Cao Hạo Thiên hoàn toàn không thể ngờ tới, trong quãng đời tuổi già của mình, lại phải chịu đựng sự sỉ nhục không thể dung thứ, chịu sự ức hiếp hung tàn đến thế. Trong khoảnh khắc, vẻ u sầu, tâm lý biến thái của Diễm Như, tất cả đều đã tìm được lời giải thích. Cao Hạo Thiên hối hận quá! Hối hận vì sao nửa năm qua ông cứ mãi bận bịu ở bệnh viện, cứ mải mê chạy qua chạy lại trường Ngũ Thất can bộ ở ngoại ô, cứ mải miết viết cho xong luận văn lâm sàng nội khoa lẽ ra đã phải hoàn thành từ sớm. Ông làm việc bán sống bán chết như vậy, thử hỏi ai đã từng đánh giá đúng về ông? Đội tuyên truyền công nhân lãnh đạo bệnh viện, chẳng qua chỉ là lợi dụng y thuật của ông mà thôi. Mỗi khi có vận động nào tới, ông vẫn là đối tượng, vẫn là "con hổ chết" để người ta phê phán đấu tố! Nếu ông không tích cực đến thế, ông chắc chắn đã có thể phát hiện ra tình huống của Diễm Như kịp thời, kịp thời chỉ bảo, cứu vớt nó rồi! Ông đờ đẫn ngồi phịch xuống ghế, thất thần nhìn chằm chằm xuống sàn nhà. Một cơn choáng váng ập tới, ông chỉ cảm thấy trần nhà đang quay cuồng, sàn nhà đang sụt lún, chiếc ghế ông ngồi lung lay như muốn đổ. Bàn tay phải ông nắm chặt lấy lưng ghế, đầu rũ xuống tay một cách vô lực.
Năm 1948, ông với thân phận bác sĩ y khoa từ Berlin, Đức trở về Tổ quốc, được thuê với thù lao hậu hĩnh về bệnh viện làm bác sĩ chủ nhiệm. Sau ngày giải phóng, ông tận mắt chứng kiến bộ mặt bệnh viện vốn do phần tử đế quốc kiểm soát đã thay da đổi thịt, ngày càng mở rộng, lực lượng mới của các khoa dần dần tăng thêm, Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hân hoan rạng rỡ, ngày một phát triển, ông vô cùng phấn chấn, cảm giác như mình trẻ lại rất nhiều. Dưới sự giáo dục của Đảng, ông quyết tâm dâng hiến tất cả tri thức và bản lĩnh của mình, phục vụ nhân dân, góp sức bồi dưỡng thế hệ mới trên mặt trận y tế. Ông vừa nhậm chức ở bệnh viện, vừa đi dạy kiêm ở trường y, thời gian làm việc thường vượt quá tám tiếng quy định, nhưng lại cảm thấy mình như một con trâu, có sức lực dùng mãi không hết. Mỗi ngày trở về nhà rất muộn, Diễm Như và Diễm Vân luôn đã lên giường ngủ cả rồi. Ông không có nhiều thời gian âu yếm chúng. Nhưng ông thường nói với vợ, vất vả của chúng ta ngày hôm nay chính là vì chúng nó của ngày mai. Chúng lớn lên ở nước Trung Quốc mới, thật sự hạnh phúc, vô ưu vô lo, không cần phải phấn đấu cá nhân, Đảng và Nhà nước sẽ bồi dưỡng chúng trở thành người hữu dụng.
