Mọi chuyện rồi cũng qua... Ai đó đã nói vậy nhưng có lẽ với mình, cơn ác mộng ấy sẽ không bao giờ qua được. Nó sẽ mãi mãi ở lại trong tâm trí mình, cái giây phút mình đã ngất đi nhưng vẫn cảm nhận được cơn đau nhói ập đến, vẫn ý thức được mình đang mất đi tẩt cả, hôm nay, trong cánh rừng này...
Những ngày ở đây thật buồn. Không một người nào mình gặp ở đây mà không từng trải qua những mất mát, buồn rầu, khổ nhục... Niềm an ủi duy nhất của họ, là đã sống sót đến đây. Tiếp tục sẽ là những tháng ngày chờ đợi để được đến một bến bờ nào đó. Nhưng trong ánh mắt mừng vui của từng người khi lần lượt rời trại, mình vẫn đọc thấy nỗi buồn tha hương đang và sẽ ngày càng trĩu nặng hơn trong ấy. và mình cũng chính là một trong số họ!
T ơi, P ơi, biết đến bao giờ?!
(nhật ký của Thương)
– Anh yêu Thương. Điều đó chắc Thương biết rồi. Anh yêu Thương ngay từ lần gặp đầu tiên, ngày Thương trình diện nhận việc. Kể từ đó không ngày nào anh không nghĩ đến Thương, không ngày nào anh không muốn gặp Thương. Sáng vừa thức dậy, tối trước khi ngủ, đều nhớ Thương. Đại khái là vậy. Nói thật với Thương là anh đã có vợ, một con, ngoài quê. Đó là một cuộc hôn nhân không tình yêu. Một đám cưới vội vã, do gia đình hai bên sắp đặt khi anh đang ở bộ đội, về phép vài ngày là cưới. Kiểu Cưới vừa xong là tôi đi như trong Màu tím hoa sim của Hữu Loan. Gặp Thương, anh mới hiểu thế nào là tình yêu...
Khác hẳn Phong, lời tỏ tình của Kiên rõ ràng, trơn tru, gương mặt anh cũng bình thường, không mấy xúc động, căng thẳng, chứng tỏ anh đã nghĩ nhiều và có thể đã tự nói với mình nhiều lần. Tỏ tình gì mà... “đại khái là vậy”! Giương lê xông tới kiểu bộ đội tiến chiếm mục tiêu? Thương nhìn thẳng vào mắt Kiên. Anh bình thản nhìn lại, ánh mắt trong sáng, chân thật.
Họ đang ngồi trong văn phòng trường cấp 2. Kiên từ huyện xuống và ngồi chờ Thương dạy xong để xin gặp riêng. Anh cầm theo một bó hồng nhung rực rỡ.
Thương không muốn Kiên nói thêm:
– Anh đã có gia đình rồi mà...
Kiên ngắt ngang lời Thương, đưa ra một tờ giấy:
– Đây là bản sao tờ đơn xin ly hôn mà anh đã nộp trong đợt đi phép vừa qua. Anh muốn mọi chuyện phải rõ ràng trước khi anh ngỏ lời với Thương. Anh muốn đến với Thương như một người tự do. Mọi chuyện sẽ được giải quyết nhanh thôi vì cô ấy cũng đồng ý.
Thương chỉ liếc qua tờ giấy. Thật sự nàng thấy không cần tìm hiểu thêm và tìm cách lảng tránh:
– Anh biết lý lịch của em mà... Anh và em không cùng... Ba em...
Kiên đưa tay ra:
– Đó là chuyện của quá khứ, của hoàn cảnh, em không có lỗi gì cả. Anh không tin việc cưới em sẽ có ảnh hưởng đến anh. Nhưng dù có thì cũng chẳng quan trọng... Anh không cần gì cả. Chỉ cần được sống bên em. Không làm trưởng phòng cũng không sao. Anh tự tin có thể nuôi được gia đình bằng đôi tay này.
Đến vậy thì Thương phải nói thật:
– Anh Kiên... Thật sự em rất quý anh, rất cảm ơn tình cảm anh dành cho em. Nhưng em không thể đón nhận tình cảm của anh được...
