Mình đã từng đọc ở đâu đó, rằng có hai loại đàn ông: loại chuyên làm phụ nữ khóc và loại không chịu nổi trước một phụ nữ đang rơi lệ. Chắc mình thuộc loại hai rồi khi thấy sếp ngồi khóc một mình trong bóng tối. Sao vậy? sếp là một người nổi tiếng cứng cỏi, mạnh mẽ kia mà? Bỗng dưng mình thấy nao lòng, muốn ôm sếp, an ủi sếp...

Cảm xúc kiểu đó có bình thường không, khi hàng ngày mình vẫn nhớ Thương? Thương đang sống quá vất vả, mình không giúp đỡ gì được, lại ngồi đó thương sếp, coi được không? Nhưng sao Thương viết cho mình ít vậy, không bao giờ quá một trang giấy? Chắc Thương không nhớ mình rồi! Không biết Thương và Tiềm có viết thư cho nhau không? Viết dài không? Hai bồ cùng đang sống quá cực, sẽ dễ cảm thông nhau hơn?

Biết mình suy nghĩ vớ vẩn kiểu này, thể nào Thương cũng rủa mình là “đàn ông thúi” cho coi...

(suy nghĩ của Phong)

Phong ngồi thừ người hồi lâu trước chiếc máy đánh chữ, nhớ Thương quay quắt. Dưới tấm kính trên mặt bàn, là tấm ảnh chụp ba người, với Thương đứng giữa, mặc áo dài trắng. Nét mặt tươi tắn của nàng thật trái nghịch với hai bạn. Phong suy tư như một triết gia còn Tiềm mang vẻ buồn buồn cố hữu, như đã có dự báo về những ngày sắp tới. Mỗi lần nhìn tấm ảnh, Phong lại nhớ đến bao kỷ niệm của những ngày xưa thân ái. Ảnh chụp vào mùa hè cuối năm lớp 11, cả lớp ăn uống chia tay xong kéo nhau ra sân trường chụp hình kỷ niệm. Sau đó ba người bạn còn ra rạp Rex coi phim La leçon particulière[1] đang làm giới trẻ mê mẩn với chuyện tình lãng mạn giữa một chàng sinh viên và một quý bà. Phim hay, với bài slow lúc hai người nhảy với nhau phải nói là tuyệt vời. Giờ đây Phong cứ ngồi ngơ ngán, nghe vang lại bên tai lời ca da diết đến nhói lòng:

Where did those far away green summers go?

Remember how we love them

Maybe in time wonder breezes will glow

Summer may come back again, back again…[2]

Những mùa hè êm đềm xưa giờ đã mất tăm. Chúng mình ba đứa ba phương trời với số phận quá khác nhau. Không có gì và không một ai... Nhưng làm sao tìm lại được những ngày vui như xưa? Phong tỏ hết lòng mình với Thương nhưng nàng từ chối ngay tức thì, không cần suy nghĩ. Sao vậy Thương? Bồ không hề quý trọng, quan tâm chút nào đến mối tình đầu sâu đậm của tôi? Sao bồ ác vậy? Sao có thể kết luận ngay là không thể yêu tôi? Không cho tôi một cơ hội, một thời gian chờ đợi nào? Bồ đã có người khác? Tôi đâu thấy bồ thân ai khác ngoài tôi và Tiềm. Hay bồ với... Tiềm? Vô lý. Tôi có thấy biểu hiện gì đâu? Chính Tiềm còn nói sẽ hết lòng giúp tôi mà. Thương ơi, tôi yêu bồ quá. Cứ nhớ bồ hoài thế này sao làm việc được? Hay tại vì bồ quá mặc cảm với chuyện lý lịch? Tôi nay là phóng viên chính thức của một tờ báo, được kết nạp Đoàn, con đường mở ra trước mắt thênh thang. Còn bồ...

Anh Hai chính là người đề nghị Phong vào Đoàn. Thấy Phong ngần ngừ, anh nói:

– Chỗ anh em, anh nói thật. Làm báo là làm chính trị, và chính trị ở đây có nghĩa là làm theo Đảng, là tiếng nói của Đảng. Không có chọn lựa khác. Em không thể không vào Đoàn, và sắp tới đây, cũng không thể không vào Đảng. Nếu em không yêu thích chủ nghĩa xã hội cũng như chế độ này, thì em đừng làm báo...

