Khi Willard Hinton đứng trên hiên khách sạn Your Hotel và chờ vị chủ nhà đón anh cho buổi tối hôm ấy, anh chìm trong nỗi chán chường đen tối thường bủa vây một thanh niên khi Hoài bão ngỏ lời với Vận mệnh và bị từ chối một cách phũ phàng. Suốt sáu năm trời, anh đã kiên trì và không ngừng nghỉ hướng tới một mục tiêu định sẵn, làm công việc văn phòng ban ngày và sáng tác ban đêm, chuyển từ tốc ký sang viết tay, từ những con số khô khan sang những hình ảnh ngôn từ. Con đường mà tâm hồn Hinton đang dấn bước chính là Con đường Mực tàu, và cái đích cuối cùng của nó là Sự nghiệp Văn chương.
Hinton vẫn luôn nghiêm túc với bản thân lẫn ngòi bút của mình, trải qua một thời gian dài học hỏi gian khổ và chuẩn bị đầy tâm huyết. Thậm chí, anh tỏ ra hăng hái đến mức đã bước sang giai đoạn thứ hai của hoành đồ lớn lao với một bộ óc đầy ắp ý tưởng, một bàn tay quen việc, cùng đôi mắt tổn thương khiến các bác sĩ nhãn khoa phải lắc đầu ngao ngán và chẳng thèm nhen nhóm chút hy vọng nào.
Trong bốn tháng trời, anh đã tuân thủ nghiêm ngặt mọi chỉ định, chỉ tập trung vào công việc thường nhật, ăn ngủ điều độ đến mức gương mẫu, và dành toàn bộ thời gian rảnh rỗi ngoài trời. Nhưng những tàn phá do bao đêm dài hoài công cúng dường các Nàng Thơ đâu dễ gì khôi phục, và đôi mắt của anh chẳng những không khá lên mà còn ngày một suy sụp nhanh chóng. Chuyện giữ được chiếc ghế làm việc của anh đã trôi qua khỏi ranh giới của tính bằng tháng để thu hẹp lại từng tuần.
Khi đứng trên hiên nhà, anh có thể nghe thấy âm thanh huyên náo của cuộc vui đang diễn ra trong không gian chật hẹp của khách sạn Your Hotel. Jimmy Fallows đang ở đúng sở trường của mình. Trong vai trò người pha chế, bồi bàn trưởng kiêm chủ quán vui tính, hắn đang một mình đảm đương ba vai trước một căn phòng đông nghịt khách. Thỉnh thoảng, hắn lại đẩy cửa bước ra và giục Hinton bước vào trong.
– Ông Opp sẽ đến đây chẳng chốc nữa đâu, – hắn nói. – Ổng đang mong gặp anh đấy, nhưng phải ghé qua đưa cô nhà về trước. Anh vào đây làm một ly julep đi chứ.
Nhưng Hinton, quấn mình trong lớp sương mù ảm đạm của những suy nghĩ riêng tư, thích ở lại chỗ cũ hơn. Dường như anh đã thuộc về bóng tối từ lâu, trở thành một kẻ tách biệt khỏi đồng loại. Anh né tránh sự bầu bạn và niềm cảm thông cũng hệt như cách anh tránh né ánh sáng. Anh khao khát được bò đi như một con thú bệnh vào góc khuất nào đó lạnh lẽo rồi chết quách đi. Dù quay gót về hướng nào, bóng ma vĩ đại của màn đêm cũng lρα trước mặt. Ban đầu anh còn chống cự, rồi anh buông xuôi đứng đó bằng một thái độ triết lý, và giờ thì anh đang thối lui. Hết lần này đến lần khác, anh tự nhủ sẽ đối mặt với nó như một đấng nam nhi, nhưng rồi hết lần này đến lần khác, anh lại co ro thụt lùi, sẵn sàng tìm đường trốn chạy bất cứ đâu, bằng bất cứ giá nào.
– Ôi Chúa ơi, giá mà tôi đừng quá trẻ đến thế này! – anh thầm kêu lên, đấm bàn tay siết chặt lên vầng trán. – Hơn nửa cuộc đời vẫn còn ở phía trước, vậy mà lại phải sống trong cảnh mù lòa!
Tiếng bánh xe lạo xạo và sự dừng lại của một cỗ xe nhẹ ngay trước cửa khách sạn khiến anh phải xốc lại tinh thần.
Quý ông nhỏ thó mặc bộ đồ ca-rô mà anh từng thấy ở bến tàu bước thẳng vào mà không hề nhìn thấy anh. Ông dừng lại trước khi đẩy cửa, vuốt lại mái tóc thưa thớt và chỉnh lại chiếc cà vạt hồng. Sau đó, ông hóp cằm, ưỡn ngực, và với một nụ cười chào đón đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, ông bước vào trong.
