Nếu mình được sống lại từ đầu, sẽ không có cái hôn ấy?
Người ta có thể vừa yêu người này vừa yêu người khác được không? Chắc là không, vì đặc điểm đầu tiên của tình yêu, theo mình biết, là “yêu chỉ một người”, “ông thầy” có hai vợ và nói thương đồng đều cả hai, có đúng không?
Anh Ba từng kết tội người đang làm việc ở báo này mà viết bài cho báo khác là “ngoại tình”. Anh mà biết chuyện mình lộn xộn chắc đã xử mình từ lâu. Nhưng mình có tội không, khi tình mình dành cho Thương chỉ là đơn phương? Có thể nào người ta cứ mãi chung thủy với một mối tình như vậy?
Dù sao mình vẫn cứ nghĩ tới Thương cho đến tận bây giờ. Thật lạ lùng. Đó là mối tình đầu của mình mà. Sau chuyến đi thăm Thương, mình tin Tiềm cũng yêu Thương. Nhưng Thương thì sao? Nếu không yêu mình thì hãy yêu Tiềm đi Thương ơi, mình không buồn đâu...
(hồi ức của Phong)
Ở đâu không biết chứ ở Việt Nam, cái gì chưa có tiền lệ thường hiếm ai dám giải quyết. Dường như cái đáng sợ nhất trên đời ở đất nước này, chính là trách nhiệm. Nhưng đúng như anh Ba nói, luật lệ là do con người làm ra. Sau nhiều ngày kiên trì vận động, thuyết phục, được sự ủng hộ của hai sếp lớn nhất thành phố, từ đó có “bùa” đi gõ rất nhiều cánh cửa từ thành phố ra trung ương, Vì Dân đã được tăng kỳ, lên hai số báo một tuần. Coi như làm thể nghiệm, với điều kiện định biên không thay đổi!
Có nghĩa nhà nước vẫn chỉ trả lương cho số biên chế định mức của một tuần báo cấp ngành địa phương. Giấy in báo và các chi phí khác cũng vậy. Mọi nhu cầu phát sinh khi tăng kỳ, Vì Dân phải tự đảm trách. Không lo được thì... nghỉ, về vị trí cũ.
Đó chính là một cuộc cách mạng trong làng báo sau 1975. Cũng là một thử thách lớn. Vì giấy và mọi thứ ở thị trường tự do đều đắt hơn hàng quốc doanh. Tốn kém lớn nhất là giấy và công in, chứ người thì Ba và ban biên tập chủ trương chỉ tăng khi bắt buộc. Cả tòa soạn đồng lòng làm việc gấp đôi, tìm mọi cách làm nội dung báo hấp dẫn hơn. Minh “săn đầu người” được Hiển, một họa sĩ rất giỏi thiết kế từng vẽ truyện tranh và làm cho công ty quảng cáo nước ngoài ở Sài Gòn trước đây, có nhiệm vụ thay đổi hẳn hình thức tờ báo. Lần đầu tiên có một tờ báo biết chìu chuộng bạn đọc, hình thức sáng sủa và nội dung đa dạng khác hẳn những tờ báo quốc doanh. Công chúng quay sang chọn đọc Vì Dân, tirage[1] báo tăng đều, từ mười nghìn lên mười sáu, mười bảy rồi hai mươi lăm nghìn một kỳ, làm anh em càng hào hứng.
Anh Tư, người vừa được anh Ba xin về làm phó tổng biên tập phụ trách kinh doanh - trị sự, là một người ốm yếu, bệnh tật trầm kha, hậu quả nhiều năm thiếu thốn thuốc men ở chiến khu. Cả người anh chỉ có đôi mắt là có sức sống. Không ai ngờ con người này còn sáng suốt, mạnh mẽ, táo bạo hơn cả Ba. Trước khi về báo, ở văn phòng Thành đoàn, anh đã nổi tiếng với việc phản đối quyết định bắt thanh niên đào tung lề đường thành phố lên để trồng khoai. Phản đối của anh vô hiệu, nhưng chỉ vài tháng sau thực tế đã chứng minh anh đúng. Tư còn đề nghị bãi bỏ việc các cơ quan Thành đoàn phải luân phiên cử người đi lao động sản xuất ở các vùng đất chiến khu xưa, mất sức vô ích. Theo anh, những quyết định đó đều từ “cái nhìn thiển cận của nông dân, cần phải thay đổi khi ra làm chủ thành phố”.
