Trước khi nghe thấy tiếng pháo nổ từ đằng xa, Bảo Ngọc và Bảo Thoa đang ở một nơi trò chuyện. Bảo Thoa nhắc đến hôm đến phủ Bắc Tĩnh Vương xem hát, nói: "Câu đối chàng đề cho cái đình mới kia, vế trên thì còn được, chứ vế dưới "nhìn thấu" hai chữ, thật là không cung kính. Đã là thần thu, tiên đông, có ai lại đối đãi như vậy? Làm sao có thể "nhìn", lại càng không thể "nhìn thấu"?" Bảo Ngọc nói: "Theo nàng thì nên dùng từ ngữ thế nào? Hay dùng "kính sợ"? Nàng lại bảo là quá cứng nhắc, hay là dùng "tĩnh đợi", "mặc bái" thì hợp hơn?" Bảo Thoa nói: "Đều không nhã nhặn, thanh tú." Bảo Ngọc đáp: "Năm xưa ở Đại Quan Viên ta từng ngâm một câu: "Liễu quấn bờ mượn ba sào biếc, Hoa cách ngạn chia một mạch hương", mọi người đều khen, lão gia cũng hiếm khi gật đầu mỉm cười, bản thân ta cũng đắc ý. Nhưng câu đối đó đẹp thì đẹp thật. Kỳ thực lại rỗng tuếch, chẳng qua chỉ là tả cảnh mà thôi. Lần này ta coi như đã vượt qua lối tả cảnh đơn thuần, muốn kết giao với thần tiên sau cảnh vật, dù vẫn còn thiếu chút nhã nhặn, cũng nên khích lệ vài phần mới phải." Bảo Thoa nói: "Miệng nói ra được như vậy, cũng làm khó cho chàng rồi. Cùng nhau trao đổi, tất sẽ có lúc ngộ ra. Đúng là học không có điểm dừng. Tuy nhiên, công phu thi từ tạp học cố nhiên không thể bỏ bê, nhưng quan trọng hơn là kinh thư văn bài, sao có thể hết lần này đến lần khác vứt bỏ, hết lần này đến lần khác xa rời?"
Đang nói chuyện, tiếng pháo nổ vang lên, Xạ Nguyệt báo tin Lý Hoàn đã đến. Bảo Ngọc nhìn thấy Lý Hoàn thì đầy bụng vui mừng, trong lòng không hề có chút oán trách nào về việc chị dâu lâu ngày không xuất hiện, liền đứng dậy đón tiếp, ướm hỏi: "Đại tẩu khí sắc tốt thật, cũng phát phúc rồi!" Bảo Thoa liếc chàng một cái, vội vàng khom người hỏi thăm Lý Hoàn, hai chữ "hiếm khách" chực trào nơi đầu lưỡi đã kịp nuốt xuống, mặt đầy tươi cười, dịu dàng hỏi: "Thân thể chị có khỏe không, Lan ca nhi thế nào?"
Lý Hoàn cười nói: "Sao mà không khỏe chứ! Mấy ngày trước vì đôn đốc Lan nhi chuẩn bị đi thi, không dứt thân ra được, đến cả chỗ thái thái cũng không kịp thỉnh an, các em đừng để bụng! Chỉ là hôm nay thật sự vui mừng, bảng vàng đã đề tên, Lan nhi thi đỗ võ cử hạng tám, Hoàn nhi, Tông nhi đều đến chúc mừng, các huynh đệ đốt cả pháo! Chị vừa đi báo tin cho hai vị thái thái, họ đều mừng đến mức niệm Phật."
Bảo Thoa nói: "Tin tức thật sự tuyệt vời! Đại tẩu cuối cùng cũng vượt qua được khổ cực rồi!" Lý Hoàn nói: "Vẫn chưa đến cùng đâu. Mùa xuân tới còn phải thi lên một cấp nữa, chị vẫn phải đôn đốc nó thật chặt!" Xạ Nguyệt bưng ra trà ngon mà Tập Nhân đã chuẩn bị, lại cùng người đi theo là Tố Vân đi chỗ khác nói chuyện riêng.
Tin tức Giả Lan đỗ võ cử đã khiến lòng Bảo Thoa không yên, sau đó lại nghe nói Giả Khuẩn trong tộc cũng đã đi học, càng khiến nàng lo lắng không nguôi. Lúc đó Tiết Bàn cuối cùng cũng được đổi thành tù chung thân nhờ chế độ "lưu dưỡng thừa tự", có thể tính đến chuyện giảm án, sớm thoát khỏi ngục tù; Tiết Khoa cũng đã đón Hình Tụ Yên từ chỗ vợ chồng Hình Trung về, cùng chung sống với Tiết dì và Tiết Bảo Cầm; bên nhà cũng bắt đầu nhen nhóm chút hy vọng, vì vậy càng dồn tâm trí vào việc khuyên bảo Bảo Ngọc đi học.