Hiểu những mặc cảm của Thương, Phong giấu nhẹm bạn chuyện này. Nhưng một lần, hai người ra hồ con Rùa ăn kem, lúc móc tiền ra trả, Phong vô ý làm rơi ra chiếc huy hiệu Đoàn. Thương cầm lấy đưa lên mắt nhìn một lúc lâu, như không hiểu đó là cái gì và tại sao Phong có. Rồi nàng bỏ xuống, lẳng lặng ra về, không nói với Phong tiếng nào.

Lẽ nào chỉ vì vậy mà Thương dứt khoát không nhận lời tỏ tình của Phong? Yêu nhau không chỉ là nhìn nhau mà còn phải nhìn chung một hướng, và Thương cho rằng hướng của mỗi người nay đã khác? Thế nhưng vì sao nàng lại chấp nhận lên Lâm Đồng theo sự phân công? Liệu rồi cuộc sống mới sẽ giúp nàng thay đổi? Và mình còn có thể hy vọng gì không?...

Những câu hỏi cứ vang lên trong Phong mà không hề có câu trả lời dội lại.

– Làm gì mà ngồi bóp trán vậy bạn? Bí rồi sao?

Câu hỏi bất ngờ lôi phong về thực tại. Anh quay lại, thấy sếp Ngọc Minh đang đứng ngay sau lưng, mỉm cười nhìn anh.

Là nữ nhưng Ngọc Minh sống rất chan hòa với các đồng nghiệp nam, luôn “mình mình, bạn bạn”. Thỉnh thoảng cô cũng chịu khó ra quán cóc ngồi làm “dũng sĩ diệt mồi” nghe đủ thứ chuyện trên trời dưới đất của đám lưu linh. Còn độc thân và sống chung nhà cha mẹ, cô gần như dành hết thời gian cho tờ báo, cả ban ngày lẫn ban đêm. Cán bộ báo Vì Dân đa số xuất thân từ phong trào sinh viên học sinh đấu tranh chống Mỹ, quen kiểu làm việc sôi nổi, quên mình, buổi tối có khi ngồi họp đến mười hai giờ đêm! Rồi thay nhau đi trực nhà in để duyệt bông 2[3], một, hai giờ sáng mới xong, vừa chạy xe về vừa ngáp. Chạy một chiếc Honda PC cà tàng vậy mà Ngọc Minh cứ phóng đi các cơ sở để họp, nắm tình hình thực tế, ghi chép đầy ắp sổ tay. Có cảm giác năng lượng trong cô bất tận, thậm chí còn lan tỏa, lôi kéo người chung quanh chạy theo.

Rất hiếm khi Ngọc Minh viết bài nên có lần Phong phải thắc mắc:

– Chị đi làm gì cho cực? Để phóng viên đi viết được rồi. Chuyện gì hay hãy đi.

– Không đi thì làm sao biết đường biên tập, làm kế hoạch bài vở? Làm báo mà có thời gian và điều kiện thì cứ tranh thủ nắm bắt thực tế, không có gì là vô ích. Mình cũng là tay ngang như bạn, nên phải cố gắng nhiều. Càng làm càng thấy khó, bạn thấy vậy không?

Đôi mắt to tròn của Minh nhìn Phong chăm chú, chờ đợi. Mới làm việc chung một thời gian ngắn nhưng Phong và các phóng viên trong ban đã thấy sợ sự thông minh của cô sếp. Có vẻ không ai qua mặt được cô điều gì. Nhiều ý nghĩ Phong chưa kịp nói đã bị cô đọc ra chính xác. Phụ nữ sắc sảo và tinh nhạy thường làm đàn ông tránh xa, nhưng không hiểu sao Phong lại rất thích trò chuyện với Minh. Sự hăng hái tranh luận, thẳng thắn nhưng cầu thị của Minh, và cả sự thông minh nữa, rất giống Thương. Cô sếp cũng có cái trán dồ, đôi mắt long lanh, hai đồng tiền kim chết người nơi khóe môi của Thương nữa!