Vài ngày sau khi nhận nhiệm vụ, tính toán xong, Tư khẳng định hoàn toàn có thể lấy báo nuôi báo. Chỉ cần tirage lên hai mươi nghìn, tờ báo bắt đầu có lời, càng bán nhiều càng lời nhiều.
Từng sát cánh bên nhau trong phong trào đấu tranh, sự hợp lực của Ba và Tư tạo nên một khả năng lãnh đạo nhạy bén, linh hoạt, luôn biết đâu là điểm cần tập trung hết sức cho từng lúc. Ban biên tập Vì Dân quyết định mở chiến dịch mới: “Phát hành - phát hành - phát hành”. Tổ phát hành ba người được nâng lên thành phòng, tăng gấp đôi nhân viên, do Tư trực tiếp chỉ đạo. Mời một số nhạc sĩ, ca sĩ phong trào cùng tham gia. Họ xuống đường, đi đến từng phường đoàn, nhà máy, xí nghiệp, trường học... để giới thiệu báo, bán báo, biểu diễn văn nghệ... như một gánh Sơn Đông mãi võ. Cũng là bạn bè với Ba và Tư, đích thân bí thư Thành đoàn theo “gánh hát” ra chợ Sài Gòn, cầm loa rao bán báo. Sự say mê, quyết liệt tăng tirage đã làm bùng sáng kiến. Kết hợp với Thành đoàn, Vì Dân phát động các cuộc thi sáng tác văn-thơ-nhạc, làm tờ báo nhẹ nhàng, dễ đọc hơn. Lại mở cuộc thăm dò có thưởng lấy ý kiến bạn đọc góp cho từng trang, từng mục, bỏ gì, thêm gì... Lập tổ bạn đọc thân thiết chọn lọc từ các địa phương, cơ quan, xí nghiệp, trường học..., hàng tuần họp điểm báo, phản biện, đề xuất. Mỗi lần bạn đọc mở tờ báo mới ra, đều thấy có chút gì cải tiến. Cứ thế, sau nửa năm, Vì Dân nhẹ nhàng vượt qua con số ba chục nghìn bản in mỗi kỳ. Ban biên tâp họp toàn cơ quan, thông báo bắt đầu chuẩn bị cơ sở để xin tăng lên ba kỳ một tuần!
Đó cũng là lúc đời sống kinh tế chung đang rất khó khăn. Có tiền chưa chắc mua được giấy. Tư quyết định thành lập dội khai thác lồ ô ở rừng, đem về các nhà máy giấy đổi thành phẩm. Sau vài tháng, Tư hợp tác với một tư nhân có nghề, lập nhà máy xeo, tự túc một phân về giấy.
Bù đầu lo chiến lược và tổ chức, Ba chuyển Minh qua thay mình phụ trách ban công tác bạn dọc, nay đã là một ban quan trọng của tờ báo. Năm, đồng hương Quảng Nam và là bạn trong chiến khu của Ba, đang làm bên đài phát thanh, được rút về làm phó tổng biên tập thứ 2 phụ trách mảng chính trị - kinh tế - xã hội. Năm hô thêm khẩu hiệu: “Cộng tác viên - cộng tác viên - cộng tác viên”, triệt để sử dụng chất xám của xã hội. Quan niệm của Năm: Phóng viên không phải ba đầu sáu tay, không thể am tường chuyên môn bằng người đang hoạt động trong ngành. Vì Dân mở rộng vòng tay mời gọi các cây bút ngoài báo, những nhà trí thức, học giả, chuyên viên mọi lãnh vực..., chỉ cần tên tuổi và uy tín đã đủ sức thu hút bạn đọc, cùng tham gia viết báo. Mỗi phóng viên phải nộp một bảng danh sách cộng tác viên trong lãnh vực mình phụ trách, ưu tiên mời cộng tác viên viết hơn là mình tự viết, công tổ chức bài cộng tác viên cũng được tính nhuận bút. Đó cũng là lần đầu tiên trong làng báo, một tờ báo chấp nhận trả lương thường xuyên cho cộng tác viên, dù cả tháng không viết bài nào. Hiệu quả của chiến lược này thấy ngay tức thì. Uy tín của Vì Dân tăng thêm trong người đọc.
