Ngày thứ ba trở về Thượng Hải, Diệp Minh đến học viện y dược báo cáo. Làm thủ tục xong, hắn phơi phới hân hoan bước ra khỏi cổng lớn. Từ khi còn rất nhỏ, hắn đã khao khát bước chân vào cổng trường đại học, vì điều này hắn từng học tập chăm chỉ, phấn đấu để tất cả các môn đều đạt trên chín mươi điểm. Năm tốt nghiệp trung học cơ sở, Cách mạng Văn hóa bắt đầu, náo loạn gần ba năm "cách mạng", sau đó về vùng núi cắm đội định cư, cuộc sống rẽ sang một quỹ đạo khác.

Đúng lúc hắn quyết định từ bỏ niềm khao khát bao năm ấy, trường đại học bắt đầu tuyển sinh học viên công nông binh, nguyện vọng đó lại một lần nữa nhen nhóm. Thế nhưng, ban đầu khi quần chúng giới thiệu hắn, hắn lại bị kẹt lại, nghe nói là vì công việc bác sĩ chân đất hắn đảm nhận không có ai tiếp quản, vì chuyện này, hắn còn nổi giận một trận. Biểu hiện của hắn rất tốt, nhưng chưa từng hô hào khẩu hiệu cao ngợi "bám rễ nông thôn làm cách mạng cả đời".

Khi ở riêng với Diễm Như, tuy xuất thân và kinh nghiệm của hai người khác nhau, nhưng cái nhìn về vùng núi hẻo lánh thì lại hoàn toàn giống nhau. Cả hai đều cảm thấy những người nông dân trong trại vô cùng trực tính, chất phác, chăm chỉ, nhưng đồng thời cũng cảm nhận được sự bịt bạt, lạc hậu và nghèo đói của vùng nông thôn miền núi. Suốt một thời gian rất dài, họ đều không quen với môi trường xung quanh: chuồng bò, chuồng lợn, chuồng ngựa, phân cỏ, nước tiểu lợn, tro bếp, rận, bọ chét, ruồi, muỗi; hơn nửa năm trong một năm phải ăn cơm niễn trộn ngô, trời sáng là lên sườn đồi vác cuốc đào đất, tối mịt về nhà lại tất bật nhóm lửa nấu cơm.

Điều đặc biệt không thể chịu nổi đối với những trí thức trẻ Thượng Hải vốn đã quen uống nước máy có mùi thuốc tẩy từ nhỏ, chính là sau khi đến vùng núi, vì thổ nhưỡng không hợp mà khắp người nổi những mẩn đỏ tím ngứa ngáy khó chịu, mấy năm liền không khỏi. Tất cả những điều đó đã thúc giục Diệp Minh và Diễm Như nung nấu ý định rời khỏi bản làng. Trong mấy năm sau đó, Diệp Minh vừa khám bệnh vặt cho xã viên trong đại đội, vừa nhắm chọn hai thanh niên làm trợ lý cho mình, dần dần có thể thay thế công việc của hắn.

Khi trường đại học lần nữa tuyển sinh học viên công nông binh, cuối cùng hắn cũng được toại nguyện, rời khỏi bản làng và bước chân vào cổng trường. Dù cho hắn đã hai mươi sáu tuổi, đi học đại học có hơi muộn một chút, nhưng hắn tin rằng chỉ cần nỗ lực học tập, chuyên tâm chú ý, thì vẫn có thể học được rất nhiều điều.

Qua Tết Nguyên Đán mới chính thức khai giảng, vẫn còn một khoảng thời gian để hắn tự do sắp xếp. Kể từ khi xuống nông thôn, hiếm khi hắn có được những ngày thảnh thơi như thế, cho nên tâm trạng của hắn vô cùng nhẹ nhõm, vui vẻ.

Ra khỏi học viện y dược, hắn đụng độ ngay Lưu Khánh Cường. Cách đó mười mấy bước chân, Lưu Khánh Cường đã mỉm cười với hắn, bước nhanh tới, kéo tay hắn nói: "Tiểu Diệp, trùng hợp quá, lại gặp cậu rồi. Đã báo cáo chưa? Hôm về nhà, tớ đã kể tin vui cậu đậu đại học cho em gái nghe rồi, nó nghe xong cũng rất vui mừng, mời cậu đến nhà chơi đấy."