– Cứ từ từ... - Kiên lại ngắt lời Thương - Anh không yêu cầu Thương trả lời ngay đâu. Một tuần, một tháng, thậm chí một năm sau trả lời anh cũng được. Tình cảm của anh dành cho Thương không phải chuyện một sớm một chiều.
– Không, em phải nói ngay vì em nghĩ anh cũng là người thích sự rõ ràng. Em... Em đã có người yêu rồi! - Thương quyết định ngăn chặn ngay từ đầu câu chuyện này, dù phải nói dối. Nhưng nàng tự nhủ mình không nói dối Kiên. Trong lòng nàng vẫn chỉ có mỗi hình bóng của Tiềm, chưa lúc nào rời xa.
Kiên sững sờ nhìn Thương:
– Em... Em đã có người yêu... Anh ấy ở đâu? Sài Gòn?
– Dạ.
– Anh ấy làm gì?
– Anh ấy là giám đốc một nông trường, hiện đang đi học chính trị ngoài Hà Nội.
Kiên ngồi thừ người hồi lâu rồi thở dài:
– À, anh có nghe kể lúc trước có hai người bạn trai lên thăm em, chắc có anh ấy?
– Dạ.
– Anh không ngờ... Thấy em gắn bó với trường lớp như vậy... Thôi được, dù sao anh cũng đã nói được lòng mình với em. Hãy cho anh vẫn được là bạn em, có gì khó khăn cứ cho anh biết. Anh thật sự nghĩ em nên về huyện, nếu chưa phải niên khóa này thì niên khóa tới nhé.
Xe Kiên vừa chạy đi thì Dìn từ ngoài bước vào. Nhìn thấy bó hoa và vẻ mặt bồi hồi của Thương, anh không giấu được vẻ khó chịu:
– Ông Kiên vừa nói gì với cô?
Thương ngạc nhiên nhìn anh:
– Anh quan tâm làm gì? Không có gì quan trọng...
Dìn gắt gỏng:
– Ông ấy ngỏ lời à? Tôi kiểm tra rồi, chính xác ông ấy đã có vợ con ngoài Thanh Hóa. Định quan hệ bất chính à?
Thấy Dìn quá căng thẳng, Thương nói luôn:
– Anh Kiên đã nộp đơn xin ly hôn...
Dìn không cho Thương nói hết câu, dồn dập hỏ:
– Dứt khoát đến vậy à? Yêu quá rồi phải không? Rồi cô trả lời sao?
Thương lo âu thật sự khi thấy anh hiệu trưởng không còn chút tỉnh táo khi thô bạo can thiệp vào đời riêng của mình. Nàng nhẹ nhàng nói:
– Kìa, anh sao vậy?
Mắt hai người chạm nhau trong vài giây rồi Dìn cúi mặt xuống:
– Xin lỗi cô... Tôi... không có quyền gì...
Thương quyết định nói luôn:
– Không sao đâu. Em trả lời anh Kiên là em đã có người yêu trong thành phố...
Dìn nhìn sững Thương như không hiểu nàng nói gì. Anh lắp bắp:
– Một trong hai bạn có lần đã lên thăm cô?
– Dạ.
– Tên Tiềm đúng không?
Thương ngạc nhiên nhìn Dìn. Trong hai ngày Tiềm và Phong ở Đức Hội, Thương chỉ giới thiệu với mọi người đây là hai bạn thân thời trung học của mình, và đối xử với hai người như nhau, không chút khác biệt. Vậy mà Dìn vẫn nhận ra đâu là người nàng quan tâm, đôi mắt anh hiệu trưởng đang yêu quả tinh tường!
Thấy Thương im lặng, Dìn hỏi luôn:
– Định... bao giờ... cưới?
Thương bịa luôn cho trót:
– Bọn em chờ anh ấy học xong.
Thương nghe như có một tiếng thở dài thật khẽ từ lồng ngực Dìn. Anh không nói gì nữa, quay lưng bỏ đi.
* * *
Chuyện xảy ra quá bất ngờ.
