Rèn luyện và kỷ luật

TẠI SAO LẠI CẦN RÈN LUYỆN

Không chỉ là cách để trui rèn bản thân hay tiếp thu kiến thức, tự điều chỉnh là cách để chúng ta giải phóng chính mình.

Chúng ta cần hoàn thiện bản thân, sửa chữa những sai lầm và tìm cách để trở thành con người mà chúng ta phải trở thành, nhưng chưa bao giờ trở thành.

Rèn luyện, dù bằng cách gì thì điều đòi hỏi đầu tiên và trước hết đó là một phương pháp có hệ thống, trật tự, có trình tự thời gian, một thời điểm trong ngày, một ngày trong tuần, một tháng trong năm. Nhưng một khi đã đạt đến cấp độ đầu tiên của việc học hỏi có hệ thống, chúng ta nên điều chỉnh các bài tập phù hợp với điều kiện, độ tuổi và năng lượng trong ngày của chúng ta. Điều quan trọng nhất là thực hiện các bài tập có ý thức chứ không phải rèn luyện một cách máy móc.

Đạo đức cũng đòi hỏi sự rèn luyện, tính nhất quán và tinh thần chăm chỉ. Đây không phải là một nghĩa vụ, mà là một lựa chọn cá nhân, hiện hữu.

Kỷ luật tự thân là triết lý đúng đắn duy nhất. Chúng ta phải đối diện với chính bản thân mình.

Trên hết, chúng ta phải tận hưởng việc rèn luyện và trải nghiệm các bài tập như một nguồn tạo nên sự phong phú cho cuộc sống, một nhu cầu. Chúng ta có thể học cách để tìm kiếm niềm vui và sự thích thú về thẩm mỹ từ sự tồn tại của những thứ thiết yếu: thực phẩm là phương tiện để thỏa mãn cơn đói, đồ uống để đáp ứng cơn khát, ngôi nhà để che nắng che mưa và bảo vệ con người trước những sự tấn công từ bên ngoài.

Trước khi chúng ta bắt đầu một bài tập nào đó, chúng ta nên chắc chắn nó sẽ không trở thành một thử thách đau đớn, đồng thời niềm vui và sự thỏa mãn mà nó mang lại sẽ ngày một tăng lên khi chúng ta nắm vững bài tập đó hơn.

Trước tiên, hãy xác định xem bạn biết mình có thể làm được những gì. Tiếp đó, hãy quyết tâm thực hiện bài tập trong vòng một ngày, hai ngày, rồi một tuần. Giai đoạn lý tưởng nhất là 28 ngày, sau đó thì cả cơ thể lẫn tâm trí sẽ coi sự luyện tập như một thói quen.

Việc đạt được sự cân bằng giữa kỷ luật và buông thả, hành động và không hành động rất khó thực hiện nhưng cũng rất thú vị. Đó là một bài tập đòi hỏi sự tập trung liên tục, nhưng nếu không tập trung thì bất cứ sự thay đổi nào cũng trở thành bất khả thi.

Bí quyết để có bài tập hiệu quả

Bí quyết thành công của bất kỳ bài tập nào cũng chính là số lượng. Chỉ cần đừng nhiều đến mức thái quá để bạn không ngã bệnh sau khi tập luyện hoặc cố gắng đẩy mình đến cực hạn là được. Một bài tập chỉ mang lại lợi ích nếu nó được thực hiện một cách tích cực, tự nguyện và có hiệu quả. Chỉ khi đó, bạn mới coi việc tập luyện như một nhu cầu và tập luyện thường xuyên. Cơ thể không phải là nơi giam cầm tâm hồn, bởi tâm hồn nên được tự do và tham gia vào các hoạt động trí tuệ, đọc sách và viết lách. Đó mới là mục tiêu cao nhất của việc tập luyện.

