Vào đầu năm nay, Charles Dickens tiếp tục chuyến lưu diễn đọc sách mà ông đã khởi xướng vào cuối năm trước và kéo dài cho đến tận Giáng sinh. Bức thư đầu tiên dưới đây gửi cho ông Wills, một lời chúc Mừng Năm Mới, được viết từ một ga xe lửa trên chặng đường di chuyển giữa hai thị trấn. Ông Macready, người mới tái giá không lâu trước đó, lúc này đã định cư tại Cheltenham. Charles Dickens đã sắp xếp tổ chức các buổi đọc sách ở đó, phần lớn là vì niềm vui được tới thăm ông và muốn ông có mặt trong số khán giả của mình.

Chuyến lưu diễn đọc sách này kéo dài cho đến đầu tháng Hai. Một trong những buổi cuối cùng của chuỗi sự kiện diễn ra tại "căn phòng tuyệt đẹp" yêu thích của ông, Hội trường St. George ở Liverpool. Vào tháng Hai, ông đã đổi nhà với gia đình người bạn, ông bà Hogge; họ chuyển đến Gad's Hill, còn ông và gia đình tới ở nhà của ông Hogge tại Hyde Park Gate South. Sang tháng Ba, ông bắt đầu chuỗi đọc sách tại Hội trường St. James, kéo dài đến giữa tháng Sáu, khi ông rất đỗi vui mừng được trở về ngôi nhà ở vùng nông thôn của mình.

Bức thư mở đầu bằng "Các cô gái thân mến của tôi," gửi tới một số quý cô người Mỹ tình cờ ở cùng quán trọ với ông tại Colchester khi ông đọc sách ở đó, đã được một trong số họ xuất bản dưới cái tên "Bức thư của chúng tôi" trên tạp chí "St. Nicholas Magazine", New York, vào năm 1877. Chúng tôi thiết nghĩ tốt nhất nên giải thích điều này bằng chính lời của cô gái trẻ, do đó lời của cô đã được đính kèm vào bức thư.

Ông Walter Thornbury là một trong những cộng tác viên giá trị nhất của Charles Dickens cho tờ "All the Year Round". Những bức thư ông gửi cho Thornbury về chủ đề các bài báo cho tờ tạp chí ấy là minh chứng cho sự tỉ mỉ, chú ý cẩn trọng và sự giám sát cá nhân, chưa từng vì bất kỳ công việc nào khác—cho dù có khó khăn hay cuốn hút đến đâu—mà lơ đễnh hay xao nhãng.

Bức thư gửi cho ông Baylis được chúng tôi đưa vào đây chủ yếu vì kể từ sau khi ông Baylis qua đời, nó đã được bổ sung vào bộ sưu tập bản thảo tại Bảo tàng Anh. Ông là một người bạn rất thân thiết và kín kẽ của cố Cố tước Lytton, và đã cùng ông tới thăm Gad's Hill vào năm đó.

Chúng tôi xin trích một đoạn từ một bức thư khác của Charles Dickens gửi cho em gái mình, như một mẫu mực đẹp đẽ về thư chia buồn và động viên gửi đến một người đang nỗ lực vô cùng kiên cường, dẫu rất đỗi chậm chạp, để vượt qua nỗi đau mất mát quá đỗi lớn lao. Ông Wilkie Collins vào thời điểm này đang bận rộn với cuốn tiểu thuyết "No Name" (Không Tên), đăng trên tờ "All the Year Round", và đang đứng trước nguy cơ suy nhược sức khỏe nghiêm trọng. Charles Dickens đã viết bức thư mà chúng tôi đưa ra dưới đây để giải tỏa gánh nặng tâm trí cho ông Collins về công việc. May mắn thay, ông Collins đã hồi phục đủ để tự mình hoàn thành câu chuyện mà không cần trợ giúp; nhưng tình bạn chân thành cùng lòng tốt gợi mở lời đề nghị ấy vẫn không vì thế mà bớt đi phần trân quý, và rất có thể, chính nhờ làm dịu bớt mối lo âu của ông, nó đã góp phần giúp ông hồi phục sức khỏe. Vào cuối tháng Mười năm đó, Charles Dickens cùng con gái và em vợ đã sang sống vài tháng tại Paris, thuê một căn hộ ở phố Rue du Faubourg St. Honoré. Từ nơi đây, ông viết thư gửi cho ông Charles Fechter. Ông đã dành sự quan tâm đặc biệt cho người nghệ sĩ tài năng này ngay từ lần đầu tiên ông ấy xuất hiện tại Anh, và luôn là một trong những người bạn kiêm người ủng hộ nhiệt thành nhất của Fechter trong thời gian ông ở đất nước này. Ông Fechter lúc này đang chuẩn bị cho ngày mở màn Nhà hát Lyceum do chính mình quản lý vào đầu năm sau.

Ngay trước Giáng sinh, Charles Dickens trở về Gad's Hill. Ấn phẩm Giáng sinh cho năm nay là tác phẩm "Hành lý của ai đó" (Somebody's Luggage).

Gửi ông W. H. Wills.

Tại Ga Birmingham, Thứ Năm, ngày 2 tháng 1 năm 1862.

Wills thân mến của tôi,

Tranh thủ lúc dừng chân ở đây một tiếng trên đường từ Leamington đến Cheltenham, tôi viết thư cho anh.

