Đợi cho bộ đội đã tản đi các ngả chủ nhiệm chính trị Thu mới vào hầm ban chỉ huy đại đội. Chính trị viên đại đội xuýt xoa:

- Thủ trưởng tài thật! Chúng tôi tổ chức sinh hoạt, động viên mãi mà chẳng ai hé miệng một câu. Thế mà thủ trưởng lại làm thay đổi hẳn tình hình.

Nhìn người chính trị viên trẻ tuổi một cách độ lượng ông Thu chậm rãi:

- Chiến sĩ ta đáng quý lắm, dũng cảm lắm Thiết ạ! Chắc là do các đồng chí chưa khêu đúng chỗ thôi. Còn bây giờ đồng chí cho biết để hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian tới, đại đội có những yêu cầu gì?

Thiết nghiêm trang:

- Báo cáo thủ trưởng! Để có thể hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian tới đề nghị các thủ trưởng bổ sung thêm một số trang bị và đặc biệt là bổ nhiệm đầy đủ các vị trí cán bộ cho đại đội ạ.

Chủ nhiệm chính trị Thu gật đầu như khuyến khích:

- Cụ thể là các vị trí nào?

Thiết giở sổ tay:

- Báo cáo thủ trưởng! Hiện nay về cán bộ đại đội chúng tôi khuyết hai vị trí: đại đội trưởng và đại đội phó kỹ thuật, cán bộ trung đội cũng khuyết một vị trí.

Chủ nhiệm Thu ngắt lời:

- Vậy các anh có dự kiến đôn ai trong nội bộ lên không? Trước hết ta sử dụng cán bộ cũ của đại đội, nếu không đủ trên sẽ bổ sung.

Thiết có vẻ mừng:

- Dạ! Chúng tôi đã hội ý cấp ủy, nếu được cấp trên đồng ý thì chúng tôi đề nghị bổ nhiệm đồng chí Sơ đại đội phó lên thay đại đội trưởng, đồng chí Độ kỹ thuật viên lên đại đội phó kỹ thuật, còn trung đội trưởng chúng tôi dự kiến đưa một trưởng xe lên...

Chủ nhiệm Thu lại ngắt lời:

- Cậu Triệu thế nào? Có làm trung đội trưởng được không?

Thiết gật đầu:

- Chúng tôi cũng dự kiến như thế. Đó là một đồng chí tuy có phần hơi nóng nảy nhưng rất tích cực, năng nổ.

Chủ nhiệm Thu tỏ vẻ hài lòng:

- Chắc các anh thấy người ta thẳng thắn, hay phê bình nên chụp cho người ta cái mũ nóng nảy phải không? Tôi thì tôi thấy những người như thế thật đáng quý- Thấy chính trị viên đại đội cúi đầu ra vẻ hối lỗi ông hạ giọng- Vậy ta cứ thống nhất như thế nhé! Tôi sẽ cho cơ quan làm quyết định và gửi xuống sau- Quay sang phía mấy trợ lý tham mưu ông hỏi- Thế còn bên tham mưu các anh định điều chuyển trang bị thế nào?

Trợ lý Phùng đứng dạy:

- Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi đã xin ý kiến tham mưu phó Kiệm, đồng chí đó nhất trí sẽ điều từ hai đại đội kia mỗi đại đội 2 xe cho đại đội 7. Như vậy đại đội 7 sẽ có 8 xe, vẫn có thể tổ chức thành ba trung đội, mỗi trung đội 2 xe, còn lại là xe đại đội trưởng và chính trị viên. Khi điều động sẽ thực hiện điều gọn cả xe lẫn thành viên, chúng tôi đã làm quyết định đây rồi ạ- Anh mở xắc cốt lấy ra mấy tờ giấy đưa cho ông Thu- Báo cáo hết!

Chủ nhiệm chính trị Thu cầm mấy tờ giấy xem qua rồi đưa cho tiểu đoàn trưởng Hải:

- Đề nghị anh Hải tổ chức thực hiện sớm! Tốt nhất là trong đêm nay điều chuyển xong để anh em ổn định tổ chức chuẩn bị cho các trận đánh sắp tới- Ông nhìn quanh một lượt rồi hể hả- Thế nào, còn việc gì nữa không? Nếu hết thì anh em chúng tôi về cơ quan bây giờ.

Chính trị viên Thiết vội đứng dạy:

- Báo cáo thủ trưởng! Rất cảm ơn thủ trưởng và các đồng chí đã xuống giúp đỡ đơn vị. Còn bây giờ cũng trưa rồi, mời thủ trưởng và các đồng chí ở lại ăn bữa cơm dã ngoại với chúng tôi. Anh em đã chuẩn bị xong rồi!

Bữa cơm trưa đơn giản mà vui vẻ. Chính trị viên Thiết vừa ăn vừa thì thầm:

- Hai ngày rồi toàn ế cơm thôi thủ trưởng ạ! Hôm nay anh em ăn ghê quá!

Mặc dù trong tiền phương không báo ra nhưng phó tư lệnh Đào vẫn biết tin về trận đánh địch phản kích ở điểm cao 543. Chẳng là sáng nay có cuộc họp trên Bộ bàn về bản kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 1971- 1975. Lúc giải lao tay sĩ quan mà ông vẫn có ác cảm ở văn phòng chủ động đến gần ông. Hắn đưa tay ra, mặt có vẻ cực kỳ đau khổ:

- Xin thành thật chia buồn với anh!

Ông không bắt tay mà trợn con mắt lành lên nhìn hắn:

- Anh nói gì? Tại sao lại phải chia buồn với tôi?

Hắn tỏ ra ngạc nhiên một cách hết sức giả dối:

- Thế anh không biết gì sao? Một đại đội T54 của anh chưa đánh đấm gì mà đã bị xóa sổ hôm kia. Thế không phải tin buồn sao?

Nửa tin, nửa ngờ, khi cuộc họp vừa kết thúc ông sang ngay cục Tác chiến để hỏi cho ra nhẽ. Ông như không tin vào tai mình khi đồng chí sĩ quan trực thông báo cho nghe một cách chi tiết tình hình. Ngay lập tức con mắt bên trái của ông giật liên hồi, một cơn đau từ đó xộc thẳng lên óc làm ông đứng không vững. Chẳng kịp chào hỏi, cảm ơn ông quay ra xe bảo lái xe mỗi câu cộc lốc:

- Về bộ tư lệnh ngay!