MỘT SỐ BÀI TẬP

Bài tập buổi sáng

Vào buổi sáng, khi ngươi cảm thấy mình không có ý chí thức dậy, hãy nghĩ trong đầu điều này: Tôi thức dậy để làm công việc của một con người – kẻ yêu nghệ thuật và sẽ làm việc đến kiệt sức mà không cần tắm rửa và ăn uống vì nghệ thuật; nhưng ngươi sẽ đánh giá bản chất của chính ngươi thấp hơn một người thợ tiện đánh giá nghề tiện của anh ta, hay một người vũ công đánh giá nghề múa của anh ta.

– Marcus Aurelius

Điều đầu tiên vào mỗi buổi sáng bạn nên làm là lập ra kế hoạch cho cả ngày. Hãy nhớ rõ mục tiêu tổng thể của mọi việc bạn làm. Hãy nói với bản thân rằng bạn đang hướng đến sự hoàn thiện. Mỗi ngày mới sẽ là một bước đi lên trong cuộc sống. Những suy nghĩ rõ ràng như vậy chính là nền tảng của cái đẹp trong cuộc sống của chúng ta. Tuy nhiên, hãy tránh sa đà vào chủ nghĩa ái kỷ.

Bài tập trong ngày

Hãy vận động để nâng cao năng lực thể chất của bản thân, qua đó sức chịu đựng tâm lý của bạn cũng sẽ được tăng cường và bạn có thể chịu đựng tốt hơn trong những lúc khó khăn mà không hề phàn nàn hay suy sụp. Hãy tập chống lại cái lạnh, cái đói và cơn buồn ngủ. Chỉ cho cơ thể của bạn những gì nó cần để hoạt động bình thường. Từng chút một, hãy cho bản thân được trải nghiệm các liệu pháp cứng rắn để có thể chống chọi với những cú sốc của cuộc đời.

Hãy tập kiềm chế, kiên nhẫn, chống lại ham muốn khi chúng xuất hiện, chẳng hạn như chờ một lúc trước khi mở một lá thư hay một món quà.

Bài tập buổi tối

Hãy chuẩn bị cho giấc ngủ ban đêm bằng cách nhìn lại mọi thứ bạn đã làm trong suốt một ngày và làm sạch tâm trí. Đừng nên sa vào các suy nghĩ tiêu cực – thậm chí trước khi bạn đi ngủ – như thế bạn sẽ có một giấc ngủ an lành hơn.

Bạn có thể liệt kê những việc đã hoàn thành – hãy nghĩ về việc bạn đã chuẩn bị như thế nào, về việc bạn có thể hoàn thành chúng theo cách khác hay không, hay lý do tại sao bạn lại thất bại và bạn có thể rút ra kinh nghiệm gì từ thất bại đó.

Tiếp theo, hãy hoàn thành một nghi thức thanh tẩy: ngửi mùi thơm, có thể là từ một bông hoa hay một nén nhang; nghe nhạc; tắm và sửa soạn để bước vào giấc ngủ phục hồi bằng cách cầu nguyện cho một đêm tĩnh lặng.

SỰ NGHÈO KHÓ, TÍNH TIẾT KIỆM VÀ KHẢ NĂNG TÁCH RỜI BẢN THÂN

Tôi nhớ một ngày, ở sa mạc Sahara, một người Bedouin đưa cho tôi một ít trà ngọt đựng trong một cái ly thủy tinh nhỏ. Anh ta đã chuẩn bị trà bằng cả một nghi lễ, nào là đun sôi nước trong một cái lon nhỏ trên ngọn lửa bé tẹo được nhóm lên từ hai hoặc ba que củi. Anh ta chỉ có một cái ly, vì thế, anh ta đun trà cho tôi trước, và khi tôi uống xong, anh ta mới đun trà cho mình.

– Ký ức của một lữ khách

Với rất nhiều nhà thần học và nhà tư tưởng, ở cả phương Tây lẫn phương Đông, nghèo khó được coi là một đức tính. Trong giáo lý của Thiền tông, từ “nghèo khó” không chỉ có nghĩa là thiếu thốn về tiền bạc, mà còn là sự khiêm tốn của tâm hồn và dám từ bỏ những ham muốn nhất thời.