Trước hết là để đáp lại tất cả những lời chúc mừng Năm Mới nồng nhiệt và trìu mến của anh, và gửi gắm hy vọng chân thành rằng chúng ta có thể tiếp tục đồng hành qua nhiều năm tới, giống như chúng ta đã từng gắn bó qua bao năm tháng đã qua. Và tôi nghĩ chúng ta có thể tự hào rằng khó có hai người đàn ông nào lại đồng hành bên nhau một cách hạnh phúc, êm đấm và tràn đầy niềm tin tưởng lẫn nhau đến thế.

Một gói hàng nhỏ sẽ được gửi tới anh từ cửa hiệu Hunt and Roskell, gần như cùng lúc với lá thư này, tôi đoán vậy.

Bên trong gói hàng là một chiếc bình đựng rượu vang. Tôi hy vọng bản thân nó là một đồ vật xinh xắn cho bàn ăn của anh, và tôi biết anh cùng bà Wills sẽ chẳng vì nó đến từ tôi mà bớt đi phần yêu thích.

Nó không được làm từ vật liệu dễ hư hỏng, và vì thế nó biểu trưng cho tình bạn của chúng ta. Tôi đã cho khắc tên anh và tên tôi lên đó, như một biểu trưng cho nhiều năm thấu hiểu và tin cậy lẫn nhau. Chiếc bình ấy sẽ không bao giờ đong đầy rượu như lòng tôi hôm nay đong đầy tình cảm mến thương gửi đến anh.

Mãi là người bạn trung thành của anh.

Gửi cô Hogarth.

Cheltenham, Thứ Sáu, ngày 3 tháng 1 năm 1862.

Georgy thương yêu nhất của anh,

Bà Macready có giọng nói rất giống bà Macready tội nghiệp đã khuất; nhưng ngoài điểm đó ra thì chẳng giống chút nào. Bà ấy hoàn toàn tuyệt vời và cực kỳ duyên dáng. Rất mực chu đáo trong cách ứng xử với ông ấy và vô cùng tự nhiên với các con ông, khôn khéo, vui tươi, dễ chịu, tính tình dịu dàng; không một chút cứng nhắc hay đạo mạo; cởi mở ngay lập tức. Rất hiếm khi anh thấy một người phụ nữ dễ mến đến thế. Ngôi nhà này (ở quy mô nhỏ hơn) giống như bất kỳ ngôi nhà nào của họ mà chúng ta từng biết. Được trang trí bằng những đồ đạc, tranh ảnh, tranh khắc, gương, bàn ghế cũ. Anh e là Butty quá cao nên trông thiếu sức sống, nhưng cô ấy xinh đẹp, với một gương mặt rất có lực và cá tính, một cô gái rất ngoan. Còn Katie thì em đã biết hết rồi. Macready rõ ràng đã già đi nhiều và yếu ớt. Thay đổi rất nhiều. Sức mạnh ngày xưa của ông ấy đã tan biến một cách lạ kỳ. Anh không nghĩ mình ngừng nói chuyện dù chỉ một phút từ lúc bước vào nhà cho đến khi đi ngủ tối qua, và ông ấy vẫn thích thú và quan tâm đến chuyện kể như mọi khi anh từng thấy; tuy nhiên, ông ấy chắc chắn đã già đi trông thấy.

Và ngay lúc này anh buộc phải cắt ngắn bức thư này vì phải đi xem xét công việc của Headland. Chẳng hay ho gì nếu lại tách khỏi những người còn lại. Anh chẳng có khái niệm gì về những gì chúng ta đang làm ở đây; không biết mọi chuyện đang tốt hay xấu; chẳng hình dung nổi phòng đọc ở đâu; hoàn toàn không nắm được công việc. Vì lý do đó anh không thể yên tâm nếu không đi ngó qua người đàn ông đáng kính ấy.

Gửi cô Hogarth.

Torquay, Thứ Tư, ngày 8 tháng 1 năm 1862.

Anh nghĩ em biết đấy, anh vốn rất ngại đến Plymouth, và sẽ không đời nào quay lại đó nếu không vì Arthur tội nghiệp. Nhưng vào đêm cuối cùng anh đã đọc "Copperfield", và thực sự cuốn hút tất cả mọi người. Đó là một hiệu ứng vô cùng mạnh mẽ, và Andrew tội nghiệp đã đi đằng sau bức màn, sau cảnh bão tố, và khóc một cách chân thành và nam tính nhất. Ngoài ra còn có hai hoặc ba hàng đồng đội của anh ấy và những người thủy thủ khác, họ bị xúc động một cách kỳ lạ. Nhưng hiệu ứng đỉnh điểm của nó là đối với Macready tại Cheltenham. Khi anh về nhà sau buổi đọc "Copperfield", anh thấy ông ấy hoàn toàn không nói nên lời, chẳng thể làm gì ngoài việc bạnh cái hàm già nua thân thương sang một bên, và đảo mắt (khép một nửa), giống như bức tranh Jackson vẽ ông ấy. Và khi anh nói điều gì đó nhẹ nhàng về chuyện đó, ông ấy đáp lại: "Không—ừm—Dickens! Tôi thề với Trời đất rằng, như một tác phẩm của niềm đam mê và sự vui tươi—ừm—hòa quyện vào nhau một cách không thể tả xiết, nó—ừm—không, thực sự đấy, Dickens!—làm tôi kinh ngạc sâu sắc cũng như làm tôi cảm động. Nhưng xét như một tác phẩm nghệ thuật—và anh biết đấy—ừm—rằng tôi—không, Dickens! Thề có——! đã từng chứng kiến nghệ thuật đỉnh cao nhất trong một thời đại vĩ đại—điều đó thật không thể hiểu nổi đối với tôi. Làm sao đạt được điều đó—ừm—làm sao làm được—ừm—làm sao một người có thể—chà? Nó làm tôi ngã—ừm—ngửa ra, và chẳng ích gì khi nói về nó nữa!" Nói rồi ông ấy đặt tay lên ngực anh và rút chiếc khăn tay ra, còn anh thì cảm thấy như mình đang làm tròn vai cho vai Werner của ai đó vậy. Nhân tiện, Katie là một khán giả tuyệt vời, và có một nguồn cảm xúc mãnh liệt tiềm ẩn bên trong. Johnny thì chẳng khác gì Plorn.