Đã hiểu tính thủ trưởng lái xe Năm không hỏi lại một lời, anh nổ máy và nhấn ga chạy miết với tốc độ cao nhất. Ngồi trên xe phó tư lệnh Đào lim dim mắt như ngủ, cái đau bây giờ không nhức nhối như lúc nãy mà chuyển sang âm ỉ. Lòng ông như xát muối, chắc chắn thông tin này là chính xác bởi đã được sĩ quan trực ban cục tác chiến, cơ quan thường xuyên tổng hợp tình hình trên các chiến trường xác nhận. Thế là bao nhiêu kỳ vọng của ông và Bộ tư lệnh đặt vào những con át chủ bài T54 lần đầu xuất trận đã tan thành mây khói. Nói gì thì nói, đến thời điểm này xe tăng T54 vẫn được coi là loại xe tăng hiện đại vào loại nhất, nhì thế giới có thể sánh ngang với M48 của Mỹ. Có thể nó cũng còn một số nhược điểm nào đó nhưng về sức mạnh hỏa lực thì tuyệt hảo, với một khẩu pháo 100 ly, một khẩu 12 ly 7, hai khẩu đại liên 7 ly 62 nó chẳng khác nào một “cỗ máy chiến tranh”. Thế mà “chưa đánh đấm gì đã bị xóa sổ cả một đại đội”. Ông cay đắng khi nhớ lại nguyên văn câu nói của viên sĩ quan nọ. Cứ như thế này những người phản đối sử dụng xe tăng ở miền Nam lại có cớ để có ý kiến đây. Nhưng tại sao lại đến nông nỗi ấy? Tại sao trong ấy không báo cáo về? Chắc là do căn bệnh “sợ khuyết điểm” đây. Ông nghĩ bụng rồi lẩm bẩm thành tiếng: “chuyến này phải trị cho đến nơi, đến chốn căn bệnh này mới được”.

Nhưng rồi ông chợt ớ ra: “giờ đây ông đâu còn là người đứng đầu binh chủng nữa, người đứng đầu binh chủng đang ở trong ấy rồi, thông báo hay không thông báo về ngoài này là quyền của người ta cơ mà”. Mặt ông ngay thuỗn ra với ý nghĩ ấy. Cho đến tận lúc về đến cơ quan ông cũng không thốt ra một lời nào, lúc xe dừng ông chỉ lẳng lặng với cái cặp rồi cun cút bước về nhà rồi đóng sầm cửa lại.

Như vậy là chiến đoàn đặc nhiệm số 1 của ngụy đã bị giam chân ở Bản Đông gần ba tuần. Mục tiêu tiến chiếm Sê- Pôn bằng đường bộ đã trở nên hoàn toàn phá sản. Trong khi đó các căn cứ bảo vệ hai bên sườn cả phía bắc lẫn phía nam lần lượt bị tiêu diệt gần hết. Các đơn vị chủ lực của ta đang được điều động áp sát Bản Đông. Chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ngụy như cá nằm trên thớt.

Để vớt vát một phần danh dự cho chiến dịch quân sự lớn nhất từ trước đến nay của quân lực Việt nam cộng hòa đích thân tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh tổ chức một cuộc đổ bộ bằng đường không xuống Sê Pôn. Trong ba ngày liên tiếp hàng trăm máy bay trực thăng được trực thăng vũ trang Cô- bra và máy bay tiêm kích yểm hộ đã thực hiện cuộc đổ bộ đường không quy mô nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam xuống các căn cứ mang mật danh Lô- Lô, Sô- Phi- A và Liz ở phía nam Sê Pôn. Tuy nhiên những cuộc lùng sục ở quanh khu vực Sê- Pôn không đem lại kết quả gì đáng kể ngoài hậu quả nhãn tiền là hàng chục máy bay bị bắn rơi, bắn hỏng và những trận pháo kích liên miên vào các căn cứ làm thương vong hàng trăm binh lính. Hai ngày sau một cuộc không vận theo chiều ngược lại được tiến hành, mặc dù Bộ tư lệnh B70 chưa cần sử dụng đến một sư đoàn bộ binh chủ lực và tiểu đoàn xe tăng 397 đã đón lõng ở đấy từ trước.

Tình thế của chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ở Bản Đông trở nên vô cùng nguy ngập. Thời cơ diệt địch đã đến. Bộ tư lệnh B70 phát lệnh “đại phá Bản Đông”.

Ngay sau hôm chủ nhiệm chính trị Thu xuống gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ đại đội 7 đã nhận được 4 xe do tiểu đoàn điều chuyển từ hai đại đội kia về. Trung đội trưởng Triệu được nhận chiếc 377 còn khá mới. Hóa ra các thành viên cũng không phải ai xa lạ. Trong ba thành viên đi theo xe sang thì pháo thủ Cao và lái xe Vinh đã huấn luyện cùng anh từ hồi ở đoàn 10, chỉ có cậu pháo hai trẻ măng là anh chưa biết. Vừa gặp nhau Vinh đã hồ hởi:

- Chúc mừng cậu đã được thăng chức!

Triệu làu bàu:

- Mừng gì mà mừng! Thăng kiểu này tớ chả thích tý nào.

Cao thì tỏ vẻ quan tâm:

- Vừa hút chết hả? Bọn tớ nghe nói xe của cậu bị cháy cứ nghĩ cậu “đi” rồi.

Triệu cười:

- Số tớ cao lắm! Chỉ sây sát tý chút thôi- Anh không cười nữa mà trầm giọng xuống- Nhưng mà cay lắm, nhìn bọn nó quần anh em mình tan tác mà không làm gì được. Thế còn cậu này tên là gì?- Anh chỉ cậu chiến sĩ pháo hai.

Người chiến sĩ trẻ bẽn lẽn cười:

- Dạ! Em tên là Tiến ạ!

Triệu hất hàm:

- Huấn luyện ở đâu? Đã được bắn 12 ly 7 chưa?

Tiến vẫn cười hiền lành:

- Em huấn luyện ở tiểu đoàn 1, mới được bổ sung về xe này trước khi vào chiến trường. 12 ly 7 thì em được bắn rồi nhưng mới chỉ được bắn bài 1 thôi.

Triệu quay sang Cao và Vinh như có vẻ phân trần: - Qua trận vừa rồi tớ mới thấy khẩu 12 ly 7 quan trọng đến thế nào. Phòng không của mặt trận thì yếu, mình mà không phát huy tốt khẩu cao xạ này thì bọn máy bay nó không tha đâu. Tới đây tớ sẽ đề nghị đại đội tổ chức huấn luyện bổ sung cho đội ngũ pháo hai về bắn 12 ly 7 mới được.

Nói là làm, Triệu lên đề nghị với đại đội trưởng Sơ về ý định của mình. Cũng đã thấm thía đòn không kích của không quân địch Sơ đồng ý ngay tắp lự:

- Đúng đấy! Tớ cũng nghĩ thế! Hay là cậu đảm nhiệm luôn việc huấn luyện bắn 12 ly 7 cho số pháo hai nhé!- Ngẫm nghĩ một lát anh tiếp- Không! Phải huấn luyện cho tất cả số thành viên dự bị, sau này có khi ta đưa cả số này đi để bắn máy bay.

Ngay sáng hôm sau Triệu kỳ cạch đẽo một cái mô hình máy bay rồi bảo Tiến vào rừng chặt cho một cây tre dài, anh cắm mô hình máy bay vào đầu cây tre rồi dương lên đi đi lại lại có vẻ hài lòng lắm. Buổi chiều hôm ấy toàn bộ các thành phần dự huấn luyện được tập trung tại xe 377. Triệu tập trung bộ đội lại rồi vào đề ngay:

- Như các đồng chí đã biết, vì lực lượng phòng không của ta còn khá mỏng cho nên không quân địch hoạt động rất tự do và gây ra cho ta nhiều tổn thất. Để tự bảo vệ mình chúng ta cần biết phát huy hết hỏa lực của xe, trong đó đặc biệt là khẩu 12 ly 7. Các đồng chí đừng coi thường nó, mặc dù tầm bắn có hạn nhưng nếu phát huy tốt chúng ta cũng sẽ hạn chế được máy bay địch. Còn nếu tổ chức tốt thì hoàn toàn có thể bắn rơi được chúng như trận đánh 543 hôm trước, đại đội 9 chỉ có 2 xe mà vẫn bắn rơi được 1 chiếc F4 và bảo vệ được đội hình tiến công. Vì vậy tôi đề nghị chúng ta tập trung tư tưởng, tích cực luyện tập để sử dụng cho thật thành thạo, có thể bắn được cả máy bay trực thăng cũng như máy bay phản lực.