Tiếp xúc với Năm, rất dễ có cảm giác đấy là một người cực đoan, làm việc gì cũng muốn đẩy tới cùng. Mà dường như rất nhiều người miền Trung đều như vậy. Hay tranh cãi để ra chân lý, khí chất ấy khiến họ như được sinh ra để làm báo. Làng báo thành phố đầy những ông Quảng Nam, Quảng Ngãi có lẽ vì vậy.
Phong được giữ lại ban của Năm. Thêm một người thầy cho Phong, dù người thầy này có nhiều ý tưởng khác hẳn thầy Hai. Trong một cuộc nói chuyện riêng, khi nghe Phong nhắc lại ý của Hai, “làm báo là làm chính trị” Năm nhấn thêm:
– Đúng, nhưng theo nghĩa rộng hơn. Không có chính trị nào trên nhân dân. Dân muốn gì? Đó chính là điều nhà chính trị phải biết và có nhiệm vụ đáp ứng. Nhà báo chính là chiếc cầu giữa nhân dân - người đọc và chính quyền. Coi báo như một công cụ không có nghĩa bắt báo là chiếc loa, là tay sai. Mà là một công cụ để hiểu ý dân, từ đó lo cho dân tốt hơn. Nhà báo phải chấp nhận dấn thân vì người đọc, có nghĩa là vì nhân dân, để hàng ngày qua tờ báo của mình đặt cho được những yêu cầu nóng hổi của người dân lên bàn các vị cầm quyền.
Năm cũng là người quyết liệt chống tham nhũng, tiêu cực trên mặt báo: “Bao nhiêu nhà cách mạng, bao nhiêu người dân - trong đó có nhiều người trong đội ngũ làm báo này - đã hy sinh cả thời tuổi trẻ, sẵn sàng chấp nhận cái chết, tù đày, để giành lấy cái gì? Chẳng lẽ để giành lấy một đất nước màu mỡ cho bọn tham quan ô lại? Lý tưởng của chúng ta ở đâu?...”. Những bài báo chống tiêu cực mạnh mẽ bắt đầu xuất hiện, từ bến xe miền Tây đến công ty xuất nhập khẩu Hùng Cường, từ các vụ hối lộ, rút ruột trong xây dựng cơ bản đến tiêu cực của cảnh sát giao thông... Mới chín giờ sáng, Vì Dân đã hết sạch trên các sạp báo.
* * *
“Vì Dân ơi, tôi buồn quá!...”
Câu mở đầu lá thư của một bạn đọc Minh đưa Phong xem, cuốn hút Phong ngay tức thì. Người viết là Trí, một học sinh vừa thi đậu vào đại học với số điểm cao nhưng bị từ chối cho nhập học vì có cha là sĩ quan chế độ cũ. Bị đề nghị chuyển qua học cao đẳng ở một ngành khác, Trí đau khổ và uất ức gửi thư về Vì Dân, hỏi em có tội gì?
Đó là một tình trạng vô lý ở miền Nam, vẫn tiếp tục xảy ra dù đất nước đã thống nhất mấy năm. Nghĩ đến tình cảnh Thương và vài bạn bè khác, Phong gõ cửa phòng Năm, đề nghị nhân lá thư này sẽ làm lớn chuyện, tạo hẳn một diễn đàn cho rộng rãi bạn đọc tham dự. Năm ủng hộ Phong và thuyết phục được ban biên tập chấp nhận vào cuộc.
