Those were the days my friend. We thought they’d never end. We’d sing and dance forever and a day we’d live the life we choose. We’d fight and never lose. For we were young and sure to have our way...[1]
Đó là những ngày đẹp nhất đời tôi.
Những ngày tôi, Thương và Tiềm đi học bên nhau ở Đạt Đức. Chỉ biết học hành, vui chơi, sống mở lòng với mọi người. Không phải lo toan, bận bịu bất cứ điều gì ngoài việc học. Không phải rào trước đón sau, che đậy, giả dối, tính toán...
Tôi thấy lại trước mắt mình gương mặt dễ thương và dịu dàng của Thương. Thấy lại những ngày ba đứa đi chơi với nhau trên đường phố sài Gòn ngập nắng. Nghe lại tiếng cười giòn tan của Thương, tiếng đàn mướt rượt của Tiềm, cùng bao ca khúc ba đứa từng ngồi nghe chung...
Thương ơi... You once were a true love of mine[2]...
(hồi ức của Phong)
Giáng sinh năm 1975 buồn và lạnh hơn mọi năm. Các nhà thờ làm lễ trong không khí ít tưng bừng như trước. Đời sống sau khi đổi tiền càng khó khăn hơn. Đợt cải tạo công thương nghiệp đầu tiên đã biến tất cả mọi ngành hàng thành của quốc doanh. Mọi thứ vật dụng thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày, gọi chung là “nhu yếu phẩm”, chỉ phân phối dưới mức nhu cầu cho những ai là cán bộ công nhân viên. Tiền lương cực thấp. Hàng hóa bỗng dưng biến đâu hết, người dân chỉ có thể mua ở chợ đen với giá cao ngất.
Còn đâu những Noel thiên hạ ăn mặc đẹp đổ xô ra đường đi nhà thờ, đi ăn uống và đến các bal de famille[3] nhảy đến khuya xong kéo nhau về nhà ăn reveillon[4]?
Gia đình Thương có đạo và Thương muỗn giữ nếp nhà. Nàng bán luôn bộ salông, mua con gà về quay, mời hai bạn đến ăn tiệc nửa đêm sau khi đi nhà thờ về, y như mọi năm. Thương mở chai vang đỏ cuối cùng. Họ ăn thật chậm để thưởng thức món thịt gà thơm đến tận chân răng khá lâu chưa được ăn. Phong vừa nhai vừa nói:
– Nghe nói ngoài Bắc muốn làm thịt con gà mình nuôi cũng phải làm đơn xin phép chính quyền. Họ phải ăn lén, cắt cổ gà không cho kêu, chôn lông để đừng bị phát hiện...
Thương nghiêm mặt:
– Bồ nói chuyện phản động xuyên tạc chủ nghĩa xã hội tui kêu công an bắt bây giờ!
Phong làm bộ sợ sệt chắp tay:
– Dạ em lỡ dại, cán bộ tha cho!
Rồi bật cười ha hả:
– Không ngờ bồ học chính trị tiếp thu giỏi quá! Tốt! Tốt!
Thương củng cười:
– Thì sáng ra những vấn đề đang tối và tối thui những vấn đề đang sáng mà!
Phong ghẹo Thương vì từ sau ngày 30-4 tới giờ, trường của Thương toàn học chính trị miệt mài. Thấy mặt Tiềm vẫn dàu dàu, không hưởng ứng chuyện đùa, Phong hỏi:
– Có gì mà lo nghĩ quá vậy Tiềm?
Tiềm thở dài sườn sượt:
– Tao đang lo sắp tới Thương hết đồ để bán thì lấy gì ăn?
– Đừng có no, để cán bộ no! - Thương giả đò nói ngọng.
Cả ba cùng bật cười, chảy cả nước mắt.
Thương đứng lên mở máy cho chạy một đĩa nhạc. Những ca khúc Noel êm đềm và nhẹ nhàng vang lên. Cả ba cùng mơ màng nhớ về những Giáng sinh trước.
