Lưu Đức Thập Niên

Lượt đọc: 171 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cuộc Sống Hai Năm

❊ ❊ ❊

Hợp đồng giữa Đại học Thanh Hoa và Cơ quan Trao đổi Học thuật Đức quy định thời hạn học tập là hai năm. Ban đầu tôi cũng chỉ dự định ở Đức hai năm. Trong thời gian này, thân phận của tôi là sinh viên. Trong mười năm ở Đức, hai năm đời sinh viên này có thể tính là một giai đoạn.

Trong hai năm này, nhìn chung, cuộc sống khá bình lặng, không có sóng to gió lớn, không có chấn động dữ dội. Hitler mới lên nắm quyền được vài năm, nước Đức sùng bái ông ta đến mức điên cuồng. Tôi quen một cô gái, trẻ trung xinh đẹp. Có lần tình cờ nói chuyện với cô ấy về Hitler, cô ấy thốt ra: "Nếu tôi có thể sinh một đứa con với Hitler, đó là vinh dự lớn nhất của tôi!" Tôi thực sự kinh ngạc, nằm mơ cũng không ngờ tới. Tôi chưa từng gặp Hitler, chỉ thường nghe thấy tiếng sủa điên cuồng của hắn qua đài phát thanh. Trong số những người Đức, số người phản đối hắn cực kỳ ít. Hai đội quân nổi tiếng dưới trướng hắn là: SA (SturmAbteilung, đội quân xung kích) và SS (SchutzStaffel, đội cận vệ), có thể thấy trên phố bất cứ lúc nào. Loại trước mặc đồng phục vàng, chúng tôi gọi là "chó vàng"; loại sau mặc đồng phục đen, chúng tôi gọi là "chó đen". Hai loài "chó" vàng đen này chưa bao giờ gây phiền phức cho chúng tôi, những sinh viên Trung Quốc. Vào cửa hàng, gặp gỡ bạn bè, anh hô "Hitler vạn tuế!" của anh, tôi hô "Chào buổi sáng", "Chào buổi trưa", "Chào buổi tối" của tôi, ai làm việc nấy, nước sông không phạm nước giếng, cũng có thể chung sống hòa bình. Chúng tôi không bao giờ bàn chuyện chính trị với người Đức bình thường.

Thực tế, vào thời điểm đó, dù là ở Trung Quốc hay ở Đức, đều đang ở trước đêm của một cơn bão lớn. Hai năm sau, tình hình đã thay đổi rất nhiều.

Điểm này tôi có nhận ra, nhưng lực bất tòng tâm, chỉ đành sống được ngày nào bình yên thì hay ngày đó, cầu mong giữ được tính mạng trong thời loạn lạc mà thôi.

Nhìn từ bề ngoài, thị trường vẫn rất phồn vinh, nguồn cung thực phẩm cũng vô cùng đầy đủ, chế độ định mức vẫn chưa thực hiện, chỉ cần có tiền là có thể mua được mọi thứ. Mỗi sáng tôi đều ăn sáng tại nhà: bánh mì nhỏ, sữa, bơ, phô mai khô, kèm theo một ấm hồng trà. Sau đó đến Viện nghiên cứu Phạn văn, hoặc lên lớp, hoặc tự học. Buổi trưa ăn ở nhà hàng bên ngoài. Ăn xong lại quay về viện nghiên cứu, chưa bao giờ biết ngủ trưa là gì. Buổi chiều cũng là lên lớp hoặc tự học. 6 giờ tối về nhà, bà cụ chủ nhà giữ lại một phần cơm canh nóng mà họ ăn buổi trưa cho tôi ăn tối. Vì vậy tôi không cần phải như người Đức, bữa tối chỉ ăn bánh mì, xúc xích uống trà.

Cứ như vậy, cuộc sống trôi qua có nề nếp, rất thoải mái.

