Điều gì thường khiến Mao Trạch Đông phiền lòng?

Có hai việc gần như quấy rầy Mao Trạch Đông cả đời, thường khiến ông phải phiền lòng.

Một là đại tiện, và hai chính là giấc ngủ.

Mao Trạch Đông có thói quen bị táo bón, hai ba ngày mới đại tiện một lần, có khi cả tuần mới giải quyết được một lần.

Ngày thứ hai tôi đến bên cạnh Mao Trạch Đông, chính là lúc hạ trại ở Dương Gia Viên Tử, sau khi Mao Trạch Đông nói chuyện với tôi, đạt thành thỏa thuận "mượn dùng" nửa năm chưa đầy hai tiếng đồng hồ, chúng tôi lại định ra "thỏa thuận lớn" thứ hai.

Đêm đó, Mao Trạch Đông xem bản đồ quân sự, bút chì vẽ trên bản đồ. Đang suy nghĩ nhập tâm, đột nhiên ông nhíu chặt đôi lông mày. Ông hơi nhịn một chút, liền tiện tay chộp lấy một tờ giấy, vội vã đi ra ngoài. Tôi tay nắm chặt khẩu súng bao, bám sát ngay sau lưng ông. Ông đi thẳng ra ngoài cánh đồng, tôi không hiểu ông muốn làm gì? Vừa đi sát theo, vừa cảnh giác chú ý tình hình xung quanh.

Cánh đồng sau cơn mưa ẩm ướt, im lìm. Mao Trạch Đông đi tới sau một gò đất liền cởi thắt lưng. Lúc này tôi mới hiểu ra ông muốn đi vệ sinh. Tôi hơi thở phào một hơi.

Thế nhưng, Mao Trạch Đông đột nhiên phát ra tiếng kêu nhẹ: "Ai da."

Tôi giật thót người, rút súng ra. Nhưng không tìm thấy mục tiêu. Tôi căng thẳng hỏi: "Chủ tịch, làm sao vậy?"

"Đâm đau tôi rồi." Mao Trạch Đông lẩm bẩm cúi đầu kiểm tra.

Tôi bước tới quan sát, thì ra là ngọn lá nhọn của cỏ kiềm chĩa thẳng đứng đâm vào Mao Trạch Đông. Đây coi như một sự cố nho nhỏ. Tôi vội vàng nhổ sạch mấy khóm cỏ đó, rồi dùng chân giẫm bằng phẳng. Nói: "Xong rồi, Chủ tịch."

Mao Trạch Đông ngồi xổm xuống. Tôi chọn một vị trí ẩn nấp giấu mình thật tốt, cảnh giác xung quanh một cách tỉ mỉ cẩn thận. Thời gian trôi qua bao lâu tôi đã không nhớ rõ, có thể nghe ra ông đại tiện rất chật vật và đau đớn. Có điều, một khi đã đi ra được thì ông liền yên lặng, cứ lặng lẽ ngồi xổm như thế. Thời gian đại tiện của Chu Ân Lai cũng lâu, nhưng ông ấy là vì vừa đi vừa đọc báo xem tài liệu. Mao Trạch Đông thì không xem, thời gian ngồi xổm còn lâu hơn cả Chu Ân Lai.

Rốt cuộc ông cũng đứng dậy, chắc là ngồi tê cả chân, đứng một lúc mới bước đi, mà bước chân lại không vững.

"Chủ tịch, sao người không đi đại tiện trong nhà vệ sinh?" Tôi hỏi.

"Tôi chê nó hôi, không tốt cho bộ não." Mao Trạch Đông lầm bầm nói.

"... Nhưng mà, tôi thấy người nói chuyện với bà con nông dân, còn dùng tay bóp nát phân bón, vỗ vỗ tay rồi lại hút thuốc, người đâu có chê hôi đâu."

"Lúc này khác, lúc khác khác." Mao Trạch Đông nhìn vẻ mặt ngơ ngác của tôi rồi mỉm cười. Hỏi: "Anh nói xem, khi nào suy nghĩ vấn đề là tốt nhất?"