Lớp học tại chỗ nhưng được huấn luyện rất cơ bản. Triệu dạy lại cả cấu tạo và cách sử dụng kính ngắm K10T, lý thuyết quy tắc bắn, cách ngắm máy bay treo, máy bay bay ngang, máy bay bổ nhào theo các hướng và tốc độ khác nhau. Sau đó anh cho một người cầm cây sào trên cắm mô hình máy bay đi đi, lại lại theo các hướng khác nhau để bộ đội tập bắn. Tiếng hô khẩu lệnh rộn rã cả một góc rừng.

Không chỉ huấn luyện bổ sung bắn 12 ly 7, Sơ còn yêu cầu đại đội phó Độ huấn luyện bổ sung kỹ thuật cho đội ngũ lái xe, còn anh trực tiếp huấn luyện thêm cho số trưởng xe, pháo thủ. Có lẽ dư âm của nỗi đau thất trận nơi chân cao điểm 543 còn rất đậm nên bộ đội học tập rất nghiêm túc. Từ thực tế chiến đấu họ đã hiểu sâu sắc hơn câu khẩu hiệu “thao trường đổ mồ hôi, chiến trường bớt đổ máu”. Tinh thần trong đại đội cũng khác hẳn. Thay vào cảnh chán chường, uể oải ngày nào là một không khí sôi động, phấn khởi. Không nói ra nhưng dường như tất cả cán bộ, chiến sĩ đều nung nấu quyết tâm đánh thắng để rửa nỗi nhục hôm nào.

Vì vậy ngay khi nhận được lệnh tiến về Bản Đông chỉ nửa tiếng sau đại đội đã lên đường. Gần sáng hôm đó họ đã tới vị trí tập kết ở chân một điểm cao phía bắc Bản Đông.

Nhưng rồi trận đại phá Bản Đông không diễn ra theo đúng nghĩa của từ đó. Quân địch đã núng thế đến tột cùng nên chỉ cần vài phát pháo hoặc nghe thấy tiếng gầm rú của động cơ xe tăng là bỏ chạy. Trận tiến công Bản Đông trở thành cuộc truy kích địch rút lui trên đường Chín. Cũng còn may cho bọn chúng là được không quân Mỹ yểm trợ hết sức “nhiệt tình”. Những tốp B52 tiếp tục rải thảm hai bên trục đường. Bọn trực thăng vũ trang thì bay trước mở đường, còn bọn phản lực thì đánh phá phía sau để chặn hậu. Có vẻ như chúng đã phát hiện ra xe tăng của ta đang bám đuổi sát nút nên đã có những thay đổi về chiến thuật, rất nhiều bom na- pan đã được chúng ném xuống để tạo những bức tường lửa ngăn không cho xe tăng ta vượt qua. Kể ra thì chiến thuật đó cũng có tác dụng. Tuy nhiên tiểu đoàn 297 vẫn luôn bám sát phía sau địch và cũng đã bắn cháy được một số xe. Bị chặn đánh phía trước, bị phục kích hai bên sườn, bị truy kích phía sau, chiến đoàn đặc nhiệm số 1 ngụy mình đầy thương tích khi về đến Việt Nam, bỏ lại sau lưng gần 100 xe tăng, thiết giáp và hàng trăm xác lính. Nhìn những chiếc xe tăng địch bỏ lại dọc đường rồi lại bị chính bom của chúng đốt cháy tiểu đoàn trưởng Hải xót ruột lắm, anh gửi ngay một bức điện về Bộ tư lệnh tiền phương đề nghị thành lập ngay một bộ phận thu gom xe địch.

Cầm bức điện của tiểu đoàn 297 báo cáo về tham mưu phó Kiệm chạy ngay sang chỗ chủ nhiệm chính trị Thu:

- Này ông ơi! Đúng là của trời cho!

Nhìn bộ dạng hý hửng của tham mưu phó Kiệm ông Thu cười trêu:

- Cái gì mà của trời cho! Chắc mới săn được con nai phải không?

Tham mưu phó Kiệm lắc đầu:

- Không! Nai với hoẵng gì! Còn gấp vạn lần ấy chứ!- Ông trợn mắt lên vẻ quan trọng- Xe địch, ông ạ! Nó bỏ lại dọc đường Chín nhiều lắm.

Đến lúc này thì chủ nhiệm chính trị Thu đã thật sự quan tâm, ông giật bức điện trên tay tham mưu phó Kiệm đọc lướt qua một lượt, mắt ông sáng lên:

- Hay quá! Thế thì ta phải tranh thủ thu về chứ. Đúng là của trời cho thật.

Tham mưu phó Kiệm cười khà khà:

- Ý ông cũng đúng ý tôi! Bây giờ ta lên gặp anh Lân xin ý kiến rồi tổ chức cho đi ngay mới kịp.

Chủ nhiệm Thu chợt dừng lại:

- Nhưng lấy đâu ra người bây giờ?

Tham mưu phó Kiệm lại cười hề hề:

- Tôi đã tính rồi. Cánh đại đội 9 vừa rồi không còn xe nên không tham gia truy kích địch, rồi cán bộ cơ quan nữa, còn anh nào đưa đi bằng hết.

Không có lý gì mà tư lệnh Lân không đồng ý. Ngay lập tức nhiệm vụ được truyền đạt xuống đại đội 9.

Bộ phận thu hồi xe địch bao gồm toàn bộ số lái xe của đại đội 9 được giao cho Nhã chỉ huy lên đường ngay khi nhận được lệnh. Kỹ thuật viên Cân được giao phụ trách về kỹ thuật vì hồi huấn luyện ở ngoài Bắc cậu đã có dịp được giới thiệu về xe tăng Mỹ. Thực ra thì hồi ấy cũng mới chỉ được tìm hiểu về mặt lý thuyết và xem mô hình nhưng Cân tin rằng cậu sẽ mầy mò để lái được.

Có vẻ như không quân địch đang tập trung cho việc hộ tống đoàn quân chủ lực rút lui nên tình hình đường Chín ở phía tây này khá yên tĩnh. Cả hội vừa nghênh ngang đi trên đường vừa tán gẫu rào rào, chủ đề được nhắc đến nhiều nhất là khả năng sau chiến dịch này sẽ được ra Bắc. Nhã không tham gia vào câu chuyện, anh vẫn để tâm quan sát xung quanh đề phòng những tình huống bất ngờ.