Cứ đến Chủ nhật, mấy lưu học sinh Trung Quốc sống ở Göttingen lúc bấy giờ là: Long Phi Viêm, Điền Đức Vọng, Vương Tử Xương, Hoàng Tịch Đường, Lư Thọ, v.v., lại hẹn nhau mà không cần bàn trước, cùng đến một bãi cỏ dưới chân núi ngoài thành gọi là "đồng cỏ Schiller" để gặp mặt. Bãi cỏ này quanh năm cỏ xanh như thảm, xung quanh cây cổ thụ che trời, phía đông dựa vào núi, trên núi cây cối cũng xanh tươi um tùm, đại rừng dài rộng mỗi bề mấy chục dặm. Trong núi có khá nhiều danh thắng, ví dụ như tháp Bismarck, sừng sững trên đỉnh núi, leo lên nhìn xuống, toàn thành thu gọn trong tầm mắt. Ngoài ra còn có vài quán cà phê và nhà hàng. Sau khi gặp nhau ở đồng cỏ Schiller, chúng tôi thỉnh thoảng còn đi dạo trong núi, ăn trưa ngay tại đó. Gặp được người Trung Quốc, có thể nói tiếng Trung, thực sự cảm thấy vui thú vô cùng. Thường là trong lúc trò chuyện đùa vui mà quên mất thời gian trôi qua. Đến khi chú ý đến thời gian thì màn đêm đã buông xuống, trăng đã nhô lên khỏi núi phía đông.

Về phần học tập, tôi vẫn toàn tâm toàn ý. Mặc dù ban đầu tôi dự định chỉ ở lại hai năm, nhưng tôi vẫn chuẩn bị cho kỳ thi tiến sĩ. Theo quy định của Đức, thi tiến sĩ phải học ba ngành: một ngành chính, hai ngành phụ. Ngành chính của tôi là Phạn văn, Pali văn, v.v., gọi là Ấn Độ học (Indologie), điều này đã định sẵn. Mấu chốt là ở hai ngành phụ, mà việc này lại khá đau đầu. Năm xưa khi tôi ở trong nước mắc "cơn sốt du học" mà chuyện du học còn mịt mờ như ba ngọn núi Bồng Lai, tôi đã lập lời thề độc: quyết không viết luận văn tiến sĩ liên quan đến Trung Quốc. Tiên sinh Lỗ Tấn từng nói, có những lưu học sinh Trung Quốc ở nước ngoài dùng Lão Tử và Trang Tử để giành được học vị tiến sĩ, khiến người Tây kinh ngạc; nhưng sau khi về nước thì lại đi giảng về Kant, Hegel. Tôi khinh miệt những vị tiến sĩ kiểu này, quyết không đi theo vết xe đổ của họ. Giờ đã đến Đức, dù là ngành chính hay ngành phụ đều quyết không dính dáng đến Hán học. Tôi nghe nói, có một lưu học sinh ngành khoa học tự nhiên, muốn đầu cơ trục lợi, chọn Hán học làm ngành phụ. Trong lúc thi vấn đáp, câu hỏi đầu tiên vị giáo sư Hán học đưa ra là: Đỗ Phủ của Trung Quốc và Shakespeare của Anh, ai trước ai sau? Lịch sử văn học Trung Quốc dài hàng nghìn năm, so với Khuất Nguyên, v.v., thì Đỗ Phủ là người sau. Còn ở Anh thì Shakespeare đã được coi là nhà văn thời cổ. Vị lưu học sinh này có lẽ bị ảnh hưởng bởi ấn tượng đó, vừa mở miệng đã nói: "Đỗ Phủ ở sau." Giáo sư Hán học nói: "Anh trượt rồi! Những câu hỏi sau không cần hỏi nữa."