Anh vẫn chưa nhìn thấy căn phòng ở đây, nhưng hình như nó rất nhỏ. Exeter thì anh biết rồi, và nơi đó cũng nhỏ. Nhìn chung anh rất mệt mỏi, vì anh không thể chịu đựng được khí hậu ẩm ướt oi nóng này. Nó sẽ sớm giết chết anh mất. Và bây giờ anh đã đến mức vắt cạn sức lực của mình với "Copperfield", đến mức anh thà đóng vai Richard Wardour còn hơn.

Giờ thì em đã có đầy đủ tin tức của anh rồi, Georgy yêu quý nhất. Nơi này là một danh thắng rất đẹp—sự kết hợp giữa Hastings, Tunbridge Wells, và một vài mảnh đồi quanh Naples; nhưng anh đã gặp bốn người đeo khẩu trang khi đi từ ga lên, và ba vị mục sư phụ tá tái nhạt không đeo khẩu trang, trông có vẻ đang trong tình trạng tồi tệ.

Thông tin đáng sợ vừa được Boylett mang vào liên quan đến diện tích nhỏ hẹp của căn phòng. Anh đã làm Headland sợ khiếp vía bằng cách sai anh ta đi xem và thề rằng nếu nó quá nhỏ anh sẽ bỏ đi Exeter.

Gửi cô Hogarth.

Khách sạn Adelphi, Liverpool, Thứ Ba, ngày 28 tháng 1 năm 1862.

Căn phòng tuyệt đẹp tối qua đã đông nghịt người, và rất nhiều người đã phải ra về. Vẻ đẹp và sự hoàn hảo của nó khi thắp sáng lên thật rực rỡ khi thưởng lãm, và đối với một buổi đọc sách thì nó đơn giản là hoàn hảo. Em nhớ rằng khán giả Liverpool thường tẻ nhạt, nhưng tối qua họ đã làm anh phải dốc hết quyết tâm, vì anh chưa từng thấy một khán giả nào như vậy—không, ngay cả ở Edinburgh cũng không!

Đêm qua anh ngủ rất tệ, và hôm nay đã sang Birkenhead để hít thở chút không khí mới. Đầu óc anh choáng váng và mệt mỏi vì ánh đèn khí đốt cùng sức nóng, và anh e rằng "Copperfield" cùng "Bob" tối nay cộng lại sẽ chẳng giúp nó khá hơn được.

Gửi lời yêu thương nhất tới Mamie và Katie, nếu các con vẫn ở Gad's. Anh sẽ mang về cho các con một ít kẹo bơ cứng.

Gửi các cô Armstrong

Gad's Hill Place, Higham gần Rochester, Kent,

Thứ Hai, ngày 10 tháng 2 năm 1862.

Các cô gái thân mến của tôi,

Bởi vì nếu tôi viết "những người bạn trẻ", trông sẽ giống như một thầy giáo; còn nếu tôi viết "các quý cô trẻ", trông sẽ giống như một cô giáo; và tồi tệ hơn thế, cả hai cách xưng hô đó đều không tự nhiên và thân thuộc, hoặc không hợp với chuyến đi trong tuyết vào buổi sáng đánh răng lập cập hôm đó của chúng ta.

Tôi không thể diễn tả cho cả hai cô biết tôi đã ấm lòng thế nào trước sự nhớ đến của các cô, hay tôi đã nghĩ về các cô thường xuyên ra sao khi hút những xì-gà tuyệt vời ấy. Nhưng tôi gần như nghĩ rằng các cô hẳn phải có một sự thấu cảm từ tính nào đó qua bờ Đại Tây Dương, về việc tôi đang phả tình yêu thương của mình qua làn khói về phía các cô từ khu vườn nơi đây.

Con gái tôi nói rằng khi các cô đã giải quyết xong những công việc công cộng nho nhỏ ở quê nhà, cô ấy hy vọng các cô sẽ quay lại Anh (có thể là trong trạng thái liên kết các tiểu bang) và dành một vài phút cho vùng đất Kent này. Nguyên văn lời cô ấy là "một hai ngày"; nhưng tôi nhớ những chuyến bay sang Ý của các cô, nên tôi sửa lại lời nhắn.

Tôi chỉ mới vừa hoàn thành các buổi đọc sách ở miền quê, và chưa có ai làm đồ ăn sáng cho tôi kể từ những ngày xa xưa ở Colchester!

Mãi là người bạn trung thành của các cô.

BỨC THƯ CỦA CHÚNG TÔI.

Bởi M. F. Armstrong.

"Từ trong tất cả những báu vật của tôi—mà mỗi báu vật đều gắn liền với một kỷ niệm đẹp đẽ—tôi chọn bức thư này, được viết trên giấy màu xanh thô nhám.