Nhà tư tưởng và tác gia người Scotland Thomas Carlyle từng tiến hành một nghiên cứu so sánh về sự nghèo khổ và triết học Hư vô, và ông kết luận rằng, chúng ta nên từ bỏ tính hai mặt với tất cả mọi dạng thức của nó. Carlyle đã theo chân một tu sĩ dòng Đa Minh hồi thế kỷ XIII, đó là Meister Eckhart, người đã dành cả đời để rao giảng về sự thiếu thốn vật chất hoàn toàn, và sự cởi mở với cái Hư vô như triết lý đúng đắn duy nhất của cuộc sống – một cách tiếp cận nghe có vẻ hợp lý về mặt tôn giáo nhưng lại phi thực tế. Tính tiết kiệm được Eckhart mô tả trong những bài thuyết giáo của mình không phải là tiết kiệm về vật chất, mà là tiết kiệm từ trong nội tâm.

Để bản thân không còn muốn thứ gì, chúng ta không được gắn cho cái tôi của mình bất kỳ tầm quan trọng nào (không nên nhầm lẫn cái tôi với sự tự trọng). Nhiều người có tiền trong tay, nhưng lại sống một đời hèn hạ, bần cùng. Họ đánh mất đam mê với cuộc sống, kể cả những ký ức của họ về niềm vui thời tuổi trẻ, và đối với Meister Eckhart, cũng như với Phật giáo, nguyên nhân chính dẫn đến khổ đau của con người chính là tham niệm, là sự khao khát sở hữu và cái tôi không bao giờ cảm thấy thỏa mãn. Tất cả những bậc thầy vĩ đại đều có chung một khái niệm trong suy nghĩ của họ: không vướng bận.

Mục tiêu của chúng ta không phải là để có, mà là để trở thành. Tất nhiên, không sở hữu thứ gì là điều hoàn toàn không thể vì điều đó sẽ dẫn đến sự phụ thuộc vào người khác. Như triết gia kiêm nhà phân tích tâm lý người Đức Erick Fromm từng giải thích, ngắm nhìn một bông hoa là “để trở thành”. Cắt bông hoa đó là “để có”.

Carl Jung có tranh luận rằng người phương Tây không thể hiểu đạo Phật vì người phương Tây coi quyền sở hữu và ham muốn là trung tâm của xã hội. Về mặt này, Eckhart, cũng như nhiều người phương Tây khác, khó mà hiểu được triết lý của Thiền tông, hay tư tưởng trong thơ của Bashō. Khái niệm sei hin của người Nhật (sei có nghĩa là sạch sẽ, còn hin có nghĩa là cái đẹp) coi trọng sự thuần khiết của trái tim hơn giàu có về vật chất. Đó là lý do tại sao người ta thường không đề cao tầng lớp thương nhân trong xã hội Nhật Bản thuở xa xưa.

SỰ NGHÈO KHÓ

Chúng ta chỉ cần có đủ để sống, có một nguồn tài chính phù hợp để đảm bảo sự tự lập và phẩm hạnh của bản thân.

Chúng ta cũng biết rằng, sở hữu thật ít bao giờ cũng dễ chịu hơn là có thật nhiều để rồi mất hết mọi thứ chúng ta có. Bằng cách tách biệt bản thân khỏi sở hữu vật chất, chúng ta cũng tách rời tâm lý và tinh thần của chính mình. Tất cả hoàn toàn khả thi, người mà bạn có thể dễ dàng từ chối nhất chính là bạn!

Và vì vậy, chúng ta có thể tận hưởng niềm vui của một cuộc sống bình thường, tiết kiệm.

Chính sự trân trọng hữu ý đối với cái nghèo, được hỗ trợ bởi khiếu thẩm mỹ đơn giản, có thể trở thành nguồn gốc của sự giàu có. Bằng cách áp dụng cách sống này, từng chút một, chúng ta sẽ học được cách đánh giá chất lượng thực tế của mọi vật, thay vì đánh giá chất lượng của chúng qua nhãn hiệu hay mác giá. Ăn chỉ là để thỏa mãn cơn đói, làm chủ bản thân để kiểm soát cảm xúc – tất cả đều cần thiết nếu chúng ta muốn tìm kiếm sự bình yên. Chúng ta phải bước ra ngoài bản thân, rời bỏ bản thân và tất cả những gì chúng ta sở hữu.