Bài báo mở đầu do Phong viết, từ bức thư dẫn đến cuộc trò chuyện với Trí, bên cạnh nêu luôn ý kiến của các thầy cô Trí tiếc cho đứa học trò giỏi và có chí. Phong kết luận phải chăng đã đến lúc nên xóa dần sự phân biệt đối xử với thanh niên qua lý lịch? Gõ trúng vấn đề đang là nỗi bức xúc của hàng vạn người, bài báo tạo nên một sự rúng động chưa từng thấy trong bạn đọc. Hàng nghìn lá thư tới tấp gửi về tòa soạn, đồng tình với cách đặt vấn đề của Vì Dân. Sếp 1 thành phố, người đọc báo rất kỹ gọi Phong lên gặp và nêu ý kiến của ông: “Không ai được chọn cửa để sinh ra”. Một ý kiến rất cởi mở sau này còn được người dân miền Nam nhắc lại nhiêu lần, dù không thay đổi được mấy tư duy của những người làm công tác tổ chức. Nhờ sự can thiệp của ông, Trí được cho đi học đúng trường đã thi.
Lúc Phong về nhận việc, ở Vì Dân đã có sẵn một nhà văn và một nhà thơ, đều có tham gia phong trào đấu tranh. Lý Tứ từng có vài truyện ngắn được truyền tụng thời báo chí sinh viên tranh đấu, còn Trương Tam nổi tiếng “xuất khẩu thành thơ”, làm thơ cực nhanh, phong cách hào sảng. Họ viết báo bay bướm và thường chê bai bài viết của người khác là “khô như ngói”. Cách sống của họ cũng khác người, thoải mái và phóng túng, luôn than phiền cơ quan không biết dùng người, trả lương và nhuận bút bình đẳng kiểu cào bằng, giỏi dở như nhau không kích thích khả năng sáng tạo. Anh Hai có vẻ kính nể họ, nhưng từ khi anh Ba và anh Năm về thì mọi chuyện thay đổi. Năm liên tục gác bài của Tam và Tứ hoặc cắt nát bét, có khi một bài nghìn chữ chỉ còn là cái tin hai trăm chữ!
Ba mở cuộc họp toàn phóng viên, rút kinh nghiệm thành công từ bài báo của Phong: “Một bài báo hay là do tính vấn đề thời sự của nó, đáp ứng sự quan tâm của người đọc, chứ không phải do viết văn hoa bóng bẩy”. Kết hợp trả lời luôn câu hỏi của Lý Tứ về việc tại sao ban biên tập trong tuần qua hai lần gác bài của anh, Ba nói thẳng: “Tôi cần đọc báo, cần thông tin, bình luận, chứ không phải đọc truyện đọc thơ qua bài báo. Các nhà văn nhà thơ cứ thoải mái viết văn làm thơ sau khi hoàn thành công việc của nhà báo. Còn khi viết báo phải tuân thủ chuẩn mực báo chí: chính xác, đầy đủ, dễ hiểu. Miễn tả tình tả cảnh, văn chương bay bổng tràng giang đại hải nhưng chẳng có chút thông tin”. Ba gọi đó là bệnh “văn nghệ hóa báo chí”, đang có hiện tượng lây lan trong phóng viên, và khẳng định Vì Dân từ nay khai tử xu hướng đó. Thông tin từ bạn đọc và cộng tác viên ngày càng nhiều, tám trang báo không đủ tải, các bài báo từ nay phải ngắn gọn hơn để thâm canh mặt báo. Trương Tam và Lý Tứ tranh luận quyết liệt, đề nghị phải nâng cao trình độ người đọc bằng những bài báo có tính “văn cao”, ngầm miệt thị Ba và Năm là những nông dân “văn lùn” không biết thưởng thức văn chương chữ nghĩa.