– Cứ vầy hoài chắc mình rồi cũng phải chia tay với cái Kenwood này thôi! - Thương nói nho nhỏ như một tiếng than.
Sở thích chung lớn nhất của ba người bạn là nghe nhạc. Chiếc pick-up lớn như một cái tủ này của Thương, chính là “đồ chơi” xịn nhất trong mấy chiếc máy nghe nhạc của ba người. Biết bao lần ba người bạn đã ngồi bên nhau ở bộ salông nhà Thương, dưới chụp đèn vàng ấm, nghe những đĩa nhạc yêu thích từ cái máy này. Tiềm cũng có một chiếc máy quay bảng Akai anh Cao đem về, nhưng cả bọn vẫn thích nghe nhạc từ đĩa nhựa, dù mất thời gian nhưng được chọn từng đĩa hợp với tâm trạng từng lúc hơn. Và cái Akai ấy, Tiềm cũng vừa bán để mua thuốc cho mẹ rồi!
Phong và Tiềm ái ngại nhìn bạn. Cả hai cùng hiểu bên trong vẻ ngoài bình tĩnh và cứng cáp của Thương là một sự chịu đựng mệt mỏi những biến đổi cuộc sống dồn dập. Năm Thương thi vào Sư phạm, chỉ có hệ hai năm dành cho giáo sư trung học đệ nhứt cấp[5]. Thành phố giải phóng lúc Thương sắp tốt nghiệp. Đến trường, bạn cũ vắng quá nửa. Chi hội thanh niên được thành lập từ các sinh viên “nằm vùng” và những người có lý lịch tốt, làm thành phần cốt cán trong lớp. Rồi xuất hiện thêm những người lạ nói tiếng Việt như chim hót. Đó là các sinh viên miền Bắc theo cha mẹ vào Sài Gòn công tác. Họ thuộc thành phần gia đình cán bộ và có cách sinh hoạt, ăn nói khác hẳn mọi người. Vào thảo luận chính trị là chiếm hết diễn đàn và không giấu diếm vẻ khinh thị “nhận thức non yếu”, “ảnh hưởng chế độ thực dân mới”... của đám sinh viên Sài Gòn. Hàng loạt bài giảng chính trị nối nhau liên miên. Đất nước Việt Nam với rừng vàng biển bạc và sự lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản rồi đây sẽ giàu có không thua bất cứ quốc gia nào. Một giảng viên còn hồn nhiên ví von mỏ dầu của Việt Nam như con voi, trong khi mỏ dầu của Ả Rập chỉ như con tem... Tất cả ra rả nã vào tai, khi trong đầu Thương cứ mãi lo nghĩ không biết giờ này ba đang khổ sở thế nào, cuộc sống mẹ và mình sắp tới ra sao... Tháng trước, Thương theo mẹ lặn lội ra Vĩnh Phú thăm nuôi ba lần đầu tiên. Ba gầy nhom, sún răng, ghẻ chốc..., mắt sáng rỡ khi nghe trong giỏ quà có món mắm ruốc xào thịt ba rọi ngày xưa ông vẫn chê không ăn. Hai mẹ con Thương lặng lẽ chảy nước mắt, vậy mà còn bị ông rầy khẽ, nói khóc lóc coi chừng bị đuổi về sớm!
Gia đình Thương chỉ thuộc hàng trung lưu như nhiều gia đình sĩ quan cấp tá khác. Vắng trụ cột chính là ba, mẹ con Thương như người đang đi thuyền bị hất văng xuống nước, tự bơi. Mẹ Thương làm việc ở bộ tài chánh, thất nghiệp ngay tức thì. Thương muốn bỏ học nhưng không biết sẽ làm gì giúp được mẹ...