Sáng chủ nhật, Dìn rủ Thương và Cúc đi chơi thác và vào rừng tìm ít hoa lan, vì đã sắp Tết. “Lại đi tìm lan!”, Thương nghĩ, nhớ lại chuyến lên Sơn Lâm thăm Tiềm. Nàng đã tự thề không bao giờ ngồi voi nữa, nhưng vẫn nhớ mãi cảm giác ấm áp khi ôm chặt Tiềm lúc con voi lao xuống dốc như điên dại. Lúc đó Thương đã nghĩ nếu phải chết như thế với Tiềm thì cũng vui lòng.
Ba người đang đi bộ trong rừng, hít thở bầu không khí trong vắt thoang thoảng mùi cây lá và đất ẩm, lắng nghe tiếng chim ríu rít trên cành, tiếng xào xạc của gió cùng các âm thanh kỳ bí khác. Đột nhiên họ nghe có tiếng chân bước vội rồi hai người đàn ông từ đâu bỗng xuất hiện. Đó là hai người dân tộc, râu tóc rậm rạp, quần áo rằn ri rách rưới, tay cầm súng chĩa thẳng vào họ. Một người cộc cằn hỏi:
– Đứng lại! Các người là ai, đi đâu vào đây?
Đoán ngay đây là một nhóm phỉ, Dìn cố gắng giữ bình tĩnh:
– Chúng tôi là thầy cô giáo ở Đức Hội, vào rừng tìm hoa lan...
– Tụi mày là công an giả dạng, thầy cô giáo gì!
Tiếng nói vang lên từ sau lưng và hai người đàn ông khác xuất hiện, cũng lăm lăm súng ống.
– Ba người đưa tay ra sau lưng mau lên! Chống cự là tao bắn liền! - Tên có vẻ là chỉ huy lên đạn khẩu súng ngắn trong tay, chĩa thẳng vào Dìn ra lệnh - Tụi bây, trói tụi nó lại!
Ba thầy cô giáo đành đưa tay ra sau cho bọn phỉ trói. Tên chỉ huy bỗng nhìn Thương trân trối rồi đưa tay xoa xoa dưới bụng mình:
– Con nhỏ này đẹp quá! Lâu quá không được chơi gái, tao nứng rồi!
– Chơi nó đi anh! Cho em chơi với! - Một tên khác hưởng ứng. Hai tên kia cũng nhìn Thương bằng đôi mắt đỏ ngầu dục vọng.
– Từ từ đứa nào cũng có, hai con lận mà, tối về hang cho tụi bây tha hồ! Bây giờ tụi bây trói thằng này con này - tên chỉ huy chỉ Dìn và Cúc - vào gốc cây cho khỏi chạy, để tao chơi một cái!
Thương điếng người vùng bỏ chạy, nhưng không kịp...
* * *
Thương về thành phố nằm vùi, tuyệt vọng nghĩ đến cái chết dù đó là điều người công giáo không được phép. Cuộc sống đang quá cực nhọc nhưng vẫn vui, vẫn còn đầy ý nghĩa và hy vọng, đột ngột bị nhát dao số phận tàn nhẫn cắt ngang, nhận chìm Thương trong một nỗi buồn không thể cứu vãn. Tai nạn khủng khiếp ấy khiến nàng không còn dám nhìn ai nữa. Ngay cả trong giấc ngủ ngắn ngủi hàng đêm, những giấc mơ về Tiềm cũng không dám trở lại. Như Thương vừa đánh mất tất cả, kể cả chính mình. Buồn rã rời.
Thương định bỏ việc luôn, nhưng đích thân Kiên cùng các cô giáo đã xuống tìm, năn nỉ nàng về lại trường, bao nhiêu em học sinh đang mong chờ. Họ nói mãi, rằng đó là số phận xui rủi, mọi người chỉ càng thương Thương hơn. Thương đang rất cần thiết cho nhiều người. Hãy về với trường lớp, Thương sẽ tìm được niềm an ủi hơn là nằm nhà thế này.
Lan cầm tay Thương:
– Em về trường đi. Ai cũng thương em hết. Tụi chị sẽ chăm sóc em như em của mình.
