Ngày hôm đó, họ đóng quân trong những ngôi làng nằm trên bình nguyên của dòng sông Centrites. Con sông rộng khoảng hai trăm bộ này là biên giới tự nhiên giữa Armenia và đất nước người Carduchia. Tại đây, những người Hy Lạp được nghỉ ngơi, và cảnh quan vùng bình nguyên khiến lòng họ tràn đầy vui sướng, bởi dòng sông chỉ còn cách dãy núi của người Carduchia chừng sáu hoặc bảy dặm. Trong khoảnh khắc ấy, họ cắm trại vô cùng thư thái; họ đã có lương thực, và còn có cả bao ký ức về những gian lao vừa qua. Phải biết rằng bảy ngày cuối cùng vượt qua xứ Carduchia là một cuộc chiến dai dẳng không hồi kết, khiến họ khốn khổ hơn cả những gì từng phải chịu đựng từ vua Ba Tư và Tissaphernes cộng lại. Như thể đã thực sự thoát khỏi hiểm nguy mãi mãi, họ đặt lưng nghỉ ngơi trong sự mãn nguyện ngọt ngào.

Nhưng đến rạng đông hôm sau, họ phát hiện kỵ binh ở một điểm phía bên kia bờ sông, vũ trang tận răng như thể muốn ngăn cản họ qua sông. Bộ binh cũng dàn hàng trên các bờ cao bên trên kỵ binh, đe dọa không để họ tiến vào Armenia. Những toán quân này là lính đánh thuê người Armenia, Mardian và Chaldaea dưới quyền Orontas và Artuchas. Trong ba nhóm, người Chaldaea được coi là những chiến binh tự do và dũng cảm, trang bị khiên đan bằng liễu gai cùng giáo dài. Những bờ đất đã nói ở trên, nơi quân địch dàn trận, cách sông chừng hơn một trăm thước, và con đường duy nhất nhìn thấy được là lối đi dẫn ngược lên trên, trông giống như một đại lộ được xây dựng nhân tạo. Tại điểm này, những người Hy Lạp cố gắng vượt sông, nhưng khi vừa thử, mực nước đã ngập quá ngực, lòng sông gồ ghề với những tảng đá lớn trơn trượt. Việc giữ vũ khí trong nước là điều không thể – dòng chảy sẽ cuốn phăng chúng đi – hoặc nếu cố nâng vũ khí lên đầu thì thân mình lại lộ ra trước mũi tên và những loại vũ khí tầm xa khác. Vì vậy, họ quay lại và đóng trại ngay bên bờ sông.

Tại nơi họ đã dừng chân đêm qua, trên những ngọn núi, họ có thể nhìn thấy người Carduchia tập hợp lại với số lượng lớn và mang theo vũ khí. Một bóng đen tuyệt vọng lại bao trùm lấy tâm hồn họ, dù họ có nhìn về hướng nào đi nữa: phía trước là con sông khó vượt, bên kia bờ là kẻ thù mới đang đe dọa chặn đường, còn trên những ngọn đồi phía sau là người Carduchia sẵn sàng ập vào hậu quân nếu họ lại định băng qua. Như vậy, suốt ngày đêm hôm đó, họ dừng lại trong sự bối rối tột cùng. Thế nhưng, Xenophon đã có một giấc mơ. Trong khi ngủ, ông thấy mình bị xiềng xích, nhưng rồi những xiềng xích đó tự động rơi ra, giúp ông được tự do và có thể duỗi chân thoải mái tùy ý. Vì thế, ngay khi ánh sáng ngày mới vừa ló dạng, ông đến gặp Cheirisophus, kể cho ông ấy nghe giấc mơ của mình và bày tỏ hy vọng rằng mọi sự rồi sẽ ổn thỏa.

Cheirisophus rất hài lòng, và ngay khi bình minh vừa hé rạng, tất cả các tướng lĩnh đều có mặt để thực hiện nghi lễ tế thần; những con vật tế đều mang điềm lành trong lần thử đầu tiên. Sau lễ tế, các tướng lĩnh và chỉ huy ra lệnh cho quân sĩ dùng bữa sáng. Trong khi Xenophon đang ăn, hai thanh niên chạy đến chỗ ông, bởi ai cũng biết rằng dù đang ăn sáng hay ăn tối, ông luôn sẵn sàng tiếp đón, hoặc giả dù ông đang ngủ, bất cứ ai có điều gì liên quan đến việc quân đều có thể đánh thức ông. Những gì hai thanh niên muốn nói lúc này là họ đang thu gom củi đốt thì bất chợt nhìn thấy ở phía bên kia bờ, giữa những tảng đá chạy dài tới mép nước, một ông lão cùng vài người phụ nữ và các bé gái đang giấu những túi quần áo vào một hốc đá. Khi thấy cảnh đó, họ nghĩ rằng hẳn là có thể qua sông an toàn; vả lại kỵ binh đối phương cũng không thể tiếp cận điểm này. Vậy là họ cởi hết quần áo, dự định sẽ bơi qua, rồi cầm theo con dao dài, họ bắt đầu lội qua, nhưng đi một đoạn thì thấy nước chỉ đến dưới đầu gối. Khi đã qua được bờ bên kia, họ lấy số quần áo đó rồi quay trở lại.