"Chắc là... nằm trên giường?"

"Không đúng." Mao Trạch Đông lắc đầu, đột nhiên ghé sát lại gần tôi: "Tôi nói cho anh biết nhé. Chính là lúc đi cầu. Đi ra được phân rồi, một cơn nhẹ nhõm, vừa hay suy nghĩ vấn đề."

Tôi bật cười phụt một tiếng.

Mao Trạch Đông nghiêm chỉnh hỏi tôi: "Anh nói xem, nhà vệ sinh hôi thối như thế, có nghĩ ra được mưu hay mẹo giỏi không?"

"Thảo nào Chủ tịch toàn đi cầu ngoài cánh đồng..."

"Ừm, Ngân Kiều. Thế chúng ta lại định thêm một thỏa thuận nữa thấy thế nào? Tôi đi vệ sinh, anh liền tìm một cái xẻng, giúp tôi đào một cái hố. Anh xem có được không?"

"Được, quyết định như thế đi." Tôi trả lời. Về sau, mỗi khi Mao Trạch Đông đại tiện, tôi lại tìm cái xẻng sắt vác theo sau lưng, theo mãi cho đến khi vào thành, theo đến tận Trung Nam Hải, ông chưa từng vào nhà vệ sinh, đều là đi vào cái hố tôi đào. Sau đó lấp lại. Khi chuyển vào ở Cúc Hương Thư Ốc, Chu Ân Lai đích thân tổ chức người chuyên trách nghiên cứu thiết kế, xây cho Mao Trạch Đông một nhà vệ sinh, ông mới không cần tôi vác xẻng nữa.

Lần đại tiện đó trở về, Mao Trạch Đông liền trao đổi với Chu Ân Lai về kế hoạch tiêu diệt địch mà mình vừa nghĩ ra: Tiêu diệt Sư đoàn 36 của địch tại Sa Gia Điếm. Sau khi hai người nghiên cứu, phương án tác chiến nhanh chóng được hoàn thành. Điện thoại chưa giăng xong, đã cử cảnh vệ Mã Hán Vinh và Thiệu Trường Hòa trực tiếp chuyển phương án tác chiến đến tận tay Bành Đức Hoài.

Đây là một trận đánh có ý nghĩa quyết định đối với cục cục diện chiến tranh Tây Bắc. Bành Đức Hoài đánh rất cừ, đã tiêu diệt hoàn toàn sạch sẽ Sư đoàn 36 của Chung Tùng. Mao Trạch Đông nói: "Đây là một bước ngoặt."

Nói một câu đùa nhé, rất nhiều trận thắng trong Chiến tranh Giải phóng có mối liên hệ mật thiết với việc tôi vác xẻng đào hố cho Mao Trạch Đông đấy.

Mao Trạch Đông thường xuyên có những lúc không đi đại tiện được, bác sĩ nói Mao Trạch Đông bị táo bón có liên quan đến việc ăn nhiều ớt bị nóng trong, liền hạn chế ông ăn ớt. Thế nhưng, Mao Trạch Đông không thể thiếu ớt, hạn chế vài ngày là lại thèm. Hôm đó, một tiểu vệ sĩ mới đến gọi ông ăn cơm, ông đang nằm trên giường xem tài liệu, không chịu dậy, chỉ hỏi: "Có ớt (lát-tử) không?"

Giọng Hồ Nam của Mao Trạch Đông rất nặng, tiểu vệ sĩ lại nghe thành "Có nến (nến-tử) không?", liền thật thà trả lời: "Không có."

Mao Trạch Đông hơi không vui: "Cậu lấy ớt đến đây, không có ớt tôi không ăn."

Tiểu vệ sĩ vội vàng lấy đến một cây nến, trong lòng thắc mắc, ban ngày ban mặt lấy nến làm gì? Cậu cẩn trọng báo cáo: "Chủ tịch, lấy nến đến rồi ạ."

Mao Trạch Đông vẫn đang xem tài liệu, tiện miệng hỏi: "Đã nướng (kháng) qua chưa?"