Vừa ra khỏi Bản Đông vài cây số họ đã gặp một chiếc xe thiết giáp M113 nằm chúi mũi xuống rệ đường. Mấy chiến sĩ khoái chí định ào lên thì Nhã vội ngăn lại:

- Không được lên vội! Phải kiểm tra kỹ xem có bẫy không đã!

Nhưng đúng là xe địch bỏ lại trong lúc hoảng loạn, không có một cái bẫy nào cả. Không những thế, chắc là vì đang cuống cuồng rút chạy nên chúng còn bỏ lại cả một thùng giấy đựng cơm sấy và một hòm thịt hộp. Mấy chiến sĩ mừng rỡ định “giải tán” thì Nhã nghiêm mặt:

- Chiến lợi phẩm đấy! Không được lấy làm của riêng, cứ để đấy về nộp đại đội- Anh quay lại bảo Cân- Cậu xem có nổ máy được không thì dùng nó để đi luôn.

Cân nhảy ngay vào ghế lái, sau một lúc mò mẫm cậu cũng dò ra được công dụng của từng công tắc, cậu hăm hở bật công tắc khởi động. Bình điện còn rất tốt, tiếng động cơ khởi động ré lên the thé nhưng động cơ chính không chịu nổ. Đến lúc này Cân mới chú ý đến đồng hồ báo xăng, kim đồng hồ đã ở dưới mức thấp nhất, cậu lắc đầu:

- Xe hết xăng các cậu ạ!

Suy nghĩ một lát Nhã quyết định:

- Bây giờ ta ngụy trang cái xe này lại rồi đi tiếp xem sao!

Không phải chờ lâu, chỉ cách đó vài trăm mét họ đã lại thấy một chiếc M41 nằm dưới lòng một con suối cạn, nòng pháo của nó chúc xuống trông thật thảm hại.

Cũng không có lý do gì ngoài lý do hết xăng. Đến lúc này thì Nhã thấy hơi bối rối: “chắc chắn những chiếc xe bị bỏ lại hầu hết đều do hết xăng, nếu không có xăng thì cũng chẳng thể thu gom được”. Vì vậy anh quyết định:

- Bây giờ hai cậu quay về đơn vị báo cáo tình hình, cố gắng xin được cái xe chở xăng lên đây mới đưa được xe địch về chứ cứ thế này thì chẳng giải quyết được gì cả.

Sau khi để Cân tổ chức hướng dẫn thêm về loại xe M41 cho cả nhóm họ lại tiếp tục lên đường. Càng đi về phía đông dấu vết các trận đánh càng rõ. Những hố bom sâu hoắm. Những vạt rừng cháy nham nhở. Những xác xe cháy đen thui. Thỉnh thoảng lại một chiếc còn nguyên vẹn bị bỏ lại nhưng cũng như trước: đều do hết xăng. Đi cách Bản Đông chừng 5 ki- lô- mét họ đã đếm được 6 chiếc xe của địch có thể thu hồi Nhã quyết định dừng lại chờ đưa xăng lên. Cân lại có thêm thời gian huấn luyện bổ sung cho cả tốp về kỹ thuật lái xe địch.

Mãi đến gần tối chiếc xe Vọt Tiến của tiểu đoàn mới tới. Cả bọn hý hửng lao ra đón nhưng rồi cụt hứng: trên xe chỉ có mỗi một phuy xăng dở chưa đầy hai trăm lít. Cân càu nhàu:

- Bọn này nó uống xăng như voi uống nước mía ấy, mỗi giờ nó phải ngốn đến bốn, năm chục lít xăng. Thế mà các ông mang chừng này lên thì ăn thua gì.

Cậu trợ lý xăng dầu tiểu đoàn phân trần:

- Các cậu biết rồi đấy! Xe tăng mình chỉ dự trữ dầu, chỉ có ít xăng dành cho cái ô tô này và cái máy nạp điện. Tớ đã liên hệ với mấy đơn vị xung quanh nhưng chẳng “thằng” nào có cả. Thôi! Có bao nhiêu dùng bấy nhiêu vậy.

Nhã suy nghĩ mông lung, anh tự nhủ: “tiếc đứt cả ruột nhưng tham cũng không được”. Cuối cùng anh quyết định:

- Không tham được! Từ đây về đến “nhà” ít nhất phải một tiếng rưỡi. Như vậy mỗi xe phải có tối thiểu 60 lít. Vì vậy ta chỉ lấy ba xe thôi: một chiếc M41 và hai chiếc M113. Bây giờ các cậu xem nên lấy cái nào thì đổ xăng vào cái ấy.

Họ quyết định lấy tại đó một chiếc M41, còn lại quay về gần Bản Đông lấy thêm hai chiếc M113 nữa. Vừa đổ xăng xong Thắng nháy mắt với Cân:

- Anh để em lái cái này nhé!

Cân lắc đầu:

- Cứ từ từ! Xe của ta lái bằng cần, còn thằng này lái bằng ghi- đông nên nó nhạy lắm, chuyển hướng không khéo thì lao xuống sông mất. Tớ sẽ để mỗi cậu lái thử một đoạn, cậu nào lái tốt sẽ được lái về tận nhà.

Nói rồi Cân lên xe nổ máy, cậu cho xe quay đầu về hướng Bản Đông rồi trèo lên ngồi cạnh cửa lái xe, tay chỉ Thắng:

- Đấy! Bây giờ thì lên lái đi! Nhớ phải từ từ thôi, phải thử xem tay lái nó “ăn” thế nào một lúc đã.

Thắng hăng hái:

- Anh cứ yên tâm! Ngày đi học bằng xe đạp tay lái em dẻo lắm.

Nói thì nói vậy nhưng khi ngồi vào buồng lái Thắng cũng thấy lo lo. Cậu hồi hộp đưa tay ấn nút khởi động. Phải mất hơn chục giây tiếng máy chính mới rộ lên. Tự tin hơn cậu vào số rồi tăng ga, chiếc xe nhích lên chậm chạp. Thắng bẻ ghi- đông sang phải rồi sang trái, chiếc xe ngoan ngoãn theo sự điều khiển của cậu, cả toán vỗ tay đôm đốp rồi trèo lên ô tô chạy phía sau.

Từ đấy về Bản Đông họ thu thêm hai chiếc xe M113 nữa. Ngay trong đêm ba chiếc xe còn nguyên vẹn đã được đưa về vị trí tập kết.

Sở chỉ huy tiền phương của Bộ tư lệnh Thiết giáp mấy ngày nay liên tục nhận được tin vui. Sau khi nhận tin các tiểu đoàn 297 và 198 tham gia đại phá Bản Đông thắng lợi đã tiếp tục truy kích địch đến tận Huội San, diệt thêm nhiều địch lại nhận được tin cán bộ, chiến sĩ đại đội 9 đã thu hồi được 3 xe tăng, thiết giáp địch còn nguyên vẹn. Ngày cuối cùng của chiến dịch lại nhận được tin đại đội 3 của tiểu đoàn 397 tăng cường cho bộ binh đánh chiếm điểm cao 550 thắng lợi, tiêu diệt gọn lữ đoàn lính thủy đánh bộ 147 ngụy. Tư lệnh Lân hể hả:

- Cứ tưởng “thằng” 397 không được tham chiến. Ai ngờ đến cuối chiến dịch lại lập công xuất sắc.