Thương quẹt nước mắt, đứng dậy...
Hai giáo viên nam khác được đưa về bổ sung cho hai trường. Nhưng cuộc sống không thể trở lại bình thường như trước, vì sau khi Dìn mất, mọi người mới nhận ra anh tốt và cần thiết như thế nào. Vẫn có rất nhiều người như vậy, luôn thầm lặng, chìm khuất, tưởng như chẳng là gì, nhưng khi họ đi xa rồi mới biết khó ai thay thế được. Các cô giáo vất vả hơn nhiều trong đời sống hàng ngày. Hai thầy giáo mới là dân thư sinh, gầy gò, cận thị tự xách nước cho mình tắm đã hết hơi, nói gì lo được cho các cô đồng nghiệp. Hai người hì hục chẻ củi cả ngày không bằng Dìn làm trong nửa buổi. Nấu cơm, việc Dìn làm rất tuyệt, thì cả hai được miễn, chỉ sau lần trực bếp đầu tiên. Chăn nuôi, làm rẫy, việc gì Hùng và Vũ làm cũng thua các đồng nghiệp nữ.
Tuần nào Kiên cũng về trường một ngày, họp hành, giải quyết công việc, dạy vài tiết. Anh kín đáo hơn, nhưng trong từng ánh mắt, cử chỉ, lời nói của anh, Thương hiểu anh vẫn dành nhiều quan tâm cho mình, bất chấp tai nạn xảy ra. Nhưng Thương đã là một con người khác. Cơn sốc quá lớn khiến Thương giờ như sống dở chết dở, xa lánh mọi người, không tham gia phong trào nào nữa. Hôm về lại trường, đứng trong văn phòng nhìn ra hàng dã quỳ Dìn trồng nở hoa vàng rực suốt mặt rào, đám mười giờ đỏ như những đốm máu lấm tấm trong các bồn cây xanh mướt, Thương đã bật khóc cho mình, cho anh. Định mệnh quá khắc nghiệt với cả hai.
Hôm đó bị trói hai tay nhưng Thương vẫn vùng vẫy chống cự quyết liệt, gã chỉ huy điên tiết dộng một báng súng vào mặt làm nàng bất tỉnh. Gã vừa chiếm đoạt Thương xong, giao cho thằng khác thì bằng một sức mạnh vô biên Dìn đã giật bung dây trói, xông đến chụp cổ gã. Một tên phỉ nã luôn một tràng đạn vào người anh. Dìn chết ngay nhưng cánh tay cứng như sắt của anh vẫn không buông cái cổ đã gãy của tên trùm. Khi bọn còn lại đang vác Thương và Cúc về nơi trú ẩn thì toán công an đi truy lùng chúng mấy hôm nay nghe tiếng súng đã kịp tìm đến. Bọn phỉ bị tiêu diệt.
Thư chúc Tết của Tiềm đến, chỉ càng làm Thương buồn hơn. Từ năm làm bạn Thương đến nay, không năm nào Tiềm không đích thân vẽ thiệp Tết gửi Thương. Mấy năm khó khăn vừa qua, tấm thiệp có khi chỉ là mặt trong tờ bìa cuốn tập. “Tiềm vẫn luôn nhớ đến Thương” là thông điệp Thương luôn bồi hồi cảm nhận mỗi khi cầm tấm thiệp. Lần này Tiềm còn kèm theo một lá thư ngắn, nói mình đang có chuyện không vui. Anh đã hết làm giám đốc nông trường, ra Hà Nội học một khóa chuyên môn gì đó ở Bộ nông nghiệp, theo ý muốn của ba. Anh than Tết xa Sài Gòn buồn quá, trời Hà Nội mùa đông lạnh thở ra khói, nhớ các bạn lắm. Trước đó Phong đã cho Thương biết Tiềm rời nông trường do đấu tranh chống tiêu cực, nếu không được ba cứu chắc hậu quả còn thê thảm hơn. Phong muốn giúp Tiềm nhưng không thể. Thương xót xa cho Tiềm sao cứ bị đời vùi lên dập xuống, đã gặp cha rồi mà vẫn mãi lận đận. Nàng không nghĩ Tiềm sẽ được thuận lợi nếu ra Hà Nội làm việc. Việc anh đi làm cán bộ quản lý cũng vậy. Thương hiểu tính Tiềm khó lòng thích hợp với nghề công chức, quan hệ nói cười giả dối, che đậy.
