Khi ngày tốt nghiệp đến gần từng ngày, cả lớp lẫn khoa đều rối tung lên. Mặc dù phương án phân công vẫn chưa được công bố, một số người thông qua quan hệ đã biết trước số phận của mình. Thế là có kẻ cười, người khóc, kẻ làm loạn, người chạy đôn chạy đáo lo quan hệ, mọi thứ đều hỗn độn cả lên. Tôi thì bình thản, bởi vì số phận của tôi, tôi đã tự sắp xếp ổn thỏa rồi. Lãnh đạo khoa đã nhiều lần tìm tôi nói chuyện, muốn giữ tôi lại trường, nhưng tôi đã từ chối, xin được phân công về nơi mà tôi muốn đến. Đương nhiên lãnh đạo không còn làm công tác tư tưởng với tôi nữa, ngược lại còn biểu dương tôi. Vì tôi không có xung đột lợi ích với bất kỳ ai khác nên toàn bộ bạn học trong lớp vẫn tôn trọng tôi như trước.

Những người khác thì không được như vậy. Để tranh giành một vị trí tốt, hoặc nghi ngờ ai đó đang chơi khăm mình, hoặc đoán già đoán non có kẻ đã hất cẳng vị trí mà mình đã có được, họ tranh đấu ngấm ngầm, hỗn loạn chẳng khác gì thời Xuân Thu Chiến Quốc. Sự nghi ngờ và oán hận bao trùm giữa những con người đã cùng nhau sinh sống suốt bốn năm, cảnh tượng này thực sự khiến người ta khó chịu.

Lý Hồng, bạn cùng phòng ký túc xá của tôi, mấy hôm trước mặt mày còn phủ đầy mây đen, mấy hôm nay bỗng nhiên lại rạng rỡ tươi vui. Theo lời cô ấy kể là vì tôi không ở lại trường, nên vị trí đó đã được phân cho cô ấy. Cô ấy nói cô ấy muốn cảm ơn tôi. Tôi chúc mừng cô ấy, đồng thời chỉ ra rằng cô ấy không nên cảm ơn tôi. Học lực của cô ấy khá, lại thêm từ nhỏ đã mất cha, mẹ thì đau ốm quanh năm, hoàn toàn nên được phân công làm việc ngay gần nhà.

Ăn tối xong, Lý Hồng mang đến cho tôi một bức thư từ cổng trường. Đây là bức thư do Tiết Phong viết cho tôi. Nội dung thư rất đơn giản, bảo tôi sáng hôm sau lúc tám giờ đến chốn cũ, cậu ấy có chuyện quan trọng muốn nói với tôi. Cậu ấy còn gạch chân dưới mấy chữ "chuyện quan trọng". Tôi dám chắc cậu ấy chẳng có chuyện gì quá quan trọng đâu. Nếu không, cậu ấy đã chẳng viết thư mà sẽ đạp xe đến tìm tôi rồi.

Sáng hôm sau ăn điểm tâm xong, tôi mượn chiếc xe đạp của Lý Hồng rồi vội vã chạy đến "chốn cũ" của chúng tôi. Chốn cũ mà chúng tôi hẹn gặp chính là cổng lớn của Công viên Nam Giao. Nhưng thông thường chúng tôi không vào công viên, mà gặp nhau ở đây, rồi cùng nhau đạp xe đi đến bờ mương cạnh thửa ruộng lúa mì phía sau Bệnh viện số 3 của tỉnh. Nơi đó đã là vùng ngoại ô, vô cùng vắng vẻ. Phải nói rằng, đây mới là "chốn cũ" đích thực của chúng tôi. Nơi này chúng tôi đã đến không biết bao nhiêu lần. Chúng tôi ở đây ngắm mầm lúa mì xanh rờn, rồi lớn lên, rồi ngả vàng; sau đó lại ngắm lúa mì bị gặt đi, ngô trồng xen canh lại mọc lên, trổ cờ đỏ rực, bắp ôm đầy thân. Chúng tôi đã nói những lời thì thầm ngọt ngào ở đây, và còn trộm thơm nhau nữa...

Tôi đạp xe xuyên qua con phố lớn sầm uất.

Cả thành phố đang thở hổn hển dưới ánh nắng gay gắt. Cho dù có cơn gió thổi thốc từ phía trước tới, thì cũng nóng hừng hực. Người qua đường phờ phạc không còn chút sức lực, vừa đi vừa lau mồ hôi. Trên đường phố bao trùm một bầu không khí lười biếng. Năng lượng và trí tuệ của con người dường như cũng bị sức nóng của mặt trời bốc hơi mất.