Quả thật, tiểu đoàn 397 được Bộ tư lệnh mặt trận giao nhiệm vụ cùng với một sư đoàn bộ binh ém sẵn ở bắc Sê- Pôn nhằm mục đích tiêu diệt địch khi chúng hành quân đến đấy. Nhưng rồi chiến đoàn đặc nhiệm số 1 thì sa lầy ở Bản Đông. Cuộc đổ bộ đường không chớp nhoáng xuống Sê Pôn mới chỉ nếm vài trăm quả đạn pháo đã phải cuốn cờ rút chạy thành ra quân chủ lực chưa kịp ra tay, ai cũng nghĩ 397 sẽ không còn cơ hội tham gia chiến đấu. Ngờ đâu đến những ngày cuối chiến dịch, khi lực lượng chủ lực địch đang tháo lui trên đường Chín thì B70 đã lệnh cho một đại đội xe tăng cùng với bộ binh vòng xuống phía nam để tiêu diệt lữ đoàn lính thủy đánh bộ đang chốt giữ hành lang phía nam tại điểm cao 550. Vượt hơn 100 ki- lô- mét trong điều kiện thời gian rất gấp, lại bị B52 đánh phá ngăn chặn thường xuyên, trang bị thì cũ nát đại đội 3 xe tăng đã có mặt kịp thời và đã góp công không nhỏ vào thắng lợi của trận đánh. Chủ nhiệm chính trị Thu thì gật gù ra vẻ tâm đắc:

- Thật không ngờ mấy cái “bà già” T34 lại làm nên chuyện- Ngẫm nghĩ một lát ông nói thêm, giọng thâm trầm- Đúng là trình độ hiện đại của vũ khí trang bị là rất quan trọng nhưng yếu tố quyết định vẫn là người sử dụng chúng phải không anh? Theo tôi phải đề nghị khen thưởng xứng đáng cho đại đội này cùng với đại đội 9, đại đội 7. Mà anh Lân này, có lẽ ta cũng sẽ đề nghị trên khen thưởng cả cho xe 555 nữa, nó lập công xuất sắc cả trong trận Tà Mây và trận 543. Đề nghị anh cho ý kiến để ngày mai tôi lên báo cáo Cục Chính trị mặt trận.

Như chợt nhớ ra việc gì đó tư lệnh Lân gấp gáp:

- Tôi hoàn toàn nhất trí! Mà thế này nữa! Ngày mai anh lên báo cáo, đồng thời tham gia luôn cuộc hội thảo về sử dụng xe tăng do Bộ Tư lệnh 702 tổ chức nhé!

Chủ nhiệm chính trị Thu ngơ ngác:

- Sao lại hội thảo vào lúc này nhỉ? Mà nếu có thì các anh quân sự phải đi chứ tôi bên chính trị tham gia có lẽ không hợp.

Tư lệnh Lân gãi tai:

- Tôi nghe nói việc này do mấy anh ở Cục khoa học quân sự đề xuất. Vào đây theo dõi rút kinh nghiệm các anh ấy thấy phát sinh một số vấn đề cần trao đổi cho nóng sốt. Vả lại, nói là Bộ tư lệnh 702 nhưng cả Tổng tham mưu trưởng cũng đang ở đây cơ mà, cho nên thực ra đây là việc của Bộ tổ chức- Tần ngần một lát ông tiếp- Còn việc cử người đi ấy mà, hiện tại anh Kiệm đang đi vắng, tôi thì... anh thông cảm, đã biết gì về xe tăng đâu mà tham gia ý kiến, nói lung tung người ta lại cười cho. Vì vậy đề nghị anh đi giúp, mặc dù là cán bộ chính trị nhưng anh lại được đào tạo cơ bản về xe tăng. Anh cố gắng nhé!

Hơi khó nghĩ nhưng rồi chủ nhiệm chính trị Thu cũng phải gật đầu:

- Anh đã nói vậy thì tôi cũng đành phải chấp nhận vậy. Nhưng anh có biết nội dung chính của hội thảo là vấn đề gì không để tôi còn chuẩn bị ý kiến chứ!

Tư lệnh Lân nhăn trán:

- Hình như về vấn đề hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh ấy!

Đúng như tư lệnh Lân nói, mặc dù là cán bộ chính trị nhưng chủ nhiệm chính trị Thu đã được đào tạo rất bài bản về xe tăng. Bốn năm học ở nước ngoài ông đã được học đầy đủ cả về kỹ thuật cũng như chiến thuật xe tăng. Ông cũng đã thực hành lái xe, bắn pháo, súng, sử dụng điện đài như những thành viên đích thực. Về nước ông cũng đã tham gia đầy đủ các cuộc diễn tập của xe tăng. Tuy nhiên, công việc của một chính ủy trung đoàn và sau này là chủ nhiệm chính trị binh chủng đã chiếm mất quá nhiều thời gian của ông. Mặt khác những trận chiến đấu đầu tiên của xe tăng ông cũng không được tham gia mà chỉ được nghe báo cáo lại nên trước một vấn đề lớn như thế này ông thấy kiến thức và kinh nghiệm của mình cũng còn nhiều bất cập. Những lúc như thế này giá như có phó tư lệnh Đào ở đây thì tốt biết bao. Tuy nhiên, không còn cách nào khác, tự ông sẽ phải chèo lái lấy.

Suốt cả buổi chiều chủ nhiệm chính trị Thu ngồi lỳ bên bộ bàn ghế ghép bằng tre hết viết lại xóa. Thực ra, từ trận đầu tiên ra quân ở Tà Mây- Làng Vây đến nay xe tăng tham chiến cũng chưa nhiều, mới chỉ có mấy chiến dịch bên Lào và mới đây là các trận đánh trong chiến dịch phản công này. Thật may, tất cả các báo cáo, đề xuất, kiến nghị của anh em các đơn vị về ông đều ghi chép tỷ mỷ nên bây giờ cũng có cơ sở để chuẩn bị. Ngoài ra đây cũng là vấn đề ông đã suy nghĩ đến nhiều lần trong những đêm khó ngủ nên cũng đã có những chủ kiến nhất định.