Tiểu vệ sĩ ngơ ngác: "Nướng... làm sao nướng ạ??"

"Cậu ngốc thế, nướng tức là đặt lên lửa nướng đấy." Giọng điệu Mao Trạch Đông mang theo vẻ mất kiên nhẫn, tiểu vệ sĩ lại không dám hỏi thêm, đi ra ngoài. Rốt cuộc vẫn mơ hồ, ở cửa suy nghĩ một chút, lấy hết dũng khí hỏi lại: "Chủ tịch, trên lửa nướng thế nào ạ? Thế không phải nướng chảy ra sao?"

"Tôi muốn nướng khô, không cho dầu, nướng nguyên cây..." Mao Trạch Đông đến lúc này mới nhìn rõ cây nến trong tay tiểu vệ sĩ, ngẩn người ra; rồi cất tiếng cười lớn: "Ớt, tôi muốn ớt, cái quả ớt nhọn nhọn mọc ngoài ruộng ấy..."

Tiểu vệ sĩ rốt cuộc cũng nghe hiểu, nhịn không được cũng cười lên một tràng.

Mao Trạch Đông tiếp tục ăn ớt của ông, tiếp tục bị táo bón. Bác sĩ lại khuyên ông uống mật ong, nói uống nhiều mật ong có thể phòng ngừa táo bón.

Mao Trạch Đông không nghe. Mao Trạch Đông thích cay, thích mặn, không thích ngọt. Trong cuộc "đấu tranh" lâu dài với bệnh táo bón, ông cũng nắm được một số kinh nghiệm. Ông ăn nhiều rau xanh, hơn nữa giữ nguyên xơ dài của rau. Dù là rau bina, rau cải dầu hay rau dền, đều không dùng dao cắt, rửa sạch nguyên cây rồi xào ăn. Có khi một gắp đũa có thể gắp hết cả đĩa rau dính chùm vào nhau, ăn từng miếng lớn, dùng cách này để phòng chữa táo bón. Thực tế chứng minh, cách ăn này hiệu quả rõ rệt, lại không lãng phí dinh dưỡng. Sau này, đến cả bác sĩ cũng học theo ông cách xào rau nguyên cây, không dùng dao cắt, và giữ thói quen này đến tận bây giờ, truyền lại cho con cháu.

So với việc đại tiện, giấc ngủ càng làm cho Mao Trạch Đông phải phiền lòng hơn.

Mao Trạch Đông suốt đời "phấn đấu vì một giấc ngủ", suốt đời không rời thuốc ngủ.

Có những lúc ông tuân theo quy luật tự nhiên, tức là sinh hoạt nghỉ ngơi theo chu kỳ 24 giờ. Nhưng cũng có ngoại lệ. Ông ngủ vào buổi sáng, làm việc vào buổi chiều và ban đêm. Đây là vết tích không thể xóa nhòa mà cuộc sống chiến tranh lâu dài đã để lại trên người ông. Ông có 20 năm sống trong chiến tranh dùng thế yếu để đối phó với thế mạnh của kẻ thù, dưới sự áp bức của máy bay địch, ông bắt buộc phải ngày ẩn đêm xuất. Thói quen hình thành suốt 20 năm rất khó thay đổi lại.

Tuy nhiên, phần lớn thời gian ông lại thách thức quy luật của tự nhiên, thế là hình thành nên "một ngày của Mao Trạch Đông". Cách nói này cũng không biết từ lúc nào, ở đâu, do ai tổng kết ra. Chính là sinh hoạt nghỉ ngơi theo chu kỳ 28 giờ. Chẳng hạn như sáng nay 7 giờ đi ngủ, 11 giờ trưa ngủ dậy, vậy thì nhất định phải làm việc đến khoảng 10 giờ sáng ngày hôm sau mới lại đi ngủ, rồi hơn 3 giờ chiều mới ngủ dậy. Cứ tịnh tiến tiếp tục như thế, "một ngày" của ông dài hơn một ngày của tự nhiên 4 tiếng đồng hồ.

