Quầng sáng hùng vĩ của niềm hoan hỉ trải rộng hào quang thiêng liêng lên vô số mái nhà tang tóc — nó ôm trùm lấy không gian rộng lớn của những cuộc phiêu lưu xứ người lẫn sản nghiệp tích cóp quê nhà, đồng thời trút ảnh hưởng đánh thức của mình lên những thị trấn oằn mình trong sự cố chấp và miền đất tự do nhẹ nhõm, khiến tất cả ngập chìm trong một nỗi kinh ngạc dát vàng.

Những vòng nguyệt quế của sự biệt ly đang uốn mình với những chiếc lá bóng mượt, nhanh chóng kết nên một chiếc vương miện cho trán của Sir John Dunfern. Sau khi trở về từ Cao đẳng Chitworth và ra lệnh thực hiện những chỉnh sửa cuối cùng cho di chúc của mình, ông ngày càng trở nên gầy mòn, tàn tạ và lạnh lẽo hơn qua từng năm, dường như gần như dửng dưng trước những đổi thay đầy dâu bể của cuộc đời.

Ông cảm nhận sâu sắc những thông tin do Viện trưởng O’Sullivan truyền đạt về người vợ mà giờ đây ông mãi mãi khinh miệt, kẻ mà trên danh nghĩa pháp lý lại thuộc về Oscar Otwell. Ông thậm chí còn cảm nhận nỗi đau ấy một cách cay đắng hơn

vì đứa con trai bé bỏng yêu dấu của mình, người vẫn đang kiên trì nỗ lực bồi đắp vốn kiến thức khiêm tốn dưới ánh mắt dõi theo của nhân vật uy bác nhất thời đại.

Chẳng bao lâu sau — do tình trạng sức khỏe hiện tại đã bị đẩy đến bờ vực kiệt quệ bởi chính thân mẫu của đứa con trai ông — ông thừa hiểu rằng mình sẽ buộc phải mở cuốn sách cuộc đời trước đây và hiện tại cho Hugh đọc, đồng thời dạy cho nó những trang sách đầy cay đắng ấy.

Ý nghĩ phải khơi lại quá khứ với những vết nhơ trụy lạc có lẽ đã tác động đến tâm trí Sir John một cách dữ dội hơn cả thực tế. Dù vậy, ông vẫn phải tự dũng cảm đối mặt với thử thách khi cơ hội đến, kẻo quá muộn màng.

Thời điểm kỳ nghỉ hè thứ tư của Hugh Dunfern đã đến gần. Vẻ niềm nở, thân thiện và thẳng thắn của cậu thiếu niên đã mang lại cho cậu vô số bạn bè tại Cao đẳng Chitworth, và cũng không ít người đồng cảm với nỗi đau của cậu khi nhận được một bức điện tín ngay sát ngày kỳ nghỉ hè bắt đầu, thông báo rằng cha cậu bỗng dưng đổ bệnh nặng và yêu cầu cậu nhanh chóng trở về Dinh thự Dunfern càng sớm càng tốt.

Tội nghiệp thay cậu thiếu niên đang oằn mình trong đau khổ, người vốn có tình cảm sâu sắc với cha mình, nay hoàn toàn gục ngã trước nỗi buồn thương. Cất lời chào "Tạm biệt" với tất cả bạn bè học cùng trường, đồng thời gửi lời từ biệt đầy lưu luyến đến các thầy giáo và Viện trưởng O’Sullivan, cậu rời khỏi mái trường hằng yêu mến, từ nay không bao giờ còn tham gia những lớp học minh triết và đầy nền tảng đạo đức cao đẹp ấy nữa — không bao giờ còn ngóng đợi với đôi mắt khắc khoải việc phân phát thư từ, và hoan hỉ khi thấy bức thư có con dấu của cha mình được Viện trưởng ân cần trao tận tay; cậu cũng chẳng còn được chung vui trong những trò chơi thơ ngây của tuổi trẻ, mà ở một số trò, cậu vốn là một bậc thầy xuất chúng.

Tiếng thì thầm trầm đục của những giọng nói vọng ra từ sảnh lớn của ngôi nhà đã đập vào đôi tai đầy lo âu của cậu ngay trước thềm ngày trở về, tự nó đã kể lên câu chuyện đau lòng mà chẳng cần phải hỏi thêm lời nào. Khi gặp ba vị danh y hàng đầu Luân Đôn — cụ thể là các bác sĩ Killen, Crombie và Smiley — tại phòng trưng bày sách, nơi họ đang tiến dần đến một cuộc hội chẩn dài, Hugh đã phần nào được vực dậy tinh thần trước khi bước vào căn phòng của thần chết với những lời thật lòng về tình trạng vô phương cứu chữa của cha mình; và khi lặng lẽ tiến đến giường bệnh của cha, cậu thiếu niên non nợ ấy đã bàng hoàng biết bao trước hình bóng nhợt nhạt của một người cha từng hồng hào, khỏe mạnh!