Tiếng ồn ào bên trong bỗng vang lên lớn hơn, và phải mất vài phút sau cánh cửa mới mở ra lần nữa và người ta nghe thấy tiếng Jimmy Fallows nói:
– Ổng đang quanh quẩn đâu đây thôi. Anh Hinton! Ơ, anh đây rồi! Để tôi giới thiệu anh với ông Opp; ổng sẽ đưa anh về nhà để nghỉ qua đêm nay.
Bàn tay Hinton vừa được buông ra khỏi cái bắt tay nồng nhiệt của ông Opp thì anh đã cảm thấy cánh tay của vị quý ông ấy luồn qua tay mình, đồng thời nhận thức được rằng mình đang bị dẫn đi rất nhanh xuống các bậc thềm và hướng ra chiếc xe.
– Dù ở hoàn cảnh nào đi nữa, – ông Opp vừa nói, một tay siết chặt tay Hinton còn tay kia cầm hai chiếc ô, – tôi cũng không đời nào cho phép mình đến muộn, trừ phi đó là tình huống mà anh có thể coi là hoàn toàn bắt buộc. Nào, mời anh lên xe ngay; cứ gác chân lên đống chăn màn đó đi. Không, cái túi xách cứ để ngay đây giữa hai chân tôi. Chúng tôi hy vọng anh sẽ không vì thời tiết mà nghĩ rằng nó đồng nghĩa với mức độ nồng nhiệt trong tình cảm chào đón của chúng tôi đâu đấy.
Ông Hinton đáp lại có phần cụt lủn rằng thời tiết đối với ông thế nào cũng chẳng hề gì.
– Tôi hoàn toàn y chang như vậy, – ông Opp tiếp lời. – Tôi vốn xuất thân từ một dòng dõi rất cường tráng, bền bỉ. Đối với một người có vóc dáng như tôi, chắc anh khó lòng tìm được thể trạng nào tốt hơn ở miền này đâu. Nhìn bề ngoài thì chắc anh không thể ngờ được đúng không?
Hinton nhìn dáng người nhỏ thó, còng xuống cùng gương mặt nhợt nhạt, hốc hác, rồi đáp với giọng hơi mỉa mai rằng quả thực anh không thể ngờ tới.
– Khỏe như trâu ấy chứ, – ông Opp lớn tiếng tuyên bố.
Vừa lúc ấy con ngựa sấp ngửa vấp chân, khiến cả hai bị xóc nảy mạnh về phía trước.
Ông Opp liền cất lời xin lỗi. – Dạo này đường xá thôn quê nhà đang gặp chút ít khó khăn. Tuần trước chúng tôi đã đưa vấn đề này lên tờ 'The Opp Eagle'. Mọi chuyện thế này đều cần thời gian để chấn chỉnh, nhưng chúng ta rồi sẽ giải quyết được hết. Cơn sốt dầu mỏ này sẽ đem lại một cuộc cách mạng cho mọi thứ. Tôi có niềm tin sâu sắc và bền vững rằng chúng ta đang đứng trước thềm một sự thay đổi lớn lao. Sẽ chẳng có gì làm tôi ngạc nhiên nếu thị trấn này vươn lên trở thành một trong những đô thị lớn nhất dọc theo sông Ohio.
– Để xứng đáng làm một chiếc tổ chim ưng cho tờ ‘Eagle’ của ông chăng? – Hinton gợi ý.
– Tờ ‘The Opp Eagle’, – ông Opp đính chính. – Chắc anh chưa biết rằng tôi chính là chủ sở hữu độc quyền, đồng thời cũng là chủ bút của tờ báo.
– Không, – Hinton nói, – tôi không hề biết điều đó. Sao một người mang trên vai ngần ấy trách nhiệm lại có thể dành thời gian dây dưa vào những mỏ dầu cơ chứ?
– Anh chưa rành về tôi rồi, – ông Opp nói, nở nụ cười mang vẻ phụ phuộc đầy tự mãn về năng lực bản thân. – Việc phát triển và tổ chức đối với tôi cũng tự nhiên như việc hít thở không khí vậy. Tôi đang điều phối dự án này bằng một tay, Liên hiệp Cải thiện Thị trấn bằng một tay khác, và tờ ‘The Opp Eagle’ bằng một tay nữa. Rồi thì, tính theo những việc nhỏ hơn chút đỉnh, tôi còn là một hội viên Odd Fellow tích cực, tay kèn cornet chính trong Dàn nhạc Unique, và là thành viên hội đồng quản trị ngân hàng. Và ngoài ra, – ông Opp kết luận với chút vẻ bẽn lẽn, – còn có những mối giao thiệp và giải trí xã hội mang tính cá nhân thông thường mà hầu hết thanh niên hay lui tới.