Bức thư nhận được để đáp lại những điếu xì-gà được gửi từ Mỹ cho ông Dickens.

'Cụm từ "những công việc công cộng nho nhỏ ở quê nhà" là để chỉ cuộc Nội chiến.

Tại Colchester, ông đã đọc đoạn 'Vụ án' trong tác phẩm 'Pickwick', và các đoạn trích từ 'Nicholas Nickleby'.

Người thiếu nữ, hai người chị em gái và anh trai của cô là khách mời của ông Dickens tại quán trọ cổ kính kỳ lạ người Anh ở Colchester.

Băng qua làn tuyết rơi nhẹ hạt, chúng tôi cùng nhau trở về London, và trên sân ga xe lửa, chúng tôi chia tay bằng một cái bắt tay nồng ấm với người đàn ông mà mãi mãi sẽ được khắc ghi trong trái tim chúng tôi như một người chủ nhà tốt bụng, rộng lượng nhất, và cũng là rực rỡ nhất."

Gửi ông de Cerjat.

Số 16, Hyde Park Gate, South Kensington Gore,

Chủ Nhật, ngày 16 tháng 3 năm 1862.

Cerjat thân mến của tôi,

Con gái tôi tự nhiên thích ở thành phố vào thời điểm này trong năm, nên tôi đã đổi nhà với một người bạn trong ba tháng.

Thằng con lớn của tôi đang kinh doanh với tư cách là một thương gia phương Đông ở City, và sẽ làm ăn tốt nếu nó có thể duy trì sự năng nổ liên tục; bằng không thì không. Thằng thứ hai của tôi đang phục vụ trong Trung đoàn Cao nguyên 42 ở Ấn Độ. Thằng thứ ba, một thanh niên ngoan ngoãn vững vàng, đang được đào tạo riêng để trở thành kỹ sư hoặc pháo thủ. Thằng thứ tư (nghe như một câu đố chữ), một tay thủy thủ bẩm sinh, là một hạ sĩ quan trên tàu H.M.S. Orlando, hiện ở Bermuda, và sẽ tự mở đường đi cho mình ở bất cứ đâu. Hai đứa còn lại đang đi học, đứa lớn hơn trong hai đứa đó rất thông minh và tài trí. Georgina và Mary đang trông nom nhà cửa cho tôi; còn Francis Jeffrey (đáng lẽ tôi phải tính nó là thằng con thứ ba, nên chúng ta sẽ xếp nó vào đây là số hai rưỡi) hiện đang làm việc tại văn phòng của tôi. Giờ thì anh đã có toàn bộ 'thực đơn' về gia đình tôi rồi đấy.

Anh hỏi tôi về Fechter và vai Hamlet của ông ấy. Đó là một màn biểu diễn xuất sắc phi thường; cho đến nay là vai Hamlet nhất quán, mạch lạc và dễ hiểu nhất mà tôi từng xem. Một vài sự tinh tế mà ông ấy dùng để làm rõ ý đồ sáng tạo của mình là vô cùng tinh vi; và đặc biệt ông ấy đã tránh được sự tàn nhẫn đối với Ophelia mà tôi từng thấy ở tất cả các vai Hamlet khác, ở mức độ thô bạo ít hay nhiều. Nếu chỉ xét như một kỳ tích diễn xuất, nó đã rất đáng chú ý trong việc thể hiện một sự hiểu biết hoàn hảo đến kinh ngạc về sức mạnh của ngôn ngữ Anh; nhưng giá trị của nó còn vượt xa và cao hơn thế. Giọng điệu nước ngoài dĩ nhiên là có, nhưng không hề gây khó chịu chút nào. Và ông ấy rõ ràng tự tin và tự nhiên đến mức anh không bao giờ phải lo lắng cho ông ấy với tư cách là một người nước ngoài. Thêm vào đó là một tạo hình hoàn toàn mang tính hội họa và lãng mạn, cùng việc phá bỏ không thương tiếc mọi quy ước cũ kỹ, và anh đã có những ưu điểm chính của vai diễn này. Trong vai Othello ông ấy không thành công. Trong vai Iago ông ấy rất tuyệt. Ông ấy là một nghệ sĩ tuyệt vời, vượt xa bất kỳ ai trên sân khấu của chúng ta. Một nghệ sĩ chân chính và một quý ông.

Thứ Năm tuần trước tôi đã bắt đầu đọc sách trở lại ở London—một bản tóm tắt "Copperfield", và "Bữa tiệc của ông Bob Sawyer", từ "Pickwick", để kết thúc một cách vui vẻ. Sự thành công của "Copperfield" thật kinh ngạc. Nó tạo ra một ấn tượng mà tôi không nên miêu tả. Tôi chỉ có thể nhận xét rằng tôi đã mệt mỏi muốn chết khi hoàn thành; và mặc dù tôi đã trông chờ, suốt cả mùa hè khi cẩn thận chuẩn bị cho nó, rằng nó sẽ là một cơn sốt ở London; và mặc dù Macready khi nghe nó ở Cheltenham đã bảo tôi hãy chuẩn bị cho một hiệu ứng lớn, nó thậm chí còn vượt xa sự mong đợi của tôi. Tôi sẽ đọc lại vào Thứ Năm tới, và cuộc tranh giành chỗ ngồi diễn ra vô cùng dữ dội. Hãy nói điều này với Townshend cùng lời yêu thương của tôi, nếu anh gặp ông ấy trước khi tôi có thời gian viết thư cho ông ấy; và nói với ông ấy rằng tôi đã nghĩ mọi người sẽ không bao giờ thả tôi đi, họ trở nên quá phấn khích và thể hiện điều đó một cách rất nồng nhiệt. Tôi đang cố gắng lên kế hoạch cho một cuốn sách mới, nhưng chưa đi xa hơn ngoài việc cố gắng.

