Sau khi nuốt lấy trái đắng do chính mình gieo trồng, tôi liền cảm thấy cuộc sống nơi trần gian bỗng chốc trở nên ảm đạm. Tôi chán ghét người khác, và cũng chán ghét chính mình.

Tôi không còn tâm trạng đâu mà nghe ngóng buổi hòa nhạc nào nữa: tất cả các loại âm nhạc nghe đều giống như tiếng ồn. Tôi cũng không đi xem triển lãm tranh nữa: tất cả đường nét và màu sắc trông đều giống như những vệt bôi trát lộn xộn. Tôi không đọc sách cũng chẳng buồn xem báo – những thứ này dường như đều chẳng liên quan gì đến cuộc sống của tôi. Tôi cũng không hay ra phố nữa. Bây giờ tôi không hiểu tại sao những người trên phố lại có thể vui mừng hớn hở đến thế – có gì mà vui chứ?

Nhưng dù thế nào đi nữa, tôi vẫn phải đi làm đúng giờ.

Khi đi làm thì phờ phạc như kẻ mất hồn, tôi đã không còn phân biệt được bản thảo thơ nào hay, bản thảo nào dở nữa, đằng nào thì nhìn cũng xêm xêm nhau cả. Cứ tạm bợ chọn mấy bài gửi cho lão Ngô vậy! Lão Ngô rõ ràng ngày càng tỏ ra không hài lòng với công việc của tôi, thường thở dài một tiếng rồi nói: "Đây là thơ thẩn gì chứ? Sao cậu lại có thể chọn những bài thơ thế này để trình duyệt cơ chứ?"

Bạn bảo đi, tôi chỉ có trình độ thế thôi. Tôi nhìn không ra bài thơ nào là hay cả. Dù thế nào đi nữa, anh cũng không thể một cước đá tôi ra khỏi tổ thơ ca được. Cơ quan kiểu này chẳng lẽ không ăn cơm đại oa phạn (nồi cơm chung) sao? Anh cứ phải để cho tôi ăn tiếp thôi. Còn về bản thảo thơ, hay dở thì có tiêu chuẩn gì cơ chứ? Thơ của những kẻ có tên tuổi rõ ràng là chẳng ra gì, chẳng phải đều được đăng đấy thôi? Tại sao lại cứ phải khắt khe quá mức với những người sáng tác nghiệp dư như vậy chứ?... Còn về phần bản thân tôi, đã lâu lắm rồi ngay cả một chữ cũng không được đăng. Đoạn trước còn có thể viết chút thơ tình cho Hạ Mẫn, bây giờ thì chẳng viết nổi bài thơ nào nữa. Tôi hoàn toàn mất đi cảm hứng sáng tác. Tôi suốt ngày mơ màng, chẳng có gì có thể khiến tôi kích động nổi.

Mọi chuyện đã qua đều trở nên thật xa xôi. Ngay cả việc nghĩ đến chuyện cách đây chưa lâu, cũng giống như một kẻ đất sắp xuống lỗ đang hồi tưởng lại thời thơ ấu của mình, mờ mờ ảo ảo.

Chiều hôm nay, tôi lại đến quán rượu nhỏ ở khách sạn Tây Hoa như thường lệ. Ba đĩa thức ăn nhỏ, hai lạng rượu trắng, tự rót tự uống. Gần như ngày nào tôi cũng đem hơn một đồng tiền tiêu vặt ném vào đây, tiền lương hàng tháng tiêu không còn lấy một xu. Hồi mới đi làm, có chút tiền nhuận bút, thỉnh thoảng còn có thể rút ra mươi hai mươi đồng gửi về cho bố mẹ làm lụng ở quê, để báo đáp công ơn dưỡng dục của họ. Bây giờ không có nhuận bút, lại thêm khoản chi phí mua rượu ngoài việc hút thuốc ra, nên không thể làm tròn chữ hiếu được nữa. Dù sao bây giờ đã khoán sản xuất rồi, ít nhất trong nhà cũng có cơm ăn...

