LADY SNEERWELL, MRS. CANDOUR, CRABTREE, SIR BENJAMIN BACKBITE và SURFACE

LADY SNEERWELL. Không được đâu, nhất định chúng tôi phải nghe đấy.

SURFACE. Đúng vậy—phải nghe bài Thơ châm biếm bằng mọi giá.

SIR BENJAMIN. Ồ, lạy chúa, cậu hai ơi—đó chỉ là dăm câu nhảm nhí...

CRABTREE. Không, không; thề có Chúa, rất hay đối với một bài thơ ứng khẩu!

SIR BENJAMIN. Nhưng các quí cô phải biết rõ hoàn cảnh sáng tác đã. Chắc các cô biết là tuần trước, khi Phu nhân Betty Curricle đang đi hóng mát ở Hyde Park trên một chiếc xe ngựa kiểu duodecimo Phaeton—nàng liền bảo tôi viết vài câu thơ tặng bầy ngựa lùn của nàng—thế là tôi liền rút sổ tay ra—và chỉ trong chớp mắt đã cho ra đời—tác phẩm sau đây:

'Thề rằng chẳng kiếm đâu ra đôi ngựa lùn xinh đẹp nhường này;

Ngựa khác chỉ là phường hề—còn chúng đúng là đám công tử bột hay chưng diện,

À mà gọi chúng như thế, tôi chắc chắn chẳng có gì sai,

Chân chúng mới thon thả làm sao—và đuôi chúng mới dài làm sao.'

CRABTREE. Các cô thấy chưa—viết nhanh như một cái quất roi mà lại đang ngồi trên lưng ngựa nữa chứ.

SURFACE. Quả là thần Apollo ngự trị trên lưng ngựa—thưa Sir Benjamin.

SIR BENJAMIN. Ôi trời ơi—chỉ là chút chuyện vặt—chuyện vặt thôi mà.

LADY TEAZLE và MARIA bước vào

MRS. CANDOUR. Tôi phải xin một bản sao mới được—

LADY SNEERWELL. Thưa Phu nhân Teazle—hy vọng chúng ta sẽ sớm gặp lại Sir Peter?

LADY TEAZLE. Tôi tin là ông ấy sẽ đến hầu chuyện quí bà ngay thôi.

LADY SNEERWELL. Maria cưng ơi, trông cháu có vẻ đăm chiêu quá. Nào, lại đây đánh ván bài Piquet với Mr. Surface đi cháu.

MARIA. Cháu vốn chẳng thích thú gì bài bạc cả—dù sao thì, cháu sẽ làm theo ý cô.

LADY TEAZLE. Tôi lấy làm ngạc nhiên khi Mr. Surface lại ngồi xuống đó—tôi cứ nghĩ anh ta sẽ chớp lấy cơ hội này để trò chuyện với tôi trước khi Sir Peter đến—[Nói nhỏ.]

MRS. CANDOUR. Này nhé, tôi dám cá là cô hay nói xấu đến mức tôi phải xin chừa cái hội này cho xong.

LADY TEAZLE. Có chuyện gì thế, Mrs. Candour?

MRS. CANDOUR. Họ cứ khăng khăng không chịu công nhận bạn chúng ta, cô Vermillion, là người đẹp.

LADY SNEERWELL. Ồ, chắc chắn cô ấy là một phụ nữ xinh xắn mà...

[CRABTREE.] Tôi rất vui vì cô nghĩ vậy đấy, thưa quí cô.

MRS. CANDOUR. Cô ấy có làn da tươi tắn vô cùng quyến rũ.

CRABTREE. Vâng, đúng thế, khi lớp phấn son hãy còn tươi mới—

LADY TEAZLE. Ôi dào! Tôi dám thề son phấn của cô ấy là tự nhiên đấy—tôi từng thấy nó lúc có lúc không mà—

CRABTREE. Tôi dám cá là cô thấy rồi đấy, thưa quí cô: nó biến mất vào ban đêm, rồi lại xuất hiện vào buổi sáng.

