Suốt mấy ngày liền, tôi không hề gặp lại Preston. Cậu ta hầu như chẳng được ai nhắc đến.
Tôi nhận ra rằng buổi duyệt binh làm tôi thích thú vào buổi sáng đầu tiên ấy diễn ra đều đặn mỗi ngày hai lần; và còn có những cuộc thao diễn quân sự khác, quy mô hơn và thú vị hơn, diễn ra vào bất kỳ thời điểm nào không cố định trong ngày. Tôi chưa từng bỏ lỡ một buổi nào. Cứ hễ tiếng trống vang lên hay một điệu nhạc cất lên báo hiệu một sự kiện như thế sắp diễn ra, là tôi liền chộp lấy chiếc mũ và sẵn sàng. Bác sĩ Sandford cũng vậy. Bà Sandford thường không đi; nhưng chiếc mũ của bác sĩ cũng dễ đội và sẵn sàng như mũ của tôi, và ông đi theo tôi, tôi vẫn thường nghĩ, kiên nhẫn chẳng khác gì một chú chó Newfoundland to lớn. Vừa kiên nhẫn, lại vừa uy nghiêm. Những màn di chuyển của binh lính hay tiếng nhạc quân hành rộn rã chẳng có ý nghĩa gì với ông, ngoại trừ việc ông phải túc trực bên cạnh cô chủ nhỏ của mình. Ý tôi tất nhiên là chú chó Newfoundland; chứ không phải bác sĩ Sandford.
"Daisy, cháu có muốn đi dạo không?" ông cất lời vào buổi sáng ngày thứ ba hoặc thứ tư. "Bác thấy ngoài bãi đất trống chẳng có việc gì làm cả."
"Đi dạo ạ? Ồ, vâng!" tôi nói. "Chúng ta sẽ đi đâu ạ?"
"Đi tìm những điều kỳ diệu," ông đáp.
"Chỉ là đừng đưa con bé vào chỗ có rắn chuông," bà Sandford dặn với theo. "Chắc chúng cũng kỳ diệu thật đấy, nhưng chẳng mấy dễ chịu đâu. Anh sẽ làm con bé rám nắng hết đấy, Grant!"
Nhưng tôi đón nhận những lời cảnh báo về mối hiểm nguy ấy một cách bình thản chẳng kém gì vị bác sĩ; và một niềm vui thích nữa ở West Point lại bắt đầu.
Chúng tôi đi ra ngoài ranh giới của đồn binh, bước qua một trong những cánh cổng ngăn cách nơi này với thế giới bên ngoài, và thoáng chốc quên đi tiếng trống tiếng kèn. Con đường dẫn lên sườn núi khá đẹp, phần lớn thời gian nằm dưới bóng râm của những hàng cây, bên cạnh là vách đồi hoang dã sừng sững dốc đứng ngay sát một bên chúng tôi. Vòng qua sườn đồi ấy, cuối cùng chúng tôi lao xuống một thung lũng tuyệt mỹ giữa muôn trùng đồi núi, bỏ lại đằng sau mọi con đường và sự văn minh, chỉ còn lại cả một ngọn núi chắn giữa chúng tôi và bãi đất trống West Point. Tôi đoán nơi đây có lẽ là chốn ngự trị của loài rắn chuông, nhưng tôi chẳng hề mảy may nghĩ đến chúng. Chưa bao giờ trong đời tôi được thấy một nơi như thế. Từ đáy hẻm núi nơi chúng tôi đứng, sườn núi đối diện vươn cao ngút ngàn; hoang sơ, cô quạnh, xanh ngắt một màu rợp bóng cây, trông thật vĩ đại và sừng sững giữa bầu trời bao la đối với tôi. Ngay sau lưng chúng tôi, một vách đá hiểm trở phủ đầy cây xanh còn dựng đứng hơn nữa, dù thấp hơn một chút, đỉnh vách đá nổi bật những bức tường xám xịt của pháo đài cổ mà tôi từng nhìn thấy mặt bên kia từ khách sạn của mình. Đó là một cõi hoang vu của tự nhiên; vừa hoang dã vừa nghiêm nghị. Tôi say sưa chiêm ngưỡng nó. Bác sĩ Sandford đi loanh quanh tìm kiếm thứ gì đó; ông giúp tôi bước qua những mỏm đá, nhấc bổng tôi qua những vùng đầm lầy, và canh chừng tôi cẩn thận; nhưng ngoài ra ông để mặc tôi tự do; ông không nói gì, và tôi cũng chẳng cần gì hơn thế. Niềm vui sướng mãnh liệt của sự mới lạ, sự tự do, những điều kỳ diệu hoang dã xung quanh, bầu không khí trong lành sảng khoái, và vẻ đẹp cao cả tuyệt vời, đã mang lại cho tôi niềm hạnh phúc trọn vẹn nhất mà tôi có thể tưởng tượng được. Tôi đắm chìm vào những mỏm đá và thảm thực vật hoang dã, rêu phong, dương xỉ và địa y, những khu rừng lùn và đám cây bụi rậm rạp mà chúng tôi phải luồn lách và trèo qua: trên hết là những bức tường lá khổng lồ bao bọc lấy thung lũng, khiến tôi tưởng như nghẹt thở trước vẻ đẹp uy nghi, cao ngạo và cô độc của chúng. Suốt thời gian đó, bác sĩ Sandford bận rộn như một chú ong thợ trong công cuộc tìm kiếm một thứ gì đó. Ông là một nhà địa chất và khoáng vật học tài ba; một người yêu thích mọi ngành khoa học tự nhiên, đặc biệt là hóa học và địa chất học. Khi tôi dừng lại nhìn ông, tôi thầm nghĩ chắc hẳn ông đã phải gác lại sở thích cá nhân của mình suốt mấy ngày qua chỉ để chiều lòng tôi. Tôi đang đứng trên một mỏm đá cao, khô ráo và xám xịt màu địa y; còn ông thì đang cúi lúi húi khua khoắng ở một vũng đất lầy.
"Cháu có mệt không, Daisy?" ông vừa ngẩng đầu lên vừa hỏi.
"Chân cháu mệt ạ," tôi đáp.
"Đó là phần duy nhất trên cơ thể cháu có thể mệt mỏi đấy. Hãy ngồi xuống đó đi—bác sẽ đến với cháu ngay."
Thế là tôi ngồi xuống chờ đợi, thỉnh thoảng lại phóng tầm mắt ngắm nhìn những bức tường xanh kỳ diệu của thung lũng. Bầu trời mùa hè phía trên vô cùng quang đãng; không gian xung quanh tĩnh mịch đến tận cùng; tiếng côn trùng, tiếng chim hót, tiếng lá xào xạc, và tiếng đế giày của bác sĩ Sandford cọ xát vào đá là tất cả những âm thanh duy nhất có thể nghe thấy.
"Trông cháu vừa ấm người lại vừa mệt đấy, Daisy ạ," cuối cùng ông cũng tiến đến mỏm đá của tôi và nói.
"Trời ấm mà bác," tôi đáp.
"Ấm á?" ông nói. "Lại đây nào, Daisy!"
"Vâng, rốt cuộc thì đó là cái gì thế ạ?" tôi vừa cười vừa nói. "Cháu chỉ nhìn thấy một ít bùn đất thôi."
"À, mắt của Daisy chẳng dùng được việc gì mấy đâu—ngoại trừ để ngắm nghía."
"Cháu thấy để ngắm nghía thì chúng cũng chẳng ích gì mấy đâu ạ," tôi vừa buồn cười vừa đáp; bởi ánh mắt ông đang đăm đăm nhìn vào nắm đất trong lòng bàn tay.
