Một trong những bài thuộc chùm "Thơ của trí tưởng tượng" trong các ấn bản năm 1815 và 1820. —Bt.
văn bản
dị bản
chú thích cuối trang
số dòng
Kìa trông cô bé trên đồng,
Gái vùng Cao xứ lẻ loi một mình!
Vừa gặt vừa hát tâm tình;
Dừng chân nơi ấy, hay đành nhẹ qua!
Cắt gom hạt thóc sương pha,
Nàng buông câu hát thiết tha u hoài;
Lắng nghe thung lũng dặm dài,
Ngập tràn tiếng hát vút bay lưng đèo.
Chưa từng có tiếng hoạ mi,
Ngân vang êm dịu dẫn lối bước mòn,
Mời đoàn lữ khách héo hon,
Dưới lùm bóng mát giữa cồn cát Ả Rập:
Tiếng ca lay động ngập tràn,
Cúc cu đón gió xuân sang sánh cùng,
Xé tan tĩnh lặng muôn trùng,
Quanh miền đảo vắng Hebrides mịt mùng.
Ai tường nàng hát câu chi?—
Hay ngâm khúc nhạc sầu bi thở dài,
Khóc sầu chuyện cũ chưa phai,
Chiến trường xa ngái một thời đao binh:
Hay là khúc hát bình sinh,
Những điều dung dị quanh mình sớm hôm?
Nỗi đau, mất mát, tủi hờn,
Xưa kia từng trải, nay còn vấn vương?
Ý thơ dẫu tỏ hay mờ,
Nàng như hát khúc vô bờ chẳng thôi;
Trông nàng thoăn thoắt tay gặt,
Lưng còng trên lưỡi liềm cong nhịp nhàng;—
Lặng nghe, ngơ ngẩn bàng hoàng;
Đến khi rảo bước dặm ngàn non cao,
Tiếng tơ còn đọng lòng đau,
Dẫu cho thanh âm đã lùi nẻo xa.
Ghi chú
Mục lục 1803
Mục lục chính
1
2
3
4
5
6
A
5
10
15
20
25
30
Dị bản 1:
1807
... singing ...
Bản thảo viết tay.
quay lại
Dị bản 2:
1827
Ngọt ngào ru giấc đoàn người nghỉ chân
1807
quay lại
Dị bản 3:
1837
Chưa từng có tiếng nào ngọt ngào hơn thế
1807
... sound ...
Bản thảo viết tay.
Chưa từng nghe thấy giọng ca nào xúc động đến nhường ấy
1827
quay lại
Dị bản 4:
1815
... sung
1807
quay lại
Dị bản 5:
1820
Tôi lắng tai nghe cho thoả dạ lòng:
1807
quay lại
Dị bản 6:
1807
Và khi ...
1827
Văn bản năm 1837 quay trở lại với bản năm 1807.
quay lại
Chú thích cuối trang A:
So sánh với khúc ca Người thuỷ thủ già (phần ii. khổ 6):
'Và chúng tôi cất lời chỉ cốt để phá tan
Sự tĩnh lặng của đại dương.'
Bt.
quay lại ký hiệu chú thích cuối trang
Ghi chú:
Đoạn dưới đây trích từ cuốn Hồi ức chuyến du ngoạn của Dorothy Wordsworth: ngày 13 tháng 9 năm 1803.
"Khi chúng tôi xuống dốc, quang cảnh trở nên phì nhiêu hơn, lộ trình thay đổi đầy thú vị—qua những lùm cây rậm rạp hay những cánh đồng rộng mở, ngang qua các nông trại, dẫu lúc nào cũng xen kẽ với đất canh tác. Đang là mùa gặt, và đồng ruộng như được điểm tô nét sinh động một cách lặng lẽ—hay tôi có thể nói là đầy trầm mặc?—bởi từng tốp thợ gặt nhỏ. Tại những vùng hẻo lánh hơn ở Highlands, việc bắt gặp một bóng người lẻ loi làm công việc này chẳng phải hiếm thấy. Bài thơ sau đây được gợi cảm hứng cho William từ một câu văn tuyệt đẹp trong cuốn Du hành Scotland của Thomas Wilkinson."