Một khi gặp phải việc lớn, như đánh trận lớn, như họp cuộc họp quan trọng, như viết bài báo quan trọng, như xử lý sự cố trọng đại hoặc giải quyết khủng hoảng, ông có thể hai ba ngày, thậm chí bốn năm ngày không chợp mắt. Năng lượng siêu thừa mà ông thể hiện ra khiến người ta thật sự không thể tin nổi!

Hoạt động tư duy hưng phấn cao độ trong thời gian dài bắt buộc phải đặt ra yêu cầu hiệu suất cao, chất lượng cao đối với giấc ngủ, đồng thời lại tạo ra mâu thuẫn là quá hưng phấn dẫn đến khó đi vào giấc ngủ. Mao Trạch Đông thường vì mâu thuẫn này mà khổ sở phiền lòng, chúng tôi cũng vì mâu thuẫn này mà khổ sở phiền lòng. Mao Trạch Đông đành phải phối hợp với những vệ sĩ, nhân viên cảnh vệ và nhân viên y tế chúng tôi, cùng nhau giải quyết mâu thuẫn này.

Theo một ý nghĩa nào đó, "để Mao Trạch Đông ngủ một giấc" đã trở thành việc lớn hàng đầu xuyên suốt cuộc đời Mao Trạch Đông, cũng là việc lớn hàng đầu của tất cả nhân viên làm việc bên cạnh ông, khi thực hiện có thể nói là "huy động lực lượng", "dốc toàn sức lực".

Thông thường, việc đi ngủ của Mao Trạch Đông chia làm vài công đoạn: Đặt bút và tài liệu trong tay xuống, có khi ra ngoài sân đi dạo 10 phút, có khi cũng không đi dạo, sau đó dặn dò vệ sĩ trực ban: "Tôi đi ngủ đây."

Lời dặn dò này luôn rất trầm thấp, do đó càng tỏ ra có sức nặng. Lúc này, vệ sĩ sẽ lập tức thông báo cho nhân viên cảnh vệ: "Chủ tịch sắp ngủ rồi."

Thế là, trong sân sẽ yên tĩnh đến mức không một tiếng động. Tất cả mọi người đi lại đều phải nhẹ chân nhẹ tay không được phát ra tiếng động, lính gác sẽ chặn đứng bất kỳ vị khách nào tới thăm. Thời chiến tranh, Chu Ân Lai thường ở cùng một sân với Mao Trạch Đông. Câu đầu tiên ông ấy gặp vệ sĩ thường là hỏi: "Chủ tịch ngủ chưa?" Ông ấy sau khi ngủ dậy có thói quen ho khạc đờm một lúc, một khi nghe nói: "Chủ tịch ngủ rồi", liền sẽ bịt miệng đi về nhà dao đóng chặt cửa rồi mới ho. Khi vào thành ở Trung Nam Hải, Chu Ân Lai về nơi ở bắt buộc phải đi qua con đường phía sau nhà Mao Trạch Đông. Một khi Mao Trạch Đông đi ngủ, nhân viên cảnh vệ sẽ phong tỏa con đường, không cho xe cộ qua lại. Xe của Chu Ân Lai đi đến đây cũng phải tắt máy, trôi đi trong êm đềm.

Nhân viên cảnh vệ cầm chiếc sào trúc có buộc dải vải đỏ ở đầu sào để xua đuổi những chú chim nhỏ đang dòm ngó từ xa, cho dù cây xối trong sân lá xanh rậm rạp, cũng không cho phép chúng ghé thăm, thậm chí không cho phép bay thấp đi qua trên đầu. Bầu không khí đó thực sự có chút giống như "sự tĩnh lặng trước trận chiến" được viết trong một số tác phẩm văn học.

Mao Trạch Đông muốn đi ngủ, vệ sĩ trực ban liền dìu ông đi tiểu. Giải quyết xong liền phục dịch ông đi tắm. Tắm rửa có thể thả lỏng cơ thể, dễ đi vào giấc ngủ.