"Bác không biết nữa," ông vừa nói vừa trèo lên mỏm đá cạnh tôi rồi ngồi xuống. "Đã có lúc bác tìm thấy những điều kỳ lạ trong đó đấy. Nhưng thứ này là thứ cháu sẽ thích cho mà xem, Daisy."
"Thật thế ạ?"
"Nếu như cháu vẫn thích những điều kỳ diệu như trước."
"Ồ, cháu thích chứ ạ!" tôi nói. "Đó là cái gì vậy bác sĩ Sandford?"
Ông cẩn thận bọc món báu vật của mình vào một mẩu giấy rồi bỏ vào túi áo; sau đó ông chặt một cành cây trăn nhỏ và bắt đầu dùng nó quạt cho tôi; và trong lúc ngồi đó quạt mát cho tôi, ông đã bắt đầu một bài giảng mà chưa bao giờ trong đời tôi được lắng nghe. Dĩ nhiên là tôi từng học qua một chút địa chất học, cũng như một chút về mọi thứ khác; nhưng chưa có bài học nào trong đời trải nghiệm của tôi sánh được với điều này. Lấy bối cảnh chính từ thung lũng hoang sơ nơi chúng tôi đang ngồi và những sườn núi mà tôi vừa ngắm nhìn, bác sĩ Sandford đã lật giở một trang sách tự nhiên vô cùng sống động trước mắt tôi và giảng giải cho tôi hiểu. Ông trả lời những thắc mắc chưa từng thốt thành lời; ông lấp đầy những khoảng trống mênh mông trong sự dốt nát của tôi; vào những vùng sâu thẳm của tư duy trước đây vốn chỉ là một cõi hỗn độn, ông rót vào đó cả một kho tàng tri thức và khơi nguồn những dòng ánh sáng rực rỡ. Mọi thứ diễn ra thật nhẹ nhàng, rành mạch, với một kho tàng kiến thức uyên bác cùng sự diễn đạt vô cùng lưu loát, đến mức nói một cách đơn giản là chẳng có câu chuyện phép thuật phương Đông nào từng được kể cho những đôi tai say đắm bên đống lửa sa mạc Ả Rập nghe hơn thế. Tôi lắng nghe trong lúc ông vừa nói vừa quạt mát. Ông nói chuyện như một người hoàn toàn đắm chìm vào đề tài của mình chứ không bận tâm đến tôi: nhưng ông nắm bắt mọi nỗi hoài nghi hay câu hỏi còn bỏ lửng, và trước khi dứt lời, ông đã giải đáp chúng một cách trọn vẹn. Tôi vẫn luôn quý mến bác sĩ Sandford; nhưng chưa bao giờ tôi thấy quý ông đến thế; và cũng chưa bao giờ, kể từ những ngày tháng thơ ấu xưa cũ, tôi lại có một cuộc trò chuyện cởi mở đến vậy với ông. Và giờ đây, ông không trò chuyện với tôi như với một đứa trẻ hay một thiếu nữ còn quá trẻ con, ngoại trừ việc ông biết cách uốn mình cho phù hợp với sự thiếu hiểu biết của tôi; mà ông truyền đạt như cách một người yêu tri thức thích chia sẻ nó với người khác, cứ thế ông truyền cho tôi. Chỉ có điều tôi không nhớ là mình từng thấy ông muốn chia sẻ theo cách đó với bất kỳ ai khác. Tôi nghĩ sự mới lạ đã làm tăng thêm vẻ thú vị khi ngẫm lại; còn vào khoảnh khắc đó tôi chẳng có thời gian để nghĩ ngợi lan man. Lúc bấy giờ, đôi tai tôi chỉ có thể đón nhận những viên ngọc trai và kim cương tri thức thốt ra từ đôi môi người diễn giả, được mài giũa qua thứ tiếng Anh đơn giản và trong trẻo nhất. Tôi nhận ra rằng những người nắm vững vấn đề một cách sâu sắc nhất luôn là những người dùng ít lời nhất để diễn giải về nó.
Mặt trời đã lên cao và oi ả khi chúng tôi quay về, nhưng tôi chẳng mảy may bận tâm điều đó. Tôi càng thêm chắc chắn rằng West Point chính là một chốn thần tiên. Nguồn suối hồn nhiên của tuổi thơ dường như đã tràn về trong từng mạch cảm xúc của tôi.
"Bữa tối vừa chuẩn bị xong đấy," bà Sandford nói khi đón chúng tôi ở sảnh. "Ơ hay, hai bác cháu đã đi đâu thế kia? Nhìn khuôn mặt của Daisy kìa! Ồ, Grant, anh đã làm gì con bé thế hả?"
"Màu da rất đẹp đấy chứ..." vị bác sĩ vừa nói vừa nheo mắt nhìn dưới vành mũ của tôi.
"Con bé đỏ bừng lên vì cháy nắng và nhiễm mỏi rồi đây này."
"Daisy chưa bao giờ mất đi sự tĩnh táo cả," ông đáp; "ngoại trừ khi con bé nắm bắt được một nguyên lý nào đó, và có ai đó lại tóm lấy cái đầu bên kia. Chúng ta sẽ ngắm nghía những thứ này sau bữa tối nhé, Daisy."
"Nguyên lý ư?" bà Sandford suýt thốt lên với vẻ mặt đầy hoang mang đến nỗi cả bác sĩ lẫn tôi đều phải phì cười.
"Không hẳn thế đâu," bác sĩ vừa nói vừa thọc tay vào túi. "Hãy nhìn đây này."
"Tôi chẳng thấy gì ngoài một chút bụi đất cả."
"Chốc nữa em sẽ thấy những thứ khác—nếu em muốn."
"Anh chưa từng mang kính hiển vi đến đây cơ mà, Grant? Anh định bày nó ra đâu chứ?"
"Trong phòng của em—sau bữa tối—nếu em cho phép."
Bà Sandford đã đồng ý; và mặc dù bà chẳng mấy mặn mà với những cuộc khảo sát diễn ra sau đó, thì bác sĩ và tôi lại vô cùng hào hứng. Dù buổi sáng có tuyệt vời đến đâu, thì buổi chiều dài đằng đẵng vẫn trải dài những giờ phút tươi đẹp; cho đến khi bà Sandford khăng khăng bắt tôi phải đi thay đồ, đẩy chiếc kính hiển vi vào góc phòng và đuổi vị bác sĩ ra ngoài.
Đó chính là khởi đầu cho chuỗi bài học thú vị nhất mà tôi từng có trong đời. Kể từ lúc đó, bác sĩ Sandford và tôi đã dành phần lớn thời gian mỗi ngày ở trên đồi; và thường là một khoảng thời gian dài khác bên chiếc kính hiển vi. Không có cung điện hay khu vườn nào trong nghìn lẻ một đêm lại đầy mê hoặc bằng những kỳ quan thiên nhiên mà ông đã dẫn dắt tôi đi qua; và chúng cũng chẳng bằng nổi một nửa sự kỳ diệu ấy. "Một chút bụi đất", qua con mắt bình thường, đôi khi lại chính là lối vào ẩn giấu dẫn đến những lâu đài tri thức nguy nga và giàu có hơn cả những gì trí tưởng tượng của tôi từng mơ ước.
Trong khi đó, bà Sandford tìm được rất nhiều sĩ quan để trò chuyện cùng.