Thế nhưng, Cách mạng Văn hóa đã làm cho cuộc sống chệch khỏi quỹ đạo. Tất cả mọi chuyện trong gần mười năm qua, thật sự khiến người ta khó mà quên được. Ban đầu, ông bị chụp mũ là quyền uy học thuật phản động, bị vu khống là "gián điệp đế quốc", bị nhốt vào "chuồng bò". Sau đó, đi lao động nông thôn; có một thời gian cũng từng theo đội y tế lưu động, đi vào nội địa trèo đèo lội suối, khám bệnh cho bần nông ở vùng núi, gọi là "đeo tội lập công". Khi đó, ông không hề oán trách, cho rằng một bác sĩ chủ nhiệm như mình, trước đây đi nhà máy, đi nông thôn là quá ít, quả thực cần phải "lò luyện lại", cần phải "học bù". Mùa xuân năm 1975, sau Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khóa IV, vấn đề của ông được cho là "việc xuất phát từ nguyên nhân, nhưng tra không có bằng chứng xác thực". Đảng ủy thông báo cho toàn viện, ông không phải gián điệp, cũng không phải quyền uy học thuật phản động. Tất nhiên, ông vẫn là "thằng cửu thối tha", vì tất cả trí thức đều thối. Ông không bận tâm về điều này, bắt đầu công việc với lòng đầy tự tin. Ông không thể làm chủ nhiệm nội khoa nữa, bị sắp xếp làm "cố vấn", ông cũng không tính toán. Các bác sĩ trung thanh niên ở khoa nội, rất nhiều là học trò của ông, làm việc vẫn thuận tay. Ông chỉ có một tâm nguyện: phải giành lại thời gian đã mất, tranh thủ lúc thân thể còn khỏe, tích cực làm việc thôi.
Tự nhiên, với tư cách là một trí thức cũ từ xã hội cũ đi tới, một bác sĩ có danh vọng, ông cũng không phải là thông suốt tất cả mọi việc. Ví dụ như hung thủ đánh người trong các buổi đấu tố thời kỳ đầu "Cách mạng Văn hóa" lại được làm quan, ông cho là không hợp lý; học sinh trong trường mắng chửi thầy cô, còn ra sức tuyên truyền anh hùng bài thi trắng, ông cho là mất hết lý trí; còn nữa, đứa con gái lớn mà ông hằng nhớ mong trong lòng, chạy đến vùng núi xa xôi cách bốn năm nghìn dặm để cắm chốt định cư, mấy năm mới gặp được một lần, cũng không thể lý giải nổi. Ông yêu con gái, đặc biệt là khi ngày càng già đi, càng hy vọng con gái trở về bên cạnh sống, ông cảm thấy đây là tình cảm con người bình thường. Nhưng những lời tâm sự này ông không dám nói. Mấy năm nay, giống như phản xạ có điều kiện, ông cũng quen với việc tự phân tích ngôn ngữ và tư tưởng của mình. Nếu bình tĩnh lại mà "phân tích" những ý nghĩ tự nhiên kia của bản thân, lưng ông đều phải đổ mồ hôi lạnh. Bạn cảm thấy kẻ tạo phản làm quan là không hợp lý sao, đó là không có tình cảm với cán bộ mới, thù ghét Cách mạng Văn hóa; bạn cảm thấy học sinh bây giờ căn bản quá kém sao, đó là bất mãn với cách mạng giáo dục; bạn không hiểu chuyện con gái đi nông thôn sao, đó là có sự chống đối với phong trào Thượng sơn Hạ hương vĩ đại. Mấy chiếc mũ sẵn có này chụp xuống, một người nếu không bị đè chết, thì cũng bị đè gục. Những năm này, vì nói sai một câu mà gặp tai ương, lẽ nào còn ít sao?