SIR BENJAMIN. Đúng vậy, thưa cậu, nó không chỉ đến rồi đi mà hơn thế nữa, thề có Chúa, cô hầu gái có thể sai vác nó chạy đi chạy lại cơ mà—

MRS. CANDOUR. Ha! ha! ha! sao tôi lại ghét nghe mấy anh nói năng kiểu đó thế không biết! Nhưng mà này, chị gái cô ấy, chẳng phải là rất xinh đẹp hay sao, hoặc ít ra là từng như vậy?

CRABTREE. Ai cơ? Mrs. Stucco á? Ôi trời đất lạy chúa! Cô ta mà kém năm mươi sáu tuổi thì tôi xin chịu, nếu tính từng giờ đấy!

MRS. CANDOUR. Này, nói thế là cô oan cho người ta đấy nhé; năm mươi hai hay năm mươi ba là cùng—và tôi không nghĩ trông cô ấy già hơn đâu.

SIR BENJAMIN. Ah! Nhìn vẻ bề ngoài thì chẳng thể đoán được gì đâu, trừ khi người ta được tận mắt nhìn thấy khuôn mặt thật của cô ta.

LADY SNEERWELL. Thôi nào—thôi nào—nếu cô ta có hơi nhọc công một chút để khỏa lấp những tàn phá của thời gian—thì các bạn cũng phải công nhận là cô ta làm rất khéo léo chứ—và chắc chắn điều đó vẫn hơn cái kiểu phớt lờ tô trát những vết nhăn nheo của góa phụ Ocre.

SIR BENJAMIN. Nào—bạn lại quá khắt khe với góa phụ rồi đấy—thôi nào—thành thực mà nói, không phải là bà ấy trang điểm tệ đâu—nhưng khổ nỗi khi vẽ xong khuôn mặt, bà ta lại ráp nó vào cái cổ một cách vô cùng cẩu thả, trông chẳng khác nào một bức tượng được chắp vá, mà mấy tay sành nghệ thuật có thể nhận ra ngay cái đầu là hàng hiện đại dẫu cho thân mình là đồ cổ—

CRABTREE. Ha! ha! ha! hay lắm, cháu trai của ta!

MRS. CANDOUR. Ha! ha! ha! Chà, các anh cứ làm tôi phải cười nhưng thú thật là tôi ghét các anh vì điều đó đấy—thế còn cô Simper thì các anh nghĩ sao?

SIR BENJAMIN. À, cô ta có hàm răng rất đẹp.

LADY TEAZLE. Vâng, và chính vì thế, những lúc không nói cũng chẳng cười (điều hiếm khi xảy ra)—cô ta chẳng bao giờ chịu ngậm chặt miệng lại cho hẳn hòi, mà lúc nào cũng để nó ở trạng thái... hé mở.

MRS. CANDOUR. Sao chị lại có thể cay độc thế chứ!

LADY TEAZLE. Thôi nào, tôi công nhận điều đó vẫn còn khá hơn cái công sức mà Mrs. Prim bỏ ra để che đậy những chiếc răng cửa bị khuyết—cô ta mím chặt miệng lại đến mức trông giống như cái khe của chiếc hộp đựng tiền quyên góp cho người nghèo, và mọi lời cô ta thốt ra đều có vẻ như đang lách qua kẽ răng.

LADY SNEERWELL. Khá lắm, thưa Phu nhân Teazle, hóa ra chị cũng cay chua ra phết đấy chứ.

LADY TEAZLE. Bênh vực bạn bè thì đó là công bằng thôi, nhưng kìa, Sir Peter lại đến phá hỏng buổi vui của chúng ta rồi.

Sir Peter bước vào

SIR PETER. Chào các quí cô—chúa tôi nhân từ—cả hội tụ tập đủ cả đây ư! Chắc mỗi lời nói ra lại có một danh tiếng bị băm vằm đây.

MRS. CANDOUR. Tôi mừng vì anh đã đến, Sir Peter—họ cứ châm chọc đủ điều mà Phu nhân Teazle thì cũng chẳng kém ai đâu.

SIR PETER. Chắc hẳn điều đó làm cô đau lòng lắm nhỉ, Mrs. Candour, tôi dám cá là thế.