Vừa uống rượu, vừa ăn thức ăn, tôi vừa thẫn thờ nhìn những người xung quanh. Hoặc là, trong lòng đếm những chiếc cốc bia bằng nhựa phía sau cửa kính của cửa hàng tạp hóa. Từ trái sang phải, đếm hết hàng này đến hàng khác. Đếm xong, lại từ phải sang trái đếm ngược lại. Có cốc bia bị người ta lấy đi, cũng có cốc được trả lại, mỗi lần đếm xong thì con số đều không giống nhau. Nếu vô tình mà có hai lần con số hoàn toàn giống nhau, trong lòng sẽ phát ra một tiếng kêu kinh ngạc đầy đắc ý, giống như ngày trước bỗng nhiên viết ra được một câu thơ hay vậy.

Thật nhàm chán – chính tôi cũng biết rõ điều đó.

Một người chặn tầm nhìn của tôi lại – nhìn từ phía sau có vẻ rất quen thuộc. Đợi anh ta quay người lại, tôi nhận ra đây là con trai của phó chính ủy – chính là người lần trước dẫn tôi đi nhảy ấy.

Anh ta cũng nhận ra tôi, một tay bưng hai đĩa thức ăn nhỏ, một tay cầm một cốc bia lớn, tiến lại ngồi xuống bên bàn tôi.

Anh ta đặt đồ xuống, hỏi tôi: "Sao hôm trước cậu lại lén chuồn mất thế?"

Tôi nói dối: "Bụng tôi hơi đau, nên không kịp chào cậu..."

Chúng tôi gộp đĩa thức ăn của đôi bên lại với nhau, hai người nâng ly cụng một cái, rồi cùng nhau uống. "Còn đi nữa không?" Anh ta gắp một miếng thức ăn, vừa nhai vừa hỏi tôi.

Tôi miễn cưỡng cười, không trả lời.

"Nếu muốn đi, tối nay vẫn còn..."

Tim tôi khẽ động đậy. Tôi không có ý nói là bây giờ tôi đã muốn đi nhảy cái thứ nhạc disco đó đâu. Tôi là muốn đến buổi khiêu vũ để chạm mặt Hạ Mẫn. Điều này cũng không có nghĩa là tôi hãy còn vương vấn gì cô ta đâu nhé. Tôi mang một tâm lý độc ác muốn đến gặp cô ta và cái tên "bạn học" của cô ta, muốn gây ra cho họ sự lúng túng hoặc chút phiền phức nào đó hoặc một vài điều khác nữa...

Thế là tôi tiện miệng nói với con trai phó chính ủy: "Vậy được, tôi lại đến xem sao."

Cứ như vậy, tôi mang theo một trạng thái tâm lý không rõ ra sao, tối hôm đó lại xuất hiện trong căn hộ ở khu nhà gia đình của Bộ tư lệnh quân khu.

Tình hình vẫn giống như lần trước, căn phòng bên trong đang vẳng ra tiếng "bật bông"; qua khe cửa khép hờ có thể nhìn thấy những dáng người uốn éo đủ kiểu.

Con trai phó chính ủy chào tôi một tiếng, rồi vội vã lao mình vào cái không gian hỗn loạn đó. Tôi ngồi trên chiếc ghế ở phòng khách và bắt đầu do dự. Khoảnh khắc này, tôi lại hối hận, cảm thấy đến đây chẳng có chút cần thiết nào cả. Đã thế nào Hạ Mẫn là con người như vậy, tại sao tôi cứ phải vướng bận dây dưa với cô ta làm gì cơ chứ? Tôi suy nghĩ một lúc, chuẩn bị lại một lần nữa chuồn khỏi đây.

Đúng lúc này, tôi phát hiện ra trong phòng khách trống trải này vẫn còn một cô gái. Cô ấy ngồi ở góc khuất đối diện với tôi, không một tiếng động mà cúi đầu mân mê những ngón tay của mình.

Khi tôi đứng dậy chuẩn bị rời đi, cô gái đó hình như ngước nhìn tôi đầy kỳ lạ. Cô ấy bỗng cất lời: "Anh đi à?"

Tôi nói: "Ừ. Tôi không biết nhảy."

"Tôi cũng không biết nhảy. Người đi cùng tôi không chịu về, tôi muốn về, muộn quá rồi, không dám đi một mình... Anh là người đơn vị nào?"

Tôi liền khai tên đơn vị của mình. Đơn vị của chúng tôi là một đơn vị nổi tiếng, cô gái này lập tức nói là cô ấy biết. Cô ấy bảo cô ấy làm ở khách sạn Tây Hoa, cách đơn vị chúng tôi không xa.