Phong còn cảm nhận được sự quan tâm kín đáo của sếp dành cho. Là cháu của phó giám đốc Sở văn hóa, Minh thường xuyên có vé mời đi xem những chương trình văn nghệ quốc tế hay các vở kịch của đoàn trung ương vào diễn. Cô thường rủ Phong đi theo. Tan buổi diễn, họ về Pasteur vừa ăn phở vừa bình luận. Lần Phong đi Cần Giờ bị mắc mưa, cảm cúm, sáng ngồi làm việc ho sù sụ, trưa quay vào, mở hộc bàn đã thấy ngay một gói đủ thứ thuốc với chữ sếp dặn uống thế nào... Có thể chỉ là tình cảm của người chị dành cho đứa em, và vì không hề có ý gì nên Phong cứ hồn nhiên đón nhận. Dù sao, anh cũng bắt đầu quan tâm đến sếp hơn. Minh luôn vui vẻ với mọi người, sống thân thiện cởi mở, nhưng Phong lại cảm thấy hình như ở sếp có một nỗi buồn rất sâu kín. Cô có gương mặt rất duyên, ăn nói dễ thương, thân hình bắt mắt. Nói chung là trên trung bình, vậy mà không thấy có người bạn trai đặc biệt nào. Cô làm việc từ sáng đến tối như không muốn cho mình một phút rảnh rang. Có vẻ niềm vui duy nhất của cô chính là công việc. Nhưng thỉnh thoảng, ngồi làm việc chung phòng, Phong kín đáo quan sát lại thấy Minh thừ người hồi lâu, mặt buồn rười rượu, vẻ cứng cỏi quen thuộc biến đâu mất tăm. Thậm chí có đêm đi nhậu về ghé cơ quan lấy đồ bỏ quên, bước vào phòng bật đèn lên, Phong giật mình thấy Minh đang ngồi khóc một mình trong bóng tối. Cô vội vã đưa khăn tay lên chậm mắt rồi bước nhanh ra ngoài, mặc Phong ngẩn ngơ nhìn theo. Phong cũng để ý thấy những anh trong báo đã quen Minh lâu đều thương quý, chăm chút cô hơn các đồng nghiệp nữ khác. Họ luôn muốn làm Minh vui, rõ ràng như vậy. Có vẻ họ đang muốn bù đắp cho Minh một điều gì đó. Phong không thể hỏi, chỉ thấy tự dưng thương sếp hơn. Đường khuya vắng tanh, phụ nữ chạy xe một mình nguy hiểm. Hôm nào cùng đi xem văn nghệ mà đúng đêm Minh trực nhà in, Phong tiếp tục hộ tống sếp, vào phụ sếp đọc morasse[4] trong tiếng máy in rầm rập, mùi mực thơm nồng và cái nóng toát hết mồ hôi của phân xưởng. Đi nhà sách thấy cuốn nào hay mới ra, Phong lại mua tặng sếp. Minh nuốt sách với tốc độ chóng mặt. Đó cũng là một điểm tương đồng với Phong ngoài gu ăn uống, nghe nhạc, xem phim... Sếp và Thương có nhiều điểm giống nhau quá!

Càng ngày Phong càng thấy nhà báo bây giờ chỉ là một loại công chức, ăn lương nhà nước. Tờ báo nào cũng như công báo, làm sao hấp dẫn người đọc? Ban biên tập và các cây bút của Vì Dân hầu hết từng sống ở Sài Gòn nhiều năm, quen coi tờ báo là phương tiện đấu tranh với cái xấu trong xã hội. Vì vậy họ luôn cố gắng tìm mọi cách làm tờ báo nóng hơn, phong phú hơn. Mỗi lần báo ra là cả tòa soạn lại ngồi họp phân tích hay dở rút kinh nghiệm. Những cuộc kiểm điểm, bình bầu hàng quý có khi kéo dài đến một, hai giờ sáng. Số bản in của Vì Dân tăng dần, từ kết quả của tinh thần làm việc quyết liệt ấy. Nhưng tòa soạn cũng liên tục đau đầu vi sự giằng xé “giữa hai làn nước”. Bởi những chuyện bạn đọc quan tâm luôn là những chuyện dân sinh, dân chủ, công bằng xã hội, gắn liền quyền lợi thiết thân của người dân. Mà những sai sót trong các lãnh vực đó thường do việc quản lý yếu kém, thiếu minh bạch, thiếu dân chủ, bệnh quan liêu... của viên chức chính quyền. Đúng là càng làm càng thấy khó, chẳng khác nào đang làm xiếc đi dây, sao cho vừa lòng cả cấp trên lẫn bạn đọc.