Thương yêu gửi anh.

Gửi ông Walter Thornbury.

Văn phòng tờ "All the Year Round",

Thứ Sáu, ngày 18 tháng 4 năm 1862.

Thornbury thân mến của tôi,

Những người lính gác phố Bow Street đã biến mất khỏi vùng đất này ngay sau khi lực lượng cảnh sát mới được thành lập. Tôi nhớ họ rất rõ khi họ đứng quanh cửa văn phòng ở phố Bow Street. Họ không có đồng phục nào khác ngoài một chiếc áo đuôi tôm màu xanh lục, khuy bằng đồng (cho đến giờ tôi cũng không chắc điều đó có bắt buộc không), và một chiếc áo gile vải nỉ màu đỏ tươi. Chiếc áo gile là vật không thể thiếu, và tên lóng dành cho họ là "những con chim ức đỏ", chính là vì lý do đó.

Họ kết giao với trộm cướp và những kẻ tương tự nhiều hơn hẳn so với cảnh sát trinh thám. Tôi không biết lương của họ là bao nhiêu, nhưng tôi không nghi ngờ gì rằng khoản thu nhập chính của họ được kiếm dưới sự mờ ám. Đó là một tổ chức rất lỏng lẻo, và trụ sở của nó là The Brown Bear, ở phố Bow Street, một quán rượu có tiếng xấu không hề nhỏ, đối diện với đồn cảnh sát; và hoặc là ngôi nhà hiện là nơi làm trang phục sân khấu, hoặc là căn nhà bên cạnh nó.

Field, người quảng cáo Văn phòng Điều tra Bật mí, từng là một lính gác phố Bow Street, và có thể kể cho anh nghe mọi chuyện về nó; Goddard, người cũng quảng cáo một văn phòng điều tra, là một người khác trong hội đó. Họ là hai người duy nhất tôi biết hiện còn tồn tại dưới một "hình thái đáng nghi vấn".

Mãi là người bạn trung thành của anh.

Gửi ông Baylis.

Gad's Hill, v.v., Thứ Tư, ngày 2 tháng 7 năm 1862.

Ông Baylis thân mến của tôi,

Tôi đã ở Pháp, ở London, và ở những nơi khác của vùng Kent ngoài nơi này, trong nhiều tuần liền. Xin hãy thứ lỗi cho việc tôi (đặc biệt vì lý do này) đã không trả lời thư của ông sớm hơn.

Sau khi cẩn thận thẩm vấn con gái mình, tôi không tin là nó xứng đáng với khu vườn dương xỉ. Mùa thu năm ngoái chúng tôi đã bứng vào khu cây bụi một số lượng lớn cây xanh quanh năm trước đó mọc cụm lại gần phía trước nhà, và cho trồng thêm dây thường xuân quanh tường cùng những thứ tương tự. Khi tôi hỏi nó muốn đặt khu vườn dương xỉ ở đâu và sẽ làm gì với nó, nhân chứng ngập ngừng, tái mặt, trở nên rối trí và nói: "Có lẽ tốt hơn là không nên có nó." Tôi hoàn toàn tin chắc rằng sự kiên định của cô gái trẻ này không thể tin tưởng được, và tốt nhất là nó nên gắn khu vườn dương xỉ của mình vào một trong những 'lâu đài trên mây' ở Tây Ban Nha, hoặc một trong những lâu đài hư vô ở Anh của nó. Mặc dù vậy, tôi vẫn cảm ơn ông vì lời đề nghị hơn cả tốt đẹp của ông.

Chúng tôi đã rất lo lắng về cô Hogarth, sự suy giảm đột ngột về sức khỏe và tinh thần của cô ấy đã khiến chúng tôi vô cùng phiền lòng. Mặc dù cô ấy đã khá hơn trước, và các bác sĩ nhìn chung đều lạc quan, cô ấy vẫn cần sự chăm sóc lớn, và khiến chúng tôi tràn ngập sự e sợ. Việc cần thiết phải tạo sự thay đổi không khí cho cô ấy có lẽ sẽ đưa chúng tôi qua bờ bên kia đại dương vào rất sớm mùa thu; và điều này một lần nữa làm xáo trộn các kế hoạch gia đình ở đây, và làm héo hon nhiều loại dương xỉ. Nếu họ biết (bằng từ "họ" tôi muốn nói đến con gái tôi và cô Hogarth) rằng tôi đang viết thư cho ông, họ sẽ gửi tới ông nhiều lời nhắn nhủ trân trọng. Nhưng vì tôi đang tự nhốt mình trong phòng trong một tình trạng hung dữ và không thể tiếp cận, do đống thư từ khổng lồ phải trả lời, tôi sẽ nói với họ vào giờ ăn trưa rằng tôi đã đoán trước nguyện vọng của họ. Vì tôi biết họ có những hóa đơn cần tôi thanh toán, và hiện tại đang ngại ngùng không muốn đưa ra, tôi muốn giữ một hình ảnh danh tiếng u ám và lạnh lùng.

Ông Baylis thân mến của tôi, luôn mãi là người bạn trung thành của ông.

Gửi bà Henry Austin.

Gad's Hill, Thứ Ba, ngày 7 tháng 10 năm 1862.