Mãi cho đến tối hôm sau ngày đầu tiên tôi đi dạo vào các vùng núi, tôi mới gặp lại Preston. Đó là giờ duyệt binh; và tôi đang ngồi như thường lệ trên một trong những chiếc ghế dài bằng sắt được đặt sẵn cho khán giả theo dõi. Tôi hầu như luôn có mặt ở đó trong các buổi duyệt binh và lễ gác cờ. Khung cảnh ấy luôn mang lại một sức hút kỳ lạ đối với tôi, dù là dưới ánh nắng ban mai hay ánh hoàng hôn buổi chiều tà; và âm nhạc thì vô cùng cuốn hút. Lần này tôi ngồi một mình, bác sĩ và bà Sandford đang bận trò chuyện với những người bạn ở cách đó không xa. Vừa lắng tai theo dõi những biến tấu của giai điệu mà ban nhạc đang tấu lên, tâm trí tôi lúc bấy giờ đồng thời cũng đang chìm đắm trong kho tàng kiến thức vừa thu nhận được từ những cuộc thám hiểm lịch sử tự nhiên trong ngày, lại vừa mơ màng cảm nhận thứ ánh sắc của núi đồi và ánh sáng trải dài trên bãi cỏ; nói ngắn gọn là tôi đang suy tư trong một giấc mơ đầy mê mẩn; thì bỗng nhiên một bóng áo xám bước chen vào giữa tầm nhìn của tôi. Nhận thấy bóng dáng ấy cứ đứng ì ra đó không chịu di chuyển, tôi liền ngẩng đầu lên.
"Vẫn là Daisy của ngày nào!" Preston lên tiếng, đôi mắt ngời lên nét vui vẻ và tinh nghịch. "Vẫn y nguyên như thế! Sao cậu lại có mặt ở đây? Cậu đến đây khi nào? Và cậu đến bằng cách nào thế?"
"Chúng tớ có mặt ở đây từ hôm thứ Sáu rồi. Sao cậu không sang thăm tớ? Bác sĩ Sandford đã gửi lời nhắn cho cậu cơ mà."
"Bác sĩ Sandford!" Preston vừa nói vừa kéo ghế ngồi xuống cạnh tôi. "Sao cậu lại đến đây được vậy, Daisy?"
"Tớ đi thuyền đến, hồi thứ Sáu tuần trước. Cậu nghĩ tớ đến bằng cách nào chứ?"
"Cậu đi cùng ai?"
"Bác sĩ Sandford—và bà Sandford."
"Bà Sandford, và bác sĩ Sandford," Preston nhấn mạnh từng tiếng. "Chắc là cậu không đi cùng bác sĩ đâu nhỉ."
"Ơ hay, có chứ," tôi đáp. "Bác ấy là người giám hộ của tớ—cậu không biết à, Preston? Bác ấy đưa tớ đến đây. Cậu cao lên nhiều quá nhỉ!"
"Một lũ Yankee," Preston lầm bầm. "Tội nghiệp Daisy nhỏ bé."
"Cậu có ý gì khi gọi họ là 'Yankee' thế?" tôi hỏi. "Cậu không hề có ý chỉ những người ở miền Bắc nói chung, bởi vì cách cậu nói cứ như thể đó là một điều gì đó rất xấu xa vậy."
"Đúng thế đấy. Thì tớ đang nói vậy mà," Preston đáp. "Họ là một lũ tiểu nhân—chẳng tích sự gì ngoài việc ăn thịt cá tuyết và bòn mót. Tớ ước gì cậu chẳng dính líu gì đến đám Yankee ấy."
Tôi bỗng nghĩ đến việc toàn bộ miền Nam đang sống dựa vào những thành quả lao động cướp đoạt được. Suy nghĩ ấy khiến dòng mạch cảm xúc của tôi chùng xuống một cách khó chịu trong giây lát.
"Cậu đã trốn đi đâu từ lúc đến đây thế?" Preston tiếp tục hỏi. "Tớ đã đến khách sạn hết lần này đến lần khác để tìm cậu đấy."
"Thật á!" tôi nói. "À, chắc là tớ đang đi dạo bên ngoài rồi."
"Cậu đi dạo với ai?"
"Tớ chẳng quen ai ở đây cả, ngoài những người đi cùng tớ. Nhưng này Preston, sao cậu lại không sang đằng kia đứng cùng những người khác đi?"
Tôi đang nhìn về phía hàng quân mặc áo xám dài đang xếp ngay ngắn ở phía trước.
"Tớ xin phép nghỉ để sang gặp cậu đấy, Daisy. Mà cậu cao lên và trông xinh xắn hơn nhiều rồi đấy. Cậu có còn là cô Daisy ngày nào không thế? Và cậu dự định sẽ làm gì ở đây?"
"Ồ, tớ đang tận hưởng khoảng thời gian này mà. Này Preston, sao người đàn ông kia lại đứng kỳ lạ thế nhỉ?"
"Người nào cơ?"
"Vị sĩ quan kia kìa—đứng ở đằng trước ấy, đứng một mình một góc với khăn đai và thanh gươm. Sao anh ta lại đứng kỳ quặc thế?"
"Suỵt. Đó là Đại úy Percival đấy. Anh ấy là sĩ quan trực nhật."
"Thế nghĩa là gì hả cậu?"
"À, anh ấy chịu trách nhiệm quản lý buổi duyệt binh và mọi thứ ở đây."
"Nhưng sao anh ta lại đứng thế hả Preston?"
"Đứng thế nào cơ?" Preston đáp với vẻ dửng dưng. "Đứng thế là chuẩn mực rồi."
"Ơ hay, hai vai thì nhấc bổng lên tận tai," tôi nói; "còn hai tay thì giơ cao lên cứ như đang cố đặt khuỷu tay lên một cái kệ cao vậy. Trông mất tự nhiên quá."
"Ai mà chẳng đứng như thế," Preston bảo. "Thế mới là đúng cách chứ."
"Trông kém duyên quá."
"Thế mới là phong cách nhà binh."
"Cứ phải mất tự nhiên thế mới ra dáng nhà binh à?"
"Anh ấy có kém duyên đâu. Đó là Percival—người Nam Carolina đấy."
"Vị sĩ quan ngày hôm qua đứng dáng đẹp hơn nhiều," tôi tiếp lời.
"Hôm qua á? Đó là Blunt. Anh ta là người miền Bắc."
"Thế thì sao nào, Preston?" tôi vừa cười vừa hỏi.
"Tớ khinh thường bọn họ!"
"Trong số các học viên sĩ quan chẳng lẽ không có người miền Bắc nào sao?"
"Dĩ nhiên là có chứ; nhưng bọn họ chẳng có ký lô nào cả—chỉ thỉnh thoảng mới có vài người xuất thân từ danh gia vọng tộc thôi. Cậu đừng có dây dưa gì với bọn họ nhé, Daisy!—nhớ đấy;—tuyệt đối không dính dáng đến một ai trong số đó, trừ khi tớ nói cho cậu biết kẻ đó là ai."
"Với ai cơ chứ? Cậu đang nói cái gì vậy?"
"Bọn học viên ấy."
"Tớ có dính líu gì đến họ đâu," tôi nói. "Dính líu sao được cơ chứ?"
Preston nhìn tôi đầy dò xét.
"Ngay cả ở khách sạn cũng vậy, Daisy—hạn chế giao du tối đa với bọn chúng đi."
Tôi nghĩ Preston đang nổi cơn ghen tuông kỳ quặc. Tôi im lặng.
"Thế mới phải phép," cậu ta tiếp lời. "Chúng tớ sắp sửa thay đổi tất cả những chuyện đó. Tớ muốn chẳng dính líu gì đến đám Yankee nữa."
"Cậu định thay đổi cái gì cơ chứ?" tôi hỏi. "Tớ chẳng hiểu sao cậu lại có thể tránh không dính líu đến họ được cơ chứ. Họ ở ngay trong số các học viên, và họ cũng là sĩ quan đấy thôi."
"Chúng tớ có hội nhóm riêng của mình," Preston đáp. "Tớ chẳng thèm dây dưa gì với bọn chúng trong quân đoàn cả."
