Ngày nay son môi hay nói cách khác, thỏi son là một vật quá quen thuộc với các thiếu nữ. Khắp chợ cùng quê, chả cô nào trong túi không có. Nhiều cô không dám ra đường nếu không thoa son. Thậm chí, nhiều thiếu nữ táo tợn mặc rất ít đồ khi ra đường, nhưng không hề dám để môi “tự nhiên”. Nhưng chẳng phải ngay từ đầu son môi đã có màu đỏ như hiện nay.

Ngày xa xưa, từ thời nguyên thủy, môi đẹp là môi có màu vàng. Tại sao? Tại hồi đó chưa có thìa hay đĩa, mỗi lần bắt được một tổ ong là các thiếu nữ lại vục đầu vào uống mật, mật vàng nên môi cũng vàng và môi ai càng vàng nhiều càng chứng tỏ mình thông minh và khỏe mới kiếm được ong nhiều. Câu tục ngữ “Mặt xanh nanh vàng” ra đời từ lúc ấy.

Sau môi vàng đến lượt môi tím. Hết thích ăn mật, các cô gái lại mò lên đồi ăn trái sim (nhân tiện nói thêm, phần lớn thời gian của các cô hồi đó là dành cho việc ăn, nên hiện nay mới lưu truyền thói quen ăn quà). Ai chả biết trái sim màu tím, chính vì thế mà có bài thơ “màu tím hoa sim”, nhưng thật ra quả tím nhiều hơn hoa. Riêng cây sim, dân Hàn Quốc gọi là cây trầm, nên thiếu nữ bên ấy có thời “tóc nâu môi trầm” là vậy.

Sau vàng, sau tím là xanh. Tại sao xanh? Tại các thiếu nữ chuyển sang cắn hạt dưa. Lúc đầu, họ không biết rang lên mà cứ có sao cắn vậy nên toàn ăn hạt xanh. Cho nên môi cô nào cũng xanh biếc. Màu xanh này phản chiếu lên mắt, thành ra có nhiều nhà thơ viết “xanh như mắt em”, bà con đọc chẳng mấy ai biết là xanh hạt dưa cả đấy.

Tiếp sau vàng, tím, xanh, môi các thiếu nữ có một thời kỳ đủ màu sắc, đủ hình dạng khi nông dân tìm ra cây mía. Vớ được mía, các cô ăn suốt ngày nên môi cô này ướt, môi cô này phồng và môi cô kia sưng vều lên tùy vùng đó có loại mía mềm hay cứng, xanh hay tím. Mãi đến khi các nhà khoa học tìm ra phương pháp ép mía làm đường, các cô mới ngừng nhai và môi mới không bị phồng lên, trở về màu sắc ban đầu.

Đến thời kỳ môi xanh lục là thời kỳ phát minh ra cốm. Cốm là món ăn thơm, dẻo, rất phù hợp với thiếu nữ vì có thể ăn từng phần hoặc từng nắm. Nhiều nàng ăn theo kiểu cho cốm vào tay rồi ập vào mồm khiến cho không những môi mà cả răng cũng có màu xanh lục nốt. Cho tới tận bây giờ, nhiều nơi người ta vẫn gọi rắn lục là rắn cốm.

Cuối cùng, màu môi đỏ xuất hiện từ khi có dưa hấu. Vớ được dưa, các cô gái cầm nguyên cả miếng mà cắn. Màu đỏ của dưa thấm vào môi tuyệt đẹp.

Những gia đình không có dưa bèn lén lấy cánh hoa hồng bôi lên môi cho có vẻ vẫn được ăn dưa (quan niệm càng có nhiều dưa càng sang).

Son môi ra đời như thế. Màu son sẽ còn thay đổi phụ thuộc vào những gì các cô hay ăn. Đã có son màu bún bò, son màu bún riêu và son màu bánh canh cua!