Dương Dật chỉ quan tâm xem Yaliabin làm thế nào để liên kết mấy sự việc nhìn qua chẳng hề liên quan gì với nhau vào "Người Áo Xám", nếu Yaliabin không muốn giải thích chi tiết, thì quả thực không tài nào hiểu nổi.
Thế nhưng chi tiết lại chẳng phải là thứ dễ giải thích.
Phân tích tình báo không phải là việc cứ lóe lên một ý tưởng là có thể đi đến kết luận, càng không phải là chuyện cứ vỗ đầu một cái rồi suy diễn lung tung ra kết quả. Phân tích tình báo là quá trình phải dựa trên một lượng tài liệu khổng lồ có thể phân tích được, sau đó rút tơ bóc kén, chắt lọc ra những thông tin hữu dụng trong một đống thông tin vô bổ.
Đôi khi, phân tích tình báo đúng là cần trực giác nhạy bén để tìm ra thứ hữu ích từ những tình báo tưởng chừng vô dụng, nhưng trực giác nhạy bén là một loại năng lực, một loại thiên phú, chứ không phải là sự chắp vá khiên cưỡng.
Cho nên Yaliabin không cách nào nói chi tiết được, thực sự quá tốn thời gian. Nếu Dương Dật là học trò của Yaliabin, thì có lẽ ông sẽ giảng giải tỉ mỉ về lối tư duy và quá trình suy luận ra kết quả của mình, nhưng Dương Dật và Yaliabin là mối quan hệ gì chứ, sao Yaliabin có thể giảng những thứ này cho cậu được.
Vì vậy Dương Dật chỉ đành tiếc nuối.
Yaliabin nhìn Dương Dật, bình thản nói: "Thông qua mấy sự việc này, cậu phát hiện ra điều gì?"
Dương Dật không hề do dự, nói thẳng: "Có chút khó hiểu, ông nói Người Áo Xám đang thúc đẩy thế chiến, chính xác hơn là đang thúc đẩy một cuộc chiến tranh hạt nhân. Chiến tranh hạt nhân đồng nghĩa với sự kết thúc, sự kết thúc của nền văn minh nhân loại. Dù không xuất hiện cảnh tượng tận thế như mùa đông hạt nhân, nhưng sự thoái lùi khủng khiếp của nền văn minh nhân loại là điều không thể tránh khỏi."
Yaliabin gật đầu: "Nói tiếp đi."
"Tại sao Người Áo Xám lại muốn thúc đẩy đại chiến hạt nhân? Con người bình thường sẽ không có ý nghĩ này, một kẻ điên... Chuyện này không thể nào là do một kẻ điên thúc đẩy được. Nếu Người Áo Xám thực sự mạnh mẽ như ông nói, thì người trong tổ chức này không thể đều là kẻ điên hết. Vậy tại sao họ lại làm như thế?"
Yaliabin mỉm cười: "Cậu đang hỏi tôi ư? Nhưng làm sao tôi biết được?"
Dương Dật thở hắt ra, nói: "Trên thế giới này, hành vi của người bình thường rất dễ dự đoán. Giống như nhặt được một khoản tiền lớn trên đường, đa số mọi người sẽ chiếm làm của riêng, một số ít người có phẩm hạnh cao thượng sẽ trả lại cho người mất, một số rất ít người sẽ vì sợ rắc rối mà làm ngơ khoản tiền đó, một bộ phận sẽ báo cảnh sát, chọn cách để người khác xử lý số tiền này, đây đều là những lựa chọn mà người bình thường sẽ đưa ra."
"Vậy còn những kẻ không bình thường thì sao?"
"Trường hợp không bình thường cũng có rất nhiều. Người có khiếm khuyết trí tuệ không nhận thức được tác dụng của tiền, nên họ có thể coi tiền là đồ chơi, có thể làm ngơ, với những người này thì tình huống nào xuất hiện cũng đều bình thường cả. Nhưng còn có một số người khác, sau khi nhặt được tiền họ sẽ không lấy tiêu xài, cũng không trả lại cho người mất, họ có thể đốt sạch số tiền đó ngay tại chỗ, chỉ để thưởng thức vẻ mặt tức giận của người mất, hoặc họ dùng tiền giả đổi lấy tiền thật. Khi làm những việc này, thứ họ tận hưởng không phải là niềm vui nhặt được tiền, mà chỉ để nỗi đau của người mất trở nên mãnh liệt hơn. Chúng ta thường gọi những kẻ như vậy là biến thái."
Dương Dật nuốt nước bọt, vẻ mặt đăm chiêu nói: "Trong sự miêu tả của ông, vai trò của Người Áo Xám chính là gã biến thái nhặt được tiền không chịu chiếm làm của riêng, cũng không trả lại cho người mất mà nhất định phải đốt đi. Người bình thường sẽ không thích chiến tranh hạt nhân, người Mỹ không thích, người Liên Xô cũng không thích, vì ai cũng biết chiến tranh hạt nhân đồng nghĩa với tận thế, vậy tại sao Người Áo Xám lại thích?"