"Này Preston, nhìn kìa; bọn họ đang làm gì thế nhỉ? Tất cả những chiếc khăn đai đỏ đang tập hợp lại kìa."
"Buổi duyệt binh giải tán rồi. Họ đang tiến lên để chào vị sĩ quan trực nhật đấy."
"Trông đẹp quá nhỉ!" tôi thốt lên, khi tiếng âm nhạc lại một lần nữa bùng lên và những bước chân đều đặn của hàng quân mang những chiếc "khăn đai đỏ" đang tiến đến nhịp nhàng theo tiếng nhạc. "Và giờ thì Đại úy Percival sẽ hạ cái khuỷu tay cứng nhắc ấy xuống thôi. Sao mọi việc lại không thể làm một cách tự nhiên hơn được nhỉ, Preston?"
Nói nhảm cái gì thế, Daisy!—phong cách nhà binh nó phải thế chứ.
"Thế à? Nhưng anh Blunt làm việc đó uyển chuyển hơn nhiều. Họ đi kìa. Cậu phải đi ngay bây giờ à?"
"Ừ. Ngày mai cậu định làm gì thế?"
"Tớ không biết nữa—chắc chúng tớ lại vào rừng thôi."
"Khi nào kỳ thi kết thúc, tớ mới có thời gian rảnh để lo cho cậu được. Dạo này tớ bận lắm. Nhưng ở đây thực ra chẳng có việc gì để làm cả, vì người ta đâu được phép cưỡi ngựa ra ngoài vào những giờ nghỉ."
"Tớ chẳng cần gì hơn ngoài đôi chân của chính mình," tôi vui vẻ đáp. "Tớ thấy có rất nhiều việc để làm ấy chứ."
"Nghe đây này Daisy," Preston dặn dò—"cậu đừng có biến thành một người phụ nữ nam tính, vạm vỡ, có thể đi bộ liền tù tì hai mươi dặm và mang đôi giày đinh gót—giống như đám phụ nữ miền Bắc mà cậu đang sống cùng đấy nhé. Đừng quên rằng cậu là con gái của một quý ông miền Nam..."
Cậu ta vội vã chạm tay lên vành mũ rồi quay người bước đi—tiến về phía khuanh trại với những bước chân đều đặn; nơi mà giờ đây tất cả các đại đội mang bóng áo xám đang rầm rập rút lui. Tôi đứng ngẩn ngơ nhìn theo, rồi chậm rãi cùng những người bạn quay trở lại khách sạn; trong lòng vô cùng hoang mang không hiểu vì sao Preston lại tỏ ra cáu kỉnh và đưa ra những lời dặn dò kỳ lạ đến vậy. Ánh nắng đã rời khỏi những ngọn đồi; dòng sông chìm trong lớp sương xám buông lơi, mềm mại, thanh bình và tĩnh mịch. Trước khi về đến khách sạn, tôi đã kịp tự nhủ rằng những tính cách kỳ cục của người anh họ chẳng có gì đáng bận tâm cả.
Tuy nhiên, chúng cứ lảng vảng trong đầu tôi, và vẫn khó hiểu như ngày nào. Lúc bấy giờ tôi chẳng có chút manh mối nào cả.
Chiều hôm sau được dành cho một màn biểu diễn vô cùng sống động: buổi thao diễn pháo binh hạng nhẹ trước Hội đồng Giám khảo. Chúng tôi ngồi dưới tán cây để theo dõi; và lúc này tôi mới hiểu được ý nghĩa của dải đất trống rộng lớn nằm giữa khách sạn và thư viện, vốn có màu nâu đục và đầy bụi bặm giữa một vùng xanh mướt ngút ngàn. Băng qua dải đất này, vòng đi vòng lại, tiến lên lùi xuống và cắt ngang dọc, những cỗ xe pháo binh hạng nhẹ lao đi ào ào, như để chứng tỏ khả năng của chúng trong thời điểm cần thiết. Đó là một cảnh tượng tuyệt đẹp, đầy phấn khích và náo nhiệt; với tiếng móng ngựa nện xuống đất, tiếng dây cương va vào nhau lanh lảnh, tiếng bánh xe gầm rú xé đất lao đi, ánh chớp lóe lên từ những thanh gươm thỉnh thoảng lại vung lên, những mệnh lệnh vang lên lanh lảnh, và tiếng kèn đồng lảnh lót ngân vang lặp lại những mệnh lệnh ấy. Tôi chỉ ước mình có thể hiểu hết tất cả những điều đó; và đến buổi tối, tôi liền dồn dập hỏi Preston đủ điều. Cậu ta kiên nhẫn giải thích cho tôi nghe.
"Tớ hiểu rồi," cuối cùng tôi cũng nói. "Tớ hiểu chúng sẽ làm gì trong thời chiến. Nhưng chúng ta có đang có chiến tranh đâu, hả Preston?"
"Không."
"Và cũng chẳng có chút dấu hiệu nào là sắp chiến tranh cả."
"Chúng ta đâu thể biết trước được. Cứ sẵn sàng vẫn hơn."
"Nhưng ý cậu là gì cơ chứ?" tôi nhớ mình đã hỏi câu đó. "Cậu nói cứ như thể chúng ta sắp sửa bước vào chiến tranh vậy. Chúng ta sẽ đánh nhau với ai cơ chứ?"
"Bất cứ kẻ nào cần phải được dạy cho ra trò," Preston đáp. "Lũ da đỏ chẳng hạn."
"Ôi Preston, Preston!" tôi thốt lên. "Lũ da đỏ ư! trong khi chúng ta đã đối xử bất công với họ kể từ khi người da trắng đặt chân đến đây; thế mà cậu còn muốn gây thêm bất công với họ nữa ư!"
"Tớ muốn ngăn chặn bọn chúng gây tổn hại cho chúng ta. Nhưng tớ chẳng thèm bận tâm đến lũ da đỏ đâu, Daisy nhỏ bé ạ. Tớ sẵn sàng chiến đấu với đám Yankee cơ."
"Preston, tớ nghĩ cậu đã lầm to rồi đấy."
"Cậu nghĩ cả thế giới này đều lầm lẫn cả sao," cậu ta đáp.
Chúng tôi chìm vào im lặng, và tôi cảm thấy vô cùng bất mãn. Tất cả cái trường đào tạo quân sự này thực ra đang chuẩn bị cho điều gì cơ chứ? Làm sao chúng ta có thể biết được cơ chứ. Biết đâu những cái đầu và đôi tay đang hớn hở trong những trận chiến giả định ngày hôm nay, một mai đây sẽ phải lạnh lùng và buồn bã dấn thân vào những cuộc chạm trán thực sự với một kẻ thù bằng xương bằng thịt nào đó.
"Cậu có thấy người đàn ông kia không, Daisy?" giọng Preston thì thầm sát bên tai tôi một cách đột ngột. "Người đang đứng nói chuyện với người phụ nữ mặc váy xanh ấy."
Chúng tôi đang đứng trên bãi duyệt binh, giữa một đám đông khán giả, bởi vì các khách sạn lúc này đã chật ních người, và vùng Point đang vô cùng náo nhiệt. Tôi đáp là có thấy.
"Đó là một nhân vật lớn đấy."
"Thật thế không?" tôi nói, vừa nhìn vừa thầm tự hỏi liệu một nhân vật lớn có thể ẩn mình sau một diện mạo như thế hay không.
"Người ta đều nghĩ thế cả đấy, tớ nói cho cậu biết nhé," Preston nói. "Chẳng ai biết người đàn ông đó có thể làm được những gì đâu. Đó là Davis người Mississippi đấy."