Lúc đến cổng công viên, tôi thấy Tiết Phong đã đứng ở đó từ lâu, chiếc xe đạp chống ở bên cạnh, yên sau kẹp một cái túi vàng phồng to, bên trong chắc là đựng đồ ăn vặt và đồ uống như nước ngọt, bia. Lần nào cũng vậy, đồ ăn thức uống phần lớn do cậu ấy mua, nhưng xong việc tôi sẽ đưa tiền cho cậu ấy. Cậu ấy tiêu xài phóng tay, tôi thường xuyên phải hỗ trợ cậu ấy. Thấy tôi đến, cậu ấy cũng không nói gì, liền leo lên xe của mình. Thế là chúng tôi sánh vai đạp xe đến "chốn cũ" thân yêu của mình.

Trên đường đi, tôi hỏi cậu ấy: "Có chuyện gì mà gấp thế?"

Cậu ấy cười cười, nói: "Không có gì, tớ nhớ cậu mà..."

Tôi ngượng ngùng không dám nhìn cậu ấy nữa, nói: "Mới có một tháng không gặp thôi mà... Các cậu thực tập xong rồi à?"

"Xong rồi. Đã bắt đầu bước vào giai đoạn phân công, cãi nhau sứt đầu mẻ trán cả ngày. Chỗ các cậu thế nào?"

"Tình hình cũng xấp xỉ vậy. Dù sao thì hai chúng ta cũng ở chốn đào nguyên, không có ai tranh giành vị trí với bọn mình cả."

Tiết Phong không nói gì, ném cho tôi một nụ cười nhạt.

Chúng tôi nhanh chóng đến nơi mà chúng tôi hay lui tới.

Trong lùm cây dương trắng bên bờ mương, Tiết Phong bày nước ngọt, bia và một ít bánh trái lên một tấm vải nhựa nhỏ mang theo người, chúng tôi cứ thế ngồi sát vào nhau như trước kia. Hàng cây và đám sậy rậm rạp đã cách ly chúng tôi với thế giới bên ngoài. Nơi này đã rời xa thành phố ồn ào, xung quanh yên phăng phắc. Đầu tiên theo lệ thường là sự thân thiết không lời. Khoảnh khắc này dường như mọi thứ trên thế giới đều bị vứt ra sau đầu, chỉ có tình cảm dịu dàng của chúng tôi là đang lặng lẽ tuôn chảy trong tâm hồn.

Tôi nhớ đến mấy câu thơ của M. Dugin mà cậu ấy từng đọc cho tôi nghe: *Một ánh nhìn sâu thẳm, lấp lánh thật ý nghĩa nhường nào. Hãy im lặng đi, sự im lặng lúc này của cậu, còn làm ta sáng tỏ tâm can hơn cả khi cậu thốt lên tận cùng ngôn từ...*

Một lát sau, tôi hỏi Tiết Phong: "Có thực sự có chuyện quan trọng gì không?"

Cậu ấy lại cười cười, không nói gì, quay đầu lấy từ trong chiếc túi vàng bên cạnh ra một tờ báo đưa cho tôi. Đây là tờ báo của tỉnh ngày hôm qua. Tôi nhanh chóng phát hiện ra tên của cậu ấy trên trang phụ san. Đây là một bài thơ do cậu ấy viết chung với một người khác tên là "Kính Tùng".

Lúc này tôi mới biết chuyện quan trọng mà cậu ấy nói là gì.

Tôi đương nhiên mừng cho cậu ấy. Bất kỳ thành tích nào của cậu ấy cũng đều có thể khơi dậy niềm kiêu hãnh không thể diễn tả bằng lời trong tôi. Không hiểu sao tôi bắt đầu quanh co vòng vo gặng hỏi cậu ấy.

"Kính Tùng này là người ở đâu?"

"Bạn cùng lớp tớ." Cậu ấy đáp.

"Nam hay nữ?"

Cậu ấy cười lớn, cười đến mức quay phắt mặt sang một bên.

"Cười gì chứ! Cậu trả lời tớ đi!"

"Nữ." Cậu ấy vẫn đang cười.

Tôi không nói gì nữa. Các cậu biết trong lòng tôi lúc này đang nghĩ gì không.

Cậu ấy lại lục trong cặp ra một cuốn sổ tay, lấy từ trong đó ra một tấm ảnh đưa cho tôi. Tôi không nhận. Cậu ấy liền giơ tấm ảnh chặn ngay trước mắt tôi, nói: "Xem người con gái này có xinh không?"

Tôi nhìn thấy bức ảnh chụp chung giữa cậu ấy và một người đàn ông. Tôi không nhịn được mà bật cười ngượng ngùng vì cơn ghen tuông vừa rồi của mình. Cậu ấy nói: "Đây chính là Kính Tùng."