Vài ngày sau, Vưu thị sang, nói Giả Trân đã chỉnh đốn lại tư thục, Giả Đại Nho đã qua đời, mời một tú tài trong tộc là Giả Sắc về chủ trì, Giả Hoàn, Giả Tông đều vào trường đọc sách, nói: "Vừa rồi đi gặp hai vị thái thái, ai cũng nói rất tốt. Yên Hồng kia còn thêu một ngôi sao Khuê trên túi bọc sách của Tông nhi." Vưu thị nói lúc Bảo Thoa chỉ nhìn chằm chằm vào Bảo Ngọc, nhưng Bảo Ngọc chỉ hỏi Vưu thị có biết tin về việc Hổ Phách và những người khác bị cho thôi việc hay không. Vưu thị than rằng: "Chính là gặp được người đó. Còn biết được thảm cảnh của một người khác nữa. Trước hết nói về người kia, phủ này còn mấy ai hỏi han đến nàng ta? Chính là Dương di nương. Không biết nàng ta chọc giận Trung Thuận Vương thế nào, Vương gia tức giận, phạt nàng ta vào chuồng ngựa. Những ngày này, đám nô bộc trong phủ nào có được cơm ngon? Một thùng cơm nguội, một thùng nước canh, một thùng vịt muối không biết ướp từ bao giờ đã bốc mùi, cứ cái kiểu ăn uống đó, không tranh nhau thì không múc được, Dương di nương ngày ngày quét dọn phân ngựa mệt lả người, ăn không no, liền lén ăn hạt đậu đen cho ngựa, ăn vào thì không đi vệ sinh được, sau không biết thế nào lại bị tiêu chảy dữ dội, chắc là mắc bệnh kiết lỵ, nằm trong cái chăn rách đó cũng chẳng có ai ngó ngàng. Hổ Phách đó, các em biết rồi đấy, bị đưa về chỗ Cừu đô úy, tên Cừu đô úy đó cũng không ngày nào đến đây, dọn dẹp mấy gian phòng thành cái ổ dâm dục của hắn, ngày thường bắt Hổ Phách trông coi cho hắn. Hổ Phách ấy thế mà lại là người có lòng thiện, nghe nói Dương di nương không qua khỏi, liền qua thăm, Dương di nương chỉ nắm lấy tay nàng ta mà thở hắt. Hổ Phách tận mắt thấy nàng ta trợn mắt duỗi chân, cũng không cầm lòng được mà xót xa. Chính Hổ Phách kể với ta, khi Dương di nương sắp tắt thở, miệng lẩm bẩm nhắc đến hai người..." Bảo Ngọc đoán: "Là lão gia và Hoàn nhi phải không?" Vưu thị nói: "Lại không phải." Bảo Thoa nói: "Cũng thật đáng thương. Nhưng chúng ta nói đến bà ta làm gì?" Vưu thị nói nốt chuyện đó: "Hai người bà ta nhắc tới, Hổ Phách nghe rõ mồn một, lại chính là Lão thái thái và Lâm cô nương! Chẳng phải kỳ lạ sao?" Bảo Ngọc nghe xong cũng cảm thấy không thể tin nổi. Bảo Thoa nói: "Hoàn nhi đó cuối cùng cũng biết quay đầu, Tông nhi e là còn phải rèn giũa thêm. Chỉ có vị này của chúng ta, làm anh làm chú rồi... Ai, Trân đại tẩu, chị nói xem, em phải làm sao mới khiến trong lòng anh ấy cũng chứa được một ông sao Khuê chứ!" Vưu thị nói: "Theo chị mà nói, làm sao cũng không sao cả, thuyền đến đầu cầu tự nhiên thẳng, Bảo huynh đệ tuệ căn ở đó, biết đâu ngày nào đó có đạo quang chiếu tới, cậu ấy thông suốt, thì đi thi, thì một bước đoạt khôi!" Bảo Ngọc liền đứng dậy ra bên bậu cửa sổ, ngắm nghía kỹ chậu thu hải đường mà Diệu Ngọc sai người mang tới hôm qua.
Dương di nương là người đầu tiên chết sau khi Trung Thuận Vương dẫn người vào phủ kiểm soát. Cừu đô úy báo cáo với Trung Thuận Vương, Trung Thuận Vương làm bộ làm tịch quở trách: "Thánh thượng phái ta đến kiểm soát, đến nay vẫn chưa có chỉ ý mới, ta phái ngươi ở đây chấp quản thì phải cẩn trọng hành sự, sao lại chết người, mà lại là di nương của Giả Chính? Quản lý nghiêm ngặt người trong phủ là đúng, nhưng không thể chết người vô cớ!" Lệnh cho dùng quan tài rẻ tiền liệm Dương di nương, đưa ra nghĩa địa chôn cất. Kỳ thực Trung Thuận Vương rất hài lòng vì Dương di nương tự bệnh mà chết, vì Dương di nương để lại khẩu cung ký tên, chỉ đích danh hai mươi chiếc quạt cổ là tang vật do nhà họ Chân lén giấu trong phủ Vinh Quốc, nếu bà ta không chết, sau này lỡ đâu lật lại lời khai, nay chết rồi, ngược lại đỡ phải sai người diệt khẩu.