Nghịch lý thay, những người đã từng tự phủ nhận chính mình sẽ cảm thấy họ có thể giữ lại tất cả những thứ họ muốn, chính là vì họ đã từng từ bỏ tất cả những thứ mà họ không thật sự khao khát. Một người sở hữu rất ít không phải là người bần cùng, nhưng người không ngừng ham muốn lại bần cùng. Bất kỳ ai trân trọng cách sống nghèo khó đều là người giàu có.

Thái độ trân trọng với cái nghèo còn có nghĩa là sống một cuộc sống đơn giản, bình dị. Của cải được đánh giá bằng tính cần thiết và phù hợp.

Chủ nghĩa khoái lạc của Epicurus có gốc rễ từ sự khổ hạnh. Không đồ vật nào có thể mang lại lợi ích cho chủ nhân của nó nếu người đó chưa sẵn sàng để mất nó.

Hãy tưởng tượng bạn chẳng có gì trong tay ngoài một căn hộ nhỏ, một cái giường, một cái bàn, một chiếc máy tính, một gian bếp vừa vặn và vài bộ quần áo. Không trang sức, không sách vở, không đồ trang trí... Có phải đó là thiên đường không?

Hãy luyện tập cách sống nghèo khó. Hãy thực hành kiêng cữ như một bài tập thường xuyên, một bài tập mà bạn có thực hiện hết lần này đến lần khác, qua đó bạn có thể học cách tách rời bản thân khỏi mọi vật xung quanh. Chúng ta nên học cách từ bỏ sự xa xỉ để không phải đau khổ khi số mệnh cướp đi tất cả mọi thứ của mình. Chúng ta phải học cách sống đơn giản và hạnh phúc.

Hãy luyện tập cách sống nghèo khổ để bạn không còn sợ nghèo khổ nữa. Nếu bạn đang có thói quen uống cà phê arabia rang xay chất lượng hảo hạng mỗi ngày, thì hãy thử uống cà phê hòa tan một lần mỗi tuần.

Tự phủ nhận mù quáng cũng ngu muội chẳng kém gì một cuộc sống xa xỉ, phức tạp. Và chúng ta cũng không thể đạt được nó. Thay vào đó, hãy cố gắng cân bằng giữa sự hối thúc phải tận dụng mọi cơ hội ngay khi chúng xuất hiện và lựa chọn ngồi yên, không làm gì cả. Bạn chỉ nên gắn bản thân với những thứ thật sự quan trọng. Hãy luôn hỏi mình rằng, liệu những gì bạn đang làm có thật sự đáng làm hay không, và nếu bạn từ bỏ chúng thì hệ quả sẽ là gì. Hãy hỏi câu hỏi tương tự với một món đồ bạn sở hữu, một mối quan hệ nghề nghiệp và khi đối diện với một quyết định liên quan đến gia đình.

TỐI GIẢN, ĐẠO ĐỨC VÀ TÔN GIÁO

Nơi sa mạc trống rỗng, khắc nghiệt lại chính là nhà của người du mục, vốn là những người chỉ sở hữu những gì họ thật sự cần – đó không phải là “sở hữu”, mà là nhu cầu thiết yếu. Hãy cẩn thận với đạo đức và tôn giáo, đặc biệt là khi hai thứ này quá xa rời cuộc sống thực tế. Chúng ta không cần phải sống trong một cộng đồng nào đó để có lòng trắc ẩn và sự khiêm tốn. Chúng ta cũng không nhất thiết phải sống tối giản bằng cách từ bỏ kiến thức và sống cuộc đời của một kẻ chăn chiên mù chữ. Ngược lại, tối giản có thể đạt được thông qua việc mở rộng nhận thức của chúng ta về thế giới và đàm luận về sự mênh mông của nó.