– Chị nói đúng. Phong mới vô nghề, nhưng cũng thấy vậy - Phong trả lời Minh, anh luôn xưng tên với sếp.

– Theo Phong, khó nhứt là chuyện gì? - Minh kéo ghế ngồi xuống bên Phong.

Phong suy nghĩ một chút rồi nói:

– Làm báo thì biết nhiều. Nhưng anh Hai từng nói với Phong, có nhiều trường hợp không thể thông tin hết cho người đọc những điều mình biết. Nhưng “một nửa ổ bánh mì cũng là bánh mì, còn một nửa sự thật không phải là sự thật”. Vậy phải làm sao?

Ánh mắt Minh thoáng hiện vẻ hài lòng:

– Phong đã nói đúng vấn đề. Cái khó của chúng ta là chỗ đó. Làm sao chỉ nói nửa sự thật mà người đọc có thể hiểu hết? Bạn đọc mình tinh lắm. Nói sai, nói dối, nói bậy, họ sẽ phát hiện ngay. Phát hiện, và mất ngay lòng tin với mình.

Phong trầm ngâm. Vẫn còn nhiều cái khó khác, rất khó hiểu. Vừa rồi Vì Dân bị hai tai nạn kỳ cục. Tai nạn thứ nhất: Trong khi làm montage[5], họa sĩ trình bày vô ý gắn ngược tấm phim chụp hình sếp lớn, báo in xong mới thấy ông cầm bút tay trái. Mấy tờ báo đầu tiên đem nộp lưu chiểu[6], lập tức bị có ý kiến: “Sao lại để lãnh đạo cầm viết ngược? Ông là người ngược ngạo à? Bất kính! Đề nghị thu hồi báo ngay!”. Hàng ngàn tờ báo bị thu hồi ngay khi vừa phát hành, chưa kể sau đó còn phải tường trình, kiểm điểm. Bài học: Không được tạo điều kiện cho bất cứ suy đoán, nhận định nào bất lợi cho lãnh đạo. Tai nạn thứ hai: Đang có chủ trương toàn xã hội tăng cường tiết kiệm, một trong những nội dung là chống dùng xe công vào việc tư. Một phóng viên chụp được cảnh một chiếc xe con bảng số xanh đưa một cô bé đến trường. Ảnh được đăng lên, không ngờ đó chính là xe của một sếp thành phố, đưa cháu ngoại đi học! Ban biên tập bị gọi lên giũa rát mặt. Bài học: Trong thông tin, có vùng cấm.

Hai người nhìn nhau, cố nén tiếng thở dài. Làm báo khó thật!

* * *

Sau Tết, anh Hai chuyển công tác sang một tờ báo khác. Vì Dân có quyết định là một tuần báo, không phải bản tin nữa. Anh Ba về, làm tổng biên tập chuyên trách đầu tiên.

Nhân vật mới này thuyết phục anh em ngay trong lần đầu họp toàn cơ quan. Anh nói:

– Từ trước tới nay tôi chỉ là người mê đọc báo chứ chưa có một ngày làm báo. Tôi sẽ học từ chính các anh chị. Bước đầu tôi xin góp cái nhìn của tôi như một bạn đọc tích cực, sao cho báo mình ngày càng hay hơn.

Ba cũng từng tham gia phong trào sinh viên đấu tranh, vào tù ra khám, nổi tiếng là một người lì lợm, gan dạ. Anh có ngay nhiều ý kiến mới mẻ, táo bạo, đẩy mạnh sự hấp dẫn của từng trang báo, đáp ứng nhu cầu bạn đọc nhiều hơn. Từ các ý kiến của anh, tòa soạn nghĩ ra nhiều mục mới, khai thác tối đa nguồn tin từ bạn đọc, phát hiện những vấn đề bạn đọc quan tâm, thông tin cho chính quyền những chuyện không hay trong xã hội... “Bạn đọc, bạn đọc, bạn đọc”. Đó là khẩu hiệu hàng ngày Ba nhắc mọi người. Anh thành lập hẳn một ban Công tác bạn đọc và trực tiếp phụ trách. Ban mới này chuyên giải quyết thư từ bạn đọc, tiếp bạn đọc đến phản ánh, khiếu nại, chuyển thắc mắc của bạn đọc đến các cấp chính quyền liên quan và yêu cầu có câu trả lời, mỗi số báo dành hẳn một trang cho bạn đọc, đăng Ý kiến bạn đọc, Bạn đọc viết, Góc ảnh bạn đọc... Trên các trang báo khác, thỉnh thoảng lại có mục Viết theo yêu cầu bạn đọc, Bạn đọc đặt câu hỏi... Vì Dân còn bắt đầu thực hiện việc giao báo đúng giá tận nhà bạn đọc như các báo ở Sài Gòn ngày trước vẫn làm, ai mua báo dài hạn còn được bớt tiền...