Cái tên đó chẳng có chút ý nghĩa gì với tôi lúc bấy giờ cả. Tôi nhìn ông ta như cách tôi nhìn bất kỳ người đàn ông nào khác. Và tôi chẳng thích những gì mình đang thấy chút nào. Có một nét gì đó nham hiểm, chẳng hề có chút cao thượng nào hiện lên trên khuôn mặt ấy; uy quyền thì có thể có—Preston nói là có—nhưng đối với tôi, đó là uy quyền của loài cáo và loài kèn kẹt; vừa xảo quyệt, mưu mô, ích kỷ lại vừa tàn độc.
"Nếu chẳng ai biết ông ta có thể làm được những gì, thì sao lại chắc chắn rằng ông ta là một nhân vật lớn cơ chứ?" tôi hỏi. Preston không trả lời. "Tớ hy vọng là không có nhiều nhân vật lớn có khuôn mặt giống như ông ta," tôi nói tiếp.
"Nói nhảm gì thế, Daisy!" Preston thì thầm một cách quả quyết. "Đó là Davis người Mississippi đấy."
"Thì sao nào?" tôi nói. "Đối với tớ ông ta chẳng khác gì một gã Jones nào đó ở New York cả."
"Daisy!" Preston thốt lên. "Nếu cậu không phải là một người con miền Nam thực thụ, tớ sẽ chẳng bao giờ thèm yêu quý cậu nữa đâu."
"Cậu có ý gì khi nói là một người con miền Nam thực thụ cơ chứ? Tớ chẳng hiểu gì cả."
"Có chứ, cậu hiểu thừa đi chứ. Một người con miền Nam thực thụ lúc nào cũng là người miền Nam, và luôn đứng về phía miền Nam trong bất kỳ cuộc tranh chấp nào—dù đúng hay sai."
"Sao cậu lại ghét người miền Bắc đến thế cơ chứ?"
"Lũ Yankee hèn nhát!" đó là câu trả lời của Preston.
"Nếu cậu cứ suy nghĩ như thế thì chắc cậu sẽ có những khoảng thời gian chẳng mấy dễ chịu khi sống giữa họ đâu," tôi nói.
"Ở đây có rất nhiều người cùng hội cùng thuyền với tớ. Tớ ước gì cậu đang ở Paris, Daisy ạ; hay ở một nơi nào đó khác."
"Tại sao cơ chứ?" tôi vừa cười vừa hỏi.
"Để được an toàn bên mẹ tớ, hoặc mẹ cậu. Cậu cần phải được dạy dỗ lại đấy. Cậu quá buông thả trong tư tưởng rồi. Và cậu lại quá ư thân thiết với đám Yankee nữa chứ."
Tôi mặc kệ quan điểm ấy, bởi tôi chẳng thể làm gì để thay đổi nó được; và cuộc trò chuyện của chúng tôi kết thúc khi Preston đang trong một tâm trạng vô cùng tồi tệ.
Ngày hôm sau, khi chúng tôi đang luồn lách sâu trong khu rừng, tôi liền hỏi bác sĩ Sandford xem ông có biết ông Davis người Mississippi không. Ông đáp là có, với giọng điệu có phần khô khan. Tôi thừa biết vị bác sĩ này quen biết tất cả mọi người.
Tôi hỏi vì sao Preston lại gọi ông ta là một nhân vật lớn.
"Cậu ta gọi ông ta là nhân vật lớn à?" bác sĩ Sandford hỏi lại.
"Thế còn bác thì sao?"
"Không, bác thì không, Daisy ạ. Nhưng điều đó không có nghĩa là sự thật không phải vậy. Và có lẽ bác không có được những thước đo đánh giá như cậu Gary."
"Cậu ấy có thể có thước đo nào cơ chứ?" tôi hỏi.
"Daisy," bác sĩ Sandford đột ngột lên tiếng, khi tôi đã quên bẵng đi câu hỏi ấy vì đang mải lách qua một bụi cây rậm rạp, "nếu miền Bắc và miền Nam chia rẽ nhau vì vấn đề nô lệ, thì cháu sẽ đứng về phía nào?"
"Bác có ý gì khi nói là 'chia rẽ' ạ?" tôi chầm chậm hỏi với vẻ đầy kinh ngạc.
"Các Bang không hoàn toàn giống như một khối pha lê hoàn hảo đâu, Daisy ạ, và đã có những mầm mống nứt rạn ở đâu đó quanh ranh giới Mason và Dixon."
"Cháu không biết đường ranh giới đó là đường nào ạ."
"Không sao. À, để áp dụng vào thực tế, cháu có thể coi nó là ranh giới giữa các bang có chế độ nô lệ và các bang tự do."
"Nhưng làm thế nào mà có thể chia rẽ được cơ chứ?" tôi hỏi.
"Đã có một chiếc nêm được đóng vào từ bây giờ rồi, Daisy ạ—đó là câu hỏi liệu các bang mới hình thành từ các vùng lãnh thổ phía Tây của chúng ta sẽ có chế độ nô lệ hay sẽ là những bang tự do."
Tôi im lặng trước vấn đề này; và chúng tôi cứ thế đi bộ rồi leo trèo một lúc lâu mà tôi chẳng hề nhớ gì đến các mục tiêu địa chất, khoáng vật học hay bất kỳ thứ gì khác mà chúng tôi đang hướng tới.
"Người miền Bắc nói rằng," bác sĩ Sandford tiếp tục, "những bang đó phải là bang tự do. Còn miền Nam—hoặc một số kẻ ở miền Nam—lại đe dọa rằng nếu đúng như thế, miền Nam sẽ tách rời khỏi miền Bắc, cắt đứt mọi quan hệ với chúng ta, và tự lập ra một quốc gia riêng."
"Ai sẽ là người quyết định điều đó ạ?" tôi hỏi.
"Nhân dân. Mùa thu này cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo sẽ diễn ra; và điều đó sẽ cho chúng ta câu trả lời. Nếu một người ủng hộ nô lệ đắc cử, chúng ta sẽ biết rằng đa số người dân trong nước ủng hộ quan điểm của miền Nam."
"Còn nếu không thì sao ạ?"—
"Thế thì rắc rối lớn đấy, Daisy ạ."
"Rắc rối kiểu gì vậy bác?" tôi vội vã hỏi.
Bác sĩ Sandford ngập ngừng một lát rồi nói tiếp: "Bác không biết mọi chuyện sẽ đẩy đi xa đến mức nào đâu."
Tôi trầm ngâm suy nghĩ, quên mất cả tiếng rào xào ngọt ngào của những chiếc lá xanh, hương thơm của rêu phong và thông hemlock, cùng những tia nắng vàng rực rỡ đang len lỏi trên con đường chúng tôi đi. Sự cáu kỉnh và tư tưởng miền Nam kỳ lạ của Preston, sự xảo quyệt và tầm vóc lớn lao của ông Davis, một cuộc bầu cử đầy tranh chấp sắp diễn ra, những cuộc cãi vã giữa những con người nơi tôi sinh ra và những con người nơi tôi được nuôi dưỡng, những sự chia rẽ và đố kỵ, tất cả cứ lướt qua trong tâm trí tôi thành những hình ảnh hỗn độn và kém phần tốt đẹp. Rồi nhớ đến cha mẹ tôi cùng Gary McFarlane và những người khác mà tôi từng quen biết, tôi lại lên tiếng.
"Dù người miền Nam có nói gì đi nữa, họ cũng sẽ làm đến cùng đấy, bác sĩ Sandford ạ."
"Với điều kiện là..." vị bác sĩ điềm đạm nói.
"Điều kiện gì ạ, thưa bác?"
"Với điều kiện là miền Bắc chịu để cho họ làm, Daisy ạ."
Tôi thầm nghĩ liệu họ có thể ngăn cản nổi không. Liệu có một cuộc đụng độ nào đó xảy ra không? Liệu có thực sự xảy ra một cuộc đụng độ hay không?