* * * * *

Tôi không giảng giải lời an ủi vì tôi không muốn giảng giải vào bất kỳ lúc nào, và quá hiểu sự yếu đuối của chính mình. Nhưng trên thế gian này không có chỗ dựa nào ngoài hy vọng về một điều tốt đẹp hơn, và không có sự tin cậy nào ngoài lòng từ bi và sự tốt lành của Chúa. Qua hai bến đỗ đó của một trái tim tan vỡ, tôi hoàn toàn tin rằng cô, theo thời gian, sẽ tìm thấy một nơi nghỉ ngơi bình yên ngay trên trái đất đầy ưu phiền này. Cầu mong Thiên đường đẩy nhanh thời gian đó, và cô hãy cố gắng hết sức để giúp sức cho nó! Không thể nói rằng nỗi đau đớn kéo dài của chúng ta dành cho người đã khuất yêu thương lại không làm họ đau lòng ở nơi trú ngụ vô định của họ, và gây ra cho họ những muộn phiền. Điều cân nhắc duy nhất có ảnh hưởng trong mọi việc cô làm đối với việc thu xếp bản thân (đi kèm, dĩ nhiên, với một sự nỗ lực chân thành, kiên cường để khôi phục lại tinh thần đã mất) là những gì cô nghĩ và cảm nhận mình có thể làm được. Tôi không hề coi sự thay đổi hướng đi của cô khi đến Havre là bất kỳ bằng chứng nào của sự thiếu kiên định. Mà tôi hy vọng rằng qua sự bồn chồn như vậy, cô sẽ đi đến một trạng thái tâm trí bình thản hơn nhiều. Tâm trí và tình cảm bị xáo trộn, giống như biển cả cuộn sóng, hiếm khi lặng lẽ mà không trải qua một thời gian hỗn loạn và phiền muộn ở giữa.

Nhưng không có gì đạt được mà không có sự phấn đấu. Trong một nỗ lực kiên quyết để ổn định suy nghĩ, để phân chia thời gian trong ngày, để tìm kiếm công việc thường xuyên hoặc tạo ra nó, để đứng dậy và làm điều gì đó, chủ yếu là tìm kiếm những phương tiện cơ học thuần túy phải đến để trợ giúp cho những nỗ lực tinh thần tốt nhất.

Hôm nay là một ngày bão bùng ở đây, theo kiểu gió thổi và mưa rơi, và tối ảm đạm vào lúc bốn giờ như thể cần phải thế. Đầu tôi chỉ mới ngẩng lên sau một ngày viết lách, nhưng tôi sẽ không để lỡ chuyến bưu điện mà không gửi cho cô một lời.

Katie đã ở đây ngày hôm qua, vừa mới trở về từ nhà Clara White (tên trước đây), ở Scotland. Giữa vận may rực rỡ của cô ấy, quá rõ ràng đối với tôi rằng cô ấy đã được vẫy gọi để theo chân những người chị em đã mất của mình. Macready đã ở đây từ tối Thứ Bảy đến sáng hôm qua, già hơn nhưng trông khỏe mạnh một cách kinh ngạc, và (điều rất hiếm trong thời buổi này) với mái tóc dày dặn ngày xưa trên đầu. Georgina bị bỏ lại một mình ở đây hôm nọ, chẳng thu được điều gì tốt đẹp từ một sự hoảng loạn lớn giữa các gia nhân. Khi đi xuống nhà, cô ấy thấy Marsh (người nuôi ngựa) đang ngồi với vẻ vô cùng uy nghi và đau đớn trên một chiếc ghế bành, và không ngừng kêu lên: "Tôi chết rồi." Lời kêu đó khiến các nữ gia nhân đáp lại với một sự cảm động lớn (và với một vài lý do có vẻ hợp lý): "Không, anh chưa chết đâu, Marsh!" Và anh ta vẫn kiên trì đáp lại: "Có, tôi chết rồi; tôi chết rồi!" Một kẻ lang thang nào đó ở xóm giềng đã được thuê để lái một chiếc xe bò sang Rochester và đón bác sĩ, người đã nói (bệnh nhân cùng những người an ủi anh ta đều rất lo lắng rằng quả tim là tâm điểm của sự đau đớn): "Do dạ dày."

Gửi ông W. Wilkie Collins.

Gad's Hill Place, Higham gần Rochester, Kent,

Đêm Thứ Ba, ngày 14 tháng 10 năm 1862.

Wilkie thân mến của tôi,

Frank Beard đã ở đây tối nay, dĩ nhiên là sau khi tôi gửi thư hôm nay cho anh, và đã nói với tôi rằng anh hoàn toàn không khỏe, và ông ấy đã cho anh một thứ thuốc mà ông ấy hy vọng và tin rằng sẽ giúp anh bình phục. Không phải để truyền đạt mảnh thông tin không quan trọng này, hay để nói với anh rằng tôi lo lắng ra sao về việc anh nên giương buồm căng gió mà tiến lên (như chúng ta thường nói trên biển khi không bị say sóng), mà tôi viết thư này. Đơn giản là để nói những điều sau đây, điều mà tôi hy vọng có thể giúp anh bớt đi một vài bất an về tâm trí. Vì tôi đã bị bệnh nặng khi đang làm cuốn "Bleak House", và tôi sẽ không dễ dàng quên được những gì mình đã chịu đựng dưới nỗi sợ hãi không thể hoàn thành đúng thời hạn.

