[TIÊU HÀN]: Chương 13Tôi đi theo thầy Lý đến ký túc xá của thầy. Thầy bảo tôi ngồi lên ghế của thầy, rồi lui cui lục lọi một hồi lâu trong chiếc thùng các-tông dưới gầm bàn.

Tôi thấy thầy lấy ra hai quả trứng gà——vào thời buổi này, trứng gà quả là thứ cực kỳ hiếm hoi, không biết thầy Lý đã để dành từ lúc nào, chắc là tiếc không dám ăn, để mãi mà trên vỏ trứng đã phủ một lớp bụi dày. Thầy rửa sạch trứng, bỏ vào chiếc chảo sắt trên lò sưởi, rồi kéo một chiếc ghế ngồi đối diện với tôi. Thầy chỉnh lại cặp kính cận, lặng đi một lúc rồi cất lời:

"Hôm nay thầy rất xúc động. Tại sao lại thế? Là vì chuyện của em đã chạm đến sâu thẳm lòng thầy, khiến thầy nhớ lại thời trẻ của chính mình... Ồ, lẽ ra thầy không nên kể chuyện của mình cho một người ở độ tuổi như em, thế nhưng..."

Thầy có vẻ do dự một chút, rồi lại chậm rãi kể tiếp.

"...Chuyện này đã qua nhiều năm rồi. Hồi đó, thầy còn trẻ—lớn hơn em bây giờ một chút, sắp tốt nghiệp đại học. Chính vào lúc ấy, thầy đã đem lòng yêu sâu sắc một bạn nữ cùng lớp. Vào năm cuối đại học, chúng ta đã có thể nghĩ đến chuyện hôn nhân. Người bạn nữ mà thầy yêu mến ấy đối với thầy cũng rất tốt."

"Nhưng chẳng bao lâu sau, thầy biết được một người bạn trai thân nhất của mình đã theo đuổi bạn nữ ấy từ lâu rồi. Nếu không có thầy, họ hoàn toàn có thành đôi. Thế nhưng bạn nữ ấy, thế nhưng bạn nữ ấy lại lập tức bày tỏ thiện cảm sâu sắc hơn với thầy, điều này khiến bạn trai của thầy rơi vào sự đau khổ cực cùng."

"Lúc đó thầy vô cùng dằn vặt. Thầy tuy thích bạn nữ kia, nhưng nhìn thấy bạn mình đau khổ nhường ấy, thầy cảm thấy mình đã làm một việc đường đường chính chính không nên làm biết bao! Cứ thế, khi phân công tốt nghiệp, thầy cuối cùng đã từ bỏ cơ hội giữ lại trường, tự nguyện xin phân công về tận đây. Em biết đấy, nơi chúng ta cách đó mấy ngàn dặm đường. Lúc ấy thầy chỉ có một suy nghĩ: rời xa họ thật xa, để bạn của thầy và bạn nữ ấy nên duyên vợ chồng... Về sau thế nào ư, họ quả nhiên đã kết hôn..."

Thầy Lý đứng dậy, mở ổ khóa trên tủ, lục lọi trong đó một hồi, lấy ra một bức ảnh đưa cho tôi. Tôi thấy trên đó có một nam một nữ đang cười rất tươi, ở giữa họ là một cậu bé trai rất tuấn tú. Đây không thể nghi ngờ chính là gia đình người bạn của thầy Lý. "Về sau trong cuộc sống, thầy chưa từng gặp lại một đồng chí nữ nào khiến mình vừa lòng nữa, cho nên cho đến tận bây giờ, theo cách gọi ở địa phương các em, vẫn là một kẻ cô độc..." Thầy Lý cười nhạt một tiếng, nói: "Nhưng hiện tại thầy không hề hối hận về những việc mình đã làm năm đó. Con người sống trên đời, há chẳng nên sống cao thượng hơn một chút sao?"

"Chuyện của thầy nói ngắn gọn là thế... Đương nhiên, chuyện của em không giống thầy, nhưng về mặt tinh thần thì cơ bản là giống nhau. Hôm nay em đã khiến thầy rất xúc động, làm thầy như được trở về thời trẻ của chính mình..."

Thầy Lý chậm rãi nói, nhưng qua thần thái ấy, có thể thấy trong lòng thầy đang tràn ngập một cảm xúc vô cùng kích động. Tôi cũng lặng lẽ lắng nghe. Đây là lần đầu tiên tôi nghe được một câu chuyện tình yêu cảm động đến thế. "Thế nhưng, Kiến Cường! Chẳng lẽ em nhất định phải thôi học hay sao? Điều này có vẻ không cần thiết. Để thầy đi làm công tác tư tưởng với tất cả mọi người cho! Em, Á Linh, Đại Vệ, Văn Minh... Xin em hãy tin là thầy có thể làm tốt công tác với tất cả mọi người!"