MRS. CANDOUR. Ồ, họ chẳng chịu nhìn nhận chút phẩm chất tốt đẹp nào ở người khác—thậm chí còn chẳng dung tha cho bản tính hiền lành của bạn chúng ta là Mrs. Pursy.

LADY TEAZLE. Gì cơ, vị phu nhân béo ú từng tham dự buổi tiệc của Mrs. Codrille [Quadrille] tối qua ấy hả?

LADY SNEERWELL. Nào—thân hình đẫy đà là nỗi bất hạnh của người ta, và khi người ta đã nhọc công tìm cách vứt bỏ nó đi thì các người không nên đem ra gièm pha chứ.

MRS. CANDOUR. Quả đúng là như vậy thật.

LADY TEAZLE. Vâng, tôi biết cô ta gần như sống bằng đồ chua và nước váng sữa loãng—thắt corset bằng cả hệ thống ròng rọc và thường vào những trưa hè oi ả nhất, người ta vẫn thấy cô ta cỡi một con ngựa lùn lùn tịt, với mái tóc tết giật ngược ra sau trông như lính đánh trống, vừa thở hồng hộc vừa phi nước đại vòng quanh khu công viên.

MRS. CANDOUR. Cảm ơn Phu nhân Teazle đã lên tiếng bênh vực cô ấy.

SIR PETER. Vâng, một lời bênh vực thật đáng đồng tiền bát gạo!

MRS. CANDOUR. Còn về phần Sir Benjamin, anh ta cũng cay độc chẳng kém gì cô Sallow.

CRABTREE. Đúng thế, và cô ta cũng là một sinh thể kỳ quái khi bày đặt ra vẻ cay độc—một ả vụng về, lóng ngóng, chẳng có lấy nổi một điểm tốt nào trên đời!

LADY SNEERWELL. Thôi nào, các người đừng có mà cay nghiệt quá như thế. Cô Sallow là họ hàng thông gia với tôi, còn về ngoại hình của cô ấy thì phải thông cảm nhiều thứ—bởi vì, tôi xin nói cho các người biết, một người phụ nữ khi đã cố gắng đóng vai thiếu nữ ở tuổi ba mươi sáu thì phải chịu đựng rất nhiều bất lợi.

MRS. CANDOUR. Dù sao thì, cô ấy trông vẫn xinh xắn đấy chứ—còn về căn bệnh ở mắt, xét đến việc cô ấy đọc sách dưới ánh nến nhiều thế nào thì cũng chẳng có gì phải ngạc nhiên.

LADY SNEERWELL. Đúng vậy, và xét về phong thái của cô ấy nữa—thật lòng mà nói, tôi nghĩ cô ấy vô cùng duyên dáng nếu tính đến việc cô ấy chưa từng được thụ giáo dù chỉ một chút: vì các người biết đấy, mẹ cô ấy là một thợ làm mũ xứ Wales, còn bố cô ấy là một thợ đường ở Bristow.—

SIR BENJAMIN. À! Cả hai cô đúng là quá đỗi nhân hậu!

SIR PETER. Vâng, nhân hậu chết đi được! Lại còn họ hàng nhà người ta nữa chứ! Chúa tôi nhân từ!—[Nói nhỏ.]

MRS. CANDOUR. Riêng phần tôi, tôi thú nhận là mình không sao chịu nổi khi nghe ai đó nói xấu bạn bè?

SIR PETER. Không, chắc chắn là vậy rồi!

SIR BENJAMIN. À, Mrs. Candour, cô vốn mang tâm hồn đạo đức và có thể ngồi cả tiếng đồng hồ để nghe Phu nhân Stucco bàn chuyện triết lý.

LADY SNEERWELL. Thôi nào, tôi xin thưa là Phu nhân Stucco rất thích hợp dùng kèm món tráng miệng sau bữa tối, bởi vì bà ta chẳng khác nào mấy quả hạch Tây Ban Nha người ta đập ra để lấy câu châm ngôn bên trong—toàn là son phấn với tục ngữ.

MRS. CANDOUR. Chà, tôi không bao giờ hùa vào việc chế giễu bạn bè—và tôi vẫn thường nói thế với chị họ Ogle của mình—mà các người đều biết chị ấy có tư cách gì để phê phán cái đẹp cơ chứ.