"Hãy nói về vài khả năng đơn giản trước, đầu tiên xuất phát từ lợi ích, Người Áo Xám thúc đẩy chiến tranh hạt nhân sẽ có lợi ích gì? Dựa trên sự tồn tại của chiến lược ràng buộc hạt nhân, đầu tiên là các cường quốc hạt nhân tiêu diệt lẫn nhau, sau đó Người Áo Xám có thể thừa cơ trỗi dậy. Nhưng tôi tin một quốc gia có thể trỗi dậy trong cục diện thế giới sau chiến tranh hạt nhân, chứ một tổ chức thần bí muốn trỗi dậy trong cục diện mới sau chiến tranh hạt nhân, tôi không tin."
"Khả năng thứ hai là có một cá nhân hoặc một nhóm người nào đó rất bất mãn với thế giới hiện tại, họ muốn hủy diệt thế giới này nên mới muốn thúc đẩy chiến tranh hạt nhân. Lý do này nghe rất nực cười, nhưng thực tế những kẻ như vậy lại không ít, thậm chí là rất phổ biến. Nhưng loại điên rồ này tuy nhiều, song họ chẳng làm nên trò trống gì, vì xuất hiện một kẻ điên muốn diệt thế mà lại còn có năng lực phi thường thì dễ, chứ khả năng một tổ chức toàn là những kẻ điên như thế thì không lớn."
"Khả năng thứ ba chính là nguyên nhân tôn giáo, cái này không cần nói nhiều. Tóm lại chính là ba nguyên nhân này, không còn khả năng nào khác."
Nghe Dương Dật nói xong, Yaliabin vừa cười vừa không, nhẹ vuốt trán: "Cậu đã nói ra ba nguyên nhân, rồi cậu còn cho rằng có việc gì là không thể? Chỉ cần mục đích của Người Áo Xám nhất định là một trong ba nguyên nhân đó, thì cậu phải hiểu rằng, khả năng xuất hiện cả một lũ điên thực ra là rất lớn."
Dương Dật nhíu mày: "Tôi không phủ nhận có nhiều kẻ điên muốn hủy diệt thế giới, nhưng kẻ có thể làm nên chuyện thì hoàn toàn không có mấy người."
Yaliabin tiếp tục vẻ mặt vừa cười vừa không: "Ồ, vậy còn Illuminati thì sao, Hội Tam Điểm thì sao?"
Dương Dật bắt đầu đau đầu, rồi cậu bất lực nói: "Không phải chứ, những tổ chức bí mật cũ rích này, chỉ cần là thuyết âm mưu thì kiểu gì cũng có mặt bọn họ, nhưng họ đã làm được gì nào."
Yaliabin thản nhiên nói: "Cậu đã hỏi câu này, vậy tôi cũng nên hỏi ngược lại cậu. Vì những tổ chức bí mật vốn đã bán công khai như Illuminati và Hội Tam Điểm đã tồn tại lâu như vậy, thì cậu hiểu được bao nhiêu về những tổ chức đó?"
Dương Dật thực sự bị hỏi cứng họng.
Lăn lộn trong giới gián điệp một thời gian, tuy chưa làm nên thành tựu gì, nhưng ít nhất Dương Dật đã hiểu ra một điều, đó là người bình thường căn bản không có khả năng chạm tới chân tướng của cái gọi là bí mật quốc gia. Người bình thường tưởng rằng mình đã biết chân tướng, nhưng thực ra họ chẳng biết gì về bí mật cả.
Yaliabin thở hắt ra, rồi ông nói nhỏ: "Ngoài Người Áo Xám ra, còn có một 'Người Dọn Dẹp', cậu biết không?"
Khi hỏi về Người Dọn Dẹp, Yaliabin đang nhìn thẳng vào mắt Dương Dật.
Dương Dật giật mình, chính vì cái giật mình đó, cậu không trả lời câu hỏi của Yaliabin ngay lập tức. Và vì không lập tức phủ nhận hay tỏ ra bối rối, Dương Dật biết mình không thể giả ngu hay nói dối trước mặt Yaliabin nữa.
Cách tốt nhất, cũng là cách duy nhất, chính là im lặng.
Dương Dật không trả lời, Yaliabin cũng không truy hỏi, nhưng Yaliabin đã biết câu trả lời.
Yaliabin chỉ thản nhiên nói: "Kể cho cậu một bí mật lớn..."
Dương Dật đã chuẩn bị sẵn sàng để lắng nghe, nhưng đợi hồi lâu, cậu lại phát hiện Yaliabin đang do dự.
Sau khi do dự một lúc lâu, Yaliabin lại lắc đầu, nói: "Không, tôi quyết định vẫn không nói nữa. Hậu quả của việc tiết lộ chuyện này có khả năng vô cùng nghiêm trọng, tôi không thể nói cho cậu biết."
Dương Dật suýt nữa thì hộc máu, nếu Yaliabin đang đùa giỡn người khác thì cũng không nên đùa một cách trắng trợn và vô sỉ thế chứ.
Yaliabin thở dài, rồi vẻ mặt bất lực nói: "Tôi già rồi, tôi đã không còn tinh lực và thời gian để làm rõ những chuyện này nữa. Tôi vốn định kể cho cậu một bí mật, nhưng tôi không thể."