Xenophon lập tức tự mình rót rượu tế thần, và bảo hai thanh niên kia rót đầy chén để cầu khẩn các vị thần – những đấng đã ban cho ông thị kiến này và cho họ một lối đi – hãy giúp mọi điều may mắn khác được hoàn thành. Sau khi rót rượu tế, ông lập tức dẫn hai thanh niên đến gặp Cheirisophus và họ kể lại câu chuyện cho ông ấy nghe. Nghe xong, Cheirisophus cũng dâng rượu tế, và sau khi thực hiện xong, họ gửi lệnh tổng quát cho quân sĩ thu dọn hành lý sẵn sàng lên đường. Trong khi đó, các tướng lĩnh hội họp để bàn cách vượt sông sao cho có thể trấn áp kẻ thù phía trước mà không phải chịu tổn thất nào từ phía sau. Họ quyết định rằng Cheirisophus sẽ dẫn đầu và vượt sông với một nửa quân đội, nửa còn lại vẫn ở lại phía sau dưới quyền Xenophon, còn đàn gia súc chở hành lý và đám tạp dịch sẽ đi giữa hai đội quân.

Khi mọi việc đã được sắp xếp chu đáo, cuộc hành quân bắt đầu, hai thanh niên đi tiên phong và giữ dòng sông ở bên tay trái. Họ mất khoảng bốn dặm để đến điểm vượt sông, và khi họ di chuyển dọc bờ, các đội kỵ binh đối phương cũng đi song song với họ ở phía bên kia.

Nhưng khi đã đến điểm ngang với chỗ lội qua sông, và thấy những bờ sông dựng đứng như vách đá, họ hạ vũ khí xuống. Cheirisophus tự mình đặt một vòng hoa lên trán, cởi bỏ áo choàng, cầm lại vũ khí, rồi ra lệnh cho tất cả những người khác làm theo. Ông bảo các đội trưởng dàn quân thành những cột sâu, một số đội sang trái, một số đội sang phải mình. Trong khi đó, các thầy bói đang giết một con vật tế trên dòng sông, và quân địch bắt đầu bắn tên và ném đá; nhưng lúc này họ vẫn nằm ngoài tầm bắn. Ngay khi các vật tế mang điềm lành, toàn bộ quân sĩ bắt đầu hát bài ca chiến trận. Tiếng thánh ca vang lên hòa cùng tiếng hò reo của binh sĩ và tiếng hát cao vút của những người phụ nữ, bởi trong trại có rất nhiều phụ nữ.

Vậy là Cheirisophus cùng đội quân của mình bước xuống nước. Xenophon thì chọn những người khỏe mạnh nhất ở hậu quân, bắt đầu chạy ngược trở lại phía lối ra dẫn lên những ngọn đồi Armenia, giả vờ như sắp vượt sông tại đó để chặn đầu kỵ binh địch trên bờ sông. Thấy đội quân của Cheirisophus dễ dàng băng qua dòng nước, và thấy quân của Xenophon đang lao ngược trở lại, quân địch hoảng sợ vì sợ bị chặn đường nên vội vã tháo chạy về phía con đường dẫn lên từ dòng suối. Nhưng khi tới đối diện lối đó, chúng chạy ngược lên phía những ngọn núi. Lúc này Lycius – chỉ huy kỵ binh – và Aeschines – chỉ huy đơn vị bộ binh nhẹ dưới quyền Cheirisophus – vừa thấy kẻ địch tháo chạy liền đuổi theo. Binh sĩ hò reo không được tụt lại phía sau mà phải truy kích đến tận những ngọn núi. Cheirisophus sau khi qua sông không đuổi theo kỵ binh mà tiến theo những gò đất sát bờ sông để tấn công kẻ thù ở bên trên. Thấy kỵ binh của mình bỏ chạy, và lại thấy bộ binh nặng đang tiến về phía mình, những kẻ địch bên trên liền bỏ lại các cao điểm ven sông.