Điều đầu tiên ông thấy nổi lên là sự liên kết, hiệp đồng giữa bộ binh và xe tăng của ta chưa tốt. Ngay trong trận đầu tiên ở Tà Mây, khi xe tăng chưa lên được bộ binh đã áp sát hàng rào, tuy nhiên khi xe tăng có mặt và xông vào cứ điểm thì bộ binh lại không xung phong theo. May mà bọn địch hoảng loạn do xe tăng bất ngờ xuất hiện và bỏ chạy chứ nếu không thì chưa biết hậu quả thế nào. Rồi đến trận tiến công Cánh Đồng Chum, xe tăng lại phải đơn độc chiến đấu, cuối cùng còn lại mỗi một xe 514 của chính trị viên Nguyễn Huy Cậy đánh vào đên tận trung tâm. Hay như trận Làng Vây, bên hướng đại đội 9 xe tăng đã đánh chiếm được đầu cầu rồi lại phải quay ra đón bộ binh vào. Ngay cả trận 543 mới đây, lại vẫn xe tăng một nơi bộ binh một nẻo. Vậy đâu là nguyên nhân, cái gì đã chia cắt xe tăng với bộ binh? Chắc chắn không phải vì xe tăng chạy với tốc độ cao làm bộ binh theo không kịp. Với địa hình phức tạp như ở Việt Nam, lại phải vừa chạy vừa bắn nên tốc độ xung phong của xe tăng cũng chỉ trên dưới 10 ki- lô- mét một giờ, bộ binh thừa sức theo kịp. Mường tượng lại những trận đánh mà mình đã trải qua ông chợt hiểu: đó chính là hỏa lực địch. Nơi nào xe tăng xuất hiện cũng thường là hướng, mũi tiến công chủ yếu, và đó cũng là nơi hỏa lực địch tập trung ngăn chặn dày đặc nhất. Đối với lính xe tăng đã có tấm vỏ thép bảo vệ nên vẫn có thể xông lên, còn với những người lính bộ binh thì có gì? Chỉ cần một viên đạn thẳng hoặc một mảnh pháo nhỏ bằng hạt ngô đã có thể khiến họ vĩnh viễn nằm xuống. Không thể trách anh em được mà cần phải có một giải pháp nào đấy. Nhớ lại ngày đi học ở Liên Xô ông đã hơi lạ khi gần như bạn không còn bộ binh thuần túy, tất cả các đơn vị bộ binh đều đã được chuyển sang bộ binh cơ giới và được trang bị các loại xe thiết giáp chở quân. Có lẽ đó sẽ là giải pháp cho tình trạng này chăng!

Tìm được câu trả lời tàm tạm chủ nhiệm chính trị Thu đã dợm đứng dạy nhưng rồi ông lại tần ngần ngồi xuống. Có lẽ nhân dịp này cũng phải nói thêm về những bất cập trong sử dụng xe tăng vừa qua của người chỉ huy binh chủng hợp thành và công tác bảo đảm nữa. Bài học đau đớn nhất cho sự chủ quan đơn giản của người chỉ huy không phải đâu xa mà vừa mới đây thôi. Trận phản kích ở điểm cao 543 đấy! Không có thời gian trinh sát, không có công binh bảo đảm cơ động, không có cao xạ bảo đảm phòng không một đại đội xe tăng đã trở thành miếng mồi ngon cho lực lượng không quân vượt trội của địch. Ông cắm cúi ghi thêm mấy dòng nữa vào cuốn sổ tay rồi đứng dạy vươn vai mấy cái đầy khoan khoái.

Ngoài kia, trời đã sâm sẩm tối.

Cuộc hội thảo được tổ chức ngay tại căn hầm họp của sở chỉ huy. Lúc chủ nhiệm chính trị Thu đến đã thấy có mặt các tư lệnh mặt trận B5, các tư lệnh binh đoàn B70 và 559, một số sư đoàn trưởng bộ binh, đại diện các cơ quan của 702 và mấy sĩ quan ông đã biết hồi đi học ở Liên Xô. Có vẻ như họ cũng vẫn nhớ ông vì vừa thấy ông đến họ đã xán lại bắt tay, chào hỏi rất thân mật. Đến lúc đó ông mới biết họ đang công tác tại Cục khoa học quân sự.

Những câu chuyện ngoài lề xung quanh bàn hội nghị khá rôm rả, một sư trưởng bộ binh đang kể chuyện bọn lính ngụy bám càng trực thăng bỏ chạy như làm xiếc trên không, anh còn bắt chước điệu bộ của bọn chúng làm mọi người cười nghiêng ngả. Một sư trưởng khác thì kể chuyện hỏi cung đại tá Thọ, viên đại tá này mặc dù đã bị bắt làm tù binh nhưng vẫn tỏ ra rất tự hào với những “thiên thần mũ đỏ kiêu hùng và thiện chiến” của mình. Đến lúc bị vặn lại thiện chiến thế sao vẫn đưa tay chịu trói mới thừa nhận: “đó là thiện chiến nhất của quân lực Việt Nam cộng hòa thôi, còn so với các ngài thì không bằng được”. Lại một trận cười rung rinh cả mái lán.

Cuộc chuyện trò đang sôi nổi thì tư lệnh 702 xuất hiện, ông hồ hởi:

- Có gì mà vui vẻ thế các tướng?

Một sĩ quan có vẻ già dặn nhất trả lời:

- Đâu mà tướng, toàn tá thôi thủ trưởng ạ!

Tư lệnh 702 cười hiền hậu:

- Thì tớ cứ gọi trước đi là vừa, trước sau thế nào chả đến.

Một tràng cười sảng khoái nổi lên như xóa nhòa mọi khoảng cách. Tư lệnh 702 ngồi vào cái ghế còn trống ở đầu dãy bàn, ông vào đề một cách giản dị:

- Đủ cả rồi phải không?- Ông nhìn lướt qua một lượt các gương mặt trong phòng họp như điểm danh rồi dừng lại ở chỗ chủ nhiệm chính trị Thu- Cậu Thu đại diện cho thiết giáp hả? Có một mình thôi à?

Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy:

- Báo cáo thủ trưởng! Vì anh Lân tư lệnh đang xuống các đơn vị nên cử tôi đi thay ạ!- Ông giấu biệt việc tư lệnh Lân ngại dự hội thảo.

Tư lệnh 702 gật đầu:

- Thế cũng được, mà cậu đi dự có khi còn tốt hơn đấy! Ta bắt đầu làm việc nhé! Như các đồng chí đã biết binh chủng thiết giáp được thành lập từ năm 1959 nhưng chính thức mới xuất trận trong cuộc tổng công kích Mậu Thân 68 và đã giành thắng lợi giòn giã ở Tà Mây- Làng Vây. Từ đó đến chiến dịch này xe tăng cũng đã tham gia chiến đấu một số trận và đã tỏ rõ sức mạnh đột kích của mình. Tuy nhiên trong quá trình tác chiến hiệp đồng có sử dụng xe tăng cũng bộc lộ một số vấn đề chưa tốt làm ảnh hưởng đến hiệu suất chiến đấu. Vì vậy Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo cho mặt trận tổ chức cuộc hội thảo ngay tại chiến trường nhằm tìm ra giải pháp khắc phục những hiện tượng trên. Còn tại sao phải tổ chức ở đây hả- Ông thầm thì có vẻ bí mật, lại pha chút giễu cợt- Nếu đưa về tổ chức ở Hà Nội thì lại toàn các vị mũ cao áo dài, sách nọ vở kia thiên kinh vạn quyển tranh luận với nhau chả biết đến bao giờ kết thúc cả. Còn bây giờ xin mời đồng chí cục trưởng cục Khoa học quân sự trình bày báo cáo trung tâm.