"Khách sạn Tây Hoa ư? Tôi hay ăn ở đấy, sao hình như chưa gặp cô bao giờ nhỉ?"

Tôi vừa dứt lời thì cô gái ấy liền mỉm cười. Bản thân tôi cũng không nhịn được mà cười theo. Khách sạn lớn nhường ấy, sao tôi có thể quen biết hết cô ấy được chứ? Cô ấy nói: "Tôi ở tầng bốn, chuyên phục vụ người nước ngoài..." Cô ấy ngập ngừng một lát, rồi nói: "Tôi có thể đi cùng anh được không? Một mình tôi không dám đi đường..."

Tôi chần chừ một lúc, rồi đáp: "Được chứ..."

Cô ấy chạy vào phòng trong chào người đi cùng mình một tiếng, rồi đi ra xách chiếc túi xách tay nhỏ, cùng tôi đi xuống lầu.

Tôi và cô gái xa lạ này cùng đạp xe, đi trên những con đường thưa vắng bóng người.

Tôi hỏi cô ấy: "Đây là lần đầu tiên cô đến đây à?"

"Vâng." Cô ấy đáp, "Dạo này trong lòng tôi không vui, một người chị lớn cùng phòng với tôi liền dẫn tôi đến đây giải khuây, chị ấy bảo nhảy disco có thể quên hết mọi chuyện không vui đi. Ai ngờ tôi vừa đến, sợ đến mức ngay cả nhìn cũng chẳng dám nhìn... Cả anh nữa, đây cũng là lần đầu tiên đến phải không?" Cô ấy hỏi tôi. Tôi đành nói: "Ừ, tôi cũng là vì không vui nên mới..." "Các anh là người có văn hóa, có công việc tốt như vậy, địa vị xã hội lại cao, có gì mà không vui chứ! Không giống như chúng tôi, làm nhân viên phục vụ, bưng trà rót nước, ai cũng coi thường!" "Nhân viên phục vụ của khách sạn Tây Hoa thì đâu phải dạng vừa đâu!" Tôi nói.

"Thì vẫn cứ là kẻ hầu người hạ thôi! Hồi trước, người ở cùng nhà hàng với tôi, sau này thi đậu đại học, liền coi thường cái đứa bưng cơm như chúng ta, đi tìm một gã sinh viên khác... Bây giờ sinh viên đại học là có giá nhất..." Cô ấy vậy mà lại đem những chuyện này ra kể với tôi. Tôi bỗng chốc trầm mặc – nỗi buồn của cô ấy hóa ra là thế.

Không hiểu vì sao, lời nói của cô gái này khiến trong lòng tôi cảm thấy hơi khó chịu. Ở một mức độ nào đó, tôi cũng giống như cô ấy, đều bị người ta đá. Mà ở một mặt khác, tôi lại giống như bạn trai của cô ấy, cũng đã đá người ta...

Tôi không biết nên tiếp tục trò chuyện thế nào với người xa lạ này nữa. Đành nói: "Cô cũng có thể tự học, đuổi theo họ về mặt kiến thức, đây có lẽ là cách trả thù tốt nhất đấy..." "Bây giờ tôi cũng đang học văn khoa đại học từ xa, chỉ là nền tảng kém, theo không kịp tiến độ bài giảng... Trình độ văn hóa của anh chắc là cao lắm nhỉ? Đơn vị kiểu các anh toàn là tri thức lớn cả!" Cô ấy ngoảnh đầu nhìn tôi trên xe, có chút ngại ngùng nói: "Anh có thể giúp đỡ tôi một chút được không?" "Tôi ư?" Tôi nhất thời không biết nên trả lời cô ấy thế nào.

"Chẳng phải anh nói anh hay đến khách sạn chúng tôi ăn cơm đó sao? Tiện thể thì kèm cặp cho tôi luôn... Anh đi ăn không phải xếp hàng, em sẽ bưng từ trong ra cho anh!" Cô ấy vậy mà lại tỏ ra nghiêm túc thật.

Tôi không biết phải làm sao, đành hồ đồ nhận lời cô ấy...

Từ ngày hôm đó trở đi, tôi lại quen biết cô gái tên Triệu Yến này.