* * *
Đầu năm 1976, anh Phước nhận công tác khác. Trường Đoàn dời về Bà Chiểu, tinh gọn lại biên chế vì các lớp học ít dần, vả lại tổ chức cũng đã có thời gian sàng lọc người. Một cựu sinh viên Quốc Gia Hành Chánh lại có người anh tử trận, sao có thể được làm việc ở một nơi chuyên đào tạo người cộng sản trẻ? Ban giám hiệu nói không đủ biên chế để nhận Tiềm rồi cấp giấy giới thiệu anh về địa phương công tác. Với lý lịch đó, Tiềm tiếp tục không được hoan nghênh ở phường đoàn. Họ chỉ sử dụng khả năng đàn hát của Tiềm trong các buổi sinh hoạt thanh niên, việc mà Thương cực lực phản đối không muốn Tiềm làm.
Mẹ Tiềm héo hắt dần rồi bị sưng phổi sau một cơn cảm lạnh. Thuốc men thiếu thốn và không còn ý chí chống lại bệnh tật, bà chết trên tay Tiềm khi chưa đến ngày giỗ đầu của anh Cao. Phút cuối, hai tay mẹ nắm tay Tiềm thật chặt, mắt chăm chăm nhìn anh, ứa lệ. Tiềm ngơ ngác nhìn xuống đôi tay gầy guộc của mẹ, không hiểu nổi tại sao đôi tay nhỏ xíu này có thể một mình buôn gánh bán bưng nuôi hai anh em Tiềm ăn học suốt bao nhiêu năm? Đôi tay trơn, không một món nữ trang, hằn những đường gân xanh. Đến tận giây phút này, Tiềm chưa từng thấy mẹ có được một ngày an nhàn, hạnh phúc. Thấy môi mẹ mấp máy, Tiềm cúi xuống áp sát tai, chỉ nghe được ba tiếng cuối cùng: “Tội nghiệp con!”. Tiềm bật khóc.
Thương và Phong lại có mặt bên bạn suốt đám tang. Thương ra phường xin khai tử để lấy giấy giới thiệu đi mua vải xô về may áo tang, còn Phong chạy đến chùa nơi mẹ Tiềm là Phật tử để lo đất chôn cất. Đám tang diễn ra trong cô quạnh, chỉ vài người hàng xóm đến tiễn. Tiềm bưng ảnh mẹ đi trước quan tài, mặt đờ đẫn vô hồn. Bốc nắm đất cuối cùng ném xuống chia tay mẹ, Tiềm chợt thấy trời đất quay cuồng, ngã chúi xuống huyệt. Đứng sát bên Tiềm, Thương hốt hoảng nhảy theo, ôm bạn và khóc.
Trong khi đó, cuộc sống của Phong bất ngờ gặp ngã rẽ thuận lợi. Ngày Tết, một nhóm học trò cũ của ba Phong, sau một buổi họp mặt đã kéo nhau đến thăm thầy. Trong số này có Hai, đã tham gia phong trào sinh viên đấu tranh, hiện đang làm trong ban biên tập tờ bản tin Vì Dân. Khi biết Phong từng học báo chí và hiện không có việc làm, anh Hai nói Phong cứ thử về làm việc với anh. Tờ bản tin của giới trẻ ở một thành phố lớn sẽ không dừng lại ở mức mỗi tuần xuất bản một kỳ vài nghìn bản in. Vì Dân đang muốn phát triển mạnh hơn, cần tuyển thêm phóng viên. Dù Phong mới đang học năm thứ hai nhưng hãy cứ thử. Theo anh Hai, nghề báo đòi hỏi năng khiếu và lòng yêu nghề hơn bằng cấp. Hồi ở chiến khu, anh làm công tác tuyên huấn và có được cử đi học một khóa báo chí trong sáu tháng, “Vậy là đủ xài”. Theo anh, Phong cứ vào thử việc một thời gian.
Phong hỏi ý ba. Ba trầm ngâm một chút rồi nói:
– Đây là công việc con chọn học, được làm thì quá tốt. Làm việc với chữ nghĩa, ba thấy không lời dặn nào hay hơn hai câu của cụ Đồ Chiểu: “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm. Đấm mấy thằng gian bút chẳng tà”. Hãy viết vì cái tốt và đả phá cái xấu. Người dân thời nào cũng thấp cổ bé miệng. Quyền lực của nhà báo không nhỏ, hãy tâm niệm làm báo là để giúp người chứ không phải để mưu cầu lợi danh. Có điều ba hơi lo là việc làm báo trong chế độ này chắc khác nhiều so với trước đây. Con nên vừa làm vừa học hỏi, thấy không phù hợp thì cứ nghỉ chứ đừng gắng gượng.