Đến lúc này thì họ đã tới được ngôi nhà gỗ cổ kính nằm bên bờ sông. Ông Opp cột ngựa và cầm đèn lồng, trong khi Hinton bước từ hòn đảo đá này sang hòn đảo đá khác giữa biển bùn lầy.
– Mời anh cứ bước thẳng vào phòng ăn, – ông Opp vừa nói vừa đẩy toang cánh cửa. – Tiếc là hệ thống sưởi ở phòng khách nhà chúng tôi đang gặp chút sự cố tạm thời. Nếu anh chịu khó đi thẳng lên lầu, tôi sẽ chỉ cho anh phòng dành cho khách. Xin hãy cẩn thận cái đầu nhé!
Với vẻ trọng thể và uy nghi, ông Hinton được dẫn lên phòng của mình và được giục hãy cứ thoải mái nêu lên bất kỳ nhu cầu nào nếu có phát sinh.
– Tôi phải phép để đi vắng chốc lát đây, – ông Opp nói, – để lo việc chu đáo cho con ngựa. Nếu anh cứ coi mọi thứ mình nhìn thấy ở đây đều là của mình và cứ tự nhiên như ở nhà, tôi sẽ quay lại đón anh sau tầm hai mươi phút nữa.
Khi chỉ còn lại một mình, Hinton bước tới chiếc bàn trang trí để dán một mảnh giấy che quanh ngọn đèn, và khi làm vậy, anh bắt gặp một gương mặt đang mỉm cười trong gương. Gương mặt đó chắc chắn là của anh, nhưng nụ cười dường như lại thuộc về một kẻ xa lạ nào đó, bởi đã lâu lắm rồi anh mới nhìn thấy nó.
Anh vội vã sửa sang lại đầu tóc y phục rồi ngồi xuống, quay lưng về phía ánh sáng để chờ lệnh gọi ăn tối. Căn phòng lớn, được bài trí đơn sơ và nghèo nàn, mang dấu vết rành rành là đã được sắp xếp riêng cho sự ghé thăm của anh. Sàn nhà không trải thảm, tường nhà không treo tranh; nhưng giấy dán tường lại mang nét hoa văn rực rỡ đủ để bù đắp cho sự thiếu vắng của những món đồ trang trí khác. Có thể nói đó là một bức tranh thực vật, bởi hoa hồng, hoa ly, hoa hướng dương và hoa cúc mọc chen chúc nhau một cách hoang dại. Kẻ dán giấy tường này rõ ràng mang dòng máu của một nhà khoa học, bởi khi dán ghép các dải giấy lại với nhau, hắn đã tạo ra vài kết quả lai giống kỳ lạ đến mức gần như thần kỳ.
Sau khoảng thời gian đủ để nhốt nửa tá ngựa vào chuồng, Hinton – kẻ đang thấy bụng đói cồn cào – bước ra hành lang và bắt đầu đi xuống cầu thang. Khi đi được nửa đường, anh nghe thấy tiếng bát đĩa vỡ tan tảng và nhìn thấy chủ nhà của mình, trong trang phục áo sơ mi tay cộc, đang lảo đảo bước đi dưới sức nặng của một chiếc khay lớn chất đầy thức ăn.
Vội vã rút lui, anh lặng lẽ quay ngược lại các bậc thang, nhưng vừa kịp nghe thấy một giọng nói đầy phàn nàn trách móc:
– Này ông D., thế là ông vừa làm vỡ toi hai cái đĩa với một cái tách trà rồi còn gì!
Ẩn dật trong phòng cho đến khi rắc rối được giải quyết xong, Hinton lại một lần nữa ngắm nghía lớp giấy dán tường hình hoa lá. Khi anh đang ngồi đó, cánh cửa khẽ kẹt lên, và ngước nhìn lên, anh tưởng như có ai đang lén lút nhìn trộm mình qua khe cửa. Sau đó, anh nghe rõ mồn một tiếng áo quần sột soạt, tiếng bước chân rén rén và tiếng đóng cửa của căn phòng bên kia hành lang.