Con đường dẫn đến sự khiêm tốn, trung thực, thẳng thắn và trắc ẩn bắt đầu từ cách chúng ta sống cuộc sống của mình. Tại sao chúng ta luôn phấn đấu để trở thành người giỏi nhất, giàu nhất, thông minh nhất? Tại sao chúng ta lại không ngừng tìm cách để hạ thấp người khác bằng kiến thức, quyền lực và đồng tiền? Bằng cách sống đơn giản, với thật ít đồ đạc, chúng ta sẽ bãi bỏ mọi bất công, thói tiêu dùng vô tội vạ và sự kém cỏi về thẩm mỹ, cùng với định kiến và những quy ước xã hội.

Chúng ta có thể sống thoải mái hơn nếu thực hành sự khổ hạnh hợp lý trong khi xung quanh chúng ta là thói ăn tiêu xa xỉ bất công và thừa thãi. Ở nước Nhật thời xưa, các bậc chân tu sống một đời đơn giản và nghèo khó nhưng lại được ca ngợi trong các tác phẩm nghệ thuật. Họ sống trong một ngôi nhà nhỏ nhắn, ăn ít, sở hữu ít và hiếm khi ra ngoài giao du với ai.

Tích lũy đồ vật chỉ vì chúng quý giá hoàn toàn vô nghĩa. Chúng ta không nên coi trọng những đồ vật như thế hơn cuộc sống, thời gian và năng lượng của bản thân.

Cuộc sống đơn giản không chỉ là thử thách bản thân bằng những bữa ăn đạm bạc. Cuộc sống đơn giản còn có nghĩa là khát khao vươn tới một đẳng cấp tư duy cao hơn, một cách sống phi thường. Là tôn trọng mọi thứ, khám phá niềm vui ẩn chứa trong từng sự việc đơn giản mỗi ngày. Là tận dụng tất cả mọi thứ xuất hiện trên hành trình của chúng ta.

Người lãng phí không có khả năng biết ơn vì những gì họ có. Họ có thể sở hữu đến ba chiếc xe hơi nhưng vẫn không thấy thỏa mãn. Có rất nhiều niềm vui có thể đến với chúng ta mà không đòi hỏi chúng ta phải bỏ ra thứ gì, nhưng nhiều người lại không biết cách tận hưởng: đó là thư viện với hàng chục nghìn cuốn sách, là những khu rừng để đi dã ngoại, là những chương trình radio bổ ích... Định nghĩa đúng nhất về sự lãng phí đó là sở hữu những thứ mà chúng ta không thích hoặc không sử dụng. Khi có quá nhiều, chúng ta sẽ bỏ qua rất nhiều cơ hội.

Tối giản đòi hỏi sự cân bằng. Cân bằng có nghĩa là biết chúng ta coi trọng thế giới vật chất bao nhiêu và biết sử dụng hiệu quả những lợi thế của niềm hạnh phúc có sẵn quanh ta như thế nào.

Cân bằng còn có nghĩa là sử dụng tiền bạc, thời gian và vật sở hữu một cách thông minh.

Sống tốt không có nghĩa là sống mà liên tục tự phủ nhận bản thân. Để sống tốt, chúng ta cần áp dụng một thái độ tích cực ngay cả khi phải đối mặt với cảnh thiếu thốn, và không phải đếm những đồ vật mình đang sở hữu để cảm thấy hạnh phúc. Có rất nhiều sự giàu có mà chúng ta chưa thể khám phá hết bên trong mỗi người.

ĐỦ LÀ ĐỦ

Người biết suy nghĩ lúc nào cũng đủ đầy.

– Lão Tử

Sự tồn tại bình dị lại chính là cách sống thông minh nhất – đơn giản nhưng thanh lịch. Tất cả có thể được tóm tắt chỉ bằng một từ kỳ diệu: “Đủ”.

Đủ để sống, đủ để ăn, đủ để cảm thấy hài lòng. Việc tìm ra định nghĩa riêng cho từ “đủ” là con đường nhất định dẫn tới hạnh phúc.

Nếu bạn tìm cách để thỏa mãn từng nhu cầu và mọi nhu cầu của mình, bạn sẽ không bao giờ thấy “đủ”.