Tết năm ấy là một cái Tết thật buồn với Thương. Trước Tết, Thương về cùng mẹ đi thăm ba. Ba gầy ốm hơn người đầy ghẻ chốc, mất thêm mấy cái răng. Nhưng ông thì thầm nói hy vọng ông sắp được cho về nhờ lao động và học tập tốt, thường xuyên được biểu dương. Hai mẹ con ra về, lòng ngập ứ thương xót.
Tránh không gặp bất cứ bạn bè nào, kể cả Phong, Thương ở nhà vài ngày chơi với mẹ. Sát Tết, nàng lại ôm một mớ quần áo, bánh mứt... lên Đức Hội phân phát cho đám học trò nghèo. Kiên và các thầy cô giáo đều về quê, chỉ còn mình Thương. Ba ngày Tết trôi qua nhanh, an ủi là có đám học sinh không ngày nào không kéo đến chơi với cô giáo.
Thiệp mời đám cưới của Phong bất ngờ đến vào một buổi sáng tháng giêng, kèm theo vài dòng rối rắm:
Thương ơi, Phong xin lỗi Thương rất nhiều. Phong có người yêu rồi bây giờ làm đám cưới mà không hề cho Thương biết trước. Đúng là không đàng hoàng.
Giờ mà nói trong lòng Phong vẫn còn yêu Thương thì khó tin quá.
Phong đã hiểu Thương không hề yêu Phong.
Phong chỉ mong Thương và Tiềm về dự trong ngày vui của Phong.
Không có gì và không một ai...
Những dòng chữ chợt hoa lên trước mắt Thương. Bụng Thương chợt trào lên một cơn nôn không sao kềm chế được.
* * *
Thương về thành phố trốn kín trong nhà, cái thai oan nghiệt ngày càng lớn. Mẹ hỏi, Thương chỉ khóc, mãi sau mới cho biết nguồn cơn. Mẹ ngồi đờ người một lúc lâu rồi thở dài:
– Con quyết định sẽ giữ nó?
– Trễ quá rồi mẹ, mà Chúa đâu cho phép bỏ. Nó có tội gì?
Hai tháng sau, ba Thương được trại cải tạo cho về. Lúc ấy mẹ Thương mới cho biết bà vẫn còn giữ được hơn chục lượng vàng, chờ chồng về để cả nhà ra đi. Đó là khi phong trào vượt biên nở rộ. Đời sống ngày càng khó khăn, thiếu thốn, cùng những biện pháp quá cứng rắn trong cải tạo công thương nghiệp, đối xử không công bằng với những ai xuất thân từ gia đình dính dáng chế độ cũ..., khiến nhiều người cùng quẫn chạy ra biển. Những chiếc tàu đánh cá cũ kỹ được trưng dụng làm phương tiện đâm đầu vào những cuộc phiêu lưu không chắc đến được bờ bến. Người ta đổ hết tài sản chắt chiu cả đời ra để đi. Người ta biết sẽ một sống hai chết, vẫn đi. Người ta đi không thoát, bị bắt nhốt, thả ra lại đi...
Ôm cái bầu năm tháng bước xuống tàu, Thương nhắm mắt phó mặc đời mình cho định mệnh. Chuyến vượt biển may mắn trót lọt. Họ được đưa đến trại tị nạn trên đảo Palawan ở Philippines. Buổi chiều đầu tiên, Thương ra bờ biển ngồi nhìn về hướng Việt Nam, quê hương yêu dấu đã bỏ lại, thầm hỏi không biết giờ này Tiềm đang ở đâu, làm gì, có nhớ đến mình chút nào không. Và Phong nữa, hẳn đang sống hạnh phúc bên người vợ mới cưới? Không biết họ có thắc mắc gì về sự ra đi không lời từ giã của mình? Chắc hai bạn đã trách mình nhiều lắm!
