Anabasis

Lượt đọc: 258 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ii

❊ ❊ ❊

Giờ đây, năm người này - Neon người Asinaea, Phryniscus người Achaea, Philesius người Achaea, Xanthicles người Achaea, và Timasion người Dardania - nắm quyền chỉ huy quân đội, họ tiến quân đến một vài ngôi làng của người Thrace đối diện với Byzantium và đóng quân tại đó. Tuy nhiên, các tướng lĩnh không thể đạt được sự đồng thuận. Cleanor và Phryniscus muốn hành quân tới hội quân cùng Seuthes, kẻ đã lay động lòng họ bằng cách tặng người này một con ngựa, người kia một phụ nữ làm vợ. Nhưng mục tiêu của Neon lại là tới Chersonese: ông ta nghĩ rằng, "Khi chúng ta nằm dưới sự che chở của người Lacedaemon, mình sẽ bước lên nắm quyền chỉ huy toàn bộ đạo quân này."

Tham vọng duy nhất của Timasion là vượt biển quay trở lại Châu Á, với hy vọng được phục chức tại quê nhà và chấm dứt cảnh lưu vong. Binh lính cũng đồng lòng với vị tướng này. Nhưng khi thời gian cứ kéo dài, nhiều người trong số họ đã bán vũ khí ở những nơi khác nhau rồi tìm cách lên tàu rời đi; những người khác (thậm chí cho không vũ khí, kẻ ở nơi này, người ở nơi kia) rồi hòa nhập vào các thành phố. Duy chỉ có một người vui mừng. Đó là Anaxibius, kẻ coi việc tan rã của đạo quân là một ân huệ. "Đó là cách," ông ta tự nhủ, "mình có thể làm hài lòng Pharnabazus nhất."

Tuy nhiên, trong chuyến hải trình rời Byzantium, Anaxibius gặp Aristarchus, vị thống đốc mới sẽ kế nhiệm Cleander tại Byzantium, tại Cyzicus; và người ta đồn rằng một đô đốc mới là Polus, nếu chưa đến nơi thì cũng sắp tới Hellespont để thay thế Anaxibius. Vị đô đốc ra chỉ thị chia tay với Aristarchus rằng hãy nhớ bán tất cả những lính Cyreia nào còn vất vưởng ở Byzantium; vì Cleander đã không bán một ai trong số họ; trái lại, ông ta còn bận tâm chăm sóc những người ốm yếu, bị thương, bày tỏ lòng thương cảm và khăng khăng yêu cầu họ được tiếp nhận vào các gia đình. Aristarchus đã thay đổi tất cả điều đó, và ngay khi đến Byzantium, ông ta đã bán không dưới bốn trăm người. Trong khi đó, Anaxibius, trên chuyến hải trình dọc bờ biển, đã đến Parium và gửi tin cho Pharnabazus theo các điều khoản thỏa thuận. Nhưng người sau này, khi biết tin Aristarchus là thống đốc mới tại Byzantium và Anaxibius không còn là đô đốc nữa, đã quay lưng lạnh nhạt với ông, rồi bắt đầu toan tính những mưu kế tương tự liên quan đến quân đội Cyreia với Aristarchus, như ông ta đã từng làm với Anaxibius.

Anaxibius lập tức triệu tập Xenophon và yêu cầu ông bằng mọi giá phải đi thuyền tới chỗ quân đội nhanh nhất có thể và tập hợp họ lại. "Ông phải thu gom những mảnh rời rạc và hành quân xuống Perinthus, rồi từ đó đưa họ sang Châu Á ngay không được chậm trễ." Với chỉ thị đó, ông trao cho Xenophon một chiếc thuyền ba mươi mái chèo, một bức thư ủy quyền và một sĩ quan đi cùng, kèm theo lệnh gửi cho người Perinthus "phải hộ tống Xenophon cưỡi ngựa đến chỗ quân đội ngay lập tức." Thế là Xenophon vượt biển và cuối cùng cũng đến được với đạo quân. Binh lính chào đón ông đầy vui mừng, và họ sẽ rất đỗi hạnh phúc nếu được vượt từ Thrace sang Châu Á dưới sự chỉ huy của ông.

