Gánh nặng của đồ đạc

NHU CẦU TÍCH TRỮ

Trong hành trình cuộc đời, hầu hết chúng ta đều mang theo một lượng hành lý rất lớn, và thường là dư thừa. Chúng ta nên dừng lại để ngẫm nghĩ và tự vấn: Tại sao mình lại quá phụ thuộc vào đồ đạc như vậy?

Đối với nhiều người, sự giàu có vật chất là một cách thể hiện có tính cá nhân, là bằng chứng về sự tồn tại của họ. Dù cố ý hay không, họ đều gắn tính cách và hình ảnh của bản thân với đồ đạc mà họ sở hữu. Càng sở hữu nhiều, họ càng cảm thấy an toàn, thành công và viên mãn. Mọi thứ đều được vật chất hóa và được người ta khao khát: hàng hóa, giao kèo mua bán, tác phẩm nghệ thuật, người thân, ý tưởng, bạn bè, tình nhân, những kỳ nghỉ, thần thánh, và ngay cả lòng tự trọng. Con người tiêu thụ, chiếm hữu, tích trữ và sưu tầm. Con người “có” bạn bè và các mối quan hệ, “giữ” các bằng cấp, danh hiệu, giải thưởng. Con người loạng choạng dưới gánh nặng của đồ đạc mình sở hữu và quên đi, hoặc không nhận thức được rằng, sở thích tích trữ khiến năng lượng sống của họ bị hao mòn, làm con người trở nên bơ phờ, rồi biến thành nạn nhân của những nhu cầu và ham muốn ngày một gia tăng.

Rất nhiều đồ vật thừa thãi, nhưng chúng ta chỉ nhận ra điều đó khi chúng biến mất. Chúng ta sử dụng chúng chỉ vì chúng hiển hiện ở đó, không phải vì chúng cần thiết. Đã bao nhiêu lần chúng ta mua đồ chỉ vì thấy người khác đã sở hữu chúng?

TÍCH TRỮ VÀ DO DỰ

Thế giới với các mối quan hệ và những người thân quen đã đủ để làm cuộc sống của chúng ta trở nên trọn vẹn mà không cần tới những món đồ trang trí vô dụng vốn chẳng làm được gì ngoài việc khiến tinh thần chúng ta trở nên trĩu nặng và những khoảng thời gian thảnh thơi bị phung phí.

– Charlotte Périand, A Life of Creation (tạm dịch: Một đời kiến tạo)

Việc kiến tạo một cuộc sống đơn giản đồng nghĩa với việc đôi lúc chúng ta phải đưa ra những lựa chọn khó khăn. Có nhiều người từ giã cõi trần khi xung quanh họ, theo đúng nghĩa đen, là hàng tấn đồ đạc mà họ không hề cảm thấy yêu quý hoặc không dùng tới, bởi vì họ không thể quyết định được mình nên làm gì với chúng và thiếu sự can đảm để bán lại, cho đi hay vứt bỏ. Họ cứ dính chặt lấy quá khứ, những người đã khuất, ký ức, nhưng lại bỏ quên thực tại và không thể hình dung tương lai của mình sẽ như thế nào.

Vứt bỏ đồ đạc luôn đòi hỏi sự nỗ lực nhất định. Bản thân việc vứt bỏ đồ đạc không hề khó, nhưng quyết định cái nào hữu dụng và cái nào không có thể rất khó. Có một số vật dụng mà bạn cảm thấy dường như mình không thể rời xa chúng, nhưng một khi đã làm được, bạn sẽ cảm thấy hài lòng hơn rất nhiều.

NỖI SỢ PHẢI THAY ĐỔI

Những quý ông giàu có đáng kính Muốn bạn chỉ suy nghĩ giống họ mà thôi.

– Jake Thackray, The Scapegoat (tạm dịch: Vật tế thần) (viết lại lời từ bài hát La Mauvaise Réputation của Georges Brassens)

Nền văn hóa của chúng ta khó chấp nhận những người sống tiết kiệm vì họ góp phần đe dọa nền kinh tế và xã hội tiêu dùng của chúng ta. Ngược lại, bản thân họ cũng cảm thấy bị cách ly khỏi nhịp điệu phát triển xã hội, trở thành những cá nhân gắn liền với nỗi sợ hãi và ngờ vực. Những người tự nguyện sống giản dị, ăn uống thanh đạm, không lãng phí và hầu như chẳng bao giờ tự cho phép mình đi ngồi lê đôi mách, lại thường bị coi là xấu tính, đạo đức giả và khó gần. Nhưng đó lại là những thay đổi cần thiết cho cuộc sống. Con người là những thực thể chứ không phải hàng hóa. Việc giải phóng bản thân khỏi đồ đạc sẽ giúp chúng ta trở thành những con người mà chúng ta hằng mong ước.