Mặt trời lặn dần, chìm khuất dưới đại dương, bóng tối sụp xuống nhanh quanh Thương. Chỉ còn tiếng sóng vỗ về nỗi đau xa quê hương xa bạn thân đang dâng tràn trong Thương. Tự hồi nào nước mắt Thương đã ứa ra, âm thầm chảy dài ướt cả vạt áo.
Được chia hộ ở chung với gia đình chị Hạnh, cả nhà Thương mới biết mình đã vô cùng may mắn. Ngọc, con gái chị Hạnh, cũng đang có mang, nên hai gia đình được phân ở chung nhà để tiện cho nhân viên y tế đến chăm sóc. Cái bào thai ấy là do Ngọc bị hải tặc hãm hiếp. Đó là một chuyến đi kinh hoàng. Cha, em trai và con trai chị Hạnh chịu cùng số phận với những người đàn ông khác khi chiếc tàu vượt biên bị bọn cướp biển tràn qua. Chúng tàn sát hết đàn ông con trai và vứt xác xuống biển, sau đó tha hồ chiếm đoạt chiến lợi phẩm là các phụ nữ trên tàu. Tội nghiệp Ngọc mới vừa tròn mười bốn tuổi! Thân hình nảy nở, lại là gái mới lớn, Ngọc bị bọn chúng hành hạ suốt mấy ngày đêm. May mà cuối cùng có một chiếc tàu chiến đến, bọn hải tặc bỏ chạy, vứt lại những ngươi phụ nữ khốn khổ.
Ngọc thường theo Thương tâm sự. Thương cũng đang có mang, cùng tâm trạng lo lắng về đứa con sắp ra đời.
Thương có giúp đỡ Ngọc bớt đau buồn thì Ngọc cũng là người giúp Thương thấy dù có bị tai nạn, nàng vẫn còn may mắn hơn các cô gái vượt biên gặp cướp biển.
Trong những cuộc trò chuyện qua các bữa cơm chung, Thương đã hiểu vì sao sau bao nhiêu tai nạn chị Hạnh vẫn bình tâm sống. Là gia đình Phật tử, chị Hạnh tin kiếp này mình bị tai họa là do kiếp trước mình mắc nợ, nên hãy bình thản chấp nhận để rồi kiếp sau mình sẽ được giải thoát. Chị Hạnh cho đó cũng là cái quả và đứa bé thì chẳng tội tình gì, nó đâu muốn được tạo ra từ sự tàn bạo? Càng nên yêu thương nó vì đó chính là con của mình.
Lúc mới biết có mang, Thương đã muốn hủy diệt giọt máu oan nghiệt. Bây giờ nàng mới thấy mình may mắn không làm điều tội lỗi đó. Và cũng từ đó, Thương lại sinh lòng yêu cái bào thai, nói như chị Hạnh là “cứ coi đó là đứa con ông Trời cho, mình mang dưỡng nó chín tháng mà em!”. Thương lại bắt đầu mong chờ ngày đó đến biết bao nhiêu.
Ừ đúng quá, một thiên thần cho cuộc sống mình. Ai tạo, hoàn cảnh nào tạo thì nó vẫn là máu mủ của mình.
Tinh thần Thương trở lại gần như bình thường. Thỉnh thoảng vẫn còn thấp thoáng nét buồn trong đáy mắt nhưng nàng không còn hạn sầu, trách phận, vì thấy mình vẫn còn hơn bao nhiêu người khác ở trại tị nạn này.
Nhờ có vốn liếng Anh văn, Thương được chọn làm thông dịch viên cho các phái đoàn đến phỏng vấn các bạn cùng trại. Và cũng nhờ tính năng động, hay giúp đỡ người khác có từ những ngày ở Đức Hội, Thương được mọi người trong trại thương mến và cuộc sống ở Palawan cũng nhanh chóng trôi qua.
Một đứa bé trai đã chào đời trong niềm vui của mọi người. Lạ lùng thay, Thương lại thấy nó có đôi nét giống Tiềm. Gần như không suy nghĩ, nàng lấy luôn tên Tiềm đặt cho con.