Nhận ra dáng người đang uốn cong và đẫm lệ của con trai mình đang cúi gục bên ông với sự nhẫn nhục dịu dàng nhất, Sir John liền hất tấm chăn giường sang một bên, vươn tay ra nắm chặt lấy tay con. Hugh không thốt lên một lời nào theo lệnh của các bác sĩ, sợ rằng người cha giờ đây đã mất đi tiếng nói sẽ cảm thấy đau đớn vì không thể cất lời đáp lại.

Người bệnh khốn khổ cứ thoi thóp trong trạng thái câm lặng ấy suốt sáu tuần trời, cho đến một ngày nọ, ông bất ngờ lấy lại được một phần tiếng nói, nhưng chỉ trong vỏn vẹn vài giờ — quả là một đặc ân lớn lao của Đấng Tối Cao, chắc hẳn để đáp lại những lời cầu nguyện thầm lặng của người bệnh. Người đầu tiên phát hiện ra điều này là phu nhân Fulham, người đã tỏ ra là một trợ thủ đắc lực cho Sir John kể từ khi vợ ông bỏ trốn.

Vào một buổi sáng khi bước vào phòng bệnh mang theo lọ thuốc mới gửi trực tiếp từ Luân Đôn, Sir John khổng lồ đã nhổm người dậy một chút trên khuỷu tay trái và hỏi thăm về con trai mình.

Người ta nhìn thấy phu nhân Fulham lướt đi với những bước chân vội vã nhưng đầy hân hoan rời khỏi chỗ người chủ nhân, nhanh chóng đi tìm Hugh, người đang được chú ý thấy bước đi quằn quại trong nỗi thống khổ dọc theo hành lang tầng trên cùng.

Khi nhận ra cha mình đã lấy lại được tiếng nói sau khi cơn đột quỵ phần nào thuyên giảm, niềm vui của đứa con trai lớn lao biết bao! Kéo một chiếc ghế đến bên giường bệnh của vị chủ nhân đáng kính, Hugh hoàn toàn chưa chuẩn bị tâm lý, đã đón nhận tin tức kinh hoàng về hạnh kiểm và cuộc đời của mẹ mình từ chính đôi môi của người đang oằn mình trong bệnh tật; bằng những lời ngắt quãng, ông kể lại câu chuyện đầy muộn phiền suốt bao nhiêu năm qua đã giam cầm ông trong ảnh hưởng của nó.

Nắm lấy bàn tay con trai trong tay mình, Sir John Dunfern, sau khi cất lời cầu nguyện tạ ơn Đấng chẳng bao giờ phớt lờ lời nói của người công chính — dẫu có hơi ngọng nghịu nhưng vẫn nghe rõ — vì lòng thương xót lớn lao đã giúp ông lấy lại được khả năng phát ngôn mà mới đây thôi ông vừa bị tước đoạt, liền cất lời: —

“Con trai vô cùng yêu quý và trung thực của ta, ta, cha của con, nay đã ngã quỵ khi tuổi đời hãy còn ở lưng chừng tráng niên, và ta thấm thía một thực tế rằng chỉ một khoảng thời gian ngắn nữa thôi — phải, một khoảng thời gian ngắn ngủi xiết bao — chắc chắn ta sẽ phải rời khỏi chốn tạm dung này, nơi giờ đây đối với ta chỉ tựa như một hạt bụi nổi trôi giữa đại dương thời gian vô tận. Ta vô cùng biết ơn vì ơn trên đã ban cho ta khả năng nói trở lại vì nhiều lý do, mà ngõ hầu sức lực của ta, ta e rằng không cho phép giải thích cặn kẽ. Tuy nhiên, mong ước lớn lao của ta là muốn cho con hay về quãng đời hôn nhân khốn khổ của ta,

ta tin rằng sẽ không bị bất kỳ sự viếng thăm nào nữa từ Quyền lực Tối cao ngăn trở việc con được biết đến sự thật.

“Con biết đấy, con trai ta, dinh thự này — nơi chẳng bao lâu nữa sẽ chẳng còn thuộc về ta — từng là sân khấu cho những năm tháng tuổi thơ nô đùa, tuổi trẻ hoan hỉ của ta, và giờ đây ta buộc phải nói với con, cả nỗi buồn không bao giờ dứt của một cuộc hôn nhân lụi tàn.