Có thể nhiều người sẽ phản đối với lý lẽ là họ đã trải qua một thời thơ ấu khốn khó và thấy việc loại bỏ vật chất ra khỏi cuộc sống thật lãng phí. Điều đó làm họ cảm thấy tội lỗi. Nhưng quá trình này chỉ vô nghĩa khi chúng ta vứt đi những đồ đạc vẫn còn có thể sử dụng tốt. Nếu chúng ta loại bỏ những vật dụng chẳng đem lại tác dụng gì, chúng ta không hề phí phạm. Thực chất, sẽ rất phí phạm khi chúng ta giữ chặt lấy những đồ vật không hề có ích đối với mình: chúng ta lãng phí không gian khả dụng khi nhồi nhét đủ các thứ vào không gian ấy và phí hoài năng lượng để bày biện phòng khách cho thật giống với hình ảnh trong các cuốn tạp chí nội thất. Chúng ta phí hoài năng lượng giữ gìn mọi thứ sạch sẽ, lau chùi chúng, săn tìm chúng.

Ký ức có làm chúng ta hạnh phúc không? Đồ vật thường được nói là có linh hồn, nhưng liệu sự lệ thuộc vào những đồ vật thuộc về quá khứ liệu có cản trở tương lai của chúng ta, hoặc khiến chúng ta giậm chân tại chỗ không?

CHỌN SỰ TỐI THIỂU

Sự giàu có của một người được xác định dựa trên tỷ lệ đồ đạc mà anh ta có thể sống mà không cần có chúng.

– Henry David Thoreau, Walden

Sống tiết kiệm là một triết lý thực tế, bởi vì việc sống với ít đồ đạc hơn sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đồ đạc không phải là hiện thân của nội tại con người. Để theo đuổi chủ nghĩa tối giản, chúng ta cần hành trang tinh thần và trí tuệ, chứ không cần tới vật chất. Một vài nền văn hóa, như Hàn Quốc, hướng tới sự giản dị và tiết giảm, được thể hiện đầy đủ qua truyền thống nghệ thuật của đất nước này.

Chúng ta đều có thể lựa chọn sự giàu có thông qua việc sở hữu ít đi. Điều quan trọng là phải có lòng can đảm để thực hiện những niềm tin này xuyên suốt. Kỷ luật, sự rõ ràng và quyết tâm là những điều kiện tiên quyết đối với một cuộc sống thật sự tối giản, trong những căn phòng sạch sẽ và thoáng đãng. Chủ nghĩa tối giản đòi hỏi một phong cách sống quy củ và chú tâm tới từng chi tiết. Hãy loại bỏ càng nhiều càng tốt, chống lại sự quá tải đồ đạc, sau đó tập trung vào những điều thật quan trọng, không để mình vướng bận bởi những lo lắng do đồ đạc thừa thãi gây ra. Các quyết định sẽ diễn ra tự nhiên và trở thành bản năng, trang phục sẽ trở nên thanh lịch hơn, ngôi nhà sẽ thoải mái hơn và nhật ký của bạn sẽ bớt chi chít chữ hơn. Thẩm mỹ cơ bản sẽ khẳng định vị thế của chúng. Bạn sẽ nhận thấy mình minh mẫn khi tận hưởng cuộc sống. Hãy học cách loại bỏ trong sự thanh thản, cẩn trọng, chắc chắn và thấu đáo.

Hãy dừng lại trong giây lát, suy ngẫm về những gì bạn có thể làm để đạt được một cuộc sống đơn giản và dễ dàng hơn. Hãy tự hỏi bản thân:

Thứ gì đang khiến cuộc sống của tôi trở nên phức tạp?

Thứ đó có đáng giữ lại không?

Khi nào thì tôi hạnh phúc nhất?

Sở hữu có quan trọng hơn việc sống không?

Tôi đã chuẩn bị cho việc loại bỏ vật chất tới mức nào?

Lời khuyên: Hãy lập các danh sách. Chúng sẽ giúp bạn dọn dẹp đống lộn xộn trong cuộc sống.

SỬ DỤNG CÀNG ÍT CÀNG TỐT

Khả năng sống mà không cần đồ nội thất, không cần tư trang hành lý, với một số lượng trang phục gọn gàng tối thiểu, cho thấy những lợi thế [của người Nhật] trong cuộc sống; điều đó cũng cho thấy những yếu điểm thực tế trong nền văn minh của chúng ta. Nó đòi hỏi chúng ta phải suy ngẫm về sự phức tạp vô ích trong những mong muốn hằng ngày của chúng ta.

– Lafcadio Hearn, Kokoro

Hãy dừng lại trước bất kỳ một đồ vật nào khiến bạn chú ý và suy ngẫm về sự phân hủy của nó: từng chút, từng chút một, nó trở nên méo mó, biến dạng dần dần và đến một ngày, tất cả sẽ trở về với cát bụi.