Ngày đầu tiên, anh Hai giao Phong đi viết bài về phong trào thi đua sản xuất ở một nhà máy dệt. Hướng dẫn duy nhất: hãy đến tìm hiểu ở Đoàn thanh niên của nhà máy. Chưa từng vào bất cứ nhà máy nào, cầm tờ giấy giới thiệu trong tay, Phong hồi hộp lên đường. Hóa ra công việc tương đối dễ dàng. Anh được một cán bộ Đoàn ở nhà máy tiếp đón, cung cấp thông tin và đưa xuống phân xưởng gặp vài công nhân điển hình. Đêm đó Phong thức trắng vật lộn với chục trang ghi chép và hàng xấp báo cáo, để viết xong bài báo đầu tiên của đời mình: Chạy đua trong mùa Xuân. Anh Hai đọc, hài lòng: “Tốt lắm! Bài viết cho thấy rõ không khí thi đua sôi nổi ở nhà máy với vai trò tích cực của từng công nhân. Nhưng em viết dài quá...”. Anh cúi xuống, nhẩm tính: “Hai ngàn ba trăm chữ, trong khi bài viết này chỉ được dành nửa trang báo, tức một nghìn hai trăm chữ cộng với ba tấm ảnh chân dung của ba công nhân tiêu biểu. Em đem về tự cắt bớt giùm anh đi!”. Thấy Phong ngồi thừ người trước mệnh lệnh tự cắt bớt gần phân nửa số chữ đã dày công viết, anh Hai cười: “Đừng tiếc! Bài học đầu tiên: ngắn gọn là tiêu chuẩn hàng đầu của báo chí, nhưng phải súc tích, đầy đủ thông tin”. Phong bản khoăn: “Còn ba tấm ảnh thì sao anh?”. “Chiểu nay phóng viên ảnh sẽ đi chụp. Nếu em biết chụp ảnh thì đỡ mất công hơn, nhưng thôi, cứ từ từ học sau”. Phong dợm bước đi ra thì anh Hai lại gọi giật: “Anh thấy em không ký tên. Hãy chọn cho mình một bút danh. Nên suy nghĩ kỹ vì nó sẽ có ảnh hưởng đến sự nghiệp của em và theo em đến hết đời”.
Phong ngồi thật lâu trước trang giấy trắng, viết ra hàng chục cái tên nhưng mãi vẫn không vừa ý. Một gương mặt cứ lởn vởn hiện ra trước mắt Phong, với đôi mắt tinh anh, chiếc mũi xinh xắn và đôi môi mọng đỏ cong lên ở hai khoé. Gương mặt thông minh, hồn nhiên và dễ thương. Của Thương chứ còn ai khác?
Cuối cùng, Phong dừng lại thật lâu trước cái tên Phong Ái. Liệu có ai, nhất là Thương, hiểu được “Ái” có nghĩa là “Thương”? Có thể nào qua bút danh này Thương sẽ hiểu cho điều sâu kín trong Phong? Từ lâu, Phong biết mình đã yêu Thương. Chỉ cần một ngày không gặp đã thấy nhớ, nhớ không chịu nổi. Đêm nằm cứ trằn trọc nhớ những hình ảnh và câu nói của Thương trong ngày, ngay cả mùi dầu thơm nhẹ mát Thương thường dùng cũng theo Phong vào giấc ngủ. Buổi sáng vừa thức dậy lại muốn được gặp ngay. Một cái nhăn mặt nhíu mày của Thương đủ làm Phong lo âu, một tiếng cười của Thương đủ làm Phong ấm áp... Phong Ái hay Ái Phong? Hay nhất là Thương Phong, nhưng lộ liễu quá!