Cuối cùng thì ông Opp cũng có vẻ hơi lộc cộc bước lên cầu thang và tung toang cánh cửa rộng mở, mời anh đi xuống. Khung cảnh phòng ăn phía dưới quả thực chẳng khác nào một bữa tiệc tùng linh đình. Tất cả các chân nến đều cắm đầy nến đang cháy sáng, một lá cờ Mỹ được treo vắt ngang đỉnh chiếc đồng hồ quả lắc, và chiếc thuyền buồm nhỏ bé đang đung đưa phía sau quả lắc như thể bị thôi thúc bởi quyết tâm phải đi đến một nơi nào đó vào tối nay cho bằng được dù có bao giờ nữa hay không. Ngay cả những con cú đặt ở hai đầu sấm ô-men cũng mang vẻ mặt hiền từ, dường như đang mỉm cười chào đón vị khách quý.
Nhưng chính chiếc bàn ăn mới là thứ chiếm trọn vị trí trung tâm sân khấu, và nó cũng ôm đồm luôn cả mọi thứ khác nữa. Bữa tối, trải qua các món từ súp, thịt, salad cho đến tráng miệng, được bày biện với lòng hiếu khách xa hoa. Phép xã giao ở Cove rõ ràng đòi hỏi rằng không được phép để sót dù chỉ một tấc vuông khăn bàn nào mà không bị chiếm chỗ.
Ngồi bên bàn ăn, với hai tay đan vào nhau một cách thùy mị, là nhân vật kỳ dị nhất mà Hinton từng thấy. Khoác trên mình chiếc áo kỳ lạ mang phong cách cổ xưa làm bằng vải xanh đã phai màu, với phần chân váy rất rộng và ống tay áo thụng rủ xuống, mái tóc búi chặt thành một củ tỏi sau gáy cùng chiếc vòng cổ làm bằng vỏ hạt dẻ, một bà cụ nhỏ thó kỳ lạ đang ngồi nhìn anh với đôi môi hé mở và đôi mắt mở to đầy vẻ kích động.
– Nếu anh cứ ngồi ở đây đối diện với chị tôi, – ông Opp nói mà không hề màng tới việc giới thiệu, – tôi sẽ vẫn ngồi vào vị trí quen thuộc của mình ở đầu bàn như mọi khi.
Mọi việc diễn ra rất hoành tráng, nhưng ngay từ đầu đã xuất hiện những dấu hiệu bồn chồn không thể chối cãi từ phía người chủ nhà. Ông rời khỏi bàn ăn hai lần trước khi bát súp được dọn đi, một lần để lấy những chiếc khăn ăn bị bỏ quên, và một lần để thuyết phục chị gái mình đừng nhét củ khoai tây nướng vào lòng váy.
Đến thời khắc quyết định của cuộc đọ sức giữa ông và con ngỗng, ông không còn ở trạng thái sung sức nhất. Đó là trận đấu vật đầu tiên của ông với một con ngỗng, và kiến thức chuyên môn của ông về nghệ thuật này chỉ vỏn vẹn trong chi tiết eo hẹp rằng điểm chiến lược là phải khống chế cho bằng được đôi chân của đối thủ. Hơn nữa, bản thân con gia cầm này, do đặc tính tự nhiên của nó, sở hữu lợi thế trơn tuột vô cùng, một thứ mánh khóe từng được các võ sĩ giác đấu thời cổ đại công nhận và tận dụng triệt để.
Ông Opp, bị giới hạn về không gian và ý thức được rằng mình đang có một khán giả đầy soi mói, liền vùng lên trước hoàn cảnh, nét mặt đanh lại với ánh lửa chinh phục trong mắt để bước vào cuộc chiến. Ông đẩy tới, kéo lui, ông siết cổ, ông thực hiện đủ mọi trò uốn éo cơ mặt lẫn thân hình. Trận đấu diễn ra theo kiểu “bắt trúng đâu đánh đó, ngã trước thua trước”, và các danh hiệu dường như được chia đều cho cả hai bên. Cuối cùng, bằng một cú quét chân trái vô cùng khéo léo, ông Opp đã quật ngã được đối thủ, ngặt một nỗi là ông quật ngã quá đà.
Chiến thắng tuy huy hoàng nhưng không phải không có thương vong. Con ngỗng, trong cú tung hoành hấp hối của mình, đã kịp thời trả thù, và đĩa sốt nam việt quất bị lật úp đã nhuộm một vệt đỏ sậm lên tấm khăn trải bàn trắng phau, mang lại vẻ đẫm máu cho khung cảnh.
Khi trật tự đã được vãn hồi và ông Opp một lần nữa ngự trị trên ghế của mình, người phụ nữ nhỏ nhắn trong bộ váy xanh – người vẫn ngồi im thin thít trong suốt cuộc giao tranh vừa rồi – bỗng cất cao giọng ca hát vui tươi.