Cuộc họp đang sôi nổi chợt cô văn thư bước vào, đưa Ba mảnh giấy nhỏ làm anh thất sắc:
“Cấp trên đề nghị thu hồi ngay các số báo hôm nay đang còn trên sạp!”
Cuối tháng 7, lần đầu tiên một phi hành gia Việt Nam được theo tàu không gian Liên Xô bay vào vũ trụ. Khi anh về lại trái đất an toàn, cả nước tự hào đón tiếp. Trang nhất số báo chào mừng ngày Quốc khánh năm ấy, phía trên là hình chân dung anh trong bộ đồ phi hành gia đang giơ tay chào với cái nền phía sau là con tàu không gian đang bay, phía dưới là cảnh người cày thay trâu của thời trước Cách mạng tháng Tám. Đó là ý của Năm khi tòa soạn họp bàn làm số báo này, muốn cho thấy từ một nước lạc hậu đói nghèo nay Việt Nam đã cất cánh bay lên.
Ý ấy đã bị thầy dùi nào đó bình luận Vì Dân muốn nói khi phi hành gia bay lên trời nhìn xuống thấy dân Việt Nam đang quá khốn khổ! Những sếp tuyên huấn luôn canh cửa rất chặt và nhìn đâu cũng thấy nguy hiểm đã ra quyết định thu hồi báo. Lẽ dĩ nhiên tiếp theo là vài cuộc họp phê bình rát mặt. Ban biên tập nói rõ ý định tốt của mình, nhưng vẫn bị phê phán là quá chủ quan, cách thể hiện thô vụng. “Đừng bao giờ tạo điều kiện cho địch xuyên tạc!” là bài học mới mà anh em Vì Dân ấm ức tiếp thu, bởi khi đã muốn xuyên tạc thì cách gì lại không nói được? Địch xuyên tạc đâu chưa thấy, đã thấy “quân ta tự dập quân mình”! Phong ngồi kế bên Minh, được cô chuyền qua một tờ giấy nhỏ: “Nếu mấy sếp biết được vụ đồng chí X” chắc chết quá!”. Phong khẽ mỉm cười. Lần đó báo in xong mẻ đầu, nhằm ca Minh trực nhà in. Làm việc cả ngày cho đến tận một giờ sáng, đầu óc mụ mẫm là chuyện bình thường. Nhiều khi phát hiện lỗi ở một cái tin nhỏ xíu nhưng lại không nhìn thấy sai sót ở cái tít bài to đùng. Lỗi nằm ngay trên một cái tựa bài ở trang 1 vậy mà Minh vẫn ký duyệt cho qua, may sao hôm đó Phong đi theo, đọc lại tờ báo mới in và phát hiện. Anh thợ xếp chữ bốc nhầm chữ i thành chữ o trong từ đồng chí, không hiểu sao thầy cò[2] rồi Minh rồi mấy anh thợ máy đều không thấy.
Đó là một trong những kỷ niệm nhớ đời giữa hai người.
Giờ đây đã khác ban nhưng Minh và Phong càng thân thiết hơn vì mối quan hệ sếp - lính không còn, giữa họ là một tình bạn là lạ trong mắt đồng nghiệp. Thỉnh thoảng họ lại rủ nhau đi uống cà phê, nghe nhạc, xem kịch... Và trong một lần đi xem kịch ấy, Phong phát hiện bí mật của Minh. Chuẩn bị vào xuất diễn, đang quay qua nói chuyện với Minh, Phong chợt thấy cô sững người, mặt tái mét, mắt nhìn chăm chăm về phía trước. Nhìn theo ánh mắt Minh, Phong thấy có hai người khách đang len vào một hàng ghế phía trước. Người khách nam khoang ba mươi, cao ráo đẹp trai. Cô gái đi sau bíu chặt tay anh cũng rất xinh đẹp, trẻ măng, ăn mặc sang trọng. Một cặp rất đẹp.