"Nhưng cháu vẫn chưa trả lời câu hỏi của bác," vị bác sĩ lên tiếng. "Cháu không định trả lời sao?"
"Câu hỏi nào cơ ạ?"
"Về việc cháu sẽ đứng về phe nào ấy."
"Cháu không muốn có thêm bất kỳ bang nô lệ nào nữa đâu, bác sĩ Sandford."
"Bác nghĩ thế mà. Vậy là cháu sẽ đứng về phía miền Bắc rồi."
"Nhưng chắc là người ta sẽ chẳng dại dột đến mức làm cái điều mà bác gọi là 'chia rẽ' đâu, bác sĩ Sandford ạ."
"Nói thật với cháu nhé Daisy, trong thế giới hiện tại này, sự dại dột của một việc không phải là lý lẽ để chứng minh rằng nó sẽ không bao giờ xảy ra đâu. Nhìn này—chúng ta sẽ kiếm được một mẩu thạch anh tuyệt đẹp cho bộ sưu tập của cháu đấy."
Tôi quay trở lại với những viên đá gốc, và tạm gác lại chủ đề về những sự hỗn loạn đang tồn tại trên bề mặt trái đất; trong lòng thầm mong sẽ chẳng bao giờ có dịp phải nhắc lại nó nữa.
Trong một thời gian khá dài, tôi rất ít khi gặp Preston. Cậu ta bảo mình đang bận. Những ngày tháng của tôi trôi qua êm đềm tựa ánh nắng mùa hè, và cũng mang lại nhiều điều tốt đẹp biết bao. Sức khỏe của tôi ngày càng hồi phục. Bác sĩ Sandford ra lệnh rằng tôi phải ở lại đây càng lâu càng tốt. Sau đó ông anh trai của bác sĩ, ông Sandford, cũng đến đây và mang thêm uy tín xã hội của mình gia nhập vào nhóm chúng tôi. Thực ra điều đó chẳng cần thiết cho lắm, bởi tôi nhận ra rằng chúng tôi rất được săn đón; ít nhất là những người bạn đồng hành của tôi. Đặc biệt vị bác sĩ là một người rất được lòng cả nam lẫn nữ; mà tôi nhận thấy rằng mọi người thường có xu hướng ban phát sự ưu ái của họ cho những ai ít màng đến nó nhất. Tôi không biết là bác sĩ Sandford có quan tâm đến điều đó hay không; chỉ là ông chẳng bao giờ thể hiện ra mặt. Tuy nhiên, những mối quan hệ xã hội bắt đầu làm gián đoạn các bài học địa chất và những môn học khác của tôi.
Vài ngày sau khi anh trai ông đến, vị bác sĩ đã bị một nhóm quý ông kéo đi xa để đến các Hồ Trắng câu cá. Tôi bị bỏ lại với những niềm vui thích quen thuộc của chốn này; vốn dĩ đối với tôi là vô vàn; bắt đầu từ tiếng súng lệnh buổi sáng (hoặc thậm chí trước đó) cho đến khi tiếng trống điểm ba hồi vào ban đêm. Lúc này đám học viên đã chuyển vào trại sinh sống; và những tiếng trống vang lên ở cự ly khá gần, cùng với tiếng kèn fife lảnh lót ngọt ngào mỗi khi báo thức buổi sáng và điểm danh buổi tối. Bản thân khu trại đã là một niềm vui lớn đối với tôi; và trong các buổi lễ gác cờ hay duyệt binh, tôi chưa bao giờ vắng mặt ở vị trí của mình. Chỉ cần ngồi ở phía sau những chiếc lều gác để ngắm nhìn ánh nắng ban mai chiếu rọi trên thảm cỏ, trên những ngọn đồi bên kia sông, và trải dài dọc theo những con hẻm trong khu trại, cũng đã là một niềm mãn nguyện lớn lao đối với tôi. Bà Sandford cười nhạo tôi; chồng bà thì bảo điều đó là "tự nhiên", mặc dù tôi chắc chắn rằng ông chẳng hiểu tí gì về nó cả; nhưng kết quả cuối cùng là tôi thường xuyên bị bỏ lại một mình để đi xuống con đường mòn nhỏ dẫn đến khu lều gác giữa đám đông cứ hai lần một ngày lại túa ra từ khách sạn của chúng tôi để hòa vào dòng người từ khách sạn Cozzens ở phía dưới đi lên.
Cứ thế, có một buổi sáng tôi vẫn còn nhớ mãi. Lễ gác cờ luôn diễn ra đủ muộn để người ta có thể cảm nhận rõ cái nắng gay gắt; và quả thực đây là một buổi sáng oi bức. Lúc này đã là tháng Bảy, những đám mây mờ ảo, hơi nước lững lờ trôi qua bầu trời xanh thẳm, dường như càng làm tăng thêm cái nóng oi ả trong những khoảng thời gian không có mây che phủ. Nhưng cảnh sắc thì vô cùng ngọt ngào tuyệt diệu; và tôi dưới vành chiếc mũ rộng vành của mình, với sự che chở phần nào từ tán lá của một cái cây non, chẳng hề bận tâm đến cái nóng ấy chút nào. Từng chi tiết nhỏ của khung cảnh đều mang lại niềm vui cho tôi; tôi chẳng bỏ sót một chi tiết nào. Những hàng học viên trong con hẻm trại đang được kiểm tra vũ khí; những chiếc lều trắng toát với các tấm màn được cột chặt gọn gàng; đây đó là hình ảnh một sĩ quan băng qua bãi trại rồi dừng lại trò chuyện với một binh sĩ truyền tin; tiếp đến là sự xuất hiện của ban nhạc, âm nhạc tấu lên, các đại đội diễu hành tiến ra; dáng đi thong thả bước ra khỏi khu trại của vị sĩ quan trực nhật trong lúc anh ta đang đeo đôi găng tay trắng; cách đứng và tư thế của anh ta; rồi sau đó là màn trình diễn đẹp mắt của buổi duyệt binh. Tất cả đều dưới bầu trời tháng Bảy ấy; tất cả dưới ánh nắng lấp lánh đan xen mây mờ và làn gió nhẹ nhàng thoảng qua đôi khi thổi đến xua tan cái oi ả tĩnh mịch; và tất cả được bao bọc bởi phông nền là những hàng cây tuyết tùng, tán lá non và những dãy đồi bao bọc xung quanh nơi những bóng mây đang lướt qua. Tiếp theo là nghi thức đổi gác. Chẳng mấy chốc Preston đã đến bên tôi.
"Nóng khủng khiếp ấy chứ, Daisy!" cậu ta nói.
"Ừ, thế mà cậu lại cứ phải ra ngoài nắng thế đấy," tôi ái ngại đáp.
"Thế cậu ra ngoài này làm gì cơ chứ?"
"Tại tớ thích mà," tôi đáp. "Sao sáng nay cậu lại nằm trong số những người mang khăn đai đỏ thế kia?"
"Tớ vừa phải làm sĩ quan trực gác suốt hai mươi bốn tiếng vừa qua đấy."
"Từ sáng hôm qua á?"
"Ừ."
"Cậu thích làm thế lắm à, Preston?"
"Thích chứ!" cậu ta làu bàu. "Thích cái nhiệm vụ gác sách này lắm đấy! Này Daisy, cứ hễ đứa nào để tuột dây giày hay vướng víu cái gì đại loại thế, là bọn chúng lại bắt đứa đó đứng gác thêm để phạt."
"Cậu từng bị thế bao giờ chưa, Preston?"
"Tớ á?" cậu ta bực bội lặp lại. "Cậu tưởng tớ được nuôi dạy kiểu người Yankee, đến mức không biết cách tự buộc giày của mình chắc? Cái gã Blunt đấy chỉ đáng đứng sau quầy hàng để đo vải thôi!"