Ngày đó Giả Hoàn đi học về, đi cửa sau vào, đúng lúc bắt gặp quan tài Dương di nương được khiêng ra, ban đầu nó không biết trong quan tài là ai, còn cười cợt nói: "Chết quách cho rảnh nợ!" Có người nói cho nó biết trong đó là Dương di nương, nó vẫn không tin, gặp Hổ Phách đang đưa tang, thấy vẻ mặt nghiêm túc của Hổ Phách mới ngớ người ra. Dù sao mười mấy năm nay, nó lớn lên bên cạnh Dương di nương, tuy rằng chị Thám Xuân luôn nói với nó, Vương phu nhân mới là mẹ, Dương di nương chỉ là nô tỳ, nhưng Vương phu nhân kia có bao giờ dành cho nó lấy một chút tình mẹ? Dương di nương tuy ngày đêm quở mắng nó, đúng như câu tục ngữ nói, "thương cho roi cho vọt", trong thâm tâm, Giả Hoàn vẫn nhận bà là mẹ đẻ. Trung Thuận Vương vào phủ kiểm soát, Dương di nương bị phạt vào chuồng ngựa, Giả Hoàn không hề cảm thấy gì, thậm chí còn thấy yên tĩnh hơn, cùng với Tiểu Thước vui đùa, quên bẵng đi Dương di nương, nhưng giờ phút này tận mắt nhìn thấy quan tài Dương di nương được khiêng ra, ban đầu là sững sờ, sau đó cảm thấy đau thắt trong ngực, ban đầu mọi người đều không chú ý đến nó, quan tài khiêng ra đặt lên xe kéo, người kéo xe quàng dây thừng lên vai, chiếc xe kêu kẽo kẹt lăn bánh, bỗng nhiên những người xung quanh đều kinh ngạc, thấy Giả Hoàn ném sách gói trong vải xanh xuống đất, lao ra cửa sau, chạy đến cạnh chiếc xe, nắm lấy đuôi quan tài, gào khóc nức nở. Hổ Phách vội vàng qua kéo nó ra đỡ lấy. Chiếc xe chở quan tài khuất dần trong bụi đất. Giả Hoàn trở về phòng mình, không ăn không uống, chỉ thẫn thờ, Tiểu Thước cũng không biết khuyên giải thế nào. Ngược lại, Châu di nương nghe tin Dương di nương chết trong chuồng ngựa thì vô cùng đau lòng. Liền đến chỗ Giả Hoàn, mang theo những thứ mình dành dụm bằng tiền riêng, thông qua Hổ Phách đổi được. Lén nấu cháo kê, ăn cùng dưa muối, đến khuyên Giả Hoàn nghĩ thoáng một chút, sống cho tốt, Giả Hoàn mới dần dần tỉnh lại, dần dần khôi phục như thường.
Ngày đó Bảo Ngọc cầm kéo tre tỉa lá héo cho cây thu hải đường, Bảo Thoa thật sự không nhìn nổi nữa, liền nói: "Những việc này cứ để Xạ Nguyệt làm cũng được. Không thì em làm thay cho. Có ánh nắng chiếu vào thế này, chịu khó đọc vài trang sách, viết vài bài văn cũng tốt mà." Bảo Ngọc liền nói: "Lại là bài ca cũ của nàng rồi." Bảo Thoa nói: "Chàng ngồi qua đây, chúng ta lại thảo luận xem sao. Rốt cuộc chàng có dự định gì?" Bảo Ngọc đặt kéo tre xuống, ngồi qua, điềm tĩnh hỏi: "Ta không có dự định gì. Nàng cứ lải nhải bên tai ta, khiến ta không thể không suy nghĩ kỹ một vấn đề, đó là tại sao người đời cứ suốt ngày tính toán? Tính toán cái này cái nọ, tính toán bản thân, tính toán người khác, tính đi tính lại, tính đến mức vô tình thì thôi." Bảo Thoa nói: "Nói rất hay. Chính là muốn chàng đem những gì chứa trong lòng ra phơi bày một chút. Chẳng lẽ chàng thật sự muốn đoạn tuyệt với nhân thế, muốn đi con đường xuất thế đó sao. Con đường xuất thế đó vừa lệch lạc vừa hẹp hòi. Diệu Ngọc ở Lũng Thúy Am trong Đại Quan Viên của chúng ta chẳng phải là một ví dụ sao. Cô ta tự xưng là người ngoài ngưỡng cửa, gọi tất cả chúng ta là người trong ngưỡng cửa. Lại nói cái gì mà hai câu thơ hay nhất từ cổ chí kim là "Dù có ngưỡng cửa sắt ngàn năm, cuối cùng cũng chỉ là nấm mồ đất". Hai câu đó thực sự là câu thơ hay thiên cổ sao? Chàng nghe xong cảm thấy như tiên nhạc hay là tâm sinh hoa sen? Ngưỡng cửa sắt ngàn năm đó, há có thể khinh nhờn tùy tiện, người sống được bao nhiêu tuổi? Có phàm nhân nào sống đến trăm tuổi? Cứ tính là trăm tuổi, ngàn năm cũng đã hơn mười thế hệ rồi! Phú quý mười thế hệ, tại sao phải dễ dàng xóa bỏ? Mười thế hệ sau dù đều thành nấm mồ đất, cũng đáng giá, đủ để tự hào! Kỳ thực cổ nhân đời trước nữa, Mạnh Phu tử, ông ấy nói còn sáng tỏ hơn, gọi là "Trạch của quân tử, năm đời mà đứt". Phú quý năm đời cũng không thể khinh nhờn đâu. Huống chi năm đời trước tiền vốn tiêu sạch rồi, năm đời sau còn có thể tích lũy từ đầu. Cho nên nhân thế, phấn đấu trong ngưỡng cửa mới là trạng thái bình thường của cuộc đời. Rời xa trạng thái bình thường, đi làm cái người ngoài ngưỡng cửa gì đó, không có trách nhiệm với gia tộc, buông thả bản thân, cùng lắm chỉ thành một kẻ dị biệt khiến người ta ngoái nhìn, rốt cuộc có ý thú gì? Những lời lẽ kỳ quái của Diệu Ngọc kia đã làm hại chàng quá sâu, hôm nay cho chàng một gậy tỉnh ngộ, nếu chàng còn mê muội không tỉnh, thì thực sự làm tổn thương trái tim ta rồi!" Bảo Ngọc nói: "Nàng hà tất phải đau lòng. Nàng ở bên ta, nếu bỏ đi những suy nghĩ về đường công danh sự nghiệp này, chẳng phải rất vui vẻ sao? Ta một không can thiệp chính sự, hai không làm trái luân thường, ba không đấu đá, bốn không nóng nảy hung bạo, chỉ là sống theo bản tính mà thôi, ngày tháng như vậy, tận hưởng được một ngày là một ngày, nếu nàng có thể giống như ta, cách sống giống nhau, thì vui mừng không kịp, ở đâu ra mà đau lòng!" Bảo Thoa thở dài: "Chàng tưởng ta từ trước tới nay vẫn vậy sao? Hồi nhỏ, nào đã không từng sống theo bản tính, chỉ biết mải mê vui đùa? Chàng biết đấy, cha ta mất sớm, anh trai lại không nên người, giữ mẹ góa, sao có thể nũng nịu làm mình làm mẩy? Vốn cũng nóng người nóng lòng khó chịu, may nhờ vị hòa thượng kia, cho bài thuốc tiên, chế ra thuốc Lạnh Hương Hoàn đủ dùng cả đời, thỉnh thoảng nuốt vào, mới bình tĩnh lại, hiểu được một đời người, không thể chiều theo tình cảm, cần phải tiết chế tình cảm. Chàng xem nhân thế biết bao chuyện bi thảm, đều do tùy hứng đắm đuối mà sinh ra, lại có bao nhiêu chuyện, lại vì có thể điều khiển tính cách, kiềm chế tình cảm mà xoay chuyển tình thế, hóa nguy thành an. Chàng luôn muốn ta giống chàng, ta lại luôn mong chàng đồng tâm với ta. Chỉ là tuy ngày nào chúng ta cũng ở rất gần nhau, tâm lại như càng ngày càng xa. Cũng không nói nhiều nữa, chỉ hỏi chàng một câu, có biết ta làm vậy không phải vì bản thân mình, mà là vì tốt cho chàng không?" Bảo Ngọc cũng thở dài: "Biết rõ là như vậy. Chỉ là cái "tốt" của nàng, ta lại không thể coi là tốt, như vậy thì biết làm sao?"