– Nào, Kippy, – ông Opp cất tiếng nhắc nhở, đặt bàn tay ngăn cản lên cánh tay bà và nhìn bà với ánh mắt nài nỉ. Bà cụ co rúm người lại trên ghế, mắt ngấn lệ và siết chặt tay ông trong cả hai bàn tay của mình.
– Như tôi vừa mới trình bày, – ông Opp tiếp tục điềm tĩnh nói, cố gắng tỏ ra như thể việc ăn uống bằng tay trái đối với ông là điều hết sức tự nhiên, – giá trị thực sự của nguồn tài nguyên lòng đất ở xứ này mới chỉ vừa chớm lộ diện, và giờ đây khi các vị tư bản như các anh bước vào nhúng tay vào, thì chẳng có cách nào để hình dung nổi kết quả cuối cùng sẽ ra sao.
Hinton – kẻ không bỏ sót bất kỳ khía cạnh nào của hoàn cảnh – liền dũng cảm xông ra cứu nguy cho ông Opp. Anh tự xốc lại tinh thần để tiếp lời câu chuyện của chủ nhà; anh tỏ ra hoàn toàn phớt lờ những sự bất ổn trong bữa tối. Thực ra, đây là một trong số ít những dịp hiếm hoi mà Hinton chịu khó vắt kiệt sức mình. Có điều gì đó trong căn ngôi nhà quạnh quẽ cổ kính với nỗ lực pha trò đầy dũng cảm của nó, ở người phụ nữ nhỏ nhắn ngờ nghệch đang nỗ lực phi thường để tỏ ra ngoan ngoãn, và trên hết là ở vị chủ bút hoa hòe, tự phụ, dốt nát đang cố gắng giữ thể diện trước những nghịch cảnh quá lớn lao ấy, đã chạm đến phần tốt đẹp và sâu kín nhất trong lòng Hinton, vực anh dậy khỏi vũng lầy của chính mình. Dần dần, anh bắt đầu giành thế chủ động trong câu chuyện. Bằng sự khéo léo tuyệt vời, anh giải phóng ông Opp khỏi nghĩa vụ phải tiếp khách, đồng thời tạo cơ hội cho ông được thưởng thức bữa tối của mình. Anh kể những câu chuyện giản dị đến mức ngay cả cô Kippy cũng phải nới lỏng bàn tay đang nắm chặt tay anh trai để lắng nghe.
Khi khúc vĩ thanh của bữa tối dưới hình hài một chiếc bánh bí ngô đã biến mất, hai người đàn ông liền dời chỗ ra bên lò sưởi.
– Anh không hút thuốc à? – Hinton hỏi, vừa châm diêm hút tẩu.
– Ờ, có chứ, – ông Opp đáp, – thỉnh thoảng tôi vẫn hút. Thật đáng kinh ngạc khi nó giúp ích cho việc sáng tác các bài báo ra sao. Một trong những bài xã luận vĩ đại nhất mà tôi từng viết là lúc ngậm điếu xì-gà trên miệng đấy.
– Thế sao bây giờ anh không hút?
Ông Opp liếc qua vai nhìn dì Tish – người đang cùng sự trợ giúp đầy bấp bênh của cô Kippy dọn dẹp bàn ăn.
– Tôi cũng chẳng ngại gì mà không nói thật với anh, – ông bẽn lẽn đáp, – là cho đến tận thời điểm này tôi đã trải qua khá nhiều thăng trầm trong kinh doanh cùng kha khá gánh nặng gia đình. Tôi hy vọng giờ đây trong một hoặc hai năm nữa sẽ có thể tự thưởng cho mình mấy thứ linh tinh ấy. Thiếu thốn tiền bạc, – ông nói thêm với một chút kiêu hãnh, – chẳng có gì là hổ thẹn cả; nhưng tôi không thể phủ nhận đó là điều mà người ta hay gọi là sự gò bó.
Hinton mỉm cười. – Tôi nghĩ mình có mang theo một điếu xì-gà đâu đây. Nó đây rồi. Anh dùng thử nhé?
Ông Opp chẳng ngại ngùng gì nếu được hút, và nhìn cách ông châm lửa, cách ông đứng với một khuỷu tay tì lên bệ lò sưởi cao còn hai chân bắt chéo duyên dáng trong lúc thổi những vòng khói uốn lượn hướng lên trần nhà, người ta không khó để đo lường mức độ hy sinh quên mình của ông.
– Anh có thích thú lắm với việc đọc sách không? – ông hỏi, nhìn Hinton qua làn khói mờ ảo.