Nhưng Seuthes, khi nghe tin Xenophon đã đến, lại cử Medosades đi đường biển tới gặp ông, nài nỉ ông đưa đạo quân đến chỗ mình; và bất cứ điều gì khiến bài diễn thuyết của hắn có sức thuyết phục, hắn đều sẵn sàng hứa hẹn. Nhưng Xenophon đáp lại rằng mình không thể thực hiện bất cứ điều nào trong số đó; và với câu trả lời này, Medosades ra về, còn người Hellas tiến về Perinthus. Tại đây, khi vừa tới nơi, Neon rút quân của mình ra và đóng trại riêng, với khoảng tám trăm người; trong khi phần còn lại của đạo quân nằm tại một địa điểm dưới chân tường thành Perinthus.

Sau việc này, Xenophon bắt tay vào tìm tàu bè để không phí thời gian chờ đợi. Nhưng trong lúc đó, Aristarchus, vị thống đốc từ Byzantium, đã đến cùng hai chiến thuyền, do bị Pharnabazus xúi giục. Để chắc ăn gấp bội, trước hết ông ta cấm các thuyền trưởng và chủ tàu chở quân đội sang bên kia, rồi ông ta đến doanh trại thông báo với binh lính rằng việc họ vượt sang Châu Á đã bị cấm. Xenophon trả lời rằng mình đang hành động theo mệnh lệnh của Anaxibius, người đã cử ông đến đây vì mục đích đó; Aristarchus đáp lại một cách mỉa mai, "Nói về chuyện đó, Anaxibius không còn là đô đốc nữa, và ta là thống đốc ở khu vực này; nếu ta bắt gặp bất kỳ ai trong các ngươi trên biển, ta sẽ đánh đắm hết." Với những lời đó, ông ta lui vào bên trong tường thành Perinthus.

Ngày hôm sau, ông ta triệu tập các tướng lĩnh và sĩ quan của đạo quân. Họ vừa tới chân tường thành thì có người nhắn tin cho Xenophon rằng nếu ông bước chân vào trong, ông sẽ bị bắt giữ, và hoặc là chịu chung số phận hẩm hiu ở đó, hoặc khả năng cao hơn là bị nộp cho Pharnabazus. Khi nghe tin này, Xenophon cho những người còn lại đi trước, còn bản thân ông thì lấy cớ rằng có một lễ tế mà ông muốn thực hiện. Bằng cách đó, ông xoay sở để quay lại và xem xét các quẻ bói, "Liệu các thần linh có cho phép ông tìm cách đưa đạo quân đến chỗ Seuthes không?" Một mặt, rõ ràng là ý định vượt sang Châu Á trước mặt kẻ này cùng những chiến thuyền của hắn, kẻ có ý định chặn đường vượt biển, là quá nguy hiểm. Ông cũng không mấy mặn mà với ý nghĩ bị mắc kẹt tại Chersonese với một đạo quân đang thiếu thốn đủ đường; nơi mà ngoài việc phải phục tùng mệnh lệnh của viên thống đốc tại đó, họ còn bị tước đoạt những nhu yếu phẩm cho cuộc sống.

Trong khi Xenophon đang bận bịu việc đó, các tướng lĩnh và sĩ quan trở về với thông điệp từ Aristarchus, kẻ nói rằng họ có thể tạm lui về, nhưng đến chiều hắn sẽ đợi họ. Những nghi ngờ về một âm mưu trước đó giờ đã trở thành sự thật. Xenophon trong khi đó đã xác định rằng các điềm báo rất thuận lợi cho dự định của mình. Dường như chúng ngụ ý rằng bản thân ông và cả đạo quân đều có thể an toàn tiến về phía Seuthes. Theo đó, ông dẫn theo Polycrates, vị đại úy người Athen, và từ mỗi vị tướng, trừ Neon ra, một người mà họ tin tưởng, và trong đêm tối, họ khởi hành đến thăm doanh trại của Seuthes, cách đó sáu mươi furlong.

