Đặt mình vào chốn địa ngục đói khát, lại thêm tiếng máy bay gầm rú oanh tạc vốn không thể có vào thời điểm xây dựng địa ngục, những ngày tháng của tôi còn khổ sở gấp mười lần ác quỷ đói trong địa ngục.
Thế nhưng, ví von mà nói, trong âm thanh hào hùng phấn chấn của bản giao hưởng anh hùng, cũng không thiếu những khung cảnh giống như khúc nhạc chiều của Mozart.
Núi rừng Göttingen chính là khúc nhạc chiều ấy.
Núi non ở Göttingen không phải là những ngọn núi cao với đá lởm chởm kỳ dị, ở đây đất nhiều hơn đá; nhưng quả thực lại có khí thế của núi. Tháp Bismarck trên đỉnh núi sừng sững uy nghi ở nơi cao nhất của muôn ngọn núi, những lúc mây mù bốc lên, đỉnh tháp ẩn hiện trong mây trời cuồn cuộn, nhìn từ xa cũng có dáng dấp của chốn bồng lai tiên cảnh.
Điều cuốn hút nhất không phải là núi, mà là rừng. Miễn cưỡng nói khu rừng rậm này rộng đến nhường nào, thì tôi sống mười năm cũng không thể làm cho rõ được, dù sao thì đi mấy tiếng đồng hồ cũng không đến được tận cùng. Trong rừng chủ yếu là cây dương và cây sồi, còn những loại cây thường gặp ở Trung Quốc như liễu, du, hòe thì hình như chưa từng thấy. Càng cuốn hút hơn nữa là những thảm cỏ trong rừng. Mùa đông ở Đức không lạnh, cỏ gần như xanh tươi quanh năm. Mùa đông tuyết rơi rất nhiều, dưới lớp tuyết bao phủ, cỏ xanh cũng không ngủ quên, chỉ cần gạt lớp tuyết bên trên ra, những ngọn cỏ xanh mướt sẽ ngay lập tức hiện ra trước mắt. Cứ đến độ giao mùa đông xuân, có những bông hoa nhỏ màu trắng, người Đức gọi nó là "chuông tuyết", vươn mình phá tuyết mọc lên, trở thành biểu tượng báo hiệu mùa xuân. Chẳng bao lâu sau, mùa xuân liền thực sự đến trên mặt đất, khắp trong rừng hoa nở rộ rỡ, một thế giới thêu gấm dệt hoa.
Đến mùa hè, mùa mưa kéo dài, những trận mưa ở Göttingen vô cùng nhiều, chưa từng nghe nói có chút hạn hán nào. Những thảm cỏ và thân cây vốn dĩ đã xanh tươi, nay lại được nước mưa tưới gội, càng trở nên xanh mướt đến nao lòng. Toàn bộ núi rừng, cùng với những thảm cỏ bên trong, đều xanh ngắt một màu, sắc xanh dường như lấp đầy cõi trần gian, nhuộm kín cả bầu trời đất nước, đâu đâu cũng là màu xanh, xanh và xanh, những màu sắc khác dường như trong chốc lát đều biến mất sạch sành sanh. Núi rừng trong mưa, lại mang một vẻ đẹp thi vị rất riêng. Những sợi mưa liên miên bất tuyệt đan xen với màu xanh đậm tạo thành một tấm lưới kỳ ảo, mờ mịt. Tôi thường hay thui thủi một mình, không mang theo ô, cũng chẳng mặc áo mưa, bước đi lặng lẽ trong tấm lưới bao trùm đất trời này. Ngoại trừ những hàng cây xung quanh và thảm cỏ dưới chân, hình như chẳng còn thứ gì khác, tôi có cảm giác giống như Phật tổ Thích Ca Mâu Ni, "trên trời dưới đất, duy ngã độc tôn" vậy.
Vừa chuyển sang mùa thu, là đến mùa đẹp nhất của núi rừng Göttingen. Tôi từng miêu tả sắc thu của thành phố Göttingen trong bài viết "Nhớ Chương Dụng", và đã nhận được lời khen ngợi của bạn bè, nay tôi tiện tay chép lại ở đây:
Mùa thu ở Göttingen rất đẹp, đẹp đến mức tĩnh mịch kỳ lạ, khiến người ta không thể diễn tả bằng lời, cũng hoàn toàn không nghĩ tới chuyện nói ra. Có ai từng thấy tranh của trường phái vị lai chưa? Khu rừng núi ở phía đông thành phố nhỏ này vào mùa thu chính là một bức tranh của trường phái vị lai. Bạn ngước mắt lên là có thể nhìn thấy một mảng rực rỡ chói lọi. Chỉ riêng màu sắc vàng thôi cũng đã không sao đếm hết có bao nhiêu cấp độ, từ màu vàng nhạt cho đến màu vàng đậm gần như màu nâu, điểm xuyết đan xen trên những ngọn cây của khu rừng mùa thu, bên trong còn lẫn thêm màu xanh đậm của cây ô rô, chỗ này chỗ kia lại điểm xuyết thêm vài đốm đỏ tươi, tô điểm cho sắc thu ảm đạm này một vẻ đẹp thê lương mà diễm lệ. Tôi nghĩ, nhìn vào đoạn miêu tả ở trên, cảnh sắc núi thu ở Göttingen chắc chắn sẽ hiện rõ mồn một trước mắt.