Những biện pháp mạnh mẽ của Ba đã thay đổi hẳn bộ mặt Vì Dân và giúp số lượng phát hành tăng lên từng tuần. Thư bạn đọc tới tấp bay về. Công việc tòa soạn bận rộn hơn, làm không hết việc.

Sau ba tháng nhận việc, Ba họp toàn cơ quan:

– Ở đây ai thấy vừa lòng với nhịp độ một kỳ báo mỗi tuần thì xin giơ tay?

Cả phòng họp ngồi lặng im. Vài tiếng nói “Không!” dè dặt vang lên. Ba cười:

– Sao rụt rè quá vậy?

Rồi anh chỉ Phong, người vừa nói “không”:

– Tại sao Phong không vừa lòng một tuần một kỳ báo?

Phong trả lời không do dự:

– Báo chí phải luôn có tin nóng, hàng ngày, thậm chí ở nước ngoài còn có báo sáng, báo chiều. Một tuần mới ra báo thì quá chậm!

Ba gật đầu ngay:

– Đúng! Làm báo là thông tin, thông tin, thông tin. Thông tin gì mà cả tuần sau mới đến người đọc, nguội ngơ nguội ngắc, còn gì là news[7] nữa!

Anh chỉ tiếp một người ngồi gần nhất:

– Tại sao anh lại im lặng?

Người này lúng túng:

– Báo của chúng ta là báo đoàn thể. Hiện nay tất cả tờ báo đoàn thể, như công nhân, thanh niên, phụ nữ... từ trung ương đến địa phương đều là báo tuần.

Ba ngạc nhiên nhìn người trước mặt:

– Đúng luôn! Nhưng có quy định nào bắt buộc phải vậy không? Tôi đã đọc rất kỹ luật báo chí cũng như tất cả văn bản quản lý báo chí. Không thấy. Mà dù có đi nữa, vẫn có thể thay đổi được. Luật lệ do con người tạo ra. Làm cách mạng là phải không ngừng vận động, tiến lên. Cứ “đường xưa lối cũ” thì làm sao đánh thắng được?

Ba dừng lại một chút rồi tiếp:

– Nhưng bây giờ xin lên ngay nhật báo thì chúng ta không đủ sức mà cấp trên cũng không cho. Làm sao tin mình làm được hay không? chúng ta sẽ xin tăng kỳ, trước mắt một tuần hai số, từ từ thấy êm sẽ tính tiếp.

– Chúng ta không đủ người! - Một cánh tay giơ lên.

– Chúng ta sẽ tuyển thêm người - Ba đáp.

– Như vậy sẽ tốn chi phí gấp đôi về giấy, nhà in, tiền lương cùng nhiều khoản phát sinh khác! - Cánh tay khác.

– Liệu nhà nước có chịu chi cho ta các khoản ấy hay không? - Có ý kiến hưởng ứng.

Ba đứng dậy, mắt sáng quắc nhìn khắp phòng:

– Đó là câu hỏi mà tôi đang chờ đợi! Tại sao làm báo mà lại đòi nhà nước chi tiền? chúng ta không thể sống tự lập bằng tờ báo của mình à? Chúng ta vui vẻ làm những ông quan báo, tờ báo dở ẹt không ai đọc cũng được hưởng lương như mọi cán bộ công nhân viên các ngành khác? Chúng ta đi xin từng chỉ tiêu giấy và vui vẻ in báo theo chỉ tiêu hạn chế ấy, thậm chí còn muốn in ít hơn để đem giấy thừa đi bán làm “ba lợi ích”[8] à? Mãi mãi chọn kiểu làm báo bao cấp hai đầu, cả cho người làm báo và người đọc báo, để cứ đến cơ quan nào cũng thấy người người ngồi đọc báo chùa à?