Khi đến gần, họ bắt gặp một vài đống lửa canh gác đã tắt, và ấn tượng đầu tiên của họ là Seuthes đã chuyển vị trí; nhưng ngay sau đó, khi nhận ra một thứ âm thanh hỗn độn (tiếng người của Seuthes đang ra hiệu cho nhau), lời giải thích liền hiện ra trong tâm trí ông: Seuthes cho đốt những đống lửa canh gác ở phía trước, thay vì phía sau, các trạm canh đêm, để các đơn vị tiền tiêu, nằm trong bóng tối, có thể tránh bị phát hiện, khiến số lượng và vị trí của họ trở thành một bí ẩn; trong khi bất kỳ nhóm nào tiếp cận từ bên ngoài, thay vì tránh được sự chú ý, sẽ hiện ra rõ rệt nhờ ánh lửa. Nhận thấy sự tình, Xenophon cử người phiên dịch, vốn đi cùng đoàn, tiến lên trước và bảo anh ta thông báo cho Seuthes biết Xenophon đã ở đó và mong được gặp hắn. Những người kia hỏi liệu ông có phải là người Athen từ đạo quân đằng kia không, và ngay khi người phiên dịch trả lời, "Phải, chính là ông ấy," thì họ bật dậy và phi nước đại đi; chỉ trong chớp mắt, hai trăm lính peltast đã ập đến, bắt giữ và đưa Xenophon cùng những người đi cùng đến chỗ Seuthes. Hắn đang ở trong một tòa tháp được canh phòng vô cùng cẩn mật, và xung quanh là những con ngựa xếp thành vòng tròn, tất cả đều đã được mang yên cương sẵn sàng; vì hắn quá lo sợ nên đã cho ngựa ăn vào ban ngày (2), và trong đêm tối, hắn cho canh gác bằng chính những con vật đã mang yên cương như vậy. Người ta giải thích rằng thời xa xưa, một tổ tiên của hắn tên là Teres đã từng ở chính vùng đất này với một đạo quân lớn, nhưng đã mất nhiều người vào tay những cư dân bản địa, chưa kể còn bị cướp mất đoàn hành lý. Những cư dân vùng này là người Thynia, và họ nổi tiếng là những chiến binh hung hãn nhất — đặc biệt là vào ban đêm.

Khi họ đến gần, Seuthes ra hiệu cho Xenophon vào, và mang theo bất kỳ hai người nào mà ông muốn. Ngay khi bước vào trong, trước tiên họ chào hỏi nhau nồng nhiệt, rồi theo phong tục người Thrace, họ cùng nâng chén rượu thề. Bên cạnh Seuthes còn có Medosades, người luôn đóng vai trò đại sứ trưởng của hắn. Xenophon chủ động lên tiếng như sau: "Seuthes, ông đã gửi tin cho tôi không chỉ một lần. Lần đầu tiên, ông đã cử Medosades đằng kia đến Chalcedon, và nài nỉ tôi dùng ảnh hưởng của mình để giúp đạo quân vượt từ Châu Á sang. Đổi lại hành động này của tôi, ông đã hứa hẹn nhiều ân huệ; ít nhất đó là những gì Medosades đã nói"; và trước khi nói tiếp, ông quay sang Medosades và hỏi, "Chẳng phải vậy sao?" Người kia gật đầu xác nhận. "Lần thứ hai, cũng chính Medosades đó đã đến khi tôi vừa vượt từ Parium sang để tái hợp với đạo quân; và ông ta hứa với tôi rằng nếu tôi đưa đạo quân đến cho ông, ông sẽ đối đãi với tôi như bạn bè và anh em trong nhiều phương diện. Đặc biệt, liên quan đến một số địa điểm ven biển mà ông làm chủ và cai quản, ông nói rằng mình có ý định tặng chúng cho tôi." Đến đây, ông lại hỏi Medosades, "Liệu những lời được cho là của ông có chính xác không?" và Medosades một lần nữa hoàn toàn đồng ý. "Giờ thì," Xenophon tiếp tục, "hãy kể lại xem tôi đã trả lời các ông như thế nào, và trước hết là tại Chalcedon." "Ông trả lời rằng đạo quân, dù thế nào đi nữa, cũng sắp vượt sang Byzantium; và về chuyện đó, không cần phải trả tiền cho ông hay bất kỳ ai khác; còn với bản thân ông, ông nói thêm rằng một khi đã sang, ông có ý định rời bỏ đạo quân, điều mà sau đó đã xảy ra đúng như ông nói." "Tốt lắm! Vậy tôi đã nói gì," ông hỏi, "trong chuyến thăm tiếp theo, khi các ông tìm đến tôi ở Selybria?" "Ông nói rằng đề nghị đó là bất khả thi; tất cả các ông đều định đến Perinthus để vượt sang Châu Á." "Tốt," Xenophon nói, "và bất chấp tất cả, vào lúc này, chính tôi đang ở đây, cùng với Phryniscus, một đồng nghiệp của tôi, và Polycrates đằng kia, một đại úy; và bên ngoài, đại diện cho các tướng lĩnh khác (ngoại trừ Neon người Lacedaemon), là những người đáng tin cậy nhất mà họ có thể cử đến. Vì vậy, nếu ông muốn đóng dấu đảm bảo cho các giao dịch này một cách chắc chắn hơn nữa, ông chỉ cần triệu tập cả họ đến đây; và này Polycrates, hãy đi và nói lại từ tôi rằng tôi bảo họ hãy để vũ khí bên ngoài, và chính anh cũng có thể để lại thanh kiếm của mình bên ngoài trước khi quay lại vào đây cùng họ."