– Có chứ, – Hinton đáp, thở dài một hơi thật sâu.
– Đó là một trò tiêu khiển tuyệt vời, – ông Opp nhận xét. – Không biết anh có quen thuộc với cuốn sách này đây không nhỉ. – Ông nhấc từ trên kệ xuống cuốn “Bách khoa toàn thư về Sự kỳ diệu, Cái đẹp và Trí tuệ”.
– Trông khó lòng mà là một bản in bỏ túi nhỉ, – Hinton nói, đón lấy cuốn sách bằng cả hai tay.
– Nói thật với anh, đây là một tác phẩm phi thường đấy, – ông Opp hào hứng nói; – anh nên kiếm lấy một cuốn mà đọc. Sự kiện ở phần đầu, và những vần thơ hay nhất mà anh từng đọc ở phần cuối: trả trước một đô-la và mỗi tháng năm mươi xu cho đến khi trả hết. Nào, để tôi chỉ cho anh; đọc thử đoạn này xem.
– Tôi không nhìn rõ, – Hinton nói.
– Để tôi đi lấy đèn.
– Thôi khỏi, Opp; không phải tại đèn đâu. Anh đọc cho tôi nghe đi.
Ông Opp vui vẻ làm theo, và một khi đã cất tiếng đọc thì ông thấy khó lòng mà dừng lại được. Từ bài “Ái nữ của Lãnh chúa Ullin”, ông chuyển sang “Tiếng chuông giới nghiêm”, rồi từ đó đến “Barbara Frietchie” và “Chàng Lochinvar trẻ tuổi”, và trong lúc ông đọc, Hinton ngồi nhắm nghiền đôi mắt để du hành về quá khứ.
Anh nhìn thấy một ngôi trường làng, và chính anh hồi đó là một cậu nhóc tám tuổi đang tranh giải thưởng. Anh đang đứng trên bục giảng, lũ trẻ ngồi phía bên dưới, và đằng sau là một hàng những vị khách tham quan.
Anh chết trân vì sợ hãi, nhưng lòng tham vọng thì sục sôi. Bằng một nỗ lực tối thượng, anh cất giọng đọc bài diễn văn:
Ôi, chàng Lochinvar trẻ tuổi đã từ miền Tây trở về!
Chàng chẳng nói thêm lời nào; một tiếng hò reo từ bọn trẻ lớn cùng lời nhắc nhở của thầy giáo vang lên, và anh oà khóc nức nở rồi chạy nhào về phía mẹ để tìm kiếm chỗ ẩn náu. Những vần thơ ấy sao mà gợi lại tất cả rõ mồn một thế! Anh có thể cảm nhận được vòng tay mẹ ôm lấy mình lúc ấy, cảm nhận má mẹ áp sát vào má mình, và lại được nghe những lời vỗ về của người. Suốt bao nhiêu năm từ ngày mẹ rời xa, chưa bao giờ anh khao khát bà đến thế, mãnh liệt đến thế như trong những khoảnh khắc ngắn ngủi khi giọng cao vút của ông Opp đang làm những điều tồi tệ nhất đối với tội nghiệp chàng Lochinvar bất hạnh.
– Ông D., – một giọng nói đầy cằn nhằn cất lên từ cửa phòng, – cô Kippy không chịu để em cởi váy cho để đi ngủ. Cổ cứ khăng khăng đòi mặc nguyên cả bộ mà ngủ đấy.
Ông Opp đột ngột hạ sơn khỏi đỉnh cao ngâm vịnh của mình, xin phép được cáo lui trong chốc lát.
– Chỉ là chút mâu thuẫn gia đình vụn vặt thôi, – ông trấn an Hinton; – anh cứ xem lướt qua mấy bài thơ còn lại đi, tôi sẽ quay lại ngay đây.
Hinton ở lại một mình, bứt rứt đi qua đi lại trong phòng. Trò giải trí tạm thời đã kết thúc, và anh lại phải một lần nữa giáp mặt với vấn đề nan giải của chính mình. Anh bước đến bên bàn, rút một tờ giấy từ trong túi ra, cúi lom khom sát ngọn đèn để đọc. Những dòng chữ nhoè đi và nhòe lẫn vào nhau, nhưng dăm ba từ ngắt quãng đâu đó vẫn gợi lại cho anh nội dung bên trong. Thư của ông Mathews – người thích viết những điều khó chịu ra giấy hơn là nói thẳng vào mặt người khác. Bức thư viết rằng ông Mathews gần đây cảm thấy vô cùng bực bội trước những lỗi lầm lặp đi lặp lại trong các bản báo cáo của thư ký; anh ấy không còn nhanh nhẹn hay chuẩn xác như trước nữa, và tình hình này buộc phải được cải thiện, nếu không một sự thay đổi nhân sự sẽ được xem là điều nên làm.