LADY TEAZLE. Ồ, dĩ nhiên rồi, chính bản thân chị ta cũng sở hữu gương mặt kỳ dị nhất từng được thấy—đó là một tập hợp các đường nét chắp vá từ khắp các quốc gia trên thế giới.

SIR BENJAMIN. Quả đúng là thế—cái trán Ireland——

CRABTREE. Mái tóc xứ Caledon——

SIR BENJAMIN. Chiếc mũi Hà Lan——

CRABTREE. Đôi môi Áo——

SIR BENJAMIN. Nước da người Tây Ban Nha——

CRABTREE. Và hàm răng kiểu Trung Hoa——

SIR BENJAMIN. Tóm lại, khuôn mặt cô ta giống hệt một bàn ăn tại quán trọ Spa—nơi chẳng có vị khách nào cùng quốc tịch——

CRABTREE. Hoặc giống một hội nghị sau khi chiến tranh kết thúc—nơi mà tất cả các thành viên, thậm chí đến cả đôi mắt của cô ta, dường như đều có những quyền lợi khác nhau và chỉ có chiếc mũi với cái cằm là hai phe duy nhất có khả năng thỏa hiệp với nhau.

MRS. CANDOUR. Ha! ha! ha!

SIR PETER. Chúa tôi ơi! Một người mà họ ngồi ăn cùng nhau tới tuần hai bận! [Nói nhỏ.]

LADY SNEERWELL. Thôi nào—thôi nào—hai anh đúng là cặp đôi chọc tức người khác giỏi thật.

MRS. CANDOUR. Không, nhưng tôi xin đính chính là các anh không thể cứ thế mà cười trừ đâu—bởi xin phép cho tôi được nói rằng Mrs. Ogle——

SIR PETER. Thưa quí bà—thưa quí bà—tôi xin lỗi nhé—chẳng tài nào ngăn được cái lưỡi của mấy vị lịch thiệp này đâu—nhưng khi tôi nói cho Mrs. Candour biết rằng người phụ nữ mà họ đang lăng mạ lại là một người bạn thân thiết của tôi, tôi hy vọng cô sẽ không đứng về phía họ.

LADY SNEERWELL. Ha! ha! ha! Nói hay lắm, Sir Peter—nhưng anh thật là một kẻ tàn nhẫn—bản thân thì quá lạnh lùng để mà đùa cợt, lại vừa hay cáu kỉnh nên chẳng tài nào chịu nổi sự dí dỏm của người khác.

SIR PETER. Thưa quí bà, sự dí dỏm chân chính vốn gần gũi với lòng nhân hậu hơn những gì quí bà tưởng tượng đấy.

LADY SNEERWELL. Đúng vậy, Sir Peter—tôi tin rằng chúng giống nhau đến mức chẳng bao giờ có thể dung hợp nổi một nhà.

SIR BENJAMIN. Ồ thưa quí bà, chi bằng hãy ví chúng như vợ chồng đi, bởi người ta hiếm khi thấy chúng xuất hiện cùng nhau lắm.

LADY TEAZLE. Nhưng Sir Peter lại là kẻ thù không đội trời chung với thói bà tám đến mức tôi tin ông ấy muốn đưa nó ra Nghị viện để cấm tiệt.

SIR PETER. Thề có Chúa! Thưa quí bà, nếu người ta coi trọng việc chà đạp danh dự giống như việc săn trộm trên đất tư gia—và thông qua một Đạo luật bảo vệ Danh tiếng—thì chắc chắn sẽ có rất nhiều người cảm ơn họ vì dự luật này đấy.

LADY SNEERWELL. Ôi trời! Sir Peter, bộ định tước đoạt đặc quyền của chúng tôi hay sao—

SIR PETER. Đúng vậy thưa quí bà—và khi đó sẽ chẳng ai được phép bôi nhọ nhân phẩm hay vùi dập danh tiếng của người khác nữa, ngoại trừ những ả gái già chính chuyên và mấy bà góa phụ mãn nguyện.—

LADY SNEERWELL. Đi đi, cái đồ quái vật—

MRS. CANDOUR. Nhưng chắc là anh sẽ không quá khắt khe với những ai chỉ đi tường thuật lại những gì họ nghe được chứ?

