Lưu Đức thập niên

Lưu Đức Thập Niên

Lượt đọc: 171 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lưu Đức Thập Niên - Dạo Đầu

❊ ❊ ❊

Hơn bảy mươi năm cuộc đời trôi qua giống như một giấc mộng xuân. Những giấc mơ như vậy không phải lúc nào cũng nhẹ nhàng mỹ mãn kiểu như "đêm xuân tấc vàng". Đôi khi, khó tránh khỏi những lúc sóng cả gió to, cảnh tượng rồng rắn tranh hùng. Dù thế nào đi nữa, cuộc đời tôi cứ thế trôi qua như một giấc mơ.

Đối với những giấc mơ này, có cảm giác lưu luyến nào không? Phải nói là có. Con người ta khi đến tuổi già, thường thích hoài niệm chuyện xưa. Xưa nay, Đông Tây kim cổ, không đâu là không ngoại trừ. Tôi đương nhiên cũng không thể là ngoại lệ. Người Anh thường hay nói câu "những ngày tháng đáng yêu của ngày xưa", thực sự rất đồng điệu với lòng tôi. Những ngày tháng ngày xưa, hồi tưởng lại, quả thật cảm thấy vô cùng tốt đẹp và đáng yêu. "Lúc ấy chỉ xem là chuyện thường", thế nhưng một khi đã hoài niệm, lại thường cảm thấy vô cùng tuyệt vời, dư vị vô tận. Bây giờ tôi vẫn thường chìm đắm trong những hồi ức về chuyện cũ.

Thế nhưng, tôi chưa từng nghĩ đến việc đem những giấc mơ êm đềm hay cơn ác mộng ấy chuyển từ ký ức lên trang giấy. Tôi chưa bao giờ cảm thấy có nhu cầu như vậy. Tôi chỉ một mình khi đêm khuya thanh vắng, gối đầu nằm, để đoạn đời đã qua tái diễn lại trước mắt mình từng màn từng màn, đứt quãng, bản thân dường như trở thành một người bàng quan, ngắm nhìn mà thấy vui lòng. Cuộc đời đã qua không thể quay lại, cũng không cần phải quay lại. Thế nhưng, hoài niệm về một cuộc đời như vậy, nhận thức được rằng mình đã sống qua như thế, đường cái quan hay cầu ván nhỏ, đều đã đi qua, mưa gió thế nào cũng từng trải qua, cho đến tận hôm nay, bản thân vẫn còn sống trên đời, vẫn có thể hoài niệm chuyện xưa, há chẳng thể được coi là hạnh phúc lớn lao lắm sao?

Chỉ là đến một hai năm gần đây, một số bạn bè trẻ tuổi hơn tôi, đã nhiều lần gợi ý tôi viết một chút gì đó kiểu như tự truyện. Họ cho rằng, một tri thức như tôi, đã sống đến độ tuổi gần bát tuần, tuổi cổ lai hi từ lâu đã bỏ lại sau lưng, hơn nữa lại trải qua mấy thời đại; trong lịch sử Trung Quốc, đây cũng là một cơ hội hiếm có. Trải nghiệm như tôi, tri thức trải qua trong quá khứ e là không có nhiều lắm. Sự từng trải của tôi trước những biến đổi của thời cuộc, sự lĩnh hội về nhân tình thế thái, e rằng có rất nhiều điểm đáng để người khác tham khảo. Những tri thức trẻ tuổi ngày nay, thậm chí nhiều tri thức trung niên, hầu hết đều không thể cảm nhận được. Đôi khi trò chuyện với họ về tình hình quá khứ trước kia, họ thường trợn tròn mắt, giống như đang nghe "Nghìn lẻ một đêm" vậy. Cho nên, ý kiến của họ là, tôi nên đem những trải nghiệm này viết ra, không nên quá "ích kỷ", chỉ giữ lại trong tâm trí mình, để một mình tự thưởng thức. Đây phải được coi là trách nhiệm của thế hệ chúng tôi, không thể thoái thác.

