tức; câu hỏi của tôi chẳng bao giờ còn làm tôi bận tâm thêm lần nào nữa. Hãy đảm bảo rằng ngọn đèn được tỉa bấc gọn gàng; hãy chắc chắn rằng nó tràn đầy dầu; hãy quan sát cho kỹ để ngọn lửa bùng lên thật trong trẻo và vững chãi hướng về thiên đàng; và Chúa sẽ đặt nó ở nơi mà ánh sáng của Ngài sẽ soi rọi lên những gì làm Ngài hài lòng, và nơi mà nó sẽ vươn tới, biết đâu đấy, những điều mà bạn chưa từng mơ tới bao giờ.