Hãy gạt bỏ nỗi sợ đó (nếu anh có) hoàn toàn ra khỏi tâm trí anh. Hãy viết thư cho tôi ở Paris vào bất kỳ lúc nào, và nói rằng anh không đủ sức cho công việc của mình, và cần tôi, và tôi sẽ đến London ngay lập tức và làm công việc của anh. Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng, với những ghi chú của anh và một vài lời giải thích, tôi có thể đảm nhận nó vào bất kỳ lúc nào và hoàn thành nó. Thật vô lý khi phải nói rằng đó sẽ là một giải pháp thay thế! Nhưng tôi có thể làm điều đó trong lúc khẩn cấp, giống anh đến mức không ai có thể nhận ra sự khác biệt. Đừng nghĩ quá nhiều về lời đề nghị này trong đầu anh; nó chẳng là gì cả, ngoại trừ việc làm anh yên tâm. Nếu anh cần trợ giúp, tôi đáng tin cậy như ngân hàng vậy. Phiền phức chẳng là gì đối với tôi, và chiến thắng vượt qua khó khăn là rất lớn. Hãy coi đó là một số Giáng sinh, một "Cậu bé học việc lười biếng", một "Ngọn hải đăng", một "Đại dương đóng băng". Tôi sẵn sàng nhảy vào và rèn thanh sắt đang nóng như trong bất kỳ trường hợp nào ở trên.

Anh sẽ không cần tôi đâu. Anh sẽ khỏe lại (và vô ơn!) trong chốc lát thôi. Nhưng tôi vẫn ở đây; và tôi hy vọng rằng sự biết đó có thể là một sự an ủi cho anh. Hãy gọi tôi, và tôi sẽ đến.

Vì Beard luôn có tinh thần trách nhiệm y tế, và nói bất kỳ điều gì quan trọng về một bệnh nhân một cách kín đáo, tôi chỉ nhận xét ở đây rằng "Wilkie" đang không khỏe. Charley (người đang ở đây với Katie) không có manh mối nào khác từ tôi.

Mãi mến thương.

Gửi ông Charles Fechter.

Paris, Rue du Faubourg St. Honoré, 27,

Thứ Ba, ngày 4 tháng 11 năm 1862.

Fechter thân mến của tôi,

Anh biết đấy, tôi tin rằng, những lá thư của chúng ta đã thất lạc nhau ra sao, và rằng tôi ở đây cho đến Giáng sinh. Ngoài ra, anh biết với niềm vui và sự sẵn sàng như thế nào tôi sẽ phản hồi lời mời của anh nếu tôi ở London.

Xin hãy nói với Paul Féval rằng tôi sẽ rất vui mừng được biết ông ấy, và rằng tôi sẽ cảm thấy sự quan tâm mạnh mẽ nhất trong việc làm quen với ông ấy. Nó gần như làm tôi mất cảm tình với Paris (và phải tốn rất nhiều thứ mới làm được điều đó!) khi nghĩ rằng tôi đã không ở nhà để thuyết phục ông ấy đi cùng anh, và được chào đón tại Gad's Hill; nhưng dù ở đó hay ở đây, tôi hy vọng sẽ trở thành bạn của ông ấy trước khi năm cũ này qua đi. Xin hãy nói với ông ấy như vậy.

Anh không nói gì trong thư về những chuẩn bị cho Nhà hát Lyceum của anh. Tôi tin rằng tất cả đều đang diễn ra tốt đẹp. Có một cơ hội tuyệt vời cho anh, tôi chắc chắn, với một khởi đầu tốt; nhưng tầm quan trọng của một khởi đầu tốt là rất lớn. Nếu anh có thời gian và hứng thú để kể cho tôi trong một lá thư ngắn những gì anh đang làm, anh khó có thể làm tôi quan tâm hơn được nữa, vì những lời chúc và sự cảm thông mạnh mẽ nhất của tôi đều dành cho sự thành công của anh—nhưng điều đó là dĩ nhiên rồi.

Tôi đã đến Châtelet (một nhà hát tuyệt đẹp!) đêm nọ để xem "Rothomago", nhưng đã quá đỗi chán nản với bản chất nghèo nàn của tác phẩm và của cách diễn xuất, đến mức tôi đã đi ra ngoài khi còn một hoặc hai tuần (ý tôi là một hoặc hai tiếng, nhưng những tiếng đó tưởng như tuần) nữa mới kết thúc.

Fechter thân mến của tôi, luôn mãi là người bạn trung thành của anh.

Gửi ông Clarkson Stanfield, R.A.

Paris, Rue du Faubourg St. Honoré, 27,

Thứ Sáu, ngày 5 tháng 12 năm 1862.

Stanny thân mến của tôi,

Chúng tôi đã ở đây hai tháng, và tôi có lẽ sẽ quay lại đây sau Giáng sinh (chúng tôi về nhà trong tuần Giáng sinh) và ở lại cho đến tháng Hai. Nhưng tôi sẽ viết thư và đề xuất một nhà hát trước khi Giáng sinh qua đi, vì vậy đây là lời cảnh báo anh hãy chuẩn bị tinh thần làm việc cho kịch câm đi nhé!

Tôi hy vọng Wills đã gửi cho anh số Giáng sinh mới của chúng ta một cách chu đáo. Vì anh có thể muốn biết những gì chính tôi đã viết về nó, hãy hiểu những đóng góp của Dick là: việc ông ấy để lại đó cho đến khi được gọi, và cái kết tuyệt vời của ông ấy, đôi ủng của ông ấy, cùng gói giấy màu nâu của ông ấy.