Vị cục trưởng cục khoa học quân sự mái tóc đã bạc quá nửa từ từ đứng dậy, ông giở một tập tài liệu đánh máy dày chừng chục trang ra rồi trịnh trọng:

- Kính thưa đồng chí tư lệnh! Thưa toàn thể các đồng chí! Về lý do tổ chức hội thảo đồng chí tư lệnh đã nếu trên tôi chỉ xin làm rõ hơn một chút. Chúng ta đều biết sử dụng xe tăng ở Việt nam là một vấn đề còn mới. Vì vậy trước khi chiến dịch Đường Chín- Nam Lào bắt đầu thủ trưởng Bộ đã chỉ thị cho chúng tôi vào đây ngoài việc theo dõi nghiên cứu chung thì có một nhiệm vụ theo dõi, tổng kết việc sử dụng xe tăng trong đội hình binh chủng hợp thành. Mặc dù trong chiến dịch này xe tăng tham gia chiến đấu không nhiều lắm song chúng tôi cũng đã rút ra một số vấn đề cần trao đổi thêm. Được sự đồng ý của đồng chí Tổng tham mưu trưởng và tư lệnh chiến dịch chúng tôi tổ chức cuộc hội thảo hôm nay để xin ý kiến các đồng chí. Sau đây là báo cáo của nhóm công tác chúng tôi- Ông đeo kính vào rồi bắt đầu đọc tập tài liệu. Sau khi điểm qua diễn biến các trận tiến công điểm cao 543, trận đánh địch phản kích cũng ở 543, trận tiến công bản Đông và trận tiêu diệt lữ lính thủy đánh bộ 147 ở điểm cao 550 ông kết luận- Qua theo dõi một số trận đánh trên chúng tôi nhận thấy một vấn đề nổi cộm là sự liên kết, hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh chưa thật chặt chẽ. Nhiều trường hợp xe tăng một đường, bộ binh một nẻo, không hỗ trợ lẫn nhau tiêu diệt địch cũng như bảo vệ cho nhau được. Có thể nói nhược điểm này hạn chế rất nhiều đến hiệu quả tác chiến của binh chủng hợp thành. Vì vậy mục đích của cuộc hội thảo hôm nay là xác định rõ nguyên nhân và tìm ra những biện pháp cần thiết để khắc phục tình trạng trên. Để cho việc thảo luận được khách quan chúng tôi xin phép chỉ nêu hiện tượng mà chưa đưa ra bất cứ nhận định nào. Chúng tôi muốn được nghe ý kiến của các đồng chí là những người trực tiếp chỉ huy, sử dụng xe tăng trong các trận đánh vừa qua rồi sau đó mới tổng hợp lại- Quay về phía tư lệnh 702 ông hạ giọng- Báo cáo thủ trưởng! Phần chúng tôi đã báo cáo hết, xin ý kiến thủ trưởng!

Tư lệnh 702 vẫy tay:

- Đồng chí ngồi xuống!- Ông đứng dạy hơi có vẻ trịnh trọng- Vừa rồi các đồng chí đã nghe báo cáo trung tâm của cục khoa học quân sự. Tôi cũng đã đồng ý là để các đồng chí đó chỉ nêu hiện trạng mà không kết luận gì cả. Thực ra việc này chỉ nhằm cho các ý kiến thảo luận được đa chiều hơn, dân chủ hơn mà thôi. Còn bây giờ đề nghị các đồng chí phát biểu, cứ thẳng thắn, nói thật, nói hết: cái gì được, cái gì chưa được, lỗi tại ai và cách khắc phục thế nào vv... Đại biểu xe tăng có muốn nói gì không nào?- Ông nhìn về phía chủ nhiệm chính trị Thu.

Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy, lễ phép:

- Báo cáo thủ trưởng! Tôi muốn nghe ý kiến của các chỉ huy binh chủng hợp thành trước đã ạ!

Tư lệnh 702 gật đầu:

- Thế cũng được!- Ông khoát tay một vòng- Nào, mời các đồng chí!

Không khí trong phòng họp ắng đi, dường như mọi người đã hiểu tầm quan trọng của vấn đề nên đang suy nghĩ một cách cẩn trọng hơn. Cuối cùng một sư trưởng bộ binh còn khá trẻ giơ tay phát biểu, anh đứng dạy vào đề rất thẳng thắn:

- Kính thưa thủ trưởng và các đồng chí! Trước hết chúng ta cần khẳng định sức mạnh đột kích của xe tăng trong các trận tiến công địch phòng ngự trong công sự vững chắc là rất to lớn. Bản thân tôi đã được tham gia hiệp đồng chiến đấu với xe tăng từ trận đánh đầu tiên ở Tà Mây và mới đây ở điểm cao 543 nên tôi rất hiểu điều đó. Trận Tà Mây quân của tôi không ngóc đầu dậy được suốt mấy tiếng đồng hồ vì bom đạn địch mà chỉ cần một chiếc xe tăng xuất hiện đã làm đảo ngược tình hình. Hay như trận tiến công điểm cao 543 cũng vậy, chỉ cần một xe vào được trung tâm mỏm 5 đã làm địch rối loạn đội hình, hoang mang tột độ. Vì vậy điều đầu tiên tôi xin được có ý kiến là đề nghị cấp trên cho sử dụng ngày càng rộng rãi hơn xe tăng trong chiến đấu. Ngoài sức mạnh đột kích sự có mặt của xe tăng còn là nguồn động viên tinh thần to lớn đối với bộ đội ta và uy hiếp mạnh mẽ đối với quân địch. Về những vấn đề chưa tốt mà báo cáo của cục Khoa học quân sự đã nêu tôi hoàn toàn nhất trí. Để dẫn đến hiện tượng này theo tôi có thể do một số nguyên nhân sau: một là tốc độ cơ động của hai bên khác nhau, xe tăng bao giờ chả chạy nhanh hơn bộ binh nên bộ binh không theo kịp. Thứ hai là phương tiện liên lạc giữa xe tăng và bộ binh không có, muốn thông báo tình hình cho nhau hoặc yêu cầu gì đó đều hết sức khó khăn. Thông thường chúng tôi phải báo cáo về sở chỉ huy, chỉ huy trận đánh lại phải thông qua đại diện xe tăng mới truyền đạt xuống được. Nói tóm lại là rất nhiêu khê và mất thời gian. Ngoài ra còn do quá trình huấn luyện ở hậu phương hầu như bộ đội ta không có mấy cơ hội được diễn tập hay hợp luyện với xe tăng nên việc hiệp đồng chiến đấu còn rất nhiều bỡ ngỡ- Anh mỉm cười rất tươi rồi hạ giọng- Còn biện pháp thì cứ từ nguyên nhân mà tháo gỡ thôi: trang bị phương tiện liên lạc và tăng cường huấn luyện hiệp đồng. Còn với xe tăng đề nghị các anh lúc xung phong chạy chậm lại một tý. Thế thôi! Xin được nhường lời cho đồng chí khác. Hết ạ!

Một cánh tay khác giơ lên, tư lệnh 702 gật đầu. Người đứng dạy cũng là một sư trưởng bộ binh, anh cũng vào đề một cách rất giản dị:

- Thưa các đồng chí! Ngoài những nguyên nhân như đồng chí vừa rồi đã nêu tôi muốn bổ sung một nguyên nhân nữa: đó là hỏa lực của địch. Như các đồng chí đều biết, khi ta đã tiến hành mở cửa ở đâu thì hầu như toàn bộ hỏa lực của địch trút xuống vị trí đó để ngăn chặn ta xung phong đánh chiếm đầu cầu. Nói tóm lại chỗ đó mật độ hỏa lực là rất cao. Các đồng chí xe tăng do được bảo vệ trong vỏ thép nên có thể xung phong vượt qua được, còn các chiến sĩ bộ binh thì có gì? Chỉ cần một viên đạn thẳng, một quả mìn, thậm chí một mảnh pháo bằng cái móng tay là đã bị thương vong rồi. Vì vậy theo tôi ta phải nghĩ cách làm sao để xe tăng có thể che chắn cho bộ binh trước hỏa lực của địch mới giải quyết được vấn đề. Hết ý kiến!