"Là bút danh à?"

"Đúng vậy."

"Thật sến súa! Bây giờ mà còn đặt cái bút danh thế này, đậm chất phong cách Văn cách!"

Tiết Phong cất bức ảnh đi, nói: "Cậu ấy tên là Nhạc Chí Minh, bố cậu ấy là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức."

Tôi nói: "Bài thơ này là cậu ta viết hay cậu viết? Tớ thực sự không thể hiểu nổi, hai người vậy mà lại có thể cùng nhau viết thơ!"

"Thơ đương nhiên là một mình tớ viết rồi."

"Vậy tại sao lại ký tên cậu ta?"

Tiết Phong trầm ngâm một lát, né tránh câu hỏi của tôi, nói: "Dạo gần đây tớ chuẩn bị viết tiểu thuyết. Tớ cảm thấy thơ dung lượng nhỏ quá..."

"Lúc viết xong nhớ ký cả tên 'Kính Tùng' vào đấy nhé." Tôi mỉa mai cậu ấy.

Cậu ấy bình thản nhìn tôi, nói: "Tớ chuẩn bị làm như vậy đấy."

Tôi thật sự hơi khó hiểu nổi cậu ấy. Tôi không khách khí nói thẳng: "Cậu nịnh bợ người ta, là vì bố cậu ta làm quan lớn phỏng? Sao cậu cũng biến thành một kẻ như thế này rồi? Cậu ta và bố cậu ta thì có liên quan gì đến cậu, việc gì phải thế này chứ!"

Tiết Phong không nhìn tôi, cầm một cành cây cúi đầu vạch xuống đất, nói: "Bố cậu ta thì chẳng có gì, nhưng mẹ cậu ta..."

"Mẹ cậu ta thì sao?"

"Mẹ cậu ta là Chủ nhiệm Văn phòng Phân công của Sở Giáo dục tỉnh."

Tôi sững sờ trợn tròn mắt, kinh ngạc nhìn Tiết Phong yêu dấu của tôi đang cặm cụi vạch những đường trên mặt đất. Tôi nhạy bén nhận ra, liệu có phải sẽ có một sự thay đổi nào đó xuất hiện giữa tôi và cậu ấy hay không? Đồng thời tôi cũng hiểu ra, hôm nay quả thực cậu ấy có một "chuyện quan trọng" nào đó muốn nói với tôi, nhưng đây tuyệt đối không phải là bài thơ mà cậu ấy đã đăng.

Tôi hỏi: "Vậy thì thế nào chứ?"

Cậu ấy dừng việc vạch đất lại, ngẩng đầu lên, dùng một tay ôm lấy bả vai tôi, nói: "Tiểu Phương, để tớ nói thẳng nhé, chúng ta không thể quay lại cái nơi mà ban đầu chúng ta từng nói muốn đến nữa!"

"Tại sao!" Tôi sốt ruột hét lên với cậu ấy.

"Chúng ta phải tìm cách ở lại thành phố này. Chỉ có ở lại đây, chúng ta mới có thể phát triển bản thân tốt hơn."

"Trước kia chúng ta đã nói những gì?"

"Từng nói thì có..."

"Trước đây cậu có bao giờ thay đổi ý định đâu."

"Chính vì thế, một khi đã thức tỉnh, trong lòng lại càng thêm sốt ruột."

Tôi làm sao ngờ được, cậu ấy lại có sự thay đổi lớn đến thế. Nhất thời tôi không sao phản ứng kịp, tôi chỉ vội vàng hỏi cậu ấy: "Cậu thay đổi ý định từ bao giờ thế?"

"Tớ cũng không biết nữa. Dù sao thì bây giờ tớ đã quyết định rồi. Đương nhiên, trước kia chưa suy nghĩ nghiêm túc, cũng chưa làm công tác trước, bây giờ đành phải nghĩ chút mưu mẹo thôi. Tớ cùng viết bài với Nhạc Chí Minh, chính là vì chuyện này. Tớ đồng ý thỏa mãn sự hư vinh của cậu ta, cậu ta đồng ý giúp tớ và cậu lo việc. Tớ muốn đến làm việc ở tòa soạn tạp chí 《Phương Bắc》, còn cậu thì ở lại học viện Lâm nghiệp..."

"Không!" Nước mắt từ lúc nào đã trào ngập khóe mi tôi.

"Tớ đã nói với nhà trường rồi, tớ không ở lại trường. Bây giờ những người ở lại trường đã được chốt rồi cơ mà."

"Cái này có thể thay đổi."