Trước năm 1956, Mao Trạch Đông tắm bồn, về sau, do tuổi tác đã cao, xơ vữa mạch máu, sợ ngâm trong nước nóng xảy ra sự cố, nên đổi thành lau người. Mao Trạch Đông thích kỳ lưng, đây là một phương pháp rèn luyện sức khỏe rất tốt. Đặc biệt là sau khi làm việc liên tục hai ba ngày, nhất định phải dùng lực kỳ lưng cho ông, thúc đẩy tuần hoàn máu, xua tan mệt mỏi.

Lúc lau người, Mao Trạch Đông luôn cùng vệ sĩ chúng tôi trò chuyện. Có vệ sĩ giỏi trò chuyện vui vẻ, có vệ sĩ không giỏi ăn nói. Mao Trạch Đông thích những vệ sĩ giỏi trò chuyện vui vẻ, tự nhiên không gò bó. Trò chuyện vui vẻ có thể khiến ông thoải mái, tinh thần thả lỏng. Chủ đề từ trên trời dưới đất, đến những chuyện nhặt thạnh vặt vãnh, cho dù vệ sĩ có trót trung tiện một cái cũng có thể mang lại một trận vui vẻ. Phó vệ sĩ trưởng từng trung tiện một tiếng rất to. Mao Trạch Đông liền cười khúc khắc, cười đến mức phó vệ sĩ trưởng đỏ bừng mặt. Phó vệ sĩ trưởng tuổi tác lớn hơn một chút, Mao Trạch Đông không đùa giỡn với anh ấy. Tiểu vệ sĩ mà trót trung tiện, Mao Trạch Đông sẽ trêu chọc một chút.

"Tiểu Phong à, cậu làm hành động nhỏ gì thế?"

"Xin lỗi, Chủ tịch. Tôi... Tôi trót... đánh dái."

"Ơ, không phải dái đâu, đó là hơi. Hành hạ cậu mấy ngày nghỉ ngơi không tốt, đáng lẽ tôi phải nói xin lỗi cậu mới đúng..."

"Không, không phải đâu ạ. Chủ tịch, là dái, không phải hơi."

"Không phải dái, là hơi. Có hơi xả ra được là tốt." Mao Trạch Đông lắc lắc đầu, dùng giọng Hồ Nam ngân nga có trầm có bổng ngâm thơ: "Trúng tiện giả, khí dã. Thà để xấu mặt trước mặt Chủ tịch, chứ chớ để hơi lạnh công tâm nha..."

Thế là, vệ sĩ cùng Mao Trạch Đông ha ha cười lớn lên.

Tắm xong một trận vui vẻ như vậy, Mao Trạch Đông trở về phòng ngủ, nhận lấy viên thuốc ngủ do vệ sĩ đưa tới, uống xong liền lên giường. Tựa vào chiếc chăn mỏng ở thành giường, tiếp tục phê duyệt tài liệu. Vệ sĩ liền ngồi ở mép giường hoặc trên ghế, mát-xa cho Mao Trạch Đông. Nửa thân trên đã được kỳ cọ thỏa thích lúc tắm, lúc này chỉ cần mát-xa chân và hai đùi là được. Thủ pháp mát-xa lúc này có thể mạnh tay một chút. Vì còn lâu mới đi vào giấc ngủ.

Khoảng nửa tiếng đến một tiếng sau, dược tính bắt đầu có tác dụng. Mao Trạch Đông tự cảm thấy không còn hưng phấn như thế nữa, liền đặt tài liệu sang một bên. Vệ sĩ sẽ kịp thời đưa lên liều thuốc ngủ thứ hai, phục dịch Mao Trạch Đông uống vào.