"Cô ấy khỏe chứ?" Trước mắt Diệp Minh hiện lên một khuôn mặt tròn vo, hắn thoải mái hỏi: "Cô ấy làm việc ở đâu?"

"Mấy năm trước nó ở nông trường Sùng Minh, sau đó được điều về công ty xe buýt thành phố, trước là bán vé, giờ thì lái xe."

"Vậy thì tốt quá!" Diệp Minh tiện miệng đáp, không muốn trò chuyện nhiều với Lưu Khánh Cường. Lưu Khánh Cường kéo hắn, ba hoa chích choè trò chuyện một hồi, đột nhiên như nhớ ra điều gì, thò tay vào túi áo lục lọi, hỏi Diệp Minh: "Cậu đã xem phim nội bộ bao giờ chưa?"

Diệp Minh cười khổ lắc đầu. Khi ở vùng núi, đừng nói là phim nội bộ, ngay cả những bộ phim chiếu toàn quốc, một năm cũng hiếm hoi lắm mới được xem vài trận.

"Đúng lúc thật, tớ có một vé đây, cậu cầm lấy đi mở mang tầm mắt đi!"

Diệp Minh nhận lấy vé, hỏi: "Phim gì thế?"

"Tớ cũng không nhớ rõ nữa, đằng nào cũng rất hay, cậu đi xem là biết ngay."

Diệp Minh liền liên tưởng đến Diễm Như, cười hỏi: "Cậu còn vé không?"

"Ấy da, cậu không nói sớm, đây là chiếc cuối cùng trong người rồi." Lưu Khánh Cường gãi gãi sau gáy nói.

Diệp Minh cảm ơn Lưu Khánh Cường rồi chia tay anh ta. Dù là vé xem phim nội bộ, nhưng bảo hắn đi xem một mình thì hắn cũng chẳng có hứng thú gì. Đi được mấy chục bước, hắn lập tức nảy ra ý tưởng mới, Diễm Như ở nhà rảnh rỗi chán ngắt, sao không mang vé xem phim này đưa cho cô ấy, cũng coi như giải tỏa nỗi buồn chán cho cô ấy. Chà, mấy năm nay, toàn chiếu phim kịch mẫu, thật khiến người ta phát ngán. Diệp Minh nhìn tấm vé xem phim màu vàng, là suất chiếu thứ tư tối nay, tại rạp chiếu phim Bắc Kinh. Hắn lại nhìn đồng hồ, đã gần mười một giờ, hắn quyết định về nhà ăn trưa xong rồi sẽ mang qua cho Diễm Như.

Tối hôm kia, lúc chia tay, họ từng hẹn nhau vào ngày thứ hai sau khi Diệp Minh báo cáo, tức là tối mai lúc bảy giờ sẽ gặp nhau ở Bến Thượng Hải trên đường Nam Kinh. Bây giờ lại có thêm một cơ hội gặp gỡ Diễm Như, Diệp Minh vô cùng phấn khích, hắn hớn hở bắt xe điện về nhà. Khi đến cửa nhà, mẹ là Lý Văn Quyên đang dùng chổi cành tre quét dọn sân phơi ở lối cầu thang, vừa quét vừa lẩm bẩm trong miệng:

"Thật là, chỉ có người làm bẩn sân phơi, không có ai chịu quét sân phơi cho sạch sẽ. Có sức giết gà mổ bụng, thế mà lại không có sức quét lông gà. Cứ ném hết lên sân phơi, gió thổi một cái là bay tứ tung, thế này thì còn ra thể thống gì nữa!"

Diệp Minh nghe thấy tiếng lầm bầm của mẹ, mỉm cười bước lên sân phơi. Hắn biết, tính khí của mẹ xưa nay vẫn vậy, việc tốt thì bà tranh làm, nhưng hàng xóm láng giềng cũng bị bà cằn nhằn không sót một ai. May là toàn là hàng xóm lâu năm cả, ai nấy đều biết tính cách của bà, chẳng có ai thèm tiếp lời.