Mặc dù vậy, Cao Hạo Thiên ở bệnh viện luôn làm việc hết khả năng của mình. Không hề đánh mất đi trái tim son trẻ đó. Thủ tướng qua đời, ông lệ rơi đầy mặt, đau đớn tuyệt vọng; người ta không cho phép đeo băng đen, ông đã đeo chiếc băng đen mà Lục Nột đưa cho; người ta không cho phép tổ chức lễ truy điệu, ông chủ động chạy đến buổi truy điệu do công nhân viên bệnh viện tự phát tổ chức, trong hội trường ngay trước mặt vài tên đầu sỏ Đội tuyên truyền công nhân, cúi người sâu ba cái trước di ảnh Thủ tướng; người ta không cho phép người trong bệnh viện đi đến chỗ công cộng, ông chạy đến Quảng trường Nhân dân rộng lớn, để xem những vòng hoa đặt trên đài chủ tịch. Ông nghe nói khi xem truyền hình lúc vĩnh biệt thi hài Thủ tướng, một học sinh tiểu học nhà hàng xóm thấy cảnh Giang Thanh không cởi mũ trước thi hài Thủ tướng, đã hét toáng lên: "Cởi mũ ra!" Cao Hạo Thiên vừa phấn khích, vừa thầm lo lắng cho học sinh tiểu học đó, nếu bị những kẻ dẫm lên xương sống người khác mà leo lên trên kia nghe thấy, thì cha mẹ đứa bé đó chẳng phải sẽ bị bức hại sao! Cao Hạo Thiên dù sao cũng là từ kinh nghiệm sống của chính mình để quan sát và đánh giá cuộc sống. Đôi khi ông thậm chí còn rất ngây thơ. Người ta không thể trách ông nghĩ không sâu.
Bây giờ, đứa con gái yêu quý của mình bị "kẻ lưu manh siêu cấp" chà đạp sỉ nhục, quả thật đã đâm sâu vào lòng ông. Ông dùng tay đỡ trán, để từng giọt nước mắt rơi xuống vạt áo.
Nhìn thấy cảnh tượng này, Cố Bình vội vàng đặt nồi cơm xuống, lao đến bên cạnh ghế của chồng, cúi người hỏi: "Đã xảy ra chuyện gì? Hả, vừa nãy đã xảy ra chuyện gì? Các người sao cứ nói đi chứ?"
Cao Hạo Thiên không trả lời Cố Bình, mà chậm rãi từ trong túi áo lấy chìa khóa ra, đưa cho Diễm Vân: "Diễm Vân, con mở ngăn kéo bàn viết của bố ra, lấy bức thư của chị con ra đây."
Diễm Vân do dự liếc nhìn khắp phòng, nhận lấy chìa khóa, mở ngăn kéo lấy bức thư ra, hỏi dò nhìn bố.
"Đưa thư cho chị con, bảo nó đọc!"
Diễm Như nghe thấy câu này của bố, người co giật một hồi. Nó ngẩng khuôn mặt đẫm nước mắt lên, ai oán kêu lên: "Bố, bố ơi..."
"Con đọc thư cho ta." Sắc mặt Cao Hạo Thiên âm trầm, giọng khàn khàn lặp lại: "Đọc thư cho mọi người nghe!"
Diễm Như toàn thân run rẩy, hai vai co lại nhỏ xíu, biểu cảm trên mặt đáng sợ đến mức đó, nó muốn khép miệng lại, nhưng hai cánh môi thế nào cũng không khép lại được. Nó tuy chưa xem thư của Lưu Khánh Cường, nhưng đã sớm đoán được, tên lưu manh vạn ác này sẽ viết gì trong thư, mà bố lại muốn nó trước mặt cả nhà, trước mặt chị Cần, đọc ra những lời không lọt tai đó, sao nó có thể đọc nổi chứ! Diễm Như vốn luôn hiền lành, sau khi Lưu Khánh Cường tùy ý chửi bới và sỉ nhục bố, sau khi Lưu Khánh Cường trơ trẽn tuyên bố mối quan hệ giữa chúng, đã không còn dũng khí đối mặt với người thân và cuộc sống nữa. Nó chỉ cảm thấy toàn thân lạnh buốt, từ lòng bàn chân dâng lên một luồng khí lạnh, tấm sắt vô hình trên đỉnh đầu, lại đang gắng sức đè ép nó. Khi ánh mắt nó chạm phải ánh mắt cũng đầy đau thương của bố, Diễm Như không thể tự chủ được nữa, nó dang hai cánh tay gầy gò về phía trước, "bộp" một tiếng quỳ sụp xuống đất, thê lương khóc nói: "Bố, bố ơi! Con, con không, không, không thể đọc... bố!"