Cứ cách một hai ngày là tôi lại đến khách sạn Tây Hoa kèm bài vở cho cô ấy. Không hiểu vì sao, tôi rất sẵn lòng nhận cái công việc tự chuốc lấy này, có lẽ làm thế này có thể phần nào khỏa lấp đi thế giới tinh thần trống rỗng của tôi. Tôi vô cùng tận tâm giúp đỡ cô gái mộc mạc ngây thơ này học tập. Cô ấy vô cùng kính trọng tôi, gọi tôi là thầy giáo Tiết. Tôi cảm nhận được một thứ tình cảm và sự ấm áp. Chính sự tôn kính của Triệu Yến dành cho tôi đã khiến tôi cảm thấy mái tóc dài của mình thật quá mức mất mặt, bèn đến tiệm cắt tóc gọt bỏ đi. Cả cặp kính ruồi đó cũng vứt xó luôn.

Tôi mong sao thứ tình bạn này với Triệu Yến có thể kéo dài mãi mãi...

Nhưng có một hôm sau bữa tối, cô ấy vừa nhìn thấy tôi liền vô cùng phấn khởi báo cho tôi biết, sáng nay, người bạn trai cũ của cô ấy đột nhiên đến tìm cô ấy, nói là muốn nối lại quan hệ với cô ấy... Hắn ta nói nữ sinh đại học kia đã đá hắn ta rồi... Hắn ta cầu xin cô ấy tha thứ, và còn thề thốt nguyền rủa sẽ tốt với cô ấy suốt đời... Tôi hỏi Triệu Yến: "Cô tha thứ cho hắn ta rồi à?"

"Tha thứ rồi..." Cô ấy đáp, "Con người ai mà chẳng có lúc sai lầm. Dù thế nào đi nữa, trong lòng tôi vẫn luôn yêu anh ấy..." Hai hàng nước mắt đọng lại trên gương mặt cô ấy.

Cô ấy dùng tay lau mặt, rồi nói: "Em đã kể cho anh ấy nghe chuyện anh giúp đỡ em thời gian qua, anh ấy nói rất muốn quen biết anh, muốn kết bạn với anh..."

Tôi chân thành mừng cho Triệu Yến – mong rằng hạnh phúc của cô ấy sẽ dài lâu...

Nhưng tôi nghĩ, sau đêm nay, tôi sẽ không bao giờ đến đây nữa. Bài vở của Triệu Yến sẽ có người khác kèm cặp. Tôi không nên đến đây nữa, để tránh việc bạn trai của cô ấy sinh ra hiểu lầm – loại hiểu lầm này rất dễ nảy sinh ở những người trẻ tuổi đang yêu. Khi tôi rời khỏi khách sạn Tây Hoa, sống mũi không khỏi hơi cay cay. Tôi chợt nghe thấy có một giọng nói quen thuộc hình như đang từ nơi xa xôi ân cần gọi tên tôi... Tôi rảo bước thật nhanh giữa dòng người tấp nập trên phố, cơn gió ấm áp của đêm hè âu yếm lay động những chiếc lá cây bên đường, hôn lên má những người qua đường.

Khi hoàng hôn buông xuống, cao điểm xe đạp cũng đã qua đi, đường phố trở nên thoáng đãng hơn nhiều. Tôi thẫn thờ bước đi, không ngờ lại vô tình đi đến cửa lớn của nhà hát Nhân Dân.

Nơi đây vẫn đông đúc người qua kẻ lại như thường lệ. Tôi nhìn tấm bảng quảng cáo. Biết là dàn nhạc giao hưởng của tỉnh đang biểu diễn. Đã rất lâu rồi tôi không đến ghé thăm cái nơi đáng yêu này. Tôi nhớ đến cảnh tượng cùng Hạ Mẫn xem phim "Gandhi" hồi đó... Tâm trạng lúc bấy giờ mới vui sướng làm sao. Ai mà ngờ được, sau này mọi chuyện lại phát triển đến mức độ thế này cơ chứ?

Chuyện qua rồi thì hãy để nó qua đi! Bây giờ tôi vẫn là tôi.

Tôi nhìn đồng hồ, vẫn chưa bắt đầu biểu diễn. Bây giờ tôi rất muốn vào nghe buổi hòa nhạc này –

Mặc dù dàn nhạc giao hưởng của tỉnh nói chung không thể biểu diễn những nhạc phẩm đạt trình độ cao.