Anh Hai liếc qua, hỏi ngay:
– Có con bồ tên Ái phải không?
Phong giật mình:
– Đâu có anh Hai.
– Đừng qua mặt anh! - anh Hai cười - Một tỷ lệ đáng kể bút danh trên đời có yếu tố của tình yêu. Điều đó tốt thôi, có gì phải sợ? Nhiều người làm việc rất tốt, khi có tình yêu là động lực.
Bài thứ hai Phong được giao, viết về những thay đổi lột xác ở một phường khu Ngã ba Chú Ía Gò Vấp, nơi ngày xưa lừng lẫy tệ nạn đĩ điếm. Nhờ chính quyền cách mạng xử lý rất mạnh tay, như bắt người đi chơi gái đeo tấm bảng “Tôi đi mua dâm” to đùng trước ngực đi vòng vòng khắp các con phố, đưa các chủ chứa và gái điếm đi lao động ở các trường “phục hồi nhân phẩm”..., các tệ nạn lưu niên nhanh chóng bị xóa. Phong xin được một tấm ảnh chụp người đeo bảng, mừng húm đem về. Anh Hai gọi Phong lên trả tấm ảnh, vừa cười vừa lấy bút gạch bỏ vụ đeo bảng trong bài: “Đăng như vầy thấy chính quyền mình thô bạo quá! Mua dâm là một nhu cầu có thật, đã có hàng nghìn năm, trên khắp thế giới, có cầu tức có cung... Nói thật với em, một số bạn bè anh trước khi vào chiến khu cũng có ghé Ngã ba Chú Ía, vì biết những ngày sắp tới sẽ không có “vụ đó”, trong khi cái chết luôn cận kề. Em cứ ghi là sự thay đổi đến từ nhiều biện pháp giáo dục, thuyết phục, chỉ cưỡng chế khi không chấp hành. Cái chính là mô hình cải tạo một phường tệ nạn như thế nào, đưa người dân vào các ngành nghề lao động chân chính ra sao, hội phụ nữ, đoàn thanh niên làm gì...” Phong cãi: “Em thấy bài học chính ở đây là biện pháp cứng rắn. Với những người đó, không thể giáo dục thuyết phục được”. Anh Hai nhướng mắt: “Em đồng tình với các giải pháp thô bạo, xúc phạm nhân phẩm?” Phong cứng cỏi: “Vâng, trong trường hợp này”. Anh Hai nhìn Phong một lúc rồi ôn tồn: “Đúng vậy, và nếu cần, sẽ cứng rắn hơn nữa. Đó là sự chuyên chính của giai cấp vô sản, đã làm là sẽ làm cho bằng được, bằng mọi biện pháp. Nhưng không cần thiết đưa những điều đó lên mặt báo. Bài học về quản lý, cải tạo, tự các phường sẽ có báo cáo điển hình, học tập lẫn nhau. Chúng ta là báo chí xã hội chủ nghĩa. Chúng ta không đưa lên mặt báo mọi thông tin về mọi vấn đề. Chúng ta chỉ đưa những gì nên đưa, có lợi cho sự nghiệp chung. Những biện pháp thô bạo với người dân, dù có mục đích tốt, vẫn rất dễ bị địch xuyên tạc...”.
Đó là bài học đầu tiên về báo chí cách mạng, khác hẳn những bài học nhập môn về nghề báo trong hai năm đầu đại học của Phong.