Uống xong liều thuốc ngủ thứ hai, Mao Trạch Đông liền dừng công việc, không còn tựa vào thành giường nữa, từ từ nằm phẳng ra. Hoặc là xem báo, hoặc là xem sách giải trí. Sách trên giường ông xếp cao bằng người, tiện tay là có thể lấy một quyển tới. Có lúc còn xem sách tranh thiếu nhi, mà lại xem đến mức nghiện. Có lúc chẳng xem quyển sách nào, chỉ trò chuyện với vệ sĩ. Lúc này trò chuyện không còn những lời đùa vui náo nhiệt nữa, hoặc là Mao Trạch Đông kể về quá khứ của mình, hoặc là lắng nghe vệ sĩ chúng tôi giãi bày tâm sự của bản thân, những mâu thuẫn và phiền muộn ở gia đình. Có lúc cũng nghe chúng tôi phát biểu một số quan điểm và suy nghĩ đối với người và việc. Mao Trạch Đông hết lần này đến lần khác mang theo thần thái hồi tưởng lặng lẽ, mắt hơi nheo lại, nhẹ nhàng thì xầm kể cho tôi và các vệ sĩ khác nghe về thời thanh thiếu niên của mình. Kể về cha mẹ người thân của mình, kể về những vui buồn hờn giận của mình. Ông từng nắm lấy mu bàn tay tôi nhỏ giọng hỏi: "Ngân Kiều, anh sợ tôi không?"

"Không sợ."

"Người khác thì sao? Các vệ sĩ khác có sợ không?"

"Nói chung là đều không sợ. Có lẽ cá biệt... tôi nói không chắc chắn được."

"Cá biệt cũng không phải sợ. Nói với họ, Mao Trạch Đông không đáng sợ. Đến chính bản thân ông ấy cũng không ngờ ông ấy lại làm Chủ tịch Đảng Cộng sản. Thời trẻ ông ấy cũng giống như các anh thôi. Lúc đó ông ấy chỉ muốn làm một thầy giáo dạy học, mà đến làm thầy giáo dạy học cũng chẳng dễ dàng gì... Ông ấy có gì mà đáng sợ?"

Giọng nói của Mao Trạch Đông ngày càng thấp xuống, thủ pháp mát-xa của chúng tôi cũng ngày càng nhẹ nhàng êm ái. Mí mắt ông đã khép lại. Nhịp thở dần trở nên đều đặn. Đây là thời khắc mấu chốt. Mao Trạch Đông có thể đi vào giấc ngủ được hay không là ở chuyến này, hoàn toàn dựa vào tự cảm nhận của người vệ sĩ nhanh nhạy. Tôi từng có lần phán đoán sai lầm, lặng lẽ dừng việc mát-xa, từng chút từng chút rời khỏi chiếc giường đó. Đang lúc rón rén định bước đi, tay đột nhiên bị Mao Trạch Đông nắm lấy.

"Đừng đi. Ở lại với tôi, ở lại với tôi thêm một lúc nữa..."

Thế là, tôi phát hiện giữa khe mí mắt hơi khép của Mao Trạch Đông, hàng lông mi đó đang nhẹ nhàng rung động. Ông vẫn chưa ngủ. Trong lòng tôi dâng lên một cơn hối hận. Trải qua một lần gián đoạn như vậy, Mao Trạch Đông sẽ bị chậm giấc ngủ.

Cảm giác của tôi, trong sâu thẳm nội tâm Mao Trạch Đông đôi khi sẽ nảy sinh một niềm cảm giác cô đơn. Ông có vợ con, nhưng ít khi gặp mặt, người ngày đêm bên cạnh ông chỉ có các vệ sĩ chúng tôi. Ông coi chúng tôi như con cái mà đối xử. Nhưng chúng tôi mang trách nhiệm trên mình, rốt cuộc không thể mang lại cho ông niềm vui gia đình thực sự.

Vào lúc Mao Trạch Đông nửa ngủ nửa thức, toàn thân bắt đầu thả lỏng, chính là lúc các vệ sĩ chúng tôi căng thẳng nhất, nhất định phải nắm vững độ nặng nhẹ khi mát-xa. Còn nhớ có một lần Phong Diệu Tùng không nắm vững, tay hơi mạnh, làm đau Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông sắp đi vào giấc ngủ lập tức giật mình tỉnh giấc. Tôi đã nói rồi, làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của Mao Trạch Đông, ông nhất định sẽ nổi giận.