Xạ Nguyệt qua nói với họ: "Đến giờ ăn cơm rồi, mùa đông lạnh nhanh, nên ăn khi còn ấm." Hai người mới đi ăn cơm. Vừa ăn cơm xong, Tiết Khoa đến, mày nhíu chặt. Bảo Thoa vội hỏi: "Mẹ có khỏe không?" Tiết Khoa nói: "Khỏe." Bảo Thoa lại hỏi: "Chị dâu, em gái có khỏe không?"
Tiết Khoa nói: "Đều khỏe." Bảo Thoa liền cười: "Em làm chị sợ hết hồn. Đều khỏe, sao cậu lại xị cái mặt ra!" Tiết Khoa nói: "Triện nhi bỏ trốn rồi." Bảo Thoa nhất thời không hiểu người cậu nói là ai. Bảo Ngọc nhớ ra, nói: "Chẳng phải là nha đầu của Tụ Yên sao?" Xạ Nguyệt bên cạnh cũng nhớ lại, nói: "Phải rồi. Con bé theo Hình cô nương đến chỗ chúng ta, lúc ở trong vườn, Bình tỷ tỷ, bây giờ là Bình nhị nãi nãi, làm mất cái đồi mồi tôm, ban đầu cứ nghi nó chưa thấy đời, nhân lúc sơ hở mà ăn trộm. Sau này, mới phát hiện ra là Trụy nhi của Di Hồng Viện chúng ta. Chỉ là bây giờ sao nó lại bỏ trốn rồi?" Bảo Thoa nhớ ra, nói: "Hóa ra là nói nó. Cậu cứ nói Triện nhi Triện nhi, làm chị cứ tưởng nói cái đế giày đó!" Tiết Khoa nói: "Chị dâu cậu không đối xử với nó như cái đế giày đâu, đế giày thì lúc nào cũng treo bên cạnh tủ giày, chị dâu cậu thì lúc nào cũng bắt nó ngồi trước khung thêu bên cửa sổ, chiều nay sơ hở không thấy đâu, liền tìm không thấy nó nữa! Tìm đến tận ngoài cửa lớn, người bán heo đường cắm ở đầu ngõ bên ngoài nói, từ cửa nhà chúng ta, có một cô gái xách tay nải đi ra, đến đầu ngõ gặp một tên tiểu tư đang đợi, hai người nhìn nhau cười, rồi chạy đi mất. Đây chẳng phải là tư bôn sao? Chị dâu cậu đối với nó từ trước tới nay không hề tệ, từ sau khi theo chị dâu cậu đến nhà họ Tiết chúng ta, trên dưới ai cũng không đối xử tệ với nó, thế mà không ngờ lại làm ra cái chuyện không nhã nhặn này!" Bảo Thoa nghe xong cười bảo: "Chị tưởng đã xảy ra chuyện gì lớn, hóa ra chỉ là nha đầu tư bôn, những tuồng tích chúng ta xem suốt bao năm nay còn ít sao? Tiểu thư còn lén hẹn ước trọn đời trong vườn sau đấy, tư bôn thì lại càng không ít. Coi như nhà chúng ta diễn một vở kịch vậy. Vốn có câu đó: Trên đài là người nhỏ, đời người là sân khấu lớn. Triện nhi kia đến tuổi rồi, xuân tình khởi động, tuy hành vi không nhã, rốt cuộc cũng không phải tội lớn gì, cậu về nói với mẹ và chị dâu, không cần truy cứu cũng được." Bảo Ngọc cũng cười: "Vẫn thật là đánh giá thấp Triện nhi, hóa ra là người dám làm dám chịu. Nếu còn gặp lại, các cậu nên bù cho nó một phần của hồi môn mới phải!" Tiết Khoa nói: "Nếu được như hai người nói nhẹ nhàng thế thì tốt. Khổ nỗi tên người bán heo đường đó nghĩ một lát rồi nói, tên tiểu tư dụ dỗ Triện nhi kia, trông rất giống Thải Minh trong phủ này! Người bán heo đường đó cũng từng đặt gánh ở cửa sau phủ Vinh Quốc này, Thải Minh đó đã từng mua heo đường của hắn!" Bảo Ngọc thở dài: "Mới biết nhân duyên cuộc đời, đều do trời định. Thải Minh không chỉ biết chữ, lại còn biết tính toán, Phượng tỷ tỷ trước đây cực kỳ trọng dụng cậu ta. Triện nhi có phúc rồi!" Tiết Khoa nói: "Có phúc gì! Gây họa lớn rồi! Vừa rồi ở cửa lớn, gặp Sừ Dược, cậu ấy nói với tôi, Thải Minh hai ngày không xuất hiện, Cừu đô úy cho là hắn bỏ trốn, đang hung hăng đòi bắt về trị tội đây. Nếu thật sự bắt được hắn, chẳng phải liên lụy đến chúng ta sao? Hiện nay hai nhà chúng ta, thực ra không chỉ hai nhà chúng ta, bên nhà cậu, nhà Sử gia, đều là con thuyền rách buồm, đừng nói khó chịu nổi mưa to, ngay cả mưa nhỏ cũng không chịu nổi đâu!" Bảo Ngọc lo lắng cho Thải Minh, Triện nhi, nói: "Thải Minh chắc chắn là người họ sai khiến ghi chép tài vật bên này, không như tiểu tư bình thường, nếu thực sự bị bắt, e là tính mạng cũng khó giữ. Chỉ nguyện họ bay thật xa, đến bóng cánh cũng không tìm thấy mới tốt!" Bảo Thoa nói: "Có thể kết thúc êm đẹp là tốt nhất. Chúng ta cũng cần chuẩn bị sớm lời đáp nếu bị hỏi tới. Dù sao cũng là nha đầu tiểu tư không đúng, chúng ta là chủ tử còn chịu thiệt đây, có thể liên lụy đến đâu được? Khoa nhi cậu về nói với mẹ và chị dâu, không tính là chuyện gì lớn, gặp quái không lạ, thuận theo tự nhiên thôi." Tiết Khoa lại nói đến tình hình đi thăm nuôi khuyên bảo Tiết Bàn.
Sau khi Viên thái giám đi, Bảo Ngọc chất vấn Bảo Thoa: "Chuyện này sao nàng cũng không bàn bạc với ta? Ta kiên quyết không đi đâu."
Bảo Thoa khuyên: "Hôm đó chàng nói rồi, biết những điều em nói, em làm, đều là vì tốt cho chàng. Dù hiện tại chàng còn thấy không tốt, chàng cứ đi trước đã, đi rồi, em đoán chàng không mấy chốc sẽ thấy, đó là tốt lại càng tốt. Tư thục chúng ta chỉ tính là cái ổ gà nhỏ, Quốc Tử Giám kia là nơi nào? Tổ phượng hoàng lớn nhất! Biết bao người muốn đi còn không được kìa! Hoàn nhi, Tông nhi có xứng đi không? Ngay cả Lan nhi, cậu ấy đỗ võ cử thì đỗ, cách cảnh giới Quốc Tử Giám, e là còn xa lắm. Chàng cứ yên tâm chuẩn bị hai ngày, rồi đến Quốc Tử Giám đó nghe các đại nho giảng kinh đi, về rồi cũng dạy lại em, khai thông cho em." Bảo Ngọc nói: "Nàng đã khai thông từ lâu rồi, còn cần ta học lại sao, nàng thật sự là ép người quá đáng!" Vương phu nhân sau khi biết chuyện, khen ngợi Bảo Thoa: "Thật còn hiền thục hơn cả vợ Nhạc Dương Tử! Lần này Bảo Ngọc có bước tiến, mẹ thực sự tính là dưỡng nhi có chỗ dựa rồi!" Liền đôn đốc Bảo Thoa, Xạ Nguyệt nhanh nhanh chuẩn bị đồ đạc để Bảo Ngọc đi Quốc Tử Giám đi học. Hình phu nhân nghe tin sau đó cũng rất vui, tìm ra một ngôi sao Khuê bằng vàng, đưa cho Bảo Ngọc nói: "Tông nhi ta cũng không nỡ đưa cho nó đấy. Phủ Vinh Quốc này đều trông cậy vào con!"
Suốt hai ngày, Bảo Thoa chỉ huy Xạ Nguyệt thu xếp đồ đạc. Lại sai Xạ Nguyệt mời Hổ Phách tới, cầu Hổ Phách nói rõ tình hình với Cừu đô úy, đi Quốc Tử Giám nghe giảng, đi lại có ngựa phối, phái Sừ Dược đi theo hầu hạ. Cừu đô úy biết có chứng chỉ do Bắc Tĩnh Vương cho đưa tới, cũng đồng ý, Bảo Ngọc ngược lại yên tĩnh hẳn xuống, cũng không còn tranh cãi với Bảo Thoa nữa, thường đứng trước chậu thu hải đường đó, như đang trao đổi ánh mắt với bông hoa đó.