Thầy Lý đứng dậy, đặt tay lên vai tôi, chờ đợi câu trả lời của tôi.

“Không!” Tôi ngẩng đầu lên nhìn người thầy kính yêu. Những gì thầy vừa kể cho tôi nghe về trải nghiệm của chính thầy càng khiến tôi kiên định thêm niềm tin và quyết tâm của mình. Tôi nói với thầy: “Không! Thầy Lý, mọi chuyện đã đến mức này rồi, thầy càng can thiệp thì ảnh hưởng sẽ càng lớn, nhỡ đâu lại khiến toàn trường đều biết chuyện này. Như thế, áp lực đối với bạn Ngô Á Linh sẽ càng lớn hơn. Em đã quyết định rồi, bắt buộc phải thôi học. Em về nhà tự học cơ mà! Em quyết không bao giờ từ bỏ việc học tập. Giờ đây em chỉ cầu xin thầy, hãy nói với các bạn và ban giám hiệu nhà trường rằng em vì hoàn cảnh gia đình khó khăn nên mới phải thôi học, tuyệt đối đừng nói ra sự thật. Trước khi em rời trường, cũng xin thầy hãy giữ bí mật, để em lủi thủi ra đi là được..."

Cổ họng tôi nghẹn đắng, không nói nổi nữa, hai tay ôm lấy đầu, gục mạnh xuống bàn. Một lát sau, thầy Lý lay nhẹ vai tôi.

Tôi ngẩng đầu lên, thấy thầy đưa một bức thư trước mặt tôi. Tôi không hiểu đây là chuyện gì. Thầy Lý chỉnh lại cặp kính cận, đặt lá thư lên chiếc bàn trước mặt tôi, nói: "Thầy tôn trọng quyết định và yêu cầu của em. Bức thư này là thầy viết cho chủ nhiệm giáo dục của trường trung học huyện bên cạnh, ông ấy là bạn của thầy. Từ chỗ các em đến huyện bên cạnh và thành phố huyện lỵ của chúng ta khoảng cách cũng sạt sạt như nhau, thầy khuyên em đến trường trung học huyện bên cạnh tiếp tục đi học. Ở đó chỉ là môi trường hơi xa lạ một chút, giọng nói khác với huyện chúng ta, dần dần rồi cũng sẽ quen thôi. Em cứ đi liên lạc thử xem, nếu được, xong xuôi em lại đến làm bù thủ tục chuyển trường..." Tôi cảm động cầm lấy bức thư này, nửa ngày không biết nói gì cho phải.

“Em... sẽ cố gắng tranh thủ như vậy ạ...” Tôi đứng dậy, từ biệt thầy Lý, thế nhưng thầy kéo giật tôi lại, nhét chặt hai quả trứng gà luộc vào túi áo tôi...

Sáng hôm sau, tôi nhanh chóng hoàn thành thủ tục thôi học——mọi việc rất dễ dàng, bởi vì vào những năm tháng khốn khó này, người thôi học hầu như ngày nào cũng có. Còn về hành lý, chẳng có gì để thu dọn cả. Tôi nghĩ: Sáng sớm mai, trước khi chuông thức dậy vang lên, tôi cuộn chăn lại là có thể lên đường.

Suốt buổi chiều và buổi tối, tôi gặp tất cả mọi người trong lớp đều bảo tôi rằng Ngô Á Linh đang tìm tôi. Thật ra, có mấy lần tôi đã nhìn thấy cô ấy, nhưng lại cố tình tránh đi. Tôi nghĩ, chắc cô ấy lại tìm tôi ra ban chỉ huy quân sự để lao động rồi. Thế nhưng, vĩnh biệt nhé, tất cả những thứ này... Tôi quyết định trước khi đi sẽ không gặp lại Ngô Á Linh nữa. Buổi tối, tôi cố ý không ở trong ký túc xá, mà ra phía sau bức tường lớn của lớp học khối trên để giết thời gian suốt một quãng thời gian dài.

Đã muộn lắm rồi, tôi mới trở về ký túc xá của mình.