Tôi suýt phì cười, nhưng Preston đang không có tâm trạng để ai đem mình ra làm trò cười.
"Tớ chẳng thấy việc giữ cho dây giày của mình được buộc gọn gàng là một điều gì đó hạ thấp phẩm giá của một quý ông cả," tôi nói.
"Đâu phải lúc nào một quý ông cũng có thể để tâm đến mọi thứ được đâu!" cậu ta đáp lại.
"Thế thì chắc cậu đang rất vui vì chỉ còn đúng một năm nữa là tốt nghiệp Học viện phải không?"
"Dĩ nhiên là tớ vui rồi! Tớ sẽ không bao giờ chịu cúi đầu dưới quyền lực của lũ Yankee nữa đâu; nếu tớ còn biết nghĩ."
"Lỡ như bọn họ bầu ra một vị Tổng thống người miền Bắc thì sao?" tôi hỏi; nhưng ánh mắt Preston nhìn tôi vừa sắc bén vừa đầy hăm dọa khiến tôi vội vã lái câu hỏi bồng bột của mình sang một chủ đề khác càng nhanh càng tốt.
"Chiều nay cậu có bận gì không?" tôi hỏi cậu ta.
"Không, chắc là không đâu."
"Thế thì chiều nay cậu đi lên pháo đài với tớ nhé?"
"Pháo đài nào cơ?"
"Pháo đài Putnam. Tớ chưa lên đó bao giờ cả."
"Chẳng có ma nào lại lặn lội lên đấy làm gì cả," Preston vừa nhún vai vừa nói. "Chỉ tổ ra phơi nắng cho cháy da cháy thịt mà chẳng được tích sự gì. Đường lên dốc vừa xa vừa mệt; toàn đá dăm ghập ghềnh các thứ; mà lên đến đỉnh thì chẳng có gì ngoài mấy bức tường đá cũ rích."
"Nhưng ở trên đó có phong cảnh đẹp lắm mà!" tôi nói.
"Cậu có thể ngắm cảnh ngay dưới này—cũng đẹp chẳng kém gì. Cứ thử leo cầu thang khách sạn năm mươi lần không nghỉ, rồi nhòm qua cái cửa sổ trên đỉnh xem—thế là cậu đã đến pháo đài Putnam rồi đấy."
"Thế thì tớ muốn cậu cùng tớ leo lên đỉnh núi Crow's Nest," tôi nói.
"Được thôi! Tớ đã từng ngốc nghếch đến mức thử làm chuyện đó một lần rồi," Preston nói, "hồi mới đến đây, cứ tưởng là mình phải làm bằng được mọi thứ; nhưng nếu có đứa nào muốn sỉ nhục tớ, thì cứ việc bảo tớ làm lại chuyện đó lần nữa xem!"
Tâm trạng của Preston lúc này chẳng thể nào chiều nổi. Chưa bao giờ tôi thấy cậu ta như thế vào những ngày tháng cũ. Tôi thầm nghĩ West Point hình như không hợp với cậu ta thì phải. Tôi lắng nghe ban nhạc đang tấu lên một khúc ca tuyệt vời, và thầm tiếc rẻ trong lòng rằng những nhạc cụ bằng đồng sao lại có thể hòa âm ăn ý hơn cả tâm tính của con người. Rồi tiếng nhạc dứt hẳn và những chuyển động quân sự lại thu hút sự chú ý của tôi.
"Bọn họ ai cũng đi đứng giống hệt cậu vậy," tôi vô tư nhận xét khi thấy một dáng đi đều đặn đang bước qua bãi trại.
"Thế à?" Preston cười nhạt nói. "Tớ tự hào là mình không đi đứng giống hệt tất cả bọn họ đâu. Nếu cậu quan sát kỹ hơn một chút, Daisy, cậu sẽ thấy sự khác biệt ngay. Cậu có thể nhận ra một người miền Nam, dù đi bộ hay cưỡi ngựa, khác biệt hoàn toàn với lũ con trai của thợ may và nông dân—lạ lắm sao nếu không nhận ra chứ!"
"Tớ nghĩ cậu bất công quá đấy, Preston," tôi nói. "Cậu không nên nói thế. Thiếu tá Blunt bước đi dáng dấp rất đẹp và tư thế còn chuẩn hơn bất kỳ sĩ quan nào mà tớ từng thấy; mà anh ấy là người Vermont đấy chứ; còn Đại úy Percival là người Nam Carolina, anh Hunter là người Virginia, và Đại tá Forsyth là người Georgia. Bọn họ ai cũng kém phần uyển chuyển hơn so với Thiếu tá Blunt cả."
"Thế cậu nghĩ gì về bác sĩ Sandford?" Preston hỏi với giọng điệu tương tự; nhưng chưa kịp để tôi trả lời thì tôi nghe thấy tiếng gọi—"Gary!—Gary!" Tôi ngoảnh lại nhìn. Giữa hàng ngũ khán giả bên trái chúng tôi đang đứng một học viên, chính là người quen của tôi trên chiếc xe buýt. Anh ta đang sốt sắng nhìn về phía chúng tôi, và lại cất tiếng gọi như một tiếng hét bị nén lại—"Gary!" Lần này Preston đã nghe thấy tiếng gọi; cậu ta vùng dậy khỏi chỗ ngồi cạnh tôi, và bước thẳng đến đứng sát bên người vừa gọi mình, ngay trước khu lều gác và đám đông khán giả. Hai người đứng thẳng hàng, cách nhau chừng hai hoặc ba bước chân, và cả hai đều quay mặt về phía một nhóm người đang xếp hàng cách đó không xa trên bãi trại, mà tôi tin đó chính là tốp đổi gác. Tôi dịch chuyển vị trí của mình đến một chỗ ngay phía sau họ, nơi tôi phát hiện ra một chiếc ghế xếp để trống, và chăm chú quan sát cả hai với ánh mắt đầy tò mò. Quân phục, và những sự đồng bộ trong quân ngũ nói chung quả là những thứ kỳ lạ nếu bạn nhìn từ đúng góc độ. Ở đây có hai người này, trông giống một cặp nhưng lại chẳng phải một cặp. Bộ áo xám và chiếc quần dài trắng (tất cả bọn họ giờ đều đã đổi sang mặc quần trắng), chiếc mũ lính nhỏ xíu, đều là bản sao của nhau; hai người thậm chí còn đứng trên mặt đất như thể họ buộc phải làm khuôn mẫu cho nhau vậy; và khi người quen của tôi đưa tay lên khoác ngực theo đúng kiểu cách chuẩn mực, thì để tôi phải phì cười là hai tay của Preston cũng bắt chước động tác y hệt: và họ đứng như hai bức tượng anh em bất động, từ gót chân cho đến vành mũ. Ngoại trừ một lần cánh tay phải của người bạn không quen biết của tôi buông thõng xuống để thực hiện một ký hiệu quân sự, nhằm đáp lại yêu cầu hoặc lời chỉ thị nào đó từ một người đứng trước mặt mà tôi không nghe rõ. Thế nhưng khi quan sát kỹ, tôi bắt đầu nhận ra hai bức tượng của mình thực chất mang những nét cá tính riêng biệt đến nhường nào. Dĩ nhiên là tôi không nhìn thấy khuôn mặt của họ. Nhưng bộ áo xám trên người một trong hai người trông có phần được chải chuốt kỹ lưỡng hơn người kia; chiếc quần trắng tinh không tì vết, trông có vẻ vừa mới lấy ra khỏi giỏ của tiệm giặt ủi, đúng như tôi đoán, ôm sát với độ hoàn hảo gọn gàng hơn ở người này so với người kia. Chiếc túi áo của Preston hơi hếch lên và tôi nhận thấy nó bị rách một chút; và khi tầm mắt tôi chuyển xuống đôi giày, giày của cậu ta không có được độ bóng loáng bẩy như của người bạn đồng hành. Ở người kia, tôi nghĩ chẳng có lấy một sợi chỉ nào lệch chuẩn. Và rồi, có một sự buông lỏng nhất định trong các đường nét cơ thể của Preston rất khó diễn tả, dù cậu ta đang đứng cứng ngắc và bất động; một nét gì đó báo trước một chuyển động lỏng lẻo và bất cẩn một khi cậu ta di chuyển. Có lẽ đó chỉ là trí tưởng tượng của tôi và xuất phát từ việc tôi đã biết rõ về cậu ta; nhưng với người kia thì chẳng thể nào có chút tưởng tượng nào như thế. Vẫn đứng im nhưng đầy cảnh giác; bất động nhưng tràn đầy sức sống; tôi đoán trước những gì sẽ diễn ra: một hành động dứt khoát, nhanh nhẹn và uyển chuyển ngay khi anh ta thôi không còn là một bức tượng nữa.