Ngày đó hơi lạnh thấm người, mây xám giăng kín. Sáng sớm, Bảo Ngọc quỳ lạy Vương phu nhân, lại chắp tay từ biệt Bảo Thoa. Bảo Thoa nói: "Hà tất lại trang trọng đến mức này. Lại không phải sinh ly tử biệt, tối là về rồi." Bảo Thoa, Xạ Nguyệt tiễn Bảo Ngọc đến nghi môn, Sừ Dược đón ở ngoài nghi môn, nhận lấy đồ mang theo, đến ngoài cửa lớn Bảo Ngọc, Sừ Dược mỗi người cưỡi một con ngựa, rời phủ mà đi. Đến trước gác trống, Bảo Ngọc đi phía trước, lại đi về phía nam hai dặm, Bảo Ngọc ghìm ngựa đi về phía tây, Sừ Dược cười gọi: "Nhị gia lâu rồi không ra cửa, chóng mặt mất phương hướng rồi! Quốc Tử Giám kia ở phía đông! Sớm phải đi về phía đông rồi!" Bảo Ngọc vẫn cưỡi ngựa đi về phía tây, Sừ Dược đuổi theo, trong lòng kinh ngạc, lại nói: "Nhị gia đây là đi đâu ạ? Càng đi càng xa rồi!" Bảo Ngọc không trả lời, hướng về phía tây lại đi hai ba dặm, Bảo Ngọc mới ghìm ngựa, nói với Sừ Dược: "Phải đi ra cửa tây." Sừ Dược ngơ ngác không hiểu, hỏi: "Đi Tây Sơn?" Bảo Ngọc nói: "Đi Ngũ Đài Sơn." Sừ Dược há hốc mồm không khép lại được. Nhìn Bảo Ngọc không giống như đùa, ngẩn người ra rồi nói: "Tôi đi cùng với nhị gia." Bảo Ngọc nói: "Cậu chỉ cần theo đến ngoài cổng thành là được." Sừ Dược liền theo Bảo Ngọc đến ngoài cổng thành. Bảo Ngọc xuống ngựa, Sừ Dược cũng xuống ngựa, Bảo Ngọc đưa dây cương trong tay mình vào tay Sừ Dược, vỗ vai cậu ta nói: "Đa tạ. Nhiều năm qua cậu cùng Bồi Mính, chính là bạn của ta. Hôm nay ta là nghiêm túc. Ta muốn xuất gia làm hòa thượng đây. Cậu biết trong anh em chị em chúng ta, đã có tứ cô nương kia đi trước một bước, xuất gia làm ni cô rồi. Cô ấy làm ni cô, là tự nguyện. Ta làm hòa thượng, là bị ép không còn cách nào khác. Ta không muốn đến Quốc Tử Giám đó. Quốc Tử Giám rất tốt, ta không phản đối nó, nhưng nơi đó không hợp với ta, ta cũng không hợp với nó. Cả hai con ngựa đều giao cho cậu, còn đồ trên lưng ngựa. Cậu có thể hành xử theo ý mình. Có thể mang theo hai con ngựa đi giang hồ. Chắc chắn hơn là mang chúng về phủ, cứ nói với họ là ta đi Ngũ Đài Sơn làm hòa thượng rồi. Cậu không cách nào ngăn cản ta, cũng không ngăn cản được ta. Nếu họ muốn đổ tội, thì đổ tội một mình ta thôi. Cậu vô tội. Cậu nói với họ, đừng đến tìm ta. Cũng tìm không thấy ta đâu. Dù có tìm thấy, ta cũng không quay về nữa." Sừ Dược cũng hiểu không hết những lời đó của Bảo Ngọc, chỉ là nhiều năm theo Bảo Ngọc, biết cái tính ngốc nghếch đó của cậu ấy trỗi dậy, mấy con bò cũng không kéo lại được, liền dụi mắt lau nước mắt. Mở mắt ra lần nữa, Bảo Ngọc đã đi xa một mũi tên, muốn đuổi theo, tự biết đuổi cũng không đuổi kịp, liền ngẩn ngơ nhìn Bảo Ngọc từng bước đi xa. Đến cuối cùng, Sừ Dược vẫn quay trở lại phủ Vinh Quốc.
Bảo Ngọc đi về phía tây nam. Lúc đó trên trời bắt đầu đổ mưa băng, hạt băng nhỏ rơi vào mặt cậu vừa lạnh vừa đau. Ban đầu cậu nhún vai khom lưng thu tay áo, dần dần cậu quên đi cái lạnh giá gian khổ, lưng cũng thẳng ra vai cũng mở ra, trong lòng vô cùng thoải mái. Cậu cứ thế mà đi về phía Ngũ Đài Sơn. Sừ Dược chưa đầy hai canh giờ đã quay lại phủ Vinh Quốc, giao lại ngựa, kể rõ tình hình với Cừu đô úy, chuyện này hệ trọng, không dám tự quyết, Cừu đô úy vội vàng cưỡi ngựa đến phủ Trung Thuận Vương, trực tiếp báo cáo với Vương gia. Vương gia không nói tiếng nào, vuốt râu đến trưa mới lên tiếng: "Đã là Bắc Tĩnh Vương tiến cử cậu ấy đến Quốc Tử Giám, chúng ta cũng không tiện tự ý xử lý, ngươi lại đến phủ Bắc Bắc báo cáo việc này cho ngài ấy, xem là do ngài ấy tâu lên thánh thượng, hay có chủ ý khác, tóm lại cái đầu cá nấu chín này cứ để ngài ấy xử lý." Do đó Cừu đô úy lại vội vàng đến phủ Bắc Bắc, khổ nỗi Bắc Tĩnh Vương cùng Vương phi đi Thanh Hư Quan cúng bái rồi, phải tối mới về, đành phải đợi đến tối rồi nói sau. Sừ Dược trở về phủ Vinh Quốc không dám cũng không thể đi báo cáo Bảo nhị nãi nãi. Bảo Thoa đợi đến tối thắp đèn, vẫn chưa thấy Bảo Ngọc về, sai Xạ Nguyệt đi tìm Hổ Phách dò hỏi tin tức, Hổ Phách nói không biết, chỉ lạ là sao Sừ Dược sớm đã giao cả hai con ngựa về rồi. Xạ Nguyệt vội vàng quay về báo cáo Bảo Thoa, Bảo Thoa biết là có chuyện không hay, mặt không hề lộ vẻ gì, dặn Xạ Nguyệt chỉ là không được nói với thái thái, nếu Ngọc Xuyến đến hỏi, thì nói nhị gia mệt rồi, nên không đi thỉnh an.