Tôi suy xét ý kiến của họ, cảm thấy rất đúng. Về phần cá nhân tôi, tôi sinh vào khoảng giao mùa hạ thu của năm Tân Hợi, cách ngày 10 tháng 10 chỉ hơn một tháng. Trong khoảng thời gian này, tôi từng làm thần dân của hoàng đế nhà Đại Thanh, đại khái cũng coi như là một "di thiếu" đi. Khi còn cực nhỏ, tôi đã nghe thấy hai từ "triều đình", ý chỉ hoàng đế nhà Đại Thanh. Trong tưởng tượng của tôi, "triều đình" là một thứ không phải người, không phải thần, không phải rồng, không phải rắn, thế nhưng lại vừa là người, là thần, là rồng, là rắn. "Triều đình" cuối cùng vừa thoái vị, Viên Thế Khái lập tức xuất hiện, theo sát ngay sau đó là thời kỳ quân phiệt hỗn chiến. Trung Hoa đất rộng người đông, quần ma loạn vũ. Năm tôi lên ba tuổi, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Tôi hoàn toàn không biết gì về chuyện này. Đối với Phong trào Ngũ Tứ, hiểu biết cũng không nhiều, chỉ cảm thấy việc dùng văn ngôn đổi sang bạch thoại là mới mẻ mà thôi. Trong thời kỳ tiểu học và sơ trung, tôi đi theo những đứa trẻ lớn tuổi diễu hành biểu tình, đốt hàng Nhật và hàng Anh, cảm xúc cuồng nhiệt như điên. Thời kỳ cao trung, sự thống trị của Quốc Dân Đảng bắt đầu, lại là một kiểu quần ma loạn vũ khác, chính là quần ma nội bộ Quốc Dân Đảng. Thời kỳ đại học, chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản rục rịch chuyển động. Sau "Sự kiện 9 tháng 18", tôi từng cùng các bạn học Thanh Hoa nằm dài lên đường ray tuyệt thực, đến Nam Kinh thỉnh nguyện. Lần đầu tiên cũng là lần duy nhất trong đời được gặp Tưởng Giới Thạch. Thời kỳ du học, "Sự kiện 7 tháng 7" xảy ra, một nửa giang sơn rơi vào dưới móng sắt của giặc ngoại xâm. Quê hương tôi lại càng sớm bị giặc ngoại xâm chiếm đóng, khiến tôi không thể trở về nước. "Đến lúc có nhà về chẳng được, chim đỗ quyên thôi chớ hót bên tai". Tôi phiêu bạt chốn tha hương, không tài nào nghe được tiếng chim đỗ quyên kêu, cái tôi nghe được là tiếng máy bay oanh tạc trên bầu trời, kèm theo tiếng bụng đói cồn cào. Đôi khi nghe thấy tiếng gào thét như chó điên của Hitler trong đài phát thanh. Cứ thế trải qua tám năm. "Lửa khói liền tám năm, thư nhà đáng vạn vàng". Một bức thư nhà đáng vạn vàng ấy tôi cũng không nhận được lấy một bức. Cuối cùng đại chiến cũng kết thúc. Tôi ở Thụy Sĩ gần nửa năm, tốn bao nhiêu vạn cay đắng, qua Pháp, Việt Nam rồi trở về Tổ quốc. Giữa lúc cuồng hoan tột độ, tai tinh vẫn chưa tan, lại trải qua ba năm lạm phát tiền tệ điên cuồng, cuối cùng cũng chào đón ngày giải phóng. Giữa lúc cuồng hoan còn lớn hơn nữa, tôi hiểu ra rằng con đường không phải lúc nào cũng được trải hoa hồng, đôi khi khó tránh khỏi những lúc cuồng phong sóng dữ. Cứ thế, mưa gió bập bùng, gập ghềnh trắc trở, sống cho đến tận hôm nay, đã già nua lụm khụm rồi.

Những trải nghiệm phong phú phức tạp nhường ấy, không phải ai cũng có được. Hơn nữa xét theo một ý nghĩa nào đó, những trải nghiệm này cũng vô cùng quý giá. Kinh nghiệm và bài học đều có thể rút ra từ đó, có chút ít lợi ích cho người và cho bản thân. Bản thân tôi nếu giấu giếm không nói ra, quả thật có tiếng xấu là "ích kỷ". Cho nên, tôi quyết định nghe theo gợi ý của người khác, thay đổi suy nghĩ trước đây, đem trải nghiệm cả đời mình viết ra một cách cầu thị. Tôi đặc biệt nhấn mạnh bốn chữ "cầu thị", bởi vì viết tự truyện không phải là làm sáng tác văn học, để cho trí tưởng tượng của mình tung hoành ngang dọc. Tôi viết tự truyện, chỉ viết sự thực. Điều này có viết thành tác phẩm văn học được hay không, tôi xin tạm gác lại không bàn ở đây. Xưa nay, Đông Tây kim cổ có không ít đại văn gia viết tự truyện thành tác phẩm văn học. Thi sĩ vĩ đại nhất nước Đức là Goethe chính là một trong số đó. Cuốn Dichtung und Wahrheit ("Thơ và Thực") của ông chính là bằng chứng. Cá nhân tôi cho rằng, đại văn gia thì có thể, còn tôi thì không. Tôi ở đây chỉ có Wahrheit, mà không có Dichtung.

Thế nhưng, một công việc phức tạp nhường này quyết không thể hoàn thành trong một sớm một chiều. Hiện tại tôi còn rất nhiều việc phải làm, không có quá nhiều thời gian rảnh rỗi, tôi chỉ có thể giải quyết từng phần. Tôi chia cuộc đời hơn bảy mươi năm của mình thành tám giai đoạn:

Một, Thời kỳ quê hương

Hai, Thời kỳ học trung học ở Tế Nam

Ba, Thời kỳ Đại học Thanh Hoa, giáo viên trung học

Bốn, Lưu Đức thập niên

Năm, Thời kỳ trước giải phóng

Sáu, Thập niên năm mươi sáu mươi

Bảy, Ngưu bằng tạp ức

Tám, Sau năm 1978

Vào năm 1988, tôi đã viết ngắt quãng thành hai bản thảo bốn và bảy. Bây giờ hãy chỉnh lý phần bốn "Lưu Đức thập niên" ra trước, để nó mang theo lời chúc phúc của tôi bước ra thế giới nhé! Mượn thơ Tuyết Cần để làm một tuyệt cú:

Hoàn vô hoang đường ngôn

Bán bả tân toan lệ

Tác giả cũng bất si

Nhân giải kỳ trung vị

Phần trên coi như là lời dạo đầu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.