Nhìn thấy cậu con trai út đi báo cáo về, Lý Văn Quyên vội vã quét lông gà và rác vào hót rác, rửa sạch tay, bưng thức ăn và múc cơm cho con trai.

Trên bàn ăn, chỉ có hai mẹ con, Lý Văn Quyên xích lại gần Diệp Minh, hạ giọng hỏi:

"Tiểu Mỉnh, lần này học đại học thì phải học mấy năm?"

"Bốn năm."

“Á chà, thế thì khi tốt nghiệp đại học con đã ba mươi tuổi rồi.” Lý Văn Quyên có vẻ chán nản nói. Tiếp đó, bà lại mở to hai mắt hỏi: “Ở đại học có được kết hôn không?”

“Sao thế mẹ, mẹ thèm bế cháu rồi à?” Tâm trạng của Diệp Minh hôm nay rất tốt, cố tình trêu chọc mẹ.

“Sao lại không, ba anh em các con ban ngày cứ ra khỏi nhà là ba căn phòng lớn nhỏ này chỉ còn lại một mình bà già về hưu là mẹ, cô quạnh biết bao nhiêu!” Mẹ lại ra vẻ rất nghiêm túc: “Tiểu Mỉnh này, nếu ở đại học mà cũng có thể đăng ký kết hôn, thì con cứ làm một giấy, giải quyết ổn thỏa mọi chuyện với Cao Diễm Như đi.”

Mẹ nhìn nhận một chuyện lớn nhường ấy một cách đơn giản như vậy, Diệp Minh không khỏi thầm buồn cười. Tuy nhiên, thấy vẻ mặt nghiêm trang của mẹ, hắn cũng ngoan ngoãn lắng nghe, thỉnh thoảng gật đầu.

Vừa trò chuyện với mẹ, vừa ăn xong bữa trưa, hắn tranh phần rửa bát, Diệp Minh nhìn đồng hồ thấy đã hơn một giờ, liền sang nhà Diễm Như. Không phải giờ đi làm hay tan tầm, xe buýt hoàn toàn không đông đúc, Diệp Minh thuận buồm xuôi gió đến cửa sau nhà họ Cao. Hắn đẩy cánh cửa phòng bếp đang khép hờ, bước qua một hành lang thiếu sáng, lên lầu đến trước cửa căn phòng gác mái đôi. Hắn cố tình bước chậm lại, muốn nghe xem Diễm Như có ở trong phòng không. Cửa đóng kín mít, bên trong không có lấy một tiếng động. Diệp Minh có chút thất vọng, hắn định bước sang gian nhà khách, chợt nghe thấy giọng nói của Diễm Như vọng lại từ đó:

“Cậu muốn nghe lời tớ, thì đừng có xin nghỉ bệnh về thành phố, đừng có xin!”

“Tại sao?” Một cô gái khác với giọng nói nhỏ nhẹ hỏi, “Cậu chẳng phải đã chuyển được hộ khẩu về nhờ xin nghỉ bệnh đấy sao?”

“Tớ, tớ là... thôi, đừng nhắc nữa.” Lại là giọng nói của Diễm Như.

Diệp Minh đẩy cửa gian khách đang khép hờ, hai cô gái đồng loạt quay người lại. Nhìn thấy trong ánh mắt Diễm Như lộ ra vẻ mừng lo lẫn lộn, Diệp Minh vội giải thích: “Anh mang vé xem phim đến cho em đây.”

Diễm Như khẽ gật đầu, chỉ vào cô gái bên cạnh và nói: “Cậu ấy tên là Trịnh San, là bạn học hồi tiểu học của tớ.” Lại giới thiệu Diệp Minh với Trịnh San: “Chúng tôi từng cùng nhau cắm đội.”

Trịnh San và Diễm Như tuổi xấp xỉ nhau, bị cận thị nhẹ, nhìn người luôn nheo mắt lại. Cô ấy cười nhạt, gật đầu chào Diệp Minh. Dù hai người lần đầu gặp mặt nhưng đều biết rõ mối quan hệ giữa đối phương và Diễm Như. Diệp Minh biết Trịnh San là con gái của đại tư bản Trịnh Đại Khang, cắm đội định cư ở Giang Tây, hồi Diễm Như ở Quý Châu hai người vẫn thường xuyên thư tín qua lại. Trịnh San cũng hiểu Diệp Minh là gì của Diễm Như.