Bài báo thứ ba của Phong là về phong trào văn nghệ ở một trường đại học, vừa được giải cao nhất trong hội diễn giáo dục toàn thành. Phong đánh giá cao phong trào ca hát sôi nổi tại đây, nhưng nhận xét quá dư thừa ca khúc chiến đấu mà thiếu bài hát về tình bạn, tình thầy trò cùng các tình cảm trong sáng đầu đời của tuổi trẻ. Điều đó làm không khí văn nghệ học đường đầy chất gân guốc, thiếu nét trẻ trung, dễ thương cần có. Đến bài thứ tư viết về một nữ thương binh biệt động từng chiến đấu rất ác liệt hồi Mậu Thân, Phong cám cảnh trước hoàn cảnh sống quá vất vả hiện nay của chị: “Khi lao vào lửa đạn và sẵn sàng chấp nhận cái chết cho Tổ quốc, chị Hồng không hê nghĩ mình sẽ được phong Anh hùng. Chị bị thương nặng, mât một tay, bị tù nhiều năm ở Côn Đảo. Giờ đây trở về đời sống dân thường, chị vẫn không đòi hỏi gì. Nhưng đến nhà chị, trước cảnh sống quá túng bấn, thiếu thốn, ai lại không chạnh lòng về sự đền đáp của xã hội?...”.
Sau khi Vì Dân đăng cả bốn bài, anh Hai gọi Phong vào phòng, có một phụ nữ trẻ ngồi sẵn:
– Qua các bài viết của em, ban biên tập thấy có thể yên tâm nhận em vào làm việc, trước mắt là phóng viên tập sự. Xu hướng và năng khiếu của em rất phù hợp lãnh vực chính trị - xã hội. Bài viết có bố cục vững, cách diễn đạt rõ ràng, dễ hiểu, có chính kiến riêng, tạo sự đồng cảm cho người đọc... Đó là các ưu điểm. Nhược điểm của em là xu hướng cực đoan, quá khích, rất dễ dẫn đến chủ quan, tả khuynh. Điều này em nên tự lưu ý và khắc phục, qua thực tế công việc. Tạm thời em sẽ được phân về ban Chính trị - xã hội, trưởng ban là chị Minh đây.
Minh có đôi mắt to và sắc, có vẻ lớn hơn Phong vài tuổi. Khác với nhiều dân cách mạng lúc ấy, chị ăn mặc rất đẹp, bộ trang phục may cắt khéo làm tôn hẳn thân hình nở nang, cân đối. Chị mỉm cười bắt tay Phong, bàn tay mềm mại, mát rượi:
– Chào bạn. Tôi là Ngọc Minh, trước là sinh viên Văn khoa. Tay ngang về làm báo thôi, mình cùng giúp nhau nhé!
Ấn tượng đầu tiên về sếp Minh thật dễ chịu...
Phong gom nhuận bút bốn bài báo đầu tiên, mời Thương và Tiềm đi Wăn. Sau cải tạo công thương nghiệp, “Ông thầy” giữ lời, đóng cửa tiệm đi đâu mất. Họ ra quán bánh xèo ở Tân Định, sau khi gia nhập hợp tác xã ăn uống bỗng không còn ngon như trước, cung cách phục vụ cũng tệ hơn. Nhưng giờ đây biết tìm đâu ra một quán ăn như ý? Trong khi ăn, Thương bình luận:
– Có lẽ nên sửa “cửa hàng ăn uống” thành “cửa hàng ăn uổng” mới đúng hơn.
Tiềm nghiêm giọng:
– Đất nước ta còn nghèo, được ăn thế này là mừng rồi Thương ơi! Tập trung đi!
Ba cái bánh xèo được thanh toán gọn gàng. Phong gọi thêm ba cái nữa, rồi ngập ngừng hồi lâu mới hỏi hai bạn:
– Sao không nghe bồ nào nói gì về các bài báo của mình hết vậy? Liệu mình có thể trở thành một nhà báo hay không?
Thương cười phá lên, nhìn Tiềm:
– Biết ngay mà!
– Biết cái gì? - Phong trợn mắt.
– Thì hai đứa mình đã bàn, biết thế nào nhà báo lớn cũng hỏi thấy mấy bài báo thế nào... Bọn mình giả bộ lơ, y như rằng nhà báo lớn chịu hết nổi!
Phong tức tối:
– Mình rất cần nhận xét của hai bồ. Đọc xong phải có ý kiến giúp bạn chứ! Coi bạn có nên tiếp tục theo nghề báo hay không?