– Quả là một thứ sự khéo léo đầy tinh tế! – Hinton mỉm cười khinh miệt, vò nát tờ giấy trong tay. – Sự lịch thiệp đôi khi chỉ sinh ra những lời thỉnh cầu, và kẻ máu lạnh thì cứ né tránh việc ban ơn. Và tôi thì cứ phải cắn răng chịu đựng, tiếp tục đón nhận thứ thái độ chê bai ban ơn bố thí cho đến khi một “sự thay đổi được xem là nên làm.”
Anh gục đầu lên tay, chìm đắm sâu vào những suy nghĩ cay đắng đến mức chẳng hề nghe thấy tiếng ông Opp bước vào phòng. Vị quý ông nấy ngẩn người đứng lại trong giây lát đầy lúng túng; sau đó ông lặng lẽ bước ra ngoài và báo hiệu sự trở lại lần thứ hai bằng cách gõ lộc cọc vào tay nắm cửa.
Gió đã thổi mạnh thành bão, gào thét quanh ngôi nhà cổ, giật thốc các ô cửa chớp và làm khung kính lắt lay không ngớt.
– Anh ngồi chiếc ghế bành lớn này đi, – ông Opp giục giã, vừa quăng thêm một khúc củi tươi vào bếp để ngọn lửa bùng lên nhảy múa bên trong ống khói; – và đây là một bình táo mèo lên men sẵn sàng phục vụ bất cứ khi nào anh thấy cần chút đồ giải khát. Nhìn anh tôi đoán chắc anh chưa phải là người đã có gia đình đâu nhỉ, anh Hinton.
– Ơn Chúa là chưa! – Hinton thốt lên.
– Chà, – ông Opp chụm môi mỉm cười bảo, – anh biết đấy, đó chính là điểm mà tôi nghĩ tụi thanh niên chúng ta đang mắc sai lầm đấy.
– Hôn nhân, – Hinton nói, – có lẽ là thảm họa duy nhất mà tôi chưa phải gánh chịu trong cuộc đời ngắn ngủi đầy chông gai của mình.
– Nghe này, – ông Opp nói, – hồi trước tôi cũng từng có cảm giác ấy.
– Trước khi anh gặp cô ấy à? – Hinton gợi ý.
Ông Opp trông có vẻ mãn nguyện nhưng cũng đầy bẽn lẽn. – Tôi không thể chối cãi là có một cô tiểu thư, – ông nói; – nhưng cô ấy hãy còn rất trẻ. Thực ra, tôi không ngại nói với anh rằng tuổi của cô ấy chỉ xấp xỉ bằng một nửa tuổi tôi mà thôi.
Hinton, thay vì làm phép cộng hai với hai, lại cộng mười tám với mười tám. – Và anh khoảng ba mươi sáu tuổi? – anh hỏi.
– Chính xác, – ông Opp ngạc nhiên đáp. – Hầu hết mọi người đều nghĩ tôi trẻ hơn thế rất nhiều.
Từ chuyện hôn nhân, câu chuyện trôi dạt sang các mỏ dầu, rồi đến nghề báo, và cuối cùng dừng lại ở cuộc tranh luận triết lý về chính cuộc đời. Ông Opp hết lần này đến lần khác tự chuốc lấy sự đuối lý, và có những lúc ông nhập tâm sâu sắc đến mức tự hạ mình xuống mức rất kém, đồng thời lộ ra những dấu hiệu khiêm nhường mà hiếm khi hoặc chưa từng thấy ở ông.
Trong khi đó, Hinton đang dò dẫm thăm dò, có lúc chiếc dọi của anh dừng lại ngay chỗ nó bắt đầu, có lúc nó lại rơi sâu xuống một tầng sâu thẳm bất ngờ.
– Thôi được rồi, – cuối cùng anh đứng dậy nói, – chúng ta phải đi ngủ thôi. Anh cứ tiếp tục leo lên cái thang mộng mị giữa hư không, còn tôi thì cứ lủi thủi đào bới như một con chuột chũi dưới mặt đất, và rốt cuộc thì tất cả những thứ đó có ích gì cơ chứ? Cả hai chúng ta có cơ hội nào để vươn tới đâu chứ? Anh có thể tự lừa dối chính mình; còn tôi thì không: khác biệt là ở chỗ đó đấy.