Thấy mẹ của Diễm Như không có nhà, Diệp Minh liền ngồi xuống một chiếc ghế, khách khí nói với Trịnh San: “Hai người cứ nói chuyện đi.”

Hầu như những trí thức trẻ từng cắm đội định cư đều không quá xa lạ gì nhau. Trịnh San quay đầu lại, đối mặt với Diễm Như nói: “Tớ sang hỏi cậu một chút về thủ tục cụ thể để xin nghỉ bệnh về thành phố. Chẳng phải cậu đã vượt qua từng cửa ải một rồi sao?”

Diễm Như thở dài một tiếng, liếc nhìn Diệp Minh, nói với Trịnh San: “Làm thủ tục xin nghỉ bệnh, trước tiên cậu phải quay về đội sản xuất, bắt đầu từ đó, chứng minh bản thân có bệnh không thích hợp tham gia lao động nông nghiệp, sau đó thông qua đại đội, công xã, khu, huyện xét duyệt từng cấp một, đóng dấu, được bệnh viện huyện kiểm tra xác nhận cậu có bệnh, cấp giấy chứng nhận, chuyển cho văn phòng trí thức trẻ huyện, rồi lại gửi những tài liệu này đến văn phòng phố phường Thượng Hải, rồi lại chuyển đến văn phòng phố phường khu vực. Sau khi văn phòng phố phường xét duyệt, mới thông báo cho cậu đến bệnh viện do văn phòng phố phường chỉ định để kiểm tra lại. Nếu kiểm tra lại chứng minh cậu có bệnh, phù hợp với quy định nghỉ bệnh, văn phòng phố phường mới tổng hợp tài liệu của cậu, gửi lên văn phòng khu phố xét duyệt, được phê chuẩn thì mới cấp lệnh điều động cho cậu. Tài liệu của cậu đến bất cứ cấp nào, cậu cũng phải thường xuyên đến giục. Nếu không, ngâm một tuần, hai tuần, một tháng, hai tháng cũng chẳng có gì là lạ cả.”

“Ái chà, sao lại phải có những thủ tục rườm rà thế này cơ chứ!” Trịnh San kêu lên: “Lúc chúng ta đi, tại sao chỉ cần chuyển hộ khẩu là được rồi nhỉ?”

Diễm Như cười khổ, không trả lời.

Trịnh San lén liếc nhìn Diệp Minh đang ngồi bên cạnh, cắn môi nói: “Thủ tục có nhiều hơn nữa, tớ cũng phải đi làm thôi! Các nam trí thức trẻ các cậu chẳng thường nói, đời người phải biết phấn đấu liều một phen hay sao! Tớ cũng phải đi liều một phen đây! Qua Tết Nguyên Đán, tớ sẽ quay lại Giang Tây ngay.”

Hai cô gái đang bàn chuyện, Diệp Minh ngồi một mình một góc có chút mất kiên nhẫn. Hắn vốn tưởng Trịnh San hỏi xong thủ tục nghỉ bệnh thì sẽ biết điều mà cáo từ, ngờ đâu cô ấy lại kéo tay áo Diễm Như, say sưa kể sang chuyện khác.

“Diễm Như, cậu còn nhớ Đào Tam Muội xinh đẹp phong lưu nhà bên cạnh nhà tớ không? Gần đây cô ta gặp chuyện rồi, gây ra một trò cười lớn, cả con ngõ đang đồn thổi kìa.”

“Đã xảy ra chuyện gì thế?” Diễm Như hờ hững hỏi.

“Chồng hiện tại của Đào Tam Muội, quen chưa đầy bốn tháng đã kết hôn. Sau khi kết hôn mới phát hiện trong bụng Đào Tam Muội đã có thai. Người đàn ông đó tức giận trận đánh cho cô ta một trận nhừ tử vẫn chưa nguôi giận, cứ nằng nặc đòi ly hôn. Lần này, Đào Tam Muội mất mặt thật sự rồi, nghĩ lại cái bộ dạng kiêu ngạo hống hách hồi mấy năm trước của cô ta xem, hoàn toàn không coi những người cắm đội chúng ta ra gì, mở miệng ngậm miệng là gọi chúng ta là ‘A Hương’. Bây giờ thì, hừ!”