"Chuyện gì thế?" Mao Trạch Đông mở mắt, chân bực bội đá một cái: "Đi xuống! Cậu gọi Vệ sĩ trưởng vào đây, cậu đi cho tôi."

Phong Diệu Tùng lui ra khỏi phòng ngủ, vội vàng đến phòng trực ban báo cáo với tôi. Tôi vội vã đi vào phòng ngủ của Mao Trạch Đông, lên giường mát-xa cho ông. Lần đó qua một thời gian rất lâu Mao Trạch Đông mới đi vào giấc ngủ.

Tôi bước ra khỏi phòng, tiểu Phong mặt mày ủ dột đón lấy nói: "Chủ tịch không cần em nữa rồi. Bảo em đi." Tôi nói: "Cậu đừng gấp, để tớ nói với Chủ tịch. Bác ấy đã ngủ rồi, chỉ cần ngủ được giấc là không sao đâu."

Mao Trạch Đông sau khi ngủ dậy, tôi nói: "Chủ tịch, tiểu Phong làm việc vẫn khá tốt, giữ lại một thời gian nữa xem sao ạ."

Mao Trạch Đông ngủ được một giấc tâm trạng liền tốt lên, gật gật đầu nói: "Thế thì tốt, thế thì tốt. Cứ làm theo lời anh nói."

Thông thường, Mao Trạch Đông uống hai lần thuốc ngủ là có thể đi vào giấc ngủ. Thế nhưng, hễ gặp phải việc lớn, lại cần uống lần thuốc ngủ thứ ba. Có lúc uống liên tiếp ba lần thuốc ngủ cũng không ngủ được. Lúc này, đủ loại triệu chứng đau đớn và bứt rứt của người mất ngủ cũng bộc lộ ra trên người ông không hề ngoại lệ. Công việc của chúng tôi lại càng phải cẩn thận tỉ mỉ hơn nữa, không thể làm ông nổi giận.

Mao Trạch Đông nổi giận mười lần thì có chín lần là vì chuyện ngủ nghê, thế nhưng "định lý đảo" lại không tồn tại. Sau khi ông mất ngủ, phần lớn chỉ là sắc mặt không tốt, chứ không nổi giận. Một khi chuyện gây ra mất ngủ được giải quyết, ông sẽ nhanh chóng đi vào giấc ngủ.

Tôi từng đọc được trong một bài báo: Mao Trạch Đông uống ba lần thuốc ngủ, vẫn không ngủ được, dậy đi tham dự lễ truy điệu của Nguyên soái Trần Nghị. Mao Trạch Đông vào những năm 70 chỉ tham dự duy nhất một lễ truy điệu này, đủ thấy ý nghĩa không hề bình thường.

Khi tôi ở bên cạnh Mao Trạch Đông, cũng nhiều lần gặp trường hợp ông uống ba lần thuốc vẫn không ngủ được. Những lần có ấn tượng sâu sắc gồm có mấy lần như thế này:

Cân nhắc xem Quân Giải phóng Nhân dân có qua sông Trường Giang hay không. Mao Trạch Đông uống thuốc ba lần, rốt cuộc lại dậy đi dạo bước. Khi ông nói với các Ủy viên Thường vụ khác: "Nhất định phải đánh qua sông Trường Giang!", liền không uống thuốc ngủ nữa, nằm xuống là ngủ ngay.

Cân nhắc xem có xuất quân hay không xuất quân Kháng Mỹ Viện Triều. Mao Trạch Đông uống thuốc ba lần vẫn không ngủ ngon. Sau khi ngủ dậy, ông họp trong căn phòng phía đông của mình. Tham dự cuộc họp ngoài năm Ủy viên Thường vụ Trung ương, còn có các đồng chí Bành Đức Hoài, Bành Chân cùng Lâm Bưu, Cao Cương, cả phòng khói thuốc mù mịt, nghiên cứu từ 5-6 giờ đến tận 12 giờ, quyết định xuất quân, xác định nhân viên chỉ huy và lực lượng tham chiến, Mao Trạch Đông mới ngủ được một giấc.