Diệp Cần vội vàng chạy đến bên cạnh Diễm Như, muốn đỡ nó dậy, Diễm Như chỉ biết vùi đầu vào lòng cô, gào khóc. Cô an ủi Diễm Như vài câu, ngẩng đầu lên, phát hiện bác sĩ Cao đầu cúi xuống ngực, nhìn cũng không nhìn con gái. Cô lại nhẹ giọng khuyên: "Bác sĩ Cao, đã xảy ra chuyện gì, ngồi xuống nói chuyện cho tử tế đi! Xem Diễm Như nó..."
Cao Hạo Thiên thở dài một tiếng, quay mặt đi, nói với Diễm Vân: "Chị con không đọc, con đọc đi, đọc thư đi!"
"Đây là thư của ai?" Diệp Cần hỏi Diễm Vân.
Cao Hạo Thiên giọng khàn đục chen lời nói: "Lưu Khánh Cường, tên lưu manh siêu cấp này viết cho Diễm Như. Cô nghe đi, đồng chí Diệp Cần, nghe xem tên đầu sỏ Đội tuyên truyền công nhân của các người viết những gì."
Diễm Vân ngẩn ngơ cầm bức thư, nhìn người chị đang ngã trong lòng Diệp Cần, không biết làm sao cho phải.
"Con còn đứng ngây ra đó làm gì, đọc nhanh lên!" Cao Hạo Thiên chìa tay ra: "Con không đọc, ta tự đọc."
Diễm Vân nhìn người cha đang thịnh nộ, lặng lẽ mở thư ra, ngẩn người một lát, liếm liếm đôi môi khô khốc, rụt rè đọc khẽ: Tiểu Cao, tôi viết thư nhắc lại với em, về chuyện đó, dù thế nào em cũng không được nói với Diệp Minh, cũng không được để bất cứ ai trong tổ công tác bệnh viện biết. Nếu có người hỏi đến, em nhất định phải giữ kín như bưng. Nếu em để lộ ra, đối với em, đối với cha em, đều không có lợi. Em lần trước nói, chuyện của hai chúng ta, đã gây ra hậu quả đáng sợ. Chuyện đó em không cần lo lắng. Trước mắt cần phải tránh đầu sóng ngọn gió, đợi tôi đuổi khéo tổ công tác đi, xử lý loại chuyện nhỏ này chẳng tốn chút sức lực nào. Tôi cảnh cáo em lần nữa, bất kể là ai hỏi em, em đều không được nhắc đến tôi. Tôi mà xong đời, cả nhà các người cũng sẽ xong đời theo!
Diễm Vân đọc từng câu từng câu xong bức thư, không khỏi thương xót nhìn chị gái. Nó tuy còn chưa hiểu hết ý nghĩa của bức thư này, nhưng nó từ giọng điệu trên thư, cử chỉ sợ hãi bức thư đó của chị gái, sắc mặt nghiêm nghị của bố, nhạy cảm nhận ra giữa chị gái và Lưu Khánh Cường đã xảy ra chuyện không thể cho ai biết, hơn nữa, chuyện này còn liên lụy đến cả nhà. Diễm Vân giận dữ nghiến răng, tim cũng đập thình thịch liên hồi.
Nghe bức thư này, người khó hiểu nhất chính là Cố Bình. Giọng điệu đe dọa nghiêm trọng trong thư, khiến bà chưa nghe hết, sắc mặt đã biến đổi hoàn toàn, Diễm Vân vừa đọc xong, bà cũng không đoái hoài đến việc có Diệp Cần ở đó, run rẩy thân hình mảnh mai gầy guộc loạng choạng mấy bước đi đến bên cạnh Diễm Như, ai oán kêu lên: "Diễm Như, Diễm Như, con đừng khóc nữa, con đứng dậy nói đi, đây là chuyện gì, chuyện gì thế này? Diễm Như!"
Trong nhà ngoài tiếng khóc đau đớn tuyệt vọng của Diễm Như ra, không còn âm thanh nào khác. Trên mặt mỗi người đều căng cứng.