Điều quan trọng là bạn phải sống với sự thanh thản và mạnh mẽ.

Bằng cách tách rời bản thân khỏi vật chất, bạn có thể tách khỏi những người bảo thủ và các nguyên tắc của họ. Bạn có thể thích nghi hoàn toàn với mọi thứ bên ngoài, chấp nhận và chào đón mọi thứ một cách vui vẻ. Khi bạn bỏ lại và từ chối tất cả mọi thứ từ bên trong, bạn sẽ không còn vướng bận điều gì nữa. Lý tưởng nhất là không dính líu đến bất kỳ thứ gì, không phụ thuộc vào bất kỳ ai, cảm thấy hạnh phúc khi tất cả những gì bạn có chỉ là một ham muốn khiêm tốn – trở nên hoàn thiện.

Những thứ chúng ta có thể chấp nhận mất đi không quan trọng bằng những thứ chúng ta sẽ đứng lên để giành lấy. Chúng ta có thể hoàn thành mục tiêu của mình bằng cách tập trung vào những thứ quan trọng, vào cái đẹp và sự hoàn thiện.

SỰ TỪ BỎ

Trạng thái tách rời chính là kết quả của sự từ bỏ và sự từ bỏ là điều kiện đầu tiên để bạn có thể tách rời bản thân khỏi mọi thứ khác.

Điều chúng ta nên quan tâm nhất là làm sao để nhận thức sâu sắc hơn về nội tại của bản thân, tuy nhiên hầu hết chúng ta lại lãng phí thời gian và năng lượng quý giá để tích lũy đồ đạc vật chất, tìm kiếm niềm vui trong ăn uống và lạc thú. Chúng ta phấn đấu không ngừng để sở hữu nhiều hơn, nhưng chúng ta lại quên đi rằng sức mạnh và kiến thức nằm ở bên trong mỗi người.

Từ bỏ là một trong những việc khó nhất.

Để học cách từ bỏ – từ bỏ có chọn lọc – chúng ta cần phải đặt ra những mục tiêu hợp lý. Nếu chúng ta muốn đi xa, chúng ta phải khởi đầu thật từ tốn và đi với tốc độ phù hợp, nếu không chúng ta sẽ cạn kiệt sức lực. Chúng ta phải học cách tận dụng các sai lầm nếu muốn tiến bộ. Từ bỏ và tách rời không thể đạt được chỉ trong vài ngày, hay chỉ đơn giản là ném đi mọi đồ đạc chúng ta đang có. Sự từ bỏ thật sự nằm ở bên trong. Nhận thức của con người cần có những giai đoạn đồng nhất và giai đoạn phân chia. Nhiều thứ không thể đồng nhất với nhau ngay từ đầu, vì chúng đã ăn sâu vào nhận thức của chúng ta theo thời gian.

“Tôi”, hay “của tôi” chính là xiềng xích. Chúng khiến chúng ta trở thành nô lệ vì chúng định ra những thứ được cho là làm chúng ta trở nên giàu có: của cải, tiền bạc, quyền lực và một cái tên. Chúng tương đương với các động từ như “lấy”, “bám víu”, “ham muốn”, “tích lũy”. Đây là những xu hướng thường thấy ở con người, nhưng làm người cũng có nghĩa là tìm kiếm hạnh phúc. Ở những nơi khác. Một khi bạn đã luyện cho bộ não và hệ thần kinh của mình trân trọng giá trị của việc không phụ thuộc, bạn sẽ nhận được mọi thứ bạn muốn trong đời. Và bạn sẽ nhìn thấy bản chất của thế giới nhiều hơn cả những người lạc quan nhất. “Rèn luyện” chính là bí quyết.

Bạn cũng không nên quên một việc hết sức cần thiết khi còn trẻ, đó là hãy tận hưởng mọi niềm vui, sở hữu mọi thứ bạn muốn và thử nghiệm. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể hiểu được niềm vui trong sự từ bỏ và sự thanh thản, bình an của tâm trí cũng sẽ đến từ sự từ bỏ chứ không chỉ là trong những niềm vui nho nhỏ của cuộc sống hằng ngày.