Không có gì đáng phấn khởi hơn khi bạn biết cách đánh giá giá trị thực tế của mọi đồ vật chúng ta gặp trong cuộc sống với phương pháp cụ thể và tầm nhìn rõ ràng: công năng thực tế của chúng là gì, chúng thuộc về khía cạnh nào của cuộc sống, chúng giúp bạn sống tốt hơn như thế nào? Hãy thử phân tích cấu tạo, tuổi đời của chúng và những cảm xúc chúng gợi lên trong bạn.

Đừng làm giàu cuộc sống của bạn bằng đồ vật. Thay vào đó, hãy làm giàu cơ thể của bạn bằng cảm giác, làm giàu trái tim bằng tình cảm và làm giàu tâm trí bằng những nguyên tắc.

Rõ ràng, cách duy nhất để tránh khỏi việc bị đồ đạc vật chất ám ảnh là không (hoặc gần như không) sở hữu gì cả và, trên tất cả, ham muốn càng ít càng tốt. Hãy xem đồ đạc tích lũy là gánh nặng và ham muốn vô độ cũng là gánh nặng.

Việc tách bản thân khỏi đồ đạc cũng giống như từ bỏ những bộ quần áo khó chịu và gây bực mình. Chỉ có như vậy, tinh thần bạn mới có thể phát huy tối đa tiềm năng của bản thân.

Chúng ta không thể cởi mở và lĩnh hội cái mới nếu chưa tạo nên không gian cho nó trước. Đừng đặt đồ đạc vật chất lên trên giá trị con người, sự lao động cần cù và sự thanh thản trong tâm trí. Đừng đặt vật chất lên trên vẻ đẹp và tự do, hay những thực thể nói chung.

Sự dư thừa vật chất xâm chiếm và lấn át tâm hồn con người. Chúng làm chúng ta quên đi những gì tối cần thiết. Tâm trí của chúng ta sẽ trở nên hỗn độn, như một gác mái chất đầy vật dụng tích trữ theo thời gian. Chúng ta cảm thấy bị giam hãm, không thể tiến lên phía trước. Nhưng nếu thất bại trong việc tiến lên phía trước, chúng ta không còn sống một cách đúng nghĩa. Nếu cứ tiếp tục tích trữ đồ đạc và theo đuổi những ham muốn vô độ, chúng ta sẽ trở nên lộn xộn, căng thẳng và bơ phờ.

Hãy nghĩ đến cảm giác khi bạn chỉ mang những gì cần thiết nhất ra xe và khởi hành tới một đích đến vô định.

KHI NGƯỜI SỞ HỮU BỊ CHIẾM HỮU

Chúng ta không hề sở hữu đồ vật. Thực tế là chúng ta đang bị đồ vật chiếm hữu.

Mỗi người đều có quyền sở hữu những gì mình thích, nhưng vấn đề quan trọng nhất là thái độ của chúng ta đối với đồ đạc, hiểu biết về những giới hạn của bản thân, nhu cầu và nguyện vọng của chúng ta: thích đọc gì, thích thưởng thức những bộ phim nào và thích đến đâu để cảm thấy hạnh phúc.

Thỏi son, thẻ căn cước, một ít tiền mặt – đó là ba thứ cơ bản một phụ nữ cần có trong túi xách. Nếu bạn có duy nhất một chiếc dũa móng tay, bạn sẽ luôn biết mình phải tìm nó ở đâu. Ngoài những tiện nghi cơ bản và một môi trường sống chất lượng, đồ đạc vật chất chỉ nên giữ ở mức tối thiểu. Việc không sở hữu quá nhiều đồ đạc sẽ giúp bạn biết trân trọng hơn những thứ đem lại niềm vui sướng về mặt tinh thần, cảm xúc và trí tuệ.

Hãy bỏ đi tất cả những gì vô dụng hoặc đã cũ nát (hoặc để chúng ngoài phố và lưu lại tờ ghi chú rằng nếu ai cần có thể lấy về dùng).

Bạn cũng có thể gửi tặng các đồ vật còn hữu dụng cho các ký túc xá, khu tập thể của công nhân hay tổ chức từ thiện (sách vở, quần áo, chén bát). Nghĩa cử ấy không làm bạn tốn tiền mà ngược lại, bạn sẽ cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc hơn. Hãy bán đi những vật dụng bạn không còn sử dụng hoặc hiếm khi đụng đến chúng. Một khi bạn đã giải phóng không gian quanh mình, hãy thưởng thức đặc quyền khi không còn là mục tiêu của kẻ trộm, của những kẻ nhỏ nhen và đố kỵ vì những món đồ đắt tiền. Sở hữu nhiều hơn những gì cần thiết với bản thân là tự tạo ra gánh nặng, thêm vào những lo lắng. Và mọi người đều biết rằng, ném hết đồ đạc thừa thãi xuống biển là cách tốt nhất để giúp một chiếc tàu quá tải nổi được.