Khi Seuthes nghe đến đó, hắn ngắt lời: "Ta sẽ không bao giờ nghi ngờ một người Athen, vì ta biết chúng ta vốn là người thân (3) của nhau; và ta tin rằng chúng ta sẽ là những người bạn tốt nhất." Sau đó, ngay khi những người cần thiết bước vào, Xenophon trước tiên hỏi Seuthes xem hắn định sử dụng đạo quân như thế nào, và hắn trả lời như sau: "Maesades là cha ta; quyền cai trị của người trải rộng trên các vùng Melanditae, Thynians và Tranipsae. Sau đó, tình thế của người Odrysia trở nên tồi tệ, và cha ta bị trục xuất khỏi vùng đất này, rồi sau đó qua đời vì bệnh tật, để lại ta phải lớn lên như một đứa trẻ mồ côi tại triều đình của Medocus, vị vua hiện tại. Nhưng khi đã trưởng thành, ta không thể chịu đựng được cảnh sống mà mắt cứ phải nhìn chăm chằm vào mâm cơm kẻ khác. Vì vậy, ta ngồi xuống chỗ của người như một kẻ cầu xin, và nài nỉ người cho ta bao nhiêu người tùy thích, để ta có thể trút cơn thịnh nộ lên những kẻ đã xua đuổi chúng ta khỏi vùng đất của mình; để rồi ta có thể ngừng sống cuộc đời phụ thuộc vào miếng ăn của người khác, giống như con chó nhìn chằm chằm vào tay chủ. Đáp lại lời thỉnh cầu của ta, người đã cho ta những người lính và những con ngựa mà các ông sẽ thấy vào lúc rạng đông, và ngày nay ta sống cùng chúng, cướp phá chính vùng đất của tổ tiên ta. Nhưng nếu các ông tham gia cùng ta, ta nghĩ, với sự giúp đỡ của thiên đường, chúng ta có thể dễ dàng khôi phục lại đế chế của ta. Đó là điều ta cần ở các ông." "Vậy thì," Xenophon nói, "giả sử chúng tôi tới, ông có thể cho chúng tôi những gì? binh lính, sĩ quan và tướng lĩnh? Hãy nói cho chúng tôi biết để những nhân chứng này có thể báo cáo lại câu trả lời của ông." Và hắn hứa sẽ ban "cho binh lính thường một đồng cyzicene (4), cho một đại úy gấp đôi, và cho một tướng lĩnh gấp bốn lần, cùng với bao nhiêu đất đai tùy thích, một vài đôi bò, và một nơi kiên cố trên vùng ven biển." "Nhưng giả sử," Xenophon nói, "chúng tôi không thành công, bất chấp những nỗ lực của mình; giả sử có bất kỳ sự đe dọa nào từ phía người Lacedaemon nảy sinh; ông có tiếp nhận vào đất nước của ông bất kỳ ai trong chúng tôi muốn tìm nơi trú ẩn không?" Hắn trả lời: "Không, không chỉ vậy, mà ta sẽ coi các ông như anh em của ta, có quyền được ngồi chung chỗ với ta, và cùng sở hữu mọi của cải mà chúng ta có thể có được. Và với cá nhân ông, Xenophon! ta sẽ gả con gái của ta cho ông, và nếu ông có con gái, ta sẽ mua lại theo kiểu Thrace; và ta sẽ tặng ông Bisanthe làm nơi cư ngụ, đó là nơi đẹp nhất trong tất cả những tài sản của ta trên vùng ven biển (5)."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.