Đêm đó dần dần đổ tuyết, là loại tuyết khô ở đất Bắc, tuyết không thành hoa, chỉ như bụi bạc rơi xuống, không mấy chốc trong sân đã đọng dày hơn cả mặt giày. Xạ Nguyệt trong lòng hoảng hốt bồn chồn, hỏi Bảo Thoa có cần đi hỏi thêm không, Bảo Thoa lắc đầu, bảo cậu cứ đi ngủ đi, nói mình muốn ngồi dưới đèn, nếu không gọi cậu, thì đừng đến làm phiền. Xạ Nguyệt sau khi chuẩn bị xong lò sưởi, trà ấm cho Bảo Thoa, đành phải ra ngoài khép cửa phòng trong, nằm giả vờ ngủ trên giường gian ngoài. Chuông đồng hồ điểm, báo hiệu giờ Tý.
Bảo Thoa ngồi một mình trước đèn, ruột gan rối bời, tâm tư vấn vít. Nàng đoán Bảo Ngọc là chọn con đường xuất thế mà chạy trốn rồi. Nàng không hối hận. Cũng không muốn trách cứ Bảo Ngọc. Đây là mệnh trời định sao. Nàng sống mà đã thành góa phụ rồi sao? Kỳ thực sau khi kết hôn nàng luôn là góa phụ. Xưa nay, biết bao kẻ góa bụa cô độc khổ sở đày đọa năm tháng. Ai hiểu lòng kẻ góa bụa cô độc? Ai biết chí kẻ góa bụa cô độc? Góa bụa cô độc, chỉ cũng không nhất định là những người sống đang vướng mắc câu chữ đó, nàng nhớ đến một vài cổ nhân, trong sử sách hoặc trong câu chuyện, cả đời, hoặc một lúc, đều có thể tính là "người độc". Nàng trải giấy cầm bút, theo tâm tư, làm mười bài thơ, tổng đề là "Thập Độc Ngâm": Hằng Nga lạnh lẽo đom đóm tàn, Quế rụng đầy phòng trống, Chuyện cũ xa xôi mịt mù trong sương; Ai bảo đã hối hận vì trộm thuốc linh? Ngọc Kha khe khẽ truyền tiếng ca hay.
Khuất Nguyên
Bên bờ sông Mịch La mưa băng bay, Bàn chân trần trần máu vết theo;
Không chỉ phiền muộn đầy bụng, Vẫn còn ôn tình chờ xuân về.
Mạnh Khương Nữ
Không tin chồng không quay về, Cầm kéo cầm kim khâu sợi lòng;
Trường Thành tự đổ đừng rơi lệ, Mây mù tan đi có ngày nắng.
Tô Vũ
Cờ mao tiết đã thành cột băng cứng, Lòng ngực vẫn giữ trái tim nóng;
Đi về đều là chuyện thường, Chỉ chờ ngày cũ hóa thành mới.
Triệu Ngũ Nương
Cả làng tranh nhau nghe Thái Trung Lang, Lời đồn xôn xao chạy bát hoang;
Ôm chặt đàn tỳ bà không lay động, Ai giống năm xưa Triệu Ngũ Nương?
Nhạc Xương công chúa
Trước cửa suy tàn mài gương vỡ, Xạ Nguyệt không tin gặp Đàn Vân;
Lại có thể xuyên gai vượt bụi đến, Chờ ngày gương tròn chiếu hoa lăng.
Lạc Tân Vương
Trong ngục mới thấy tiếng ve khổ, Hối hận đem tài năng phụ tầm thường;
Không mong lệnh xá vào ngục tù, Quay mặt vào tường cầu được đề hồ thực sự.
Nhân diện hòe hoa
Từ nhỏ không chịu thương xuân suông, Cũng nên đối cúc cũng nên băng;
Cửa sài không có chó nhỏ sủa, Cũng có người về trong đêm tuyết.
Lý Thanh Chiếu
Góa rồi mới biết di sản có thật, Trăng lạnh nhìn qua rèm sao vô tình;
Cách thế tâm có linh tê thông, Tỉnh mộng vốn không phải người cùng mệnh.
Lý Hương Quân
Giãy giụa ai giống một chiếc trâm? Xé áo xé quạt cũng uổng công;
Giả sử mệnh đã định như vậy, Tuyết vùi sâu nặng vẫn chỉ trời!