SIR PETER. Có chứ thưa quí bà, tôi cũng sẽ áp dụng luật thương mại cho cả việc đó nữa—và trong mọi trường hợp buôn chuyện thị phi, hễ cứ không tìm ra kẻ đứng ra phát tán lời nói dối, thì bên bị hại sẽ có quyền đòi bồi thường từ bất kỳ kẻ nào tiếp tay truyền bá nó.

CRABTREE. Chà, phần tôi thì tôi tin rằng chẳng có câu chuyện đàm tiếu nào lại không có một chút căn cứ sự thật cả.

LADY SNEERWELL. Nào các quí cô, chúng ta sang phòng bên đánh bài nhé?

Người đầy tớ bước vào, thì thầm với Sir Peter

SIR PETER. Tôi sẽ sang ngay đây.—

Đầy tớ đi ra

Tôi phải chuồn cho êm chuyện thôi.

LADY SNEERWELL. Sir Peter, anh không định bỏ chúng tôi đấy chứ?

SIR PETER. Quí bà thứ lỗi cho—tôi có việc riêng phải đi gấp—nhưng tôi xin để lại danh tiếng của mình ở lại đây—

Sir Peter đi ra

SIR BENJAMIN. Nào, phải công nhận là Phu nhân Teazle, cái ông chồng của chị đúng là một sinh thể kỳ lạ—tôi có thể kể cho chị nghe vài câu chuyện về ông ta khiến chị cười ngặt nghẽo nếu như ông ta không phải là chồng chị.

LADY TEAZLE. Ôi xin cứ tự nhiên—nào, kể chúng tôi nghe với.

[cùng nhập bọn với những người khác đi sang phòng bên.]

SURFACE. Maria, anh biết em chẳng lấy gì làm vui vẻ trong cái hội này.

MARIA. Làm sao mà em vui nổi chứ? Nếu việc khơi gợi những nụ cười ác ý trước sự yếu đuối hay bất hạnh của những người chưa từng làm tổn hại chúng ta lại là bổn phận của sự hài hước, thì xin Trời hãy ban cho em gấp đôi sự đần độn—

SURFACE. Nhưng trông họ có vẻ cay độc thế thôi chứ thực ra không đến nỗi nào—trong thâm tâm họ chẳng có ác ý gì đâu—

MARIA. Thế thì hành vi của họ lại càng đáng khinh hơn; bởi theo quan điểm của em—chẳng gì có thể bào chữa cho cái sự xấc láo của miệng lưỡi họ ngoài một tâm hồn cay đắng bẩm sinh và không thể kiểm soát.

SURFACE. Chắc chắn rồi thưa quí cô—và anh vẫn luôn ôm ấp một quan điểm rằng—việc cố tình lan truyền một sự thật mang tính ác ý còn đê tiện hơn nhiều so với việc bịa đặt vì mục đích trả thù, nhưng liệu Maria có thể thấu cảm cho người khác mà lại nỡ lạnh lùng với một mình anh—chẳng lẽ hy vọng về mối tình nồng cháy nhất lại bị từ chối sao.—

MARIA. Sao anh cứ làm khó em bằng cách khơi lại chủ đề này thế—

SURFACE. Ah! Maria! Em sẽ không đối xử với anh như thế và chống lại mong muốn của người giám hộ Sir Peter—nếu anh không nhận ra rằng gã anh trai đàng điếm của anh vẫn đang là một đối thủ được ưu ái.

MARIA. Anh nói thế thật không phải phép chút nào—nhưng dù em có nghĩ thế nào về người thanh niên bất hạnh ấy đi nữa, thì hãy tin rằng em cũng không cảm thấy có trách nhiệm phải từ bỏ anh ta chỉ vì những hoạn nạn đã đẩy anh ta xuống vũng bùn sâu đến mức mất đi cả sự quan tâm của chính người anh ruột.