“Tên của mẹ con là Irene Iddesleigh, đứa con gái mồ côi, theo ta được biết, của một vị đại tá tên Iddesleigh, quê ở Flixton, hạt này. Cha mẹ cô ấy đều qua đời cùng một thời điểm, để lại đứa con gái hoàn toàn không nơi nương tựa. Cô ấy được đưa vào một trại mồ côi khi mới tròn ba tuổi và ở đó thêm tám năm nữa, cho đến khi, nhờ lòng tốt của một vị huân tước tên Dilworth, chủ nhân Lâu đài Dilworth — người mà ta đã từng kể cho con nghe — cô ấy được đưa về nuôi dưỡng và ở lại đó với tư cách là con nuôi cho đến khi, thật bất hạnh, ta rước cô ấy về đây làm vợ.

“Ta không thể không nói cho con biết rằng cô ấy là thiếu nữ xinh đẹp và duyên dáng nhất mà ta từng gặp, và khi làm quen với cô ấy tại buổi dạ tiệc do Lãnh chúa và Phu nhân Dilworth tổ chức tại Lâu đài Dilworth,

cách đó không xa như con đã biết, ta đã say đắm trước vẻ đẹp tao nhã và kiều diễm không thể chối cãi của cô ấy đến mức ta chẳng thể nào tỉnh táo lại cho đến khi cô ấy đồng ý làm vợ ta!

“Khởi đầu cuộc sống hôn nhân của chúng ta cũng đủ rực rỡ, ta dám chắc là vậy, dẫu chỉ được vài tuần ngắn ngủi, rồi cô ấy bỗng trở nên vô cùng khác thường trong cách cư xử với ta. Kỳ lạ đến mức ta miễn cưỡng phải đòi một lời giải thích. Vì đã bằng lòng với những lời ngụy biện của cô ấy như một lối thoát cho rắc rối, ta đành im lặng chấp nhận. Mặc dù vậy, cô ấy vẫn tiếp tục duy trì sự lạnh lùng thờ ơ ấy đối với ta cho đến khi con chào đời.

“Biết rằng mình đã sinh được một cậu con trai, kẻ nếu được Chúa thương xót cho sống sót, sẽ tiếp tục gìn giữ dòng họ Dunfern cao quý, ta hoàn toàn phớt lờ những hành vi quá khứ của cô ấy, và chỉ mãi cho đến khi cô ấy bình phục sau trận ốm sinh con, ta mới sập bẫy cạm bẫy lừa dối mà cô ấy đã giăng ra từ tận trước cả khi chúng ta kết hôn.

“Hóa ra cô ấy là người tình được sủng ái của một kẻ tên Oscar Otwell, kẻ từng giữ vị trí gia sư cho cô ấy trong những năm tháng ở nhà nhận nuôi; và tình yêu mà cô ấy dành cho hắn thậm chí vẫn không hề chấm dứt ngay cả khi ta

nhận cô ấy làm vợ hợp pháp, mà vẫn tiếp diễn, theo như ta được biết, cho tận bây giờ!

“Do những hành vi sai trái của cô ấy, ta buộc phải giam cầm cô ấy khỏi tầm mắt của người ngoài, và cả khỏi chính tầm mắt của ta. Ta đã chọn Căn phòng Số 10 của tòa nhà này làm nơi giam giữ cô ấy. Khi đó con mới chỉ là một đứa trẻ chừng hai tháng tuổi, và kể từ đó, ta chưa bao giờ nhìn thấy lại khuôn mặt ấy — một khuôn mặt vừa đẹp đẽ lại vừa giả dối biết bao.

“Cơn thịnh nộ của ta là vô bờ bến vào ngày ta ra lệnh đưa cô ấy đến trước mặt ta trong căn phòng đó, và dưới sự chi phối của cơn giận ghen tuông, ta đã nói với cô ấy rằng ta sẽ nhốt cô ấy trong những bức tường này chừng nào cô ấy còn sống.

“Hơn một năm trôi qua, và qua mỗi tháng ta lại càng cảm thấy ân hận hơn, cho đến dịp Lễ Giáng sinh thứ hai kể từ ngày cô ấy bị giam cầm, ta đã hoàn toàn quyết định trả tự do cho cô ấy một lần nữa; đồng thời, hạ quyết tâm sẽ không bao giờ để cô ấy chung sống hay bầu bạn với ta nữa.