Ngay khi thấy tình hình bên kia bờ diễn ra tốt đẹp, Xenophon lập tức rút quân với tốc độ tối đa để nhập cùng toán quân đang vượt sông, bởi lúc này người Carduchia đã xuất hiện rõ ràng, đang tràn xuống bình nguyên để tấn công vào hậu quân của họ.

Cheirisophus đã chiếm được vùng đất cao hơn, và Lycius cùng toán kỵ binh nhỏ của mình, trong khi truy kích, đã bắt được một số kẻ đang lén lút vận chuyển hành lý, thu được cả vài món y phục đẹp đẽ cùng những chiếc chén uống rượu. Đàn gia súc chở hành lý của người Hy Lạp và đám đông những người không tham chiến vừa chuẩn bị qua sông thì Xenophon ra lệnh cho quân mình quay mặt lại đối đầu với người Carduchia. Ông dàn trận đối diện, ra lệnh cho các đội trưởng chia đội thành từng phân đội, dàn hàng về phía bên trái. Các đội trưởng và trung đội trưởng tiến lên nghênh chiến với người Carduchia, trong khi những chỉ huy hậu phương vẫn giữ vị trí hướng ra sông. Nhưng khi người Carduchia thấy hậu quân giờ đây chỉ còn là một nhóm nhỏ lẻ loi, chúng càng tiến lên nhanh hơn, vừa đi vừa hát vang. Thấy tình hình chỗ mình đã ổn, Cheirisophus gửi trả các đơn vị lính phóng lao, lính bắn đá và cung thủ về hỗ trợ Xenophon với mệnh lệnh thực hiện đúng chỉ dẫn của ông. Khi họ đang trên đường lội ngược lại, Xenophon nhìn thấy ý định đó liền gửi một người nhắn tin qua, bảo họ dừng lại ngay bên mép nước mà không được qua sông. Ông ra lệnh: ngay khi ông và toán quân của mình bắt đầu lội qua, họ phải bước xuống sông đối diện với ông thành hai cánh ở bên trái và bên phải, như thể đang chuẩn bị qua sông; lính phóng lao tay cầm lao, lính cung thủ tay đã lên tên, nhưng không được tiến quá sâu vào dòng nước. Mệnh lệnh truyền cho quân của chính ông là: "Hãy chờ cho đến khi kẻ địch lọt vào tầm bắn của ná, và khi thấy chiếc khiên va chạm vang tiếng, hãy nổi hiệu bài ca chiến trận và lao vào quân thù. Ngay khi chúng quay đầu bỏ chạy, và tiếng kèn từ phía bờ sông thổi hiệu 'tấn công', các anh hãy quay mặt sang phải, hàng sau đi trước, cả toán quân rút lui và vượt sông nhanh nhất có thể. Mỗi người phải giữ nguyên đội hình gốc của mình để không giẫm đạp lên nhau: kẻ dũng cảm nhất là người sang được bờ bên kia đầu tiên."

Người Carduchia thấy quân số còn lại chỉ là một dúm nhỏ (vì nhiều người đáng lẽ phải ở lại đã bỏ đi vì lo cho súc vật chở hành lý, hoặc đồ đạc cá nhân, hoặc những người tình của họ) nên dũng mãnh lao xuống, bắt đầu bắn tên và ném đá. Nhưng những người Hy Lạp, cất cao bài ca chiến trận, đã lao vào chúng trong tư thế sẵn sàng chiến đấu, và kẻ địch không dám đối đầu. Dù được trang bị khá tốt cho kiểu đánh sơn cước, và chuyên dùng lối đánh úp rồi rút nhanh, chúng hoàn toàn không đủ trang bị để giáp lá cà. Đúng lúc đó, tín hiệu kèn vang lên. Những âm thanh đó như chắp thêm cánh cho sự tháo chạy của quân man di, còn quân Hy Lạp thì quay người lại theo hướng ngược lại, chạy thật nhanh về phía dòng sông. Một vài kẻ địch, người này rồi người kia, nhận ra điều đó, liền chạy ngược lại phía bờ sông, bắn tên làm bị thương một vài người Hy Lạp; nhưng phần lớn, ngay cả khi quân Hy Lạp đã sang sông an toàn, vẫn cứ tiếp tục tháo chạy. Đơn vị quân tiến ra đón toán quân của Xenophon, vì quá hăng máu, đã tiến xa hơn mức cần thiết và phải lội ngược lại phía sau quân của Xenophon, trong số họ cũng có vài người bị thương.