Trong một lời chú giải kèm theo các ấn bản từ năm 1807 đến năm 1820, Wordsworth đã viết:
"Bài thơ này được khơi nguồn từ một câu văn tuyệt đẹp trong bản thảo 'Du hành Scotland' do một người bạn chấp bút, trong đó câu cuối cùng được trích nguyên văn từ bản thảo ấy."
Phần đầu cuốn Những chuyến du ngoạn miền sơn cước nước Anh của Wilkinson, xuất bản năm 1824, kể lại hành trình của ông tại Scotland (diễn ra vào năm 1787); và câu văn sau đây xuất hiện trong ghi chép về chuyến đi của ông gần Loch Lomond (trang 12):
"Đi ngang qua một cô gái đang gặt lúa một mình: nàng vừa còng lưng trên lưỡi liềm vừa cất tiếng hát bằng tiếng Erse; giọng hát con người ngọt ngào nhất mà tôi từng được nghe: những giai điệu của nàng mang nỗi u hoài tha thiết, và ngân vang đầy êm dịu, rất lâu sau khi thanh âm ấy đã tắt lịm."
Chắc chắn rằng đây chính là câu văn mà cả Dorothy lẫn William Wordsworth cùng nhắc tới. Thomas Wilkinson là người bạn mà để tưởng nhớ ông, Wordsworth đã sáng tác bài thơ Gửi chiếc xẻng của một người bạn, ra đời khi hai người cùng làm việc bên nhau trong khuôn viên trang viên của ông. Họ là hàng xóm tương đối gần gũi, bởi Wilkinson sống gần Yanwath bên bờ sông Emont; ông từng trao bản thảo của mình cho gia đình Wordsworth đọc. Tôi có nhận được thêm một số thông tin về bản thảo này, cũng như việc Wordsworth biết đến nó, từ ông Wilson Robinson, người đã viết rằng:
"Từ mọi bằng chứng thu thập được, tôi kết luận rằng bản thảo 'Du hành tới Highlands' của Wilkinson đã được đưa cho bạn bè ông xem không lâu sau khi ông trở về;—rằng ông không chỉ sẵn lòng chia sẻ mà thậm chí còn cho phép chép lại, dù bản thân còn ngần ngại trong việc xuất bản;—rằng giữa ông và gia đình Wordsworth có mối thâm tình đủ sâu đậm để ông trao hoặc cho mượn bản thảo, nhất là khi họ cũng từng đi qua phần lớn những vùng đất ấy, và vì thế sẽ càng thấy hứng thú hơn; và trên thực tế mãi tới năm 1824 bản thảo đó mới được ấn hành."
Khi Wordsworth sống tại Coleorton vào cuối mùa thu năm 1806, ông đã gửi thư cho Wilkinson:
"... Tôi biết nói lời tạ lỗi ra sao về cuốn Nhật ký của anh, thứ hiện đang bị khóa chung với các bản thảo của tôi ở Grasmere. Vì không thể tự mình ghé qua miền quê nơi anh ở, tôi từng dự định mang theo nó đến Kendal,... để gửi lại cho anh thật cẩn thận; rủi thay, thật vô cùng rủi thay, trong lúc vội vã lên đường, tôi đã bỏ quên nó cùng với hai tập bản thảo của chính mình; và tôi e rằng anh đang rất cần tới nó.... Nếu anh chưa vội dùng, cuốn sổ đang ở một nơi hoàn toàn an toàn chẳng sợ hư hại, và tôi hy vọng sẽ có được niềm hân hạnh tự tay trao lại cho anh vào mùa xuân tới...."
Bt.
Mục lục 1803
Mục lục chính