"Không! Không! Không!" Lúc đó tôi chỉ biết hét lên như vậy, trong lòng đau đớn vô cùng. Lần đầu tiên tôi mang cảm giác mờ mịt nhận ra rằng, mặc dù Tiết Phong bây giờ vẫn đang ân cần ôm lấy bả vai tôi, nhưng có một thứ gì đó đã chắn ngang giữa tôi và cậu ấy rồi, tôi cảm nhận được điều này, nhưng chẳng hiểu sao lại càng nép chặt vào người cậu ấy hơn.

Một nỗi buồn bã và đau thương chưa từng có trào dâng trong lòng tôi, tựa như nhìn thấy một căn bệnh đáng sợ đang bám lấy người thân của chính mình. Đúng vậy, tôi sẽ không chán ghét hay trốn tránh cậu ấy, tôi phải tìm cách giúp cậu ấy hồi phục sức khỏe. Liệu tôi có làm được điều này không?

Tôi hoảng loạn đến mức: tôi cứ ngỡ là cậu ấy thực sự bị bệnh rồi, thế là không kìm được mà đưa tay sờ lên vầng trán rộng của cậu ấy. Không hề sốt, thân nhiệt hoàn toàn bình thường. Trong lúc vội vã tôi không nói ra được những đạo lý lớn lao nào để thuyết phục cậu ấy, đành nài nỉ cầu xin cậu ấy rằng: "Chúng ta vẫn cứ về quê hương đi! Tớ cầu xin cậu, chúng ta không tài nào quen được với cuộc sống thành phố cả đời đâu..."

"Dần dần rồi sẽ quen thôi. Tớ đã quen rồi. Quay về ngược lại mới là không quen ấy chứ!" Cậu ấy chen ngang.

"Vậy thì hãy tính từ sự nghiệp của chúng ta mà xem. Tớ học chuyên ngành bảo vệ thổ nhưỡng, về vùng núi và sa mạc mới có thể phát huy tốt hơn kiến thức chuyên môn. Còn cậu theo đuổi văn học, cũng chỉ có dấn thân vào cuộc sống thì mới viết ra được những tác phẩm hay..."

"Đây không phải là lý do. Chuyên ngành của cậu ở trường đại học có thể đào tạo ra nhiều nhân tài xây dựng bốn hiện đại hóa hơn. Tớ ở lại tạp chí văn học cũng có thể khiến tài năng của bản thân không bị mai một. Rất nhiều đại văn hào từ sau phong trào Ngũ Tứ đều là người biên tập tạp chí cả. Còn về cuộc sống, chỉ cần có nơi nào có con người sinh sống, thì nơi đó có cuộc sống. Cho nên, đây không thể là lý do để chúng ta không ở lại đại phố thị." Cậu ấy hùng hồn lý luận.

"Đúng vậy, đây có lẽ không phải là lý do..." Tôi gỡ tay cậu ấy ra, nói với cậu ấy: "Sao từ bao giờ mà cậu cũng trở nên thực dụng thế này? Lý tưởng mà chúng ta coi trọng, tinh thần cống hiến mà chúng ta trân quý, tất cả những gì chúng ta vẫn luôn nâng niu tựa trẻ thơ, cậu vứt bỏ hết rồi sao?" Tôi cảm nhận được trái tim mình đang đập thình thịch.

"Bây giờ chúng ta không còn là trẻ con nữa..." Cậu ấy đáp.

Đúng vậy, chúng ta không còn là trẻ con nữa. Người yêu dấu của tôi ơi! Chúng ta đã lớn, nhưng chúng ta lại bắt đầu cãi vã, bắt đầu rạn nứt. Nếu đã là thế, vậy thì, thà rằng hai chúng ta mãi mãi là trẻ con còn hơn!

Tôi cảm thấy hoa mắt chóng mặt, cổ họng khô khốc. Tôi làm sao ngờ nổi giữa chúng ta lại có thể xuất hiện tình cảnh thế này.

Tôi nhìn gương mặt tuấn tú ấy của cậu ấy, không kìm được mà thốt lên: "Vậy chúng ta chia tay đi, ai đi đường nấy!"

Cậu ấy giật mình nhảymất người từ dưới đất lên, kinh ngạc nhìn tôi.

Tôi cũng đứng dậy, nhưng rồi lại không nhịn được mà nhào vào ngực cậu ấy, đau đớn òa khóc nức nở. Tôi khổ sở biết bao: vì cậu ấy, vì tôi, vì chúng ta.

"Tiểu Phương, về nhà suy nghĩ lại đi, hôm nay chúng ta không nói chuyện này nữa. Tớ tin cậu sẽ đồng ý với quyết định của tớ thôi." Cậu ấy dịu dàng vuốt ve mái tóc tôi, nhẹ nhàng nói.

Tôi không nói gì nữa. Điều này không có nghĩa là, tôi đã khuất phục cậu ấy.