Nhắc đến thi vấn đáp, tôi muốn bổ sung hai ví dụ nhỏ ở đây, để thấy được tình hình thi vấn đáp ở Đức, cũng như uy quyền của giáo sư. Cuối thế kỷ 19, bậc thầy y học Đức Virchow có lần vấn đáp sinh viên, ông đặt một đĩa gan lợn lên bàn, hỏi sinh viên: "Đây là cái gì?" Sinh viên ngẩn người, nửa ngày không nói được lời nào. Cậu ta đâu thể ngờ giáo sư lại mang gan lợn ra chứ. Kết quả là thi trượt. Virchow bảo cậu ta: "Một người làm y học nhất định phải thực sự cầu thị, nhìn thấy gì thì nói đó. Ngay cả bản lĩnh và dũng khí này cũng không có, sao có thể làm bác sĩ?" Lần khác, cũng chính Virchow này khi thi vấn đáp, ông chỉ vào áo mình, hỏi: "Đây là màu gì?" Sinh viên ngắm nghía một hồi, trịnh trọng đáp: "Thưa ngài Ủy viên Cơ mật (một danh hiệu vinh dự của các giáo sư có thành tựu trác việt ở Đức)! Áo của ngài từng là màu nâu." Virchow cười lớn, lập tức nói: "Cậu đạt!" Bởi vì ông không mấy chú ý đến cách ăn mặc, một bộ quần áo mặc hơn mười năm, màu nâu ban đầu đã biến thành màu đen. Hai ví dụ này tuy nhỏ, nhưng ý nghĩa lại vô cùng lớn. Nó cho chúng ta biết, giáo sư Đức đã dụng tâm bồi dưỡng khả năng quan sát vấn đề một cách thực sự cầu thị, không chịu sự can thiệp của bất kỳ ảnh hưởng ngoại lai nào của sinh viên như thế nào.

Quay lại vấn đề ngành phụ của tôi. Tôi kiên quyết không chọn Hán học, điều này đã không thể thay đổi được. Vậy chọn cái gì? Tôi từng cân nhắc ngôn ngữ học Anh và ngôn ngữ học Đức. Sau đó, lại cân nhắc tiếng Ả Rập. Tôi đã thực sự bỏ công học một năm tiếng Ả Rập. Sau đó lại thấy không ổn, quyết định từ bỏ. Cuối cùng chọn ngôn ngữ học Anh và ngôn ngữ học Slavic. Nhưng ngôn ngữ học Slavic không thể chỉ học mỗi tiếng Nga. Tôi lại học thêm tiếng Nam Tư. Từ đó mọi việc đã ổn thỏa.

Viện nghiên cứu ngôn ngữ Slavic cũng ở trong tòa nhà Gauss-Weber. Từ đó trở đi, mỗi ngày tôi đều đến viện nghiên cứu, học cả ngày. Tâm trí chủ yếu tất nhiên là dùng vào việc học Phạn văn và Pali văn. Lớp Phạn văn ban đầu chỉ có mình tôi là sinh viên. Khoảng từ học kỳ thứ ba, có hai sinh viên Đức đến: một là sinh viên khoa lịch sử, một là một vị mục sư thôn quê. Người trước đã học qua mấy học kỳ với giáo sư Sieg trước khi tôi đến Göttingen. Đến khi năm học thứ hai của tôi bắt đầu, anh ta đến tham gia, không mở thêm lớp khác, học chung trong một lớp. Ban đầu tôi thực sự rất kính nể anh ta, anh ta là sinh viên cũ rồi. Tuy nhiên, không bao lâu sau, tôi phát hiện, việc học của anh ta khá chật vật. Mặc dù hồi trung học anh ta từng học tiếng Hy Lạp và tiếng Latin, lại còn biết tiếng Anh và tiếng Pháp, nhưng đối phó với thứ Phạn văn có quy tắc ngữ pháp rắc rối đến mức khó tin này, anh ta lại bó tay. Trong lớp, hễ thầy giáo hỏi, anh ta liền đờ đẫn mắt, miệng cứng lại, ấp a ấp úng, không nói được lời nào. Cho đến tận khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, anh ta bị gọi nhập ngũ, anh ta vẫn không thể chinh phục được Phạn văn, dùng cách nói của tôi, đó là, anh ta đã không vượt qua được Vũ Môn.

Bản thân tôi học Phạn văn cũng chẳng phải thuận buồm xuôi gió. Đây là loại ngôn ngữ cổ đại có ngữ pháp phức tạp nhất trong các ngôn ngữ được biết đến trên thế giới hiện nay, sự phong phú về biến đổi hình thái hoàn toàn trái ngược với tiếng Hán. Tôi tất nhiên sẽ cảm thấy khó khăn. Nhưng, đã quyết tâm học rồi thì nhất định phải chinh phục nó. Trong hai năm này, tôi đã nhiều lần thầm quyết tâm: nhất định phải vượt qua Vũ Môn này.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.