“Nhưng kìa! Bàn tay ma mãnh của người hầu gái Marjory Mason — kẻ mà ta vẫn tiếp tục thuê ở lại sau khi cô chủ bị giam — đã âm thầm dọn đường cho chủ nhân tẩu thoát; và ả đã thực hiện thành công việc đó một cách nhanh gọn, chính xác vào buổi sáng ngày Lễ Giáng sinh, bằng cách đánh cắp chìa khóa phòng từ căn phòng của Rachel Hyde, người tiền nhiệm của phu nhân Fulham,

qua đó giải thoát cho mẹ con. Ải chà! Con trai ta, kể từ giờ phút ấy, cuộc đời ta chẳng khác nào một đồng tiền rách, cây đàn của sự bất lực ghê tởm đã tấu lên những khúc nhạc của sự hỗn loạn, muộn phiền và thử thách, dội vào tai ta những âm thanh pha trộn giữa sự sống và cái chết sống động đến mức từ đó về sau, ta hầu như chỉ là một kẻ lang thang giữa những âm vang cùng cực ấy.

“Chẳng bao lâu sau, ta hay tin cô ấy đã tìm được chỗ ẩn náu tại Audley Hall, một dinh thự nằm trong điền trang của chủ nhân hiện tại — Hầu tước Orland, cách đó chừng hai mươi dặm, và điều kinh hoàng là cô ấy đã và đang sống chung với Oscar Otwell!

“Tin tức kinh hoàng về hành vi của cô ấy đã kích động ta đến mức trong bản di chúc cuối cùng, ta chỉ để lại cho cô ấy những gì đủ để trang trải nhu cầu sinh hoạt tầm thường, với điều kiện ta qua đời trước cô ấy. Điều khoản nhắc đến cô ấy này vẫn được giữ nguyên cho đến khi ta cùng con đến Cao đẳng Chitworth, nơi Viện trưởng O’Sullivan trong tình bạn thầm lặng đã tiết lộ cho ta một sự thật mà trước đó ta hoàn toàn không hề hay biết, ấy là — cô ấy đã từ lâu vượt đại dương sang Mỹ, đồng thời trao cho ta một tờ New York Herald do chính Otwell gửi cho ông ấy, và trên đó ta đã chứng kiến thông báo về cuộc hôn nhân của cô ấy với kẻ

đã hủy hoại cuộc đời ta, kẻ đã đẩy ta xuống cái hố sâu của sự run rẩy đẫm nước mắt mà từ đó ta chẳng bao giờ có thể leo lên được nữa.

“Khi trở về nhà từ Cao đẳng Chitworth, ta lập tức xóa bỏ điều khoản nhắc đến cô ấy trong di chúc của mình, và từ đó không bao giờ muốn nhìn thấy lại khuôn mặt từng thề thốt với ta những lời độc ác; khuôn mặt đã chôn vùi hạnh phúc cả đời ta; người mẹ sinh ra con, kẻ mà giờ đây ta khẩn thiết nài xin con đừng bao giờ nhận là mẹ, và kẻ đang mang trên mình mọi nét mặt bề ngoài giống y hệt con.

“Có thể con sẽ có dịp đối mặt với cô ấy trước khi cô ấy rời khỏi cõi tạm đầy đớn đau này; nhưng hỡi đứa con của ta, vì ơn nghĩa của ta, hãy tránh xa những con đường và mưu mô xảo quyệt của cô ấy, và đừng bao giờ dung thân cho cô ấy dưới mái nhà này — nơi mà cô ấy từng phỉ báng và khinh miệt. Và ta cầu xin Chúa trong lòng thương xót bao la của Người sẽ tha thứ cho những lầm lỗi của cô ấy, đồng thời ban phước lành cho con bằng hình ảnh của một Người Cha Yêu Thương.”

Sir John Dunfern giờ đây ngả người kiệt sức ra sau gối và thì thầm khe khẽ: “Tạ ơn Chúa.”

Sáng hôm sau, người ta nhìn thấy Thiên thần Tử thần giương đôi cánh trắng như tuyết bao trùm lên thân hình tàn tạ của ông, đưa linh hồn người đã khuất về miền phúc lạc, nơi nỗi buồn, tiếng thở than, tội lỗi và đau khổ bị vứt bỏ vĩnh viễn khỏi những căn phòng vinh quang ấy.

Thế là một mắt xích nữa của dòng tộc hào hùng đã ra đi; khi còn niên thiếu, ông đã được dẫn dắt bởi tấm gương Cơ Đốc đầy lòng bác ái của một người mẹ tận tụy, và giờ đây, giữa cuộc chiến cam go của những năm tháng tuổi trẻ đầy âu lo và cẩn trọng của con trai mình, ông đã được gọi về trước Ngai vàng Vô hình của sự thanh khiết, bình an và ngợi ca đời đời, mang theo những niềm hy vọng ngập tràn ánh nắng về hạnh phúc tương lai của con mình — một thứ hạnh phúc mà kể từ sau ngày kết hôn, chưa từng một lần được nhìn thấy ló dạng tại Dinh thự Dunfern.