Từ giây phút ấy Minh chết lặng, không nói gì nữa. Sắp hết vở, cô đứng dậy nói thôi về đi, làm Phong ngơ ngác đi theo. Gió đêm thổi mái tóc Minh bay bay. Gương mặt cô lạnh câm khi phóng xe vùn vụt trên dường, làm Phong rượt theo muốn hụt hơi.
Hôm sau, Minh chủ động rủ Phong đi uống cà phê, xin lỗi anh về thái độ hôm qua:
– Hai năm rồi, nhưng sao mình vẫn không chịu đựng được...
Đó là Huy, người yêu thời phong trào đấu tranh của Minh. Là đàn anh năm cuối ở đại học, Huy cũng chính là người vận động đưa Minh vào tổ chức. Có nhiều lý do đưa người ta đến với cách mạng, trong đó có lý do tình yêu. Minh đã yêu Huy từ trước khi yêu lý tưởng. Đó là chuyện bình thường. Và cũng quá bình thường là chuyện sau ngày 30-4, trong ánh hào quang của người chiến thắng, Huy nhanh chóng bỏ rơi Minh để cặp với một cô gái con nhà “tư sản dân tộc”, giàu sụ.
Nước mắt Minh ràn rụa chảy. Không hiểu sao Phong lại giang tay quàng lấy vai Minh, kéo cô lại sát bên mình. Không kềm chế được nữa, Minh bật khóc nức nở làm ngực áo Phong ướt đẫm. Phong cuống quýt vỗ về Minh rồi lại không hiểu vì sao, anh nâng cằm Minh lên cúi xuống hôn lên đôi môi mằn mặn của cô. Lạ lùng thay đôi môi ấy áp chặt ngay vào môi Phong, nồng nàn, mãnh liệt. Không còn mọi âm thanh. Không còn bất cứ thứ gì trên đời ngoài hai người...
Quy luật duy nhứt của tình yêu là... không có quy luật. Không ai có thể nói trước điều gì về tình yêu. Nó muốn đến là đến, vậy thôi.
* * *
Mùng ba Tết, Phong đang ngồi trực cơ quan thì thấy một ông già khoảng trên sáu mươi nét mặt quen quen mặc bộ bà ba nâu đội nón nỉ từ ngoài bước vào, phong thái ung dung, tự nhiên. Đi sau lưng ông là một ông già khác, mặc áo bốn túi, cầm theo cái giỏ đệm. Phong đứng lên, chưa kịp chào thì ông già đi trước đã cất giọng rổn rang:
– Thằng Ba thằng Tư có đây không?
– Dạ thưa bác, hôm nay cơ quan còn nghỉ Tết...
– Gọi điện về nhà kêu tụi nó tới đây gấp, nói có chú Tám cần gặp!
Giọng nói và danh xưng của ông làm Phong nhận ra ông chính là sếp 2 thành phố, tư dinh gần tòa soạn Vì Dân, đi bộ chút là tới. Anh liền gọi điện và chỉ mươi phút sau, anh Ba anh Tư anh Năm và cả Minh cùng đủ mặt, tất cả đều hớt hải không biết có chuyện gì cấp bách như vậy. Ai dè sếp 2 chỉ cười, hạ giọng:
– Tụi bây cho người đi mua thịt chó về đây ăn chơi. Tao thèm quá mà bị bác sĩ cấm. Tụi bác sĩ nhìn đâu cũng thấy độc hại, mất vệ sinh. Thịt chó tao ăn cả đời có bị gì đâu! Bác sĩ cấm làm mấy đứa văn phòng không cho tao ăn.
Trong khi chờ thịt chó về, ông già đi theo - chính là cận vệ ruột của sếp từ trong chiến khu - móc trong giỏ ra một chai rượu thuốc và... một bộ bài:
– Cậu nào biết chơi “tiến lên” thì làm vài ván với chú Tám và chú.