Các bạn học đều đã ngủ say, nhưng đèn vẫn còn sáng, tôi ngẩn ngơ đứng trên sàn nhà một lát. Lúc này đây, tôi mới cảm thấy một nỗi bi thương khó tả. Ngày mai thôi, tôi sẽ rời khỏi nơi này rồi. Nói cách khác, sắp phải rời xa con đường sinh hoạt vốn có của chính mình, phải bắt đầu lại một cuộc sống mới mẻ rồi! Tôi có lẽ cũng sẽ đến trường trung học huyện bên cạnh để tiếp tục đi học—nhưng sao có thể chịu đựng thêm một phen dằn vặt nữa đây, tôi nghĩ phần lớn mình sẽ phải cạo trọc đầu, dâng hiến toàn bộ thanh xuân và sinh mệnh của mình cho đất đai suốt bốn mùa xuân hạ thu đông. Lao động vốn dĩ không phải là một sự nhục nhã, mà là yêu cầu cơ bản trong cuộc sống của chúng ta. Làm nông dân, đối với những người con lớn lên trên mảnh đất này mà nói, số phận ấy vốn dĩ rất đỗi bình thường, vô số người đã đi hết hành trình sinh mệnh của mình như thế, cuối cùng, tựa như một thân cây bình dị, mọc lên từ lòng đất, rồi cuối cùng tan biến vào trong đất mẹ... Tôi miên man suy nghĩ, hoàn toàn không có chút buồn ngủ nào.

Đứng trên sàn nhà lạnh quá, thế là tôi trèo lên sập gạch (kang), mở chăn của mình ra, tôi định đút chân vào ổ chăn, cứ ngồi thế cho đến sáng.

Ngay lúc tôi mở chăn ra, chợt phát hiện kẹp trong chăn có mấy cuốn sách. Nhìn lại, đó là các tác phẩm "Cận vệ thanh niên", "Thép đã tôi thế đấy" và "Hiến tất cả cho Đảng". Tôi như linh cảm được điều gì đó, nhanh chóng lật sách ra, quả nhiên tìm thấy một bức thư——chính là của Ngô Á Linh.

Bạn Mã Kiến Cường kính mến:

Trưa nay tớ đi họp ở phòng giáo vụ, nghe một thầy giáo nói một bạn học trong lớp chúng ta đã thôi học, vừa mới làm xong thủ tục. Tớ vội vàng hỏi thầy ấy bạn học này tên gì, mới biết đó chính là cậu. Tớ buồn lắm, buổi chiều và buổi tối tìm cậu khắp nơi mà chẳng thấy. Chắc chắn là cậu trốn tớ rồi. Tớ biết nguyên nhân thực sự khiến cậu thôi học là gì. Tớ không ngờ xuất phát từ tốt lòng lại mang đến hậu quả thế này. Tớ rất đau khổ. Dù thế nào đi nữa, tớ cho rằng cậu tuyệt đối không nên thôi học. Tớ thực sự không biết phải làm sao đây...

Tặng cậu mấy cuốn sách, những cuốn sách này tớ thích nhất, cậu chắc chắn cũng sẽ thích. Tớ nghĩ, dù đất nước và cá nhân chúng ta có gặp phải khó khăn lớn đến đâu, phải chịu đựng bất hạnh lớn đến đâu, chúng ta quyết không được đánh mất niềm tin. Chúng ta phải nỗ lực phấn đấu, phải dũng cảm hy sinh, nắm chặt tay nhau vượt qua khó khăn, để thanh xuân của chúng ta không hổ thẹn với Tổ quốc vĩ đại, với thời đại vĩ đại của chúng ta. Ba cuốn sách này sẽ giúp chúng ta bước vào cuộc sống một cách tốt đẹp hơn...

Ngô Á Linh

Tôi lật đi lật lại bức thư này đọc mấy lần liền, lòng dạ cuộn trào như một nồi nước sôi, hồi lâu không thể bình tâm lại. Tôi trèo ra khỏi ổ chăn, tắt đèn, một mình rời khỏi ký túc xá, đi ra khoảng sân lớn của nhà trường. Bầu trời đã quang đãng. Trên vòm trời xanh thẫm, một vầng trăng sáng vắt vẻo trên cao, ánh sáng lạnh lẽo chiếu rọi lên mặt đất phủ đầy tuyết trắng.

Tôi lang thang thật lâu trong khoảng sân lớn của nhà trường, dường như nghĩ rất nhiều điều, mà lại giống như chẳng nghĩ gì cả. Thủy triều cảm xúc cuộn trào trong lồng ngực, chua ngọt đắng cay, vị nào cũng có; muốn cười, lại muốn khóc...