Phòng họp im phăng phắc. Các cơ mặt Ba liên tục co giật, báo hiệu anh đang tức giận:

– Tôi đề nghị các anh chị chấm dứt ngay tư duy làm báo bao cấp ấy. Đừng ngậm vú mẹ nữa! Ra đời kiếm ăn, làm giàu bằng chính tài năng, sức lực của mình đi! Tờ báo xứng đáng phải vào được từng gia đình, sống được bằng chính sự chi trả của người đọc. Cùng với việc xin tăng kỳ, ban biên tập sẽ trình cấp trên một kế hoạch cho Vì Dân trở thành tờ báo đầu tiên trên cả nước được tự túc tự cấp, hạch toán độc lập, không chỉ sống được mà còn có thể đóng thuế cho nhà nước. Sao chúng ta không thể làm được điều này khi cả thế giới đã làm? Biết bao chủ báo giàu sụ, biết bao tờ báo cũng là tập đoàn truyền thông hùng mạnh, có ảnh hưởng xã hội quan trọng?

Ngừng lại một chút như để mọi người thấm, Ba mạnh mẽ tiếp:

– Tại sao chúng ta không dám có giấc mơ lớn? Không chỉ là tờ báo đoàn thể của thành phố này, mà đến luôn với người đọc cả nước? Thống kê cho thấy một tờ báo phát hành có hơn bốn người đọc. Nước mình hiện nay sáu chục triệu dân, có thể làm tờ báo khiêm tốn cho một phần trăm người dân đọc thôi được không? Sáu trăm nghìn người đọc, tức một trăm năm chục nghìn bản in, làm nổi không?... Tại sao chúng ta có thể bằng lòng với đồng lương bao cấp ba cọc ba đồng này? Tại sao hàng tháng chúng ta có thể vui vẻ ngồi rút thăm coi ai được mua mỡ, ai được mua thịt, ai được lòng đỏ, ai được lòng trắng[9]? Hai chục người mới có một người được mua xe đạp? Tại sao chúng ta không làm ra thật nhiều tiền để có thể tự mua sắm cho mọi nhu cầu của mình?

Nã xong một tràng câu hỏi, Ba dừng lại như chờ mọi người ngấm, rồi dịu giọng:

– Tôi vừa xin về đây thêm một phó tổng biên tập, phụ trách làm kinh tế báo chí. Tôi hy vọng tất cả chúng ta ở đây sẽ tiếp tục hết lòng hết sức cho một hành trình mới, đầy vất vả nhưng sẽ có nhiều gặt hái. Các anh chị đồng ý không?

Nhiều tiếng vỗ tay vang lên nhưng vẫn còn đó những nét mặt trầm tư, bản khoăn. Phong nhìn tổng biên tập bằng đôi mắt đầy ngưỡng mộ. Chưa ai nói được những điều như vậy.

❀ ❀ ❀

[1] Bài học đặc biệt, phim Pháp, đạo diễn Michel Boisrond, với cặp tài tử Renaud Verley – Nathalie Delon. Soundtrack trong phim là Where did our summers go? của Francis Lai, Nicole Croisille hát.

[2] Những mùa hè xanh xa vời ấy biến đâu rồi? Hãy nhớ chúng ta đã yêu chúng như thế nào. Có thể có lúc những cơn gió lành sẽ chiếu sáng. Mùa hè sẽ quay lại. Sẽ quay lại…

[3] Bản in lần thứ 2 để sửa lỗi lần cuối và ký duyệt trước khi đưa in

[4] Sửa lỗi chính tả

[5] Chế bản, lúc ấy hoàn toàn làm thủ công, cắt dán từng bài báo, tít tựa.

[6] Nộp lưu ở cơ quan quản lý báo chí.

[7] Có nghĩa là tin tức, còn có nghĩa gốc là mới, ý xác định ngay từ đầu tính chất quan trọng nhất của thông tin là phải mới.

[8] Biện pháp giúp tăng thu nhập cho người lao động trong thời bao cấp. Các khoản thu từ hoạt động thêm ngoài kế hoạch được chia cho Nhà nước, cơ quan và cá nhân.

[9] Thời bao cấp, hằng tháng mỗi người chỉ được mua thịt theo tiêu chuẩn nhất định, thường là nửa kí. Mỡ được yêu chuộng hơn thịt, lòng đỏ gồm tim, gan, cật được coi là đáng giá hơn lòng trắng là bao tử, ruột…