“Ôi chao, đừng nói nữa mà!” Mặt Diễm Như đỏ bừng lên, giơ tay bịt miệng Trịnh San lại, “Cậu không nghĩ xem, bây giờ cô ta đáng thương lắm đấy chứ!”

“Đáng thương cái con khỉ gì, đáng kiếp cô ta gặp vận đen!” Trịnh San cay độc nói, “Ai bảo cô ta bày ra cái bộ dạng kiêu căng phách lối trước mặt chúng ta cơ chứ!”

Diễm Như biện hộ: “Biết đâu, cô ta vốn dĩ cũng bị lừa gạt thì sao.”

“Cô ta mà bị lừa gạt á? Ngoài chưng diện bản thân ra, thì chỉ muốn kết bè kết phái, chốc lát thì tốt với người này, chốc lát lại tốt với người khác!” Trịnh San khinh bỉ nói, “Nhà rõ ràng rất nghèo, vậy mà cứ một ngày thay hai bộ đồ. Diễm Như, trước đây chẳng phải cậu cũng rất coi thường cô ta sao? Bây giờ sao lại quay sang đồng tình với cô ta rồi, loại người này căn bản không đáng để đồng tình!”

Diễm Như nhất thời không đáp lại được, ngưng lại một lát, mới nói: “Đáng ghét không phải là cô ta, mà là kẻ đã lăng mạ cô ta. Hơn nữa, chuyện đã xảy ra rồi, hoàn cảnh hiện tại của cô ta chẳng phải rất gian nan, rất đau khổ hay sao? Chúng ta lại còn... Diệp Minh, anh nói xem?”

Diệp Minh đang thất thần lắng nghe cuộc bàn luận của hai cô gái, từ khung cửa sổ hướng nam, một tia nắng mùa đông chiếu vào, vừa vặn rọi lên khuôn mặt góc cạnh của Diệp Minh, khiến hắn không thể mở to mắt nhìn thẳng vào Diễm Như và Trịnh San. Nghe thấy câu hỏi, hắn khoanh hai tay ra sau, tựa lưng vào ghế, không chút suy nghĩ đáp: “Loại người này chính là tự làm tự chịu, có gì mà đáng đồng tình!”

“Đúng vậy! Đúng vậy!” Trịnh San gật đầu với Diệp Minh, vô cùng hài lòng với câu trả lời của Diệp Minh, cô ta bồi thêm: “Cô gái đàng hoàng, sao có thể làm ra chuyện thế này cơ chứ!”

Ánh mắt đầy mong đợi mà Diễm Như nhìn chăm chú vào Diệp Minh bỗng chốc tối sầm lại. Cô cắn môi, liếc nhìn Diệp Minh rồi nói: “Tớ không phải đang ám chỉ riêng loại người như Đào Tam Muội. Tớ muốn nói là, đôi khi trong xã hội, cũng có một số cô gái vì bất đắc dĩ mà phạm phải sai lầm, kết quả là dư luận xã hội lại không dễ dàng tha thứ cho cô ấy, thậm chí còn trách móc lỗi lầm của cô ấy. Một người đáng thương như vậy, chẳng lẽ không rất đáng được đồng tình hay sao?”

“Cũng chẳng có gì đáng đồng tình cả.” Diệp Minh, kẻ vẫn luôn tự cho là mình nhìn nhận vấn đề rất chuẩn xác, xua tay, tỏ vẻ không cho là đúng: “Một cô gái đàng hoàng, sao có thể đi thông đồng với đám lưu manh ấy chứ? Cô ta dây dưa với loại người này, suy cho cùng cũng là muốn kiếm chút lợi lộc, luôn muốn chiếm chút tiện nghi, hoặc là muốn có được chút ít lợi ích rẻ múng nào đó mà thôi.”