Kể từ khi anh ở Gad's Hill, tôi đã đi du lịch khá nhiều, và tìm kiếm nhiều thứ kỳ lạ để sử dụng. Tôi muốn biết sức khỏe và tinh thần của anh thế nào, và đó sẽ là niềm vui lớn nhất đối với tôi nếu nhận được vài dòng do chính tay anh viết.

Cầu Chúa ban phúc cho anh và gia đình anh với tất cả những lời chúc phúc của thời gian này trong năm, và của mọi thời điểm!

Mãi là người bạn thân thiết và trung thành của anh

Dick.

Gửi ông Charles Fechter.

Paris, Thứ Bảy, ngày 6 tháng 12 năm 1862.

Fechter thân mến của tôi,

Tôi đã đọc "Đóa hồng trắng" một cách cẩn thận, và nghĩ rằng đó là một vở kịch cực kỳ hay. Nó được viết một cách mạnh mẽ với một sự hiểu biết lớn về sân khấu, và đưa ra nhiều tình huống ấn tượng. Tôi nghĩ đoạn kết đặc biệt hay, sâu sắc, táo bạo và mới mẻ.

Nhưng tôi rất nghi ngờ về tính thỏa đáng của việc anh thực hiện bất kỳ vở kịch lịch sử nào vào đầu thời gian quản lý của mình. Bằng cụm từ "vở kịch lịch sử", tôi muốn nói đến một vở kịch dựa trên bất kỳ sự kiện nào trong lịch sử nước Anh. Công chúng của chúng ta đã quen gắn kết các vở kịch lịch sử với Shakespeare. Trong bất kỳ bàn tay nào khác, tôi tin rằng họ rất ít quan tâm đến vương miện và công quốc. Những gì anh cần là một cái gì đó với một sự quan tâm có bản chất gia đình và chung chung hơn—một sự quan tâm lãng mạn như anh muốn, nhưng có một sự phản hồi chung và rộng lớn hơn so với một sự tranh chấp quyền nối ngôi có thể có đối với người Anh vào thời điểm này. Sự quan tâm như vậy đã đỉnh điểm ở người nhà Stuart cuối cùng, và đã tự kiệt sức. Sẽ là một công việc gian khổ để gợi lên một sự quan tâm đến Perkin Warbeck.

Tôi không nghi ngờ việc vở kịch sẽ được đón nhận tốt, nhưng nỗi sợ của tôi là những người này sẽ được coi như những hình ảnh trừu tượng thuần túy, và sẽ chỉ có một sự chào đón lạnh lùng do đó, và sẽ không nắm bắt được khán giả của anh. Bây giờ, khi anh đã nắm bắt được khán giả của mình và đã làm cho họ quen với nhà hát của anh, anh có thể dàn dựng "Đóa hồng trắng", với một sự công bằng lớn hơn nhiều cho tác giả, và cho người quản lý nữa. Hãy chờ đợi. Hãy thăm dò đường đi của anh. Perkin Warbeck quá xa rời sự tương đồng với những sự cảm thông và cuộc sống của mọi người cho một sự bắt đầu.

Fechter thân mến của tôi, luôn mãi là người bạn trung thành của anh.

Gửi cô Mary Boyle.

Gad's Hill Place, Higham gần Rochester, Kent,

Thứ Bảy, ngày 27 tháng 12 năm 1862.

Mary thân mến của tôi,

Tôi phải gửi cho cô lời chúc Giáng sinh và những lời chúc Năm Mới hạnh phúc để đáp lại lời chúc của cô; một cách chân thành và nhiệt thành nhất đáp lại sự quan tâm và tình cảm của cô. Cô nằm trong số ít những người tôi quan tâm nhất và yêu thương nhất.

Ở London hai buổi tối trong tuần mở màn, tôi đã cố gắng thuyết phục đôi chân của mình (mặc dù tôi có sự tôn trọng cao nhất đối với sự phán đoán của chúng) đi đến một buổi tiệc tối. Nhưng tôi không thể thuyết phục chúng đi qua Quảng trường Leicester. Linh tính ngập ngừng mà chúng phải chịu đựng đã làm tôi ấn tượng sâu sắc, đến mức tại thời điểm đó tôi đã nhượng bộ trước những nỗi sợ hãi của chúng. Chúng ngay lập tức chạy về phía đông, và tôi đã đi cùng chúng đến Olympic, nơi tôi đã xem một vở kịch rất hay, "Chồng của Camilla", được diễn rất tốt. Giá trị thực sự ở ông Neville và cô Saville.

Chúng tôi đã đi qua ngay sau trận bão, với Kênh đào tràn ngập những mảnh vỡ trôi nổi, và với một trăm năm mươi học sinh bị say sóng từ Calais trên tàu. Tôi sẽ quay lại vào buổi sáng sau đêm mở màn của Fechter, và đã hứa sẽ đọc "Copperfield" tại Đại sứ quán, cho một quỹ từ thiện của Anh.

Georgy tiếp tục tốt một cách kinh ngạc, và cô ấy cùng Mary gửi cho cô tình yêu thương nhất của họ. Ngôi nhà tràn ngập những đứa trẻ; và mỗi đứa trẻ có (như thường lệ) một sức mạnh đáng sợ và không thể giải thích được trong việc tự xuất hiện ở mọi nơi trong nhà vào mọi thời điểm, hình như trong mười bốn đôi ủng kêu ken kẹt.

Mary thân mến của tôi, luôn mến thương là

Joe của cô.