Trước thềm Quân Tình nguyện vượt sông Áp Lục, Mao Trạch Đông liên tục mấy ngày không thể đi vào giấc ngủ. Hôm đó uống ba lần thuốc ngủ, vẫn không ngủ được. Nhiếp Vinh Trăn đến, chờ ở phòng phía đông. Tôi mời đồng chí ngồi xuống chờ, đồng chí không ngồi, cứ đi qua đi lại dạo bước trong phòng. Tôi vào phòng ngủ của Mao Trạch Đông, thấy Mao Trạch Đông không ngừng trở mình, không thể đi vào giấc ngủ, liền báo cáo: "Chủ tịch, đồng chí Nhiếp Vinh Trăn đến rồi, đang chờ báo cáo ở văn phòng ạ." Mao Trạch Đông nghe tiếng ngồi bật dậy: "Tôi dậy đây." Tôi giúp ông mặc quần áo tử tế, đi sang phòng phía đông. Nhiếp Vinh Trăn bước tiến lên một bước, đứng nghiêm chào: "Báo cáo Chủ tịch, Quân Tình nguyện của ta đã vượt qua sông Áp Lục..."

Nhiếp Vinh Trăn báo cáo khoảng nửa tiếng đồng hồ rồi đi. Mao Trạch Đông chỉ nói với tôi một câu: "Ngủ." Tôi đưa ông lên giường, ông lập tức nằm ngay ngắn, tôi chuẩn bị xong thuốc ngủ và nước sôi, đang định mời Mao Trạch Đông uống thuốc, thì đột nhiên dừng khựng lại.

Tôi nghe thấy tiếng ngáy nhẹ nhàng, Mao Trạch Đông đã đi vào giấc ngủ với tốc độ chưa từng có, ngủ rất ngon lành.

Năm 1956 Chu Ân Lai đi thăm nước ngoài. Ngày trở về, Mao Trạch Đông sau khi làm việc suốt một đêm đã uống thuốc ngủ vào buổi sáng, nhưng suốt cả buổi sáng không hề đi vào giấc ngủ. Lần lượt 9 lần mở mắt hỏi: "Chu Ân Lai về chưa?", "Thủ tướng vẫn chưa về sao?"

Buổi chiều, tôi báo cáo Thủ tướng Chu Ân Lai đã trở về. Mao Trạch Đông không đi ra sân bay đón, trở mình một cái liền thanh thản ngủ đi. Nghe nói lần đó Chu Ân Lai đi xuất ngoại bí mật. Tôi nghĩ, chắc có liên quan đến Sự kiện Hungary.

Ngày 30 tháng 9 năm 1959, Mao Trạch Đông uống thuốc ngủ cũng không thể đi vào giấc ngủ, sau khi dậy, ông uống hết ly trà này đến ly trà khác, hút hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác. Buổi chiều, bảo vệ sĩ nấu một ca men cháo yến mạch, ăn kèm với ớt và chao, buổi tối liền ở Nghi Hòa Đường tiến hành hội đàm với đoàn người Khrushchev vừa tham dự xong Hội nghị Trại David Mỹ - Xô. Các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước Trung Quốc như Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình đã tham dự hội đàm, cãi nhau rất dữ dội. Buổi tối Thiên An Môn có hoạt động, Khrushchev từ chối tham dự. Ngày hôm sau diễu hành Quốc khánh, Khrushchev ở trên thành lầu Thiên An Môn thông báo với Mao Trạch Đông về việc hủy bỏ các thỏa thuận liên quan đến việc Liên Xô giúp đỡ Trung Quốc sản xuất vũ khí hạt nhân. Mao Trạch Đông tiếp tục nói cười tự nhiên, giống như nghe thấy ai đó hắt hơi một cái vậy, vừa chẳng thấy kỳ lạ, cũng chẳng thấy hứng thú.