Ngắm nhìn phần lưng cũng đủ để phơi bày tính cách; và điều đó đã thu hút sự chú ý của tôi cho đến khi hai bức tượng của tôi bước đi.
Chẳng mấy chốc Preston quay lại. "Cậu vẫn còn đứng ở đây à?" cậu ta hỏi.
"Cậu không thích tớ ở đây à?"
"Trời nóng lắm. Và tớ nghĩ đứng đây chán ngắt ra ấy chứ. Bà Sandford đâu rồi?"
"Bà ấy cũng nghĩ giống cậu, rằng ở đây chán ngắt."
"Lẽ ra cậu không nên ở đây một mình mà không có ai đi kèm chứ."
"Sao lại không chứ? Mà cái cậu học viên vừa gọi cậu lúc nãy là ai thế, Preston?"
"Gọi tớ á? Có ai gọi tớ đâu."
"Có chứ. Lúc cậu đang ngồi với tớ ấy. Ai thế nhỉ?"
"Tớ chịu!" Preston đáp. "Tớ đi đây. Tớ sẽ bận rộn trong một hai ngày tới đấy."
"Thế là chiều nay cậu không đi pháo đài Putnam được nữa à?"
"Pháo đài Putnam ư? Tớ còn khướt nhé. Nay trời nắng nung lên được ấy chứ."
Rồi cậu ta bỏ đi thẳng. Dạo này mọi chuyện có vẻ không mấy suôn sẻ với Preston, tôi thầm nghĩ. Trước khi tôi kịp định thần để di chuyển, có hai học viên khác bước đến trước mặt tôi. Một người trong số họ được bà Sandford quen biết, còn tôi thì chỉ quen sơ.
– Cô Randolph, bạn tôi là anh Thorold đây vừa nài nỉ xin được giới thiệu làm quen với cô.
Đó chính là người quen của tôi trên chiếc xe buýt. Tôi nghĩ ngay từ khoảnh khắc đầu tiên ấy chúng tôi đã có cảm mến nhau. Tôi ngẩng lên nhìn một gương mặt nam tính, ưa nhìn, lúc đó đang nở một nụ cười nhỏ đầy cung kính và nhận ra người quen; nhưng trên hết là đôi mắt màu phỉ thúy sáng ngời và nhanh nhẹn nhất mà tôi từng thấy. Một nét gì đó trên gương mặt ấy đã thu hút tôi ngay lập tức. Tôi tin đó chính là sự bộc trực.
– Tôi phải xin lỗi vì sự bất lịch sự của mình khi nãy, vì đã kéo một quý ông rời khỏi chỗ cô, thưa cô Randolph, một cách đường đột như thế.
– Ồ, tôi biết mà, tôi nói. Tôi thấy anh làm gì anh ấy cơ mà.
– Tôi làm gì anh ấy cơ chứ?
– Chỉ gọi anh ấy về thực hiện nhiệm vụ thôi chứ gì.
– Chính xác. Cậu ấy rất có lý do để quên mất điều đó; nhưng việc quên như thế có thể gây ra rắc rối đấy.
– Anh có nghĩ rằng người ta có thể châm chước cho việc quên nhiệm vụ không? tôi hỏi; và tôi đã nhận lại được một tia sáng tinh nghịch lóe lên trong đôi mắt màu phỉ thúy, xuất hiện rồi biến mất nhanh như ánh chớp.
– Ở đây người ta không dễ dàng tha thứ đâu, anh ta đáp.
– Người ta không châm chước cho nhau sao?
– Các sĩ quan thì không, anh ta vừa cười vừa nói. Những người lính sẽ đánh mất đi bản chất con người khi họ đang làm nhiệm vụ; họ lúc đó chỉ được coi như những cỗ máy mà thôi.
– Chắc ý anh không hoàn toàn là thế đâu nhỉ.
– Thật đấy chứ! anh ta vừa đáp vừa để lộ một tia sáng nhỏ hơn nữa trong ánh mắt. Dĩ nhiên đó là những cỗ máy thông minh, và không có sự tự do hành động nào khác. Chắc cô sẽ không thích cuộc sống đó chứ?
– Tôi nghĩ chắc anh cũng chẳng thích thú gì.
– À, nhưng chúng tôi hy vọng một ngày nào đó sẽ vươn lên để trở thành những kẻ điều khiển cỗ máy cơ mà.
Tôi thoáng nhận thấy qua nét mặt anh rằng anh thực sự có hoài bão đó. Tôi liền bày tỏ rằng việc điều khiển những cỗ máy có lẽ chẳng thú vị gì cho cam.
– Tại sao lại thế hả cô?
– Nó làm hạ thấp giá trị của những cỗ máy—và vì thế, tôi nghĩ, nó cũng chẳng thể nào nâng tầm những kẻ biến họ thành cỗ máy được.
– Nhưng đó lại chính xác là mục đích mà họ hướng tới đấy thôi, anh ta vừa nói với vẻ đầy thích thú; đó là sự tự nâng cao bản thân họ.
– Tôi biết, tôi đáp, và thầm nghĩ rằng mục đích đó cũng chẳng mấy cao thượng cho cam.
– Cô không đồng tình với điều đó à? anh ta hỏi.
Tôi cảm thấy đôi mắt sáng ngời ấy đang đảo quanh khắp người tôi và, tôi tưởng tượng là, cả trong suy nghĩ của tôi nữa. Tôi chợt thấy có chút ngượng ngùng khi tiếp tục giải thích bản thân với một người mà mình còn quá ít quen biết. Anh liền lái câu chuyện sang hướng khác bằng cách hỏi xem tôi đã đi tham quan hết mấy cái "danh lam thắng cảnh" ở đây chưa.
Tôi đáp là chắc là chưa.
– Cô đã lên pháo đài cổ chưa?
– Tôi rất muốn lên đó, tôi nói; nhưng có người hôm nay lại bảo với tôi rằng chẳng có gì đáng để lên đó cả.
– Lời khuyên đó đã dập tắt mong muốn thử nghiệm của cô rồi sao?
– Không đâu, vì tôi không tin là anh ta nói đúng.
– Tôi có thể xin làm hướng dẫn viên cho cô được không? Chiều nay tôi được rảnh rỗi; và tôi thuộc làu mọi ngõ ngách dẫn lên pháo đài. Được thế thì vinh hạnh cho tôi lắm.
Tôi cảm thấy điều đó cũng sẽ mang lại cho mình niềm vui lớn, và tôi đã nói cho anh biết điều đó. Chúng tôi hẹn giờ giấc, rồi anh Thorold vội vã cáo từ.