Thương vẫn vừa nhìn Phong vừa mỉm cười. Gương mặt sáng trưng, đôi mắt long lanh, đôi môi tươi tắn, trông Thương xinh đẹp, dịu dàng và thân thiết quá! Phong bỗng thấy người chếnh choáng, quên hết tất cả, nào là báo chí, nào là “ăn uổng”, cùng mọi thứ chuyện trên đời. Trước mặt Phong, chỉ còn mỗi mình Thương. Những âm thanh ồn ào chung quanh cũng như bị tắt ngang. Tai Phong chỉ còn nghe mỗi giọng nói êm ái của Thương:
– Bồ viết vậy là OK rồi. Nhưng mình có cảm giác thiêu thiếu thế nào. Hình như bồ viết chưa hết suy nghĩ của mình thì phải?
Phong nhìn sững Thương. Nàng quả là một người đọc tinh nhạy. Vài bình luận của Phong, mà anh Hai nói là “cực đoan”, đều bị cắt bỏ hoặc biên tập nhẹ đi. Anh nói: “Bị cắt bài nhiều khi đau như thiến. Nhưng như anh nói, không phải chuyện gì mình biết hoặc mình nghĩ đều có thể đưa lên báo. Nhà báo giỏi là người không bình luận nhiều. Hãy để các sự kiện, chi tiết trong bài làm người đọc tự cảm nhận điều mình muốn nói. Làm sao để khi đọc xong, họ sẽ tự bình luận như ý mình. Vậy mới siêu”.
Phong kể các bạn nghe những khó khăn đầu tiên mình gặp. Vẫn là Thương phán:
– Ở những nước nhỏ, lạc hậu hoặc độc tài, không có kiểu tự do báo chí như Phong học đâu. Thời ông Thiệu hay thời bây giờ cũng vậy thôi. Đừng có mơ!
Thấy Tiềm chỉ ngồi im, Phong quay qua:
– Mày... Nói gì đi chứ?
Giữa hai thằng con trai với nhau họ luôn xưng hô “mày, tao”.
– Tao chỉ thắc mắc về cái bút danh thôi - Tiềm cười mỉm - Tại sao lại là Phong Ái?
Phong liếc nhanh qua Thương. Mặt nàng vẫn tỉnh bơ:
– Mình đoán chắc bồ Phong mới quen em nào tên Ái?
Chẳng ai nghĩ Ái là Thương sao? Phong hơi thất vọng, nhưng lại thấy yên tâm trước điều bí mật chưa ai biết:
– Mình chẳng có gì bí mật với hai bồ đâu. Nhưng cho phép mình tạm thời chưa nói về chuyện đó. Một ngày gần đây thôi.
Đưa Thương về tận nhà, thấy Tiềm có vẻ buồn, Phong rủ:
– Mới tám giờ, về nhà không biết làm gì. Mình ghé đâu làm vài ly đi.
Họ tấp vào một quán nhậu trên lề đường. Phái nam ở tòa soạn Vì Dân hầu hết khoái nhậu, chiều nào cũng kéo nhau ra quán cóc. Phong được “kết nạp” ngay vào hội, trở thành “nhân tố mới” vì uống khá tốt, điều chính Phong không ngờ. Tửu lượng Tiềm cũng không vừa. Hơn nửa năm ở trường Đoàn, một trong những điều làm Tiềm ngạc nhiên là dân cách mạng uống rượu rất ghê, nhất là những người gốc miền Tây. Không thể không tham gia, từ người chưa quen nhậu, đô Tiềm lên nhanh. Nói như anh Phước thì Tiềm thuộc loại “biết nhậu từ trong bụng mẹ”.
Hai người dứt hai xị một cách nhẹ nhàng. Phong gọi hai xị nữa, cảm thán cụng ly với Tiềm:
– Mới năm ngoái tao đâu ngờ có ngày hai đứa ngồi nhậu rượu đế với nhau trên nắp cống này!
– Tao thì không bao giờ nghĩ chỉ trong một năm mất hết mẹ và anh, còn mỗi mình trên đời - Tiềm buồn bã nói sau khi uống cạn ly rượu.