“Chính thế.” Trịnh San cực kỳ tán thành quan điểm của Diệp Minh, “Cái huyện mà chúng tôi cắm đội định cư ấy, hễ cứ cô gái nào xảy ra chuyện, bình thường đều rất hợp cạ với đám lưu manh nhỏ tuổi, cùng nhau đi chơi sơn thủy này nọ, cùng nhau về Thượng Hải, ăn uống linh đình, cười cười nói nói. Người ta sống sờ sờ ra đấy, tư tưởng của cô ta mà kiên định vững vàng, thì làm sao có thể để cho người ta...”

Tràng lời nói này của Diệp Minh và Trịnh San khiến sắc mặt Diễm Như thay đổi xoành xoạch. Để che giấu cảm xúc của mình, cô tiện tay cầm lấy một cuốn tạp chí y học trên giường, lật giật vô định, cứ như thể trong phòng chỉ có một mình cô. Tiếng lật sách sột soạt khiến cả Diệp Minh và Trịnh San đều cảm thấy có chút ngượng ngùng, liền ngậm miệng không nói nữa.

Ánh mắt Diễm Như không rời khỏi cuốn tạp chí, vươn tay chộp lấy một cốc nước sôi đã nguội lạnh, ngửa cổ uống ực một hơi cạn sạch.

Diệp Minh nhìn nghiêng thấy khuôn mặt hốc hác nhợt nhạt của cô, chiếc cằm nhọn hoắt, một giọt nước đọng trên môi cô cũng chẳng màng lau đi. Ngực cô phập phồng, rõ ràng là vô cùng bi phẫn.

Ánh nắng chiếu rọi vào trong phòng, mang theo một chút bầu không khí ấm áp. Lẽ ra, đây chính là cơ hội tốt để trò chuyện phiếm, nhưng vì biểu cảm khác thường của Diễm Như nên gian khách trở nên vô cùng tĩnh lặng.

Tất cả đều trầm mặc, Trịnh San thầm hiểu đã đến lúc nên cáo từ. Cô đứng dậy, đẩy vai Diễm Như: “Diễm Như, tớ đi đây, rảnh rỗi cậu và anh ấy qua nhà tớ chơi nhé.” Nói xong liền dùng ngón tay chỉ vào Diệp Minh, ngụ ý trong lòng đã hiểu rõ mối quan hệ của họ.

Diễm Như nhanh nhẹn vứt phắt cuốn tạp chí về phía đầu giường, đứng phắt dậy, liếc cũng không thèm liếc Diệp Minh lấy một cái, nói: “Tớ tiễn cậu ra ngoài đi dạo một lát, ở nhà tớ cũng chán chết đi được. Chẳng phải lúc nãy cậu nói muốn đi mua vải may giày đấy sao?”

Câu nói này vừa thốt ra khỏi miệng Diễm Như, tim Diệp Minh liền thắt lại. Đây chẳng phải là cố ý muốn gạt hắn ra sao? Hắn vội vã đứng dậy, bước đến bên cạnh Diễm Như:

“Diễm Như, anh mang cho em một tấm vé đây. Là vé xem phim nội bộ.”

“Cảm ơn, em không xem!” Diễm Như lạnh lùng đáp.

Bàn tay đang thọc vào túi áo để lấy vé của Diệp Minh khựng lại. Lúc này hắn mới nhìn rõ trong ánh mắt Diễm Như đang lóe lên tia sáng oán giận. Hắn chỉ cảm thấy bản thân bị người ta đùa giỡn, ngọn lửa giận trong lòng cuồn cuộn trào lên, máu toàn thân dồn hết lên gò má. Hắn trừng mắt giận dữ, một sức mạnh vô định thúc đẩy hắn bốc đồng thốt lên:

“Thế thì anh đi đây!”

Không đợi câu trả lời, hắn sải bước lớn ra cửa, “cụp” một tiếng kéo phăng cửa ra, “rầm rầm rầm” xông thẳng xuống lầu.

Tiếng bước chân trên cầu thang đã biến mất, Trịnh San đang đứng ngẩn ngơ vì sợ hãi, kinh ngạc nhìn người bạn thân: “Diễm Như, hôm nay cậu bị làm sao thế? Diệp Minh chẳng phải là người yêu đã hẹn hò sáu năm của cậu sao? Hai người...”

Không đợi Trịnh San nói hết câu, Diễm Như nhào vào người cô, òa khóc nức nở như bùng nổ.