Có mình anh Ba biết chơi nên Phong được huy động vào sòng. Sếp 2 và ông út chơi rất giỏi, nhớ bài như thần. Anh Ba và Phong thua liên tục. Họ vừa đánh bài vừa nhậu thịt chó thật hào hứng, náo nhiệt. Sếp 2 cười ha hả mỗi khi chặt được con heo và chép miệng chậc chậc khi bị người khác tới trước. Phong cứ vừa chơi vừa ngạc nhiên liếc trộm ông. Ông y như một người dân thường, một người cha người chú trong nhà chứ không có biểu hiện nào của một nhân vật lẫy lừng vào sinh ra tử lãnh đạo cách mạng tài tình và đang đứng đầu thành phố.
Hết chai rượu đem theo, ông đẩy bộ bài ra:
– Thôi nghỉ, “đã” rồi! Thằng Ba hôm nọ nói gì? Định xin tăng thêm kỳ báo nữa à?
Ba mừng rỡ:
– Chú Tám duyệt cho tụi cháu rồi à? Như hôm nọ cháu thưa với chú và chú Chín, tụi cháu xin tăng thêm một kỳ báo cuối tuần, chủ yếu là thông tin giải trí, thể thao..., cho bạn đọc thư giãn.
– Tụi bây tấn công theo lối cuốn chiếu, từng bước lấn tới dứt điểm từng phần chứ gì?
Thấy sếp 2 đang vui, Năm nói:
– Dạ, bạn đọc có nhu cầu thông tin giải trí cao lắm chú. Đó cũng là nhu cầu lành mạnh, chính đáng.
Sếp 2 cười:
– Thì có ai nói gì đâu? Chú Chín bàn với chú rồi. Tụi bây làm gì mà được ông Chín thương quá vậy? Ổng còn đòi cho tụi bây đổi trụ sở khác rộng hơn chỗ này gấp mấy lần! Chà chà, bộ ổng không biết con cưng là con hư sao?
Cả ban biên tập Vì Dân nhìn nhau mừng rỡ. Vậy là sếp 1 đã duyệt luôn cái vụ trụ sở mà Minh mạnh dạn đề nghị với ông trong chuyến cùng đi thăm trường Thanh niên mới! Sếp 1 là vậy, chuyện gì ông cũng nhớ, cũng tìm cách giải quyết nếu thấy đúng. Ông không bỏ qua một số phận nào, một nguyện vọng nào, nếu biết. Một người chu đáo, hứa là làm, dù trăm công ngàn việc.
Sếp 2 chợt nghiêm giọng:
– Lãnh đạo thành phố rất thương và rất tin đội ngũ làm báo Vì Dân. Điều đó không cần nói chắc các cháu cũng biết. Các cháu hãy làm sao cho xứng đáng với lòng tin yêu đó. Mỗi người hãy tự rèn luyện để trở thành một chiến sĩ ưu tú trên mặt trận báo chí của Đảng. Bằng cây bút của mình, hãy chiến đấu vì giai cấp công nhân, vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Hạn chế tối đa những sai sót như trước đây và vừa qua...
Phong nhìn cảnh trò chuyện thân tình giữa sếp 2 và các sếp của Vì Dân, chợt nhận ra mối quan hệ công việc ở đây sao quá giống mối quan hệ gia đình, chú cháu. Và không chỉ với Vì Dân, sau mấy năm làm báo Phong đã thấy mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới ở mọi cơ quan đơn vị hầu như đều có tính chất gia đình, thủ trưởng nào cũng như người cha người chú người cô. Quan hệ công việc luôn từ cái nền “phải xin - được cho”. Quyền làm chủ tập thể được kêu gọi, nhưng liệu có ai dám tranh luận với các bậc gia trưởng của mình? Có được bậc gia trưởng tốt thì không nói gì, nhưng nếu không thì sao?
❀ ❀ ❀
[1] Số lượng báo phát hành.
[2] Từ chữ correcteur (người sửa lỗi)