Hễ đến mùa đông, núi rừng thường bị tuyết lớn bao phủ. Do nhiệt độ không quá thấp nên tuyết phủ không lâu đã tan chảy; lại vì tuyết rơi thường xuyên nên lúc nào cũng có tuyết phủ kín. Núi rừng bên trên, một phần vẫn còn xanh tươi; những ngọn cỏ nhỏ dưới lớp tuyết cũng vẫn xanh rờn. Cả trên lẫn dưới đều có sự sống đang vận động. Sức sống của thành phố Göttingen hình như chưa từng ngừng nghỉ bao giờ, ngay cả trong mùa đông, tình hình vẫn cứ như vậy. Cho đến khi mùa đông chuyển sang mùa xuân, sức sống chẳng còn bị thứ gì che phủ nữa, thế là nó hiên ngang phô bày, tung hoành giữa trời đất.
Cảnh sắc bốn mùa ở Göttingen chính là như thế đấy.
Từ ngày đầu tiên đặt chân đến thành phố Göttingen, tôi đã đem lòng yêu mến núi rừng nơi đây. Cho đến khi tôi rơi vào địa ngục đói khát, cho đến khi những chiếc máy bay trên trời khoác áo rắc róc sự sống từng giây từng phút, chỉ cần tôi bước chân vào khu rừng này, trong lòng ngay lập tức trào dâng một cảm giác an toàn. Núi rừng quả thực không thể làm cho cái bụng của tôi no lên, nhưng cảm giác an toàn lúc đót lại vô cùng quý giá. Bản thân núi rừng vốn chẳng hiểu thế nào là đói khát, lại càng chẳng cần cái gọi là cảm giác an toàn nào cả. Khi toàn thể người dân trong thành phố bụng đói cồn cào, lòng dạ thấp thỏm bất an dưới làn đạn máy bay Anh, thì núi rừng vẫn cứ xanh tươi mơn mởn, "vẫn xanh mướt màn khói bao phủ mười dặm đê". Tôi thật sự yêu quý núi rừng nhường này, nơi đây thực sự đã trở thành chốn đào nguyên trần thế của tôi.
Tôi không biết đã bao nhiêu lần một mình đến chốn núi rừng này; cũng không biết đã bao nhiêu lần cùng các lưu học sinh Trung Quốc hoặc bạn bè người Đức đến đây. Kịp đến lần ngoạn du khiến tôi khó quên nhất trong ký ức, là đi cùng Trương Vĩ và Lục Sĩ Gia. Ngày hôm đó, hứng thú của tất cả chúng tôi đều cực kỳ cao. Chúng tôi vừa đi, vừa trò chuyện, vừa vui đùa, quả thực là quên cả con đường dài ngắn ra sao. Chúng tôi cứ đi, cứ đi, đã đi đến giới hạn xa nhất mà chúng tôi thường đi tới; nhưng trong lúc vô tri vô giác lại bước qua khỏi đó, vẫn tiếp tục tiến bước về phía trước. Càng đi sâu vào trong rừng, hoàn toàn không thấy bóng dáng khách du lịch nào nữa. Rêu phong trên đường càng lúc càng dày, đây là nơi ít dấu chân người lui tới. Xung quanh tĩnh lặng một mảnh, chỉ có tiếng cười nói của chúng tôi vang vọng trong rừng, du dương, xa xăm. Tận sâu trong rừng thấu tai nghe thấy tiếng động trên lá thông, ngẩng đầu nhìn lên, là mấy chú hươu sao đang giật mình hoảng hốt, mở to hai mắt nhìn chúng tôi một lát, rồi lập tức trốn chạy tựa làn khói bay vào chốn sâu thẳm hơn của khu rừng. Cuối cùng chúng tôi đi đến một vách đá dựng đứng, bên dưới nhìn xuống là thung lũng sâu thẳm, phía bên kia thung lũng vẫn là những cánh rừng bạt ngàn không thấy điểm dừng. Chúng tôi không thể đi tiếp, cũng chẳng muốn đi tiếp nữa, nơi này chính là chân trời góc bể của chúng tôi rồi. Trên đường quay về, thì gặp mưa. Chúng tôi nấp dưới một gốc cây lớn, tránh mưa một lát. Thế nhưng trời mưa càng lúc càng lớn, chúng tôi đành phải chạy tiếp về phía trước. Ngoài dự kiến của chúng tôi, lại tìm thấy một ngôi đình gỗ, quả thực là một nơi tránh mưa tuyệt vời. Bên trong đã có một người Đức ngồi đó từ trước. Chào hỏi một tiếng, thế là chúng tôi cũng ngồi xuống, cùng là những kẻ tránh mưa trong chốn rừng sâu, tương phùng hà tất phải quen biết từ trước. Chúng tôi chẳng cần xưng tên tuổi, cứ thế bàn luận trời đất trên dưới một trận, tựa như những người bạn cũ hội ngộ vậy.
Chuyến ngoạn du lần ấy vẫn luôn đọng lại trong ký ức của tôi, cho đến nay vẫn khó lòng quên được. Thú vui nhàn tản trong núi, đương nhiên không chỉ có mỗi chuyện này. Những chuyện lớn nhỏ, vụn vặt, vẫn có thể viết ra một đống lớn. Hiện tại tôi xin phép được miễn bàn tất cả. Mục đích tôi viết những dòng này, là muốn nói rằng, ngay cả trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn ấy, niềm vui cuộc sống vẫn luôn tồn tại. Dưới bất kỳ tình huống nào, cuộc đời tuyệt đối cũng không chỉ có nỗi đau thương, đây chính là cơ duyên thiền định mà tôi ngộ ra được.