Nhạc giao hưởng ở thành phố này chỉ vừa mới manh nha. Những người lớn tuổi thường không đến nghe, họ thà không quản phiền hà mà đi xem mấy vở tuồng địa phương cũ rích kia. Những người đến đây phần lớn là người trẻ tuổi, đa số là các cặp đôi nam nữ dắt tay nhau đến.

Cửa nhỏ bán vé đã đóng lại – điều đó có nghĩa là vé đã bán hết.

Vào giây phút cuối cùng, cuối cùng tôi cũng vớt vát mua được một chiếc vé.

Tôi bước vào rạp hát, ngồi xuống chỗ ngồi của mình, tâm trạng không giống như đến nghe nhạc, mà giống như đến nơi này để nghỉ ngơi một lát – tôi đã đi lang thang ngoài phố một thời gian dài, đôi chân phồng rộp lên đau buốt.

Mở đầu là một khúc nhạc giao hưởng lớn mang tên "Đêm đông phương bắc". Đây là tác phẩm của một phó giáo sư học viện âm nhạc trong tỉnh.

Tôi không ngờ rằng, mình lại đắm chìm đến mê mẩn vào cảnh giới mà âm nhạc tạo ra.

Tôi trố to đôi mắt, đắm chìm trong âm nhạc.

Trong giai điệu âm nhạc tuyệt diệu ấy, tôi dường như thấy mình đang ở giữa đêm đông của quê nhà. Tôi nhìn thấy ánh trăng trong vắt chiếu rọi lên cánh đồng hoang vu; con đường núi giống như một dải lụa xám trắng từ ngôi làng vươn ra, rồi khuất dạng vào khúc cua ngọn núi đen ngẫm ngợm ở đằng xa; những ngọn đồi màu đồng cổ lặng lẽ sừng sững. Dưới lòng sông, mặt băng lóe lên thứ ánh sáng mờ ảo; cơn gió lạnh thổi qua sườn đồi và cánh đồng, những thân cây cao lương đã bị cắt mất bông và lá cây sồi trên cành phát ra tiếng xào xạc. Ngôi làng chìm vào giấc ngủ, thỉnh thoảng vẳng lại một tiếng gà gáy và tiếng chó sủa. Bỗng nhiên, bên tai thoang thoảng vẳng đến tiếng đàn tam huyền của người kể chuyện, tiếng phách gõ lách cách... Âm thanh càng lúc càng gần... Bây giờ đã ở trong một cái thổ khang (hang đất) ngập tràn mùi thuốc lào nóng hổi bốc lên rồi. Ông thầy mù kể chuyện đang nghiêng nửa thân trên, say sưa gảy đàn tam huyền, kể những câu chuyện thuở xa xưa. Nông dân người thì cúi gằm đầu, người thì há hốc miệng dán mắt theo từng biểu cảm thay đổi của người kể chuyện, ai nấy nghe đến mức si mê ngây dại... Bên ngoài hang đất, gió khẽ rên rỉ, mặt đất phủ đầy ánh trăng bạc... Trên chiếc cầu nhỏ dưới lòng sông lúc này hình như có tốp ba tốp năm người đang bước qua, ánh lửa từ tẩu thuốc lúc sáng lúc tối... Những người này đi vào ngôi làng, vội vã rảo bước về phía cái hang đất phát ra tiếng kể chuyện kia......

Khi khúc nhạc dừng lại, tôi vẫn hoàn toàn chìm đắm trong khung cảnh mộng ảo này.

Những gì được biểu diễn sau đó là gì, tôi hoàn toàn chẳng nghe lọt tai chút nào.

Tôi rời khỏi rạp hát ngay giữa buổi biểu diễn, quay trở lại đường phố.

Trên phố hầu như chẳng có người qua lại, chỉ có chiếc xe điện tăng ca đang lầm lủi chạy, hai chiếc "cần câu" trên nóc va chạm vào đường dây điện trên không tóe ra những đóa lửa màu xanh ngọc. Gió đêm thổi thốc vào mặt, mang lại một cảm giác mát rượi dễ chịu khoan khoái.

Tôi cảm thấy mặt mình ướt đẫm, giơ tay sờ thử, mới phát hiện ra không biết từ lúc nào mình đã rơi nước mắt. Tôi dùng khăn tay lau mặt, rồi vội vã rảo bước hướng về phía cơ quan...