SURFACE. Thôi nào Maria, đừng rời bỏ anh với vẻ mặt cau có đó chứ—thề có danh dự, anh xin thề—Chúa ơi, Phu nhân Teazle kìa—em không được—không, em phải ở lại—dù cho anh có dành sự quan tâm lớn nhất cho Phu nhân Teazle đi nữa——

MARIA. Phu nhân Teazle!

SURFACE. Nhưng nhỡ Sir Peter mà nghi ngờ thì——

LADY TEAZLE bước vào và tiến lên phía trước

LADY TEAZLE. Có chuyện gì thế này—anh nhầm con bé với tôi đấy phỏng!—Cô bé ơi, người ta đang tìm cháu ở phòng bên kìa. Có chuyện gì thế này, xin thưa—

SURFACE. Ôi, một hoàn cảnh xui xẻo nhất trên đời. Chẳng hiểu sao Maria lại nghi ngờ sự quan tâm ân cần của tôi dành cho hạnh phúc của em, và dọa sẽ mách Sir Peter về mối nghi ngờ ấy—tôi vừa mới cố gắng thanh minh với em ấy thì cô bước vào.

LADY TEAZLE. Thật thế sao, nhưng trông anh có vẻ áp dụng một... phương thức thanh minh rất ư là ân cần đấy—bộ anh thường biện hộ trong tư thế quỳ gối lắm hả?

SURFACE. Ồ, nó chỉ là một đứa trẻ—và tôi nghĩ dùng chút văn vẻ khoa trương thì hơn—nhưng thưa Phu nhân Teazle, khi nào cô mới cho tôi xin ý kiến về thư viện của tôi như đã hứa đây——

LADY TEAZLE. Không—không, tôi bắt đầu thấy làm thế là thiếu khôn ngoan rồi—và anh biết đấy, tôi chỉ chấp nhận anh như một người tình đúng mức mà thời trang cho phép mà thôi.

SURFACE. Đúng thế—một gã tình nhân theo chủ nghĩa thuần túy Plato, đặc quyền mà mọi người vợ ở London đều được hưởng.

LADY TEAZLE. Dĩ nhiên người ta không thể đi ngược lại thời trang được—tuy nhiên, tôi vẫn còn giữ lại quá nhiều định kiến nhà quê đến mức—dù tính khí cằn cỗi của Sir Peter có làm tôi bực bội đến đâu đi nữa, thì nó cũng không bao giờ có thể khiêu khích tôi đến mức——

SURFACE. Đến mức thực hiện sự trả thù duy nhất nằm trong quyền hạn của cô—chà, tôi rất hoan nghênh sự điềm tĩnh của cô.

LADY TEAZLE. Đi đi—anh đúng là một kẻ đạo đức giả xảo quyệt—nhưng lát nữa họ sẽ thắc mắc mất—chúng ta ra nhập hội với mọi người thôi.

SURFACE. Đúng vậy, nhưng tốt nhất chúng ta không nên quay lại cùng lúc.

LADY TEAZLE. Thôi được, đừng chần chừ nhé—vì tôi bảo đảm Maria sẽ không quay lại để nghe thêm bất kỳ lời biện minh nào của anh nữa đâu—

LADY TEAZLE đi ra

SURFACE. Quả là một tình thế tiến thối lưỡng nan kỳ quái mà mấy mưu mô chính trị của tôi tự chuốc lấy. Ban đầu tôi chỉ muốn lấy lòng Phu nhân Teazle để cô ấy không trở thành kẻ ngáng đường tôi trước mặt Maria—và rồi chẳng hiểu thế quái nào—tôi lại trở thành tình nhân thực sự của cô ấy, để rồi đối mặt với nguy cơ phạm phải một tội lỗi mà tôi chưa từng mưu tính—và có lẽ còn mất toi cả Maria vì cái sự theo đuổi này!—Thành thật mà nói, tôi bắt đầu ước gì mình chưa từng đặt nặng việc xây dựng một tiếng tăm tốt đẹp đến thế, bởi nó đã lôi tôi vào biết bao mớ hỗn độn khốn kiếp đến mức tôi nghi ngờ cuối cùng mình sẽ bị phơi bày bộ mặt thật cho mà xem.

Surface đi ra