Đến xị rượu thứ ba thì cả hai cùng ngà ngà say. Bỗng dưng Phong thấy muốn trút hết nỗi lòng với bạn:
– Tiềm ơi, bộ mày không biết bút danh của tao có nghĩa gì thật à?
Tiềm nhướng mắt, nhìn Phong chờ đợi. Phong quyết định nói luôn:
– “Ái” có nghĩa là “Thương”. Mày có tin tao đã yêu Thương không? Tao yêu Thương lắm, Tiềm ơi, nhưng sao tao vẫn không dám nói với Thương vậy Tiềm?
Tiềm đờ đẫn nhìn Phong hồi lâu.
– Mày nói gì đi chứ? Theo mày, tao có nên nói với Thương ngay lúc này? Liệu tao có thể hy vọng gì không? Mày có ý kiến gì giúp tao không? Tao đang rối trí quá! - Phong sốt ruột.
Tiềm cứ nhìn Phong, một lúc sau mới nói:
– Nói ra rồi thì nhẹ người, phải không? Theo tao, mọi chuyện sẽ tốt đẹp thôi. Thương đâu thân với ai ngoài hai đứa mình! Còn mày thì quá xứng đáng với Thương, nhất là khi giờ đây đă có một việc làm tốt. Nhưng tao nghĩ, đừng nên làm Thương bị đột ngột. Mày hãy phát ra nhiều tín hiệu hơn, chăm sóc Thương nhiều hơn, rồi đợi một dịp nào đó thân mật giữa riêng hai người hãy nói... Thấy khó quá viết thư cũng được...
Phong mừng rỡ chồm tới nắm tay Tiềm:
– Vậy là mày ủng hộ tao phải không? Tao mừng quá! Được mày giúp thì còn gì bằng!
Tay run run, Tiềm rót hai ly rượu mới, cụng với bạn:
– Yên tâm, tao sẽ giúp mày hết mình...
Hết ba xị mỗi người thì Phong say mèm. Nửa đêm, Tiềm kè bạn về đến tận nhà, rồi một mình lâng lâng dong xe qua các đường phố. Gió đêm mát lạnh thổi vào mặt Tiềm. Những nốt nhạc buồn của Cho lần cuối lại mơ hồ vang bên tai anh.
* * *
Thương vừa dắt xe ra khỏi cổng trường, đã thấy Phong chờ sẵn, hốt hoảng:
– Vịt Tiềm đi đâu mất rồi!
Cứ vài ngày, Tiềm lại ghé căn-tin báo uống cà phê với Phong. Suốt tuần qua không thấy, sáng nay Phong ghé nhà tìm Tiềm thì thấy nhà đóng cửa, khóa trái bên ngoài. Hỏi hàng xóm, họ cho biết Tiềm xách balô đi từ tuần trước, chưa thấy về. Dì út cũng đi đâu không biết mấy ngày nay.
Mặt Thương tái ngắt, giọng run rẩy:
– Tiềm đi đâu vậy trời?
Phong thừ người:
– Không lẽ Tiềm đi vượt biên mà không nói tụi mình tiếng nào?
❀ ❀ ❀
[1] Những ngày xưa ấy, bạn của tôi ơi. Ta đã nghĩ sẽ không bao giờ kết thúc. Ta sẽ hát mãi, nhảy mãi và rồi một ngày ta sẽ sống cuộc đời ta chọn. Ta sẽ đấu tranh và không bao giờ thất bại. Vì ta trẻ và chắc chắn sẽ sống theo cách của mình… - Lời ca khúc Those were the days của Gene Raskin do Mary Hopkins hát (ca khúc gốc của nhạc sĩ Nga Boris Fomin).
[2] Em từng là tình yêu chân thật của tôi (ca từ trong Scaborough fair của Simon & Garfunkel)
[3] Tiệc khiêu vũ ở tư gia
[4] Tiệc ăn lúc nửa đêm trong lễ Giáng sinh
[5] Cấp trung học cơ sở (cấp 2) hiện nay