Bảo Thoa cả đêm không ngủ. Sáng sớm hôm sau, Xạ Nguyệt phục vụ Bảo Thoa chải chuốt xong xuôi, Hổ Phách liền đến, nói: "Lần này đến không phải tư phỏng, là Cừu đô úy phái tôi đến truyền lời. Ông ấy nói Bảo Ngọc đi Ngũ Đài Sơn xuất gia làm hòa thượng rồi. Bảo Ngọc tận miệng nói với Sừ Dược. Bảo Ngọc nói đừng đi tìm cậu ấy, dù tìm thấy cậu ấy, cậu ấy cũng sẽ không về đâu. Đô úy hôm qua sáng sớm đã đi báo cáo với Trung Thuận Vương, Vương gia nói đã là Bắc Tĩnh Vương tiến cử Bảo Ngọc đến Quốc Tử Giám, việc này vẫn nên báo cáo Bắc Vương, nghe lệnh ngài ấy thì tốt. Bắc Vương kia cúng bái cả ngày ở Thanh Hư Quan, đến tối Đô úy mới được triệu kiến." Bảo Thoa vội hỏi: "Vậy trong lệnh của Bắc Vương sắp xếp tìm Bảo Ngọc thế nào?" Hổ Phách nói: "Bắc Vương nói, người có chí riêng. Xã tắc cũng cần người có chí hướng các kiểu mà chống đỡ. Có người chí ở đường công danh sự nghiệp, trở thành văn quan võ tướng của xã tắc, không thể thiếu rất đáng khích lệ. Có người lại không có ý với đường công danh sự nghiệp, hoặc trở thành dật sĩ cao nhân, hoặc trở thành kỳ tài quái kiệt, thậm chí là cao tăng thần y, họa thánh danh ưu, nhưng cũng không làm hoen ố triều ta, ngược lại càng hiển lộ sự hưng thịnh thái bình, cho nên không cần đại kinh tiểu quái, cứ nghe theo tự nhiên là được." Xạ Nguyệt nghe xong trước hết không nhịn được hỏi: "Khổ cho chị học thuộc lòng cả một đoạn dài như vậy. Theo ý của Bắc Vương đó, chẳng lẽ cứ bỏ qua như vậy sao? Chẳng lẽ không cần đi tìm nhị gia của chúng ta nữa sao?" Hổ Phách nói: "Chính là ý này. Đô úy báo cáo lệnh của Bắc Vương xong, Trung Thuận Vương nói, rất tốt." Bảo Thoa nghe xong, đầu váng mắt mờ, Xạ Nguyệt vội dìu nàng, Hổ Phách đó không dám như ngày thường, sợ nói nhiều lời lộ sơ hở, cúi người hành lễ, vội vã đi ngay.
Xạ Nguyệt khóc trước. Bảo Thoa lòng đau như cắt, gắng gượng nhịn nước mắt. Không thể không đi nói chuyện này với Vương phu nhân và những người khác. Vương phu nhân nghe xong suýt nữa ngất đi, Ngọc Xuyến hoảng không thôi. Sau đó Vương phu nhân ngồi đối diện khóc cùng Bảo Thoa, đều muốn khuyên đối phương vài câu, đều không biết nói gì. Hình phu nhân, Giả Liễn, Bình nhị nãi nãi, Phượng cô nương v.v... nghe tin đều đến khuyên giải bàn bạc. Lúc đó Bảo Thoa mới vô cùng hối hận không nên giấu Bảo Ngọc cầu cái thân phận đi học Quốc Tử Giám đó, càng hối hận không nên ép Bảo Ngọc đến nơi không muốn đi nhất đó. Giả Liễn nói: "Dù Vương gia nói vậy, chúng ta cũng không hiểu đạo lý đó, người là người thân của chúng ta, đâu có lý nào không tìm kiếm." Phượng cô nương nói: "Cho phép tôi làm càn nói hai câu nhé. Bảo nhị gia nhất định phải tìm về. Chỉ là phủ chúng ta hiện nay bản thân đã không có năng lực đó rồi, bên Trân đại gia sợ cũng khó xử. Vẫn phải dựa vào người có năng lực giúp đỡ. Giả Vũ Thôn đó, sớm đã bái dưới môn hạ lão gia chúng ta tự xưng là hậu học, quyền hạn quan chức của ông ta, lại đúng lúc là việc kiểm tra tìm người, thì nên cầu ông ta giúp đỡ." Vương phu nhân nói: "Con nói đúng. Ông ta là quan đương nhiệm. Chỉ là hiện nay lão gia vẫn đang bị quản thúc, sao có thể nói chuyện với ông ta?"
Giả Liễn nói: "Tôi hiện nay hành động cũng bị hạn chế. Bên kia Trân đại gia, lại từ trước đến nay không hợp với Giả Vũ Thôn. Thì biết làm sao?" Mọi người bàn bạc hồi lâu, đều không có kế sách tốt.
Lại nói Giả Vũ Thôn, ngày đó trên quan trường lại trà trộn một ngày, tối về nhà, phu nhân Kiều Hạnh đón tới nói: "Có người gửi một lá thư cho ông. Tôi không thông văn mực, chỉ nhận ra hai chữ Thời Phi, tự của ông trên phong bì. Tuy nhiên thú vị là, người gửi thư đến là một người phụ nữ, thư này cũng có mùi phấn son trang điểm." Vũ Thôn cười nói: "Bà cứ việc bóc ra xem, có phải Hồng Nương mang thư của Oanh Oanh đến chỗ Trương Sinh này không?"
Kiều Hạnh nói: "Ông mà cũng có Trương Sinh già thế này sao? Tôi chỉ cảm thấy kỳ quặc." Vũ Thôn nhận lấy thư, vừa bóc vừa hỏi: "Người phụ nữ gửi thư là ai?" Kiều Hạnh nói: "Là vợ của Kỳ Quan ở phủ Trung Thuận Vương, tên là Hoa Tập Nhân." Vũ Thôn nói: "Trung Thuận Vương đó đối với Kỳ Quan cái gì cũng muốn cho, chỉ là không muốn cho hắn sự tự do ra khỏi phủ. Vợ hắn theo lý mà nói cũng trong vòng quản chế, sao lại chạy đến nhà chúng ta?" Kiều Hạnh nói: "Tập Nhân kia lén cầu xin Vương phi Phó Thu Phương. Là vì chuyện của Giả Bảo Ngọc đó. Ông xem, người viết thư, người chuyển thư, người cho phép ra phủ gửi thư, lại đều là phụ nữ, đều sẵn lòng bỏ sức vì Giả Bảo Ngọc đó. Nghe nói lâu rồi, Giả Bảo Ngọc đó rốt cuộc là tiên vương hộ hoa gì, mà có thể mê hoặc nhiều phụ nữ thế? Tôi lại thực sự muốn gặp, cũng mở mang tầm mắt." Vũ Thôn nói: "Cậu ta hiện nay là hòa thượng rồi, bà cũng gặp?" Vừa nói vừa giũ giấy thư ra đọc.