Những nỗ lực tinh thần bất thường của ông Opp dường như đã tác động đến toàn bộ cơ thể ông, hai chân ông quấn chặt lấy nhau, hai tay khoác chặt vào nhau và các nét mặt co rúm lại thành một nếp nhăn phản đối đáng kinh ngạc.
– Không phải thế đâu, – ông dứt khoát đáp, chật vật chiến đấu để diễn đạt niềm tin của mình: – cái trò đời này không được vận hành theo mấy cái tiêu chuẩn cỏn con kiểu thế đâu. Theo quan niệm hay sự hiểu biết của tôi, thì nó là... ừm... người ta có thể gọi nó bằng ngôn ngữ quân sự là một cuộc chiến đấu.
Ông khựng lại một lát, thậm chí còn tự trói buộc mình chặt hơn nữa nếu có thể, rồi tiếp tục chậm rãi, dò dẫm từng bước một: – Dĩ nhiên sẽ có những kẻ chỉ dậm chân tại chỗ quanh khu trại, vừa sợ chiến đấu vừa sợ đào ngũ, nói đúng hơn là chỉ ngồi lê đôi mách luyên thuyên về phần còn lại của quân đội. Rồi thì có lũ hèn nhát và kẻ đào ngũ. Nhưng một cá nhân – hay đúng hơn là một người lính – tử tế thì luôn mang theo mệnh lệnh bên mình, và nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của anh ta là phải tuân thủ chúng. Còn cuộc chiến này nhằm mục đích gì, hay viên tướng có dụng ý ra sao để đem lại cái kết viên mãn đúng đắn cho mọi chuyện, theo kết luận của tôi, thì chẳng dính dáng mảy may gì đến việc của chúng ta cả.
Sau khi đi đến kết luận của cuộc tranh luận trong một trạng thái có phần hầm hập và đầy phẫn uất, ông Opp bỗng sực nhớ ra bổn phận của một người chủ nhà. Với một cái phất tay đầy quyền uy, ông dẹp bỏ chủ đề ấy sang một bên và long trọng dẫn Hinton về phòng ngủ của anh, nơi ông khăng khăng đòi tự tay nhóm lửa và sắp xếp giường chiếu.
Hinton ngồi ngây ra đó một hồi lâu trước khi cởi quần áo, lắng nghe tiếng gió hú trong ống khói, tiếng cành tuyết tùng cọ xát cào cào lên mái nhà, và cả những âm thanh thậm chí còn ảm đạm hơn đang vang dội trong lồng ngực anh. Mọi ngóc ngách trong ngôi nhà cổ đều gợi lên sự thoái hóa, mục nát; thế nhưng giữa chốn ấy lại tồn tại một con người chẳng thèm xin xỏ một ân huệ nào từ cuộc sống, một người đón nhận mọi thứ đến với mình và sống với một nhiệt huyết, một sự cuồng nhiệt, một lòng dũng cảm khiến người ta phải bối rối. Tự huyễn hoặc bản thân, thói tự phụ, sự lạc quan rẻ tiền – liệu chúng có thể đưa một con người đến trạng thái tinh thần nhường này hay sao? Hinton cay đắng tự hỏi không biết Opp sẽ xử trí ra sao nếu rơi vào hoàn cảnh của anh; giả sử thị lực của anh bị đe dọa, thì sự ảo tưởng ngây ngô kia sẽ cứu rỗi anh được đến đâu?
Nhưng anh không tài nào tưởng tượng nổi cảnh ông Opp, dẫu có què quặt, tàn phế hay mù lòa đi chăng nữa, lại chịu từ bỏ cuộc chiến. Ở con người ấy có một thứ gì đó – sự kiêu ngạo, lòng dũng cảm, hay bất cứ thứ gì đi nữa – sẽ không bao giờ thừa nhận thất bại, chính là chất xúc tác giành lấy chiến thắng cuối cùng từ một cuộc đời toàn những thua thiệt.
Trước khi đi ngủ, Hinton phát hiện ra trong phòng không có nước uống, và chợt nhớ ở phòng ăn có một bình đầy nước, anh bèn cầm cây nến lên rồi rón rén đẩy hé cửa phòng. Luồng gió lạnh bất chợt từ ngoài hành lang thổi vào làm ngọn nến chao đảo bùng sáng, nhưng khi ngọn lửa đã ổn định trở lại, Hinton nhìn thấy một chiếc giường xếp cũ kỹ đã được kê chắn ngang trước cửa căn phòng đối diện với phòng anh, như thể đang làm nhiệm vụ canh gác, và ngay bên cạnh đó là một bóng người kỳ dị mặc đồ trắng đang quỳ, hai tay ôm lấy đầu. Đó là ông Opp đang cầu nguyện.