"Bộp!" Cao Hạo Thiên đập mạnh một cái lên bàn, quát lớn: "Diễm Như, trả lời lời của mẹ con đi!"
"Bố ơi!..." Diễm Như đẫm lệ ngẩng đầu lên.
Diệp Cần hết sức đỡ lấy cô, nói bên tai cô: "Diễm Như, em gái ngoan, em đứng lên đi, đứng lên nói đi. Đừng lo lắng, chuyện tày đình gì, đã có Đảng, có mọi người đây rồi!"
"Diễm Như, con đừng giấu chuyện trong lòng nhé! Đừng giấu đến sinh bệnh đấy!" Cố Bình thấy con gái khóc thành bộ dạng này, cũng không tự chủ được mà rơi nước mắt. Bà lấy khăn tay lau nước mắt nói: "Con mau nói đi, chuyện Lưu Khánh Cường viết trong thư là chuyện gì thế?"
"Nói mau, con quen tên súc sinh Lưu Khánh Cường đó thế nào!" Giọng điệu Cao Hạo Thiên lạnh băng, nghiêm khắc đến đáng sợ.
"Không, bố..." Diễm Như khóc kêu, lại vùi đầu vào lòng Diệp Cần.
Tiếng khóc này khiến uy nghiêm mà Cao Hạo Thiên cố gắng chống đỡ cũng biến thành nỗi đau đớn. Ông đứng dậy, đi qua đi lại, giọng dịu xuống: "Diễm Như, tại sao con không nói? Chẳng lẽ con thật sự muốn càng lún càng sâu trong vũng bùn, chẳng lẽ con thật sự muốn đồng lưu hợp ô với tên súc sinh Lưu Khánh Cường đó sao? Nhân lúc đồng chí Diệp Cần ở đây, con mau nói đi!"
"Bố, bố bảo con nói gì cơ?" Mặt Diễm Như vẫn vùi trong lòng Diệp Cần.
"Chuyện nó viết trong thư bảo con phải giữ kín như bưng, là chuyện gì?" Câu này của Cao Hạo Thiên là nghiến răng, hạ thấp giọng mà nói ra. Theo sau tiếng thét chói tai đầy bi thương của Diễm Như, Cố Bình, Diễm Vân, Diệp Cần đều như nghe thấy tiếng sét đánh ngang tai. Cố Bình chạy hai bước đến bên cạnh Diễm Như khóc lóc: "Diễm Như, con đã làm những gì thế này?"
Diệp Cần hoàn toàn không chuẩn bị tâm lý, cô tuy đã 29 tuổi, nhưng chưa kết hôn, đột nhiên nghe thấy chuyện như vậy, chấn động đến mức ngực phập phồng dữ dội, đôi mắt trợn to, ngơ ngác nhìn vào góc nhà. Tên Lưu Khánh Cường đáng ghét kia, móng vuốt của nó không những vươn tới người y tá bệnh viện, mà còn vươn tới cả người nhà công nhân viên nữa sao! Diễm Vân thì "vụt" một cái đỏ bừng mặt, lao đến bên cửa sổ, mở mắt nhìn ra ngoài cửa sổ. Tuyết bay ngoài cửa sổ đang lặng lẽ đập vào mặt kính. Vì sao chị lại đối xử với Diệp Minh như vậy, cô đột nhiên hiểu ra tất cả!
"Diễm Như, giấu liệu có giấu được không? Mau nói đi, nói ra rồi, có Đảng, có tổ chức, chúng ta còn phải mau đi báo cáo với lãnh đạo nữa!" Sau một hồi im lặng, Cao Hạo Thiên dậm chân gần như mang theo tiếng khóc thúc giục con gái.
Diễm Như khóc lớn vài tiếng, lẩm bẩm nói nhỏ: "Bố... bố ơi, con, con có lỗi với bố, con... con nói... con nói... con nói ra hết tất cả. Lưu Khánh Cường hắn không phải là người, là một con sói!..."