Tiếp tục thêm vài người khác phát biểu nhưng hầu như đều thống nhất quan điểm với hai ý kiến đầu tiên. Tư lệnh 702 quay về phía ông Thu:

- Các chỉ huy binh chủng hợp thành đã có ý kiến rồi. Bây giờ đến lượt đại biểu xe tăng.

Chủ nhiệm chính trị Thu đứng dạy từ tốn:

- Kính thưa thủ trưởng! Thưa các đồng chí! Về cơ bản tôi nhất trí với các ý kiến các đồng chí vừa phát biểu. Xin báo cáo tư lệnh và các đồng chí đây cũng là vấn đề chúng tôi rất quan tâm và đang tìm cách giải quyết. Qua quá trình nghiên cứu, căn cứ vào tình hình địa hình, tình hình địch và thực lực của ta binh chủng thiết giáp đã xây dựng lên một cách đánh riêng có của xe tăng Việt Nam. Đó là xe tăng chiến đấu trong đội hình binh chủng hợp thành, hiệp đồng chặt chẽ với bộ binh và các binh chủng bạn. Trong quá trình chiến đấu với những ưu việt của mình xe tăng sẽ che chắn, dẫn dắt bộ binh. Còn bộ binh yểm hộ, bảo vệ xe tăng. Có thể nói đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa lý luận sử dụng xe tăng ở Việt Nam với lý luận sử dụng xe tăng của các nước bạn. Chính vì vậy khi sự hiệp đồng, gắn kết giữa xe tăng và bộ binh không được bảo đảm đã làm gia tăng tổn thất của cả hai bên và ảnh hưởng rất lớn đến hiệu suất chiến đấu chung. Theo chúng tôi có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, tuy nhiên có thể nói nguyên nhân chủ yếu đó là do hỏa lực của địch quá mạnh đã chia cắt xe tăng và bộ binh. Đúng như các đồng chí đã phân tích: xe tăng có vỏ thép bảo vệ nên giữa hỏa lực dày đặc vẫn có thể xung phong, còn bộ binh không có gì che chắn tất nhiên không thể xông lên được- Quay về phía các sư trưởng bộ binh ông hạ giọng vẻ thông cảm- Bản thân tôi đã từng là chiến sĩ bộ binh nên tôi rất hiểu điều này. Các cán bộ, chiến sĩ xe tăng hiện tại cũng rất biết điều đó.

Tư lệnh 702 có vẻ hơi sốt ruột:

- Thế theo các anh thì biện pháp giải quyết như thế nào?

Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn rất từ tốn:

- Để khắc phục tình trạng này theo chúng tôi có một số biện pháp sau: một là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả của hỏa lực chuẩn bị, nếu pháo binh bắn chính xác hơn, mãnh liệt hơn sẽ hạn chế phần nào sức mạnh hỏa lực của địch. Hai là, tổ chức hiệp đồng trước trận đánh giữa xe tăng với bộ binh cần chặt chẽ hơn, cụ thể hơn. Phải xác định rõ xe tăng đến vị trí nào thì bộ binh phải cơ động theo, khoảng cách giữa xe tăng và bộ binh càng gần càng tốt vì bản thân xe tăng sẽ trở thành một vật che chắn rất hiệu quả đối với hỏa lực trực diện của địch. Nếu hiệp đồng tốt ta hoàn toàn có thể khắc phục được khó khăn do thiếu phương tiện liên lạc- Lại ngoảnh về phía các chỉ huy bộ binh ông cười cười- Còn ý kiến cho rằng xe tăng phải giảm tốc độ hơn nữa khi xung phong thì xin báo cáo các đồng chí là không thể thực hiện được. Các đồng chí đều biết xe tăng càng cơ động nhanh thì khả năng bị tiêu diệt càng giảm thấp. Nếu giảm tốc độ xung phong thì khác gì làm bia cho hỏa lực chống tăng của địch, nhất là những lúc xung phong vượt qua cửa mở. Còn trong thực tế tốc độ xe tăng khi xung phong cũng không phải là cao lắm vì anh em tôi còn phải vừa chạy, vừa bắn, có nhanh cũng chỉ 10 đến 15 ki- lô- mét trên giờ, anh em bộ binh hoàn toàn có thể theo sát được- Ngần ngừ một lát ông mới tiếp tục- Tuy nhiên đó cũng chỉ là những giải pháp tình thế, về lâu về dài để giải quyết tận gốc tình trạng này theo tôi phải có một hình thức tổ chức lực lượng khác...

Những người có mặt trong phòng họp quay hết lại phía chủ nhiệm chính trị Thu, có lẽ câu nói dở chừng của ông đã làm họ ngạc nhiên: “chẳng lẽ lại có một hình thức tổ chức quân đội nào khác nữa?”. Tư lệnh 702 cũng không giấu nổi vẻ sửng sốt:

- Cậu nói cái gì? Một hình thức tổ chức lực lượng khác nghĩa là thế nào?

Chủ nhiệm chính trị Thu liếc nhìn mấy cán bộ cục khoa học quân sự rồi cương quyết gật đầu:

- Dạ! Đúng thế ạ! Việc này theo tôi có lẽ các đồng chí ở Cục khoa học quân sự cũng đã nghĩ đến nên có thể để các đồng chí đó trình bày thì tốt hơn ạ!

Tư lệnh 702 lắc đầu:

- Không! Ta đã thống nhất từ đầu là cơ quan khoa học quân sự không có áp đặt gì trước, vì vậy cậu cứ nói đi.

Như thể người bị bắt buộc nói ra những điều mình không muốn chủ nhiệm chính trị Thu chậm rãi:

- Sở dĩ tôi nói như vừa rồi là vì tôi biết một số đồng chí ở cục khoa học quân sự đã từng học tập tại Liên Xô cùng thời với tôi. Theo tôi được biết để giải quyết vấn đề tốc độ cơ động giữa xe tăng và bộ binh cũng như nâng cao khả năng tự bảo vệ cho bộ binh, từ nhiều năm nay quân đội Xô Viết đã tiến hành cơ giới hóa hầu hết các đơn vị bộ binh truyền thống. Nghĩa là các đơn vị bộ binh được trang bị các phương tiện cơ giới, thường là xe bọc thép bánh xích hoặc bánh hơi. Các loại xe này cũng được trang bị vũ khí chiến đấu như đại liên, trọng liên 12 ly 7, thậm chí cả pháo cỡ nhỏ nữa. Trên thân xe còn có các lỗ bắn để bộ binh đang ngồi trong xe cũng có thể phát huy hỏa lực diệt địch. Trong quá trình chiến đấu các xe bọc thép này sẽ cơ động phía sau xe tăng, vỏ thép của xe có tác dụng bảo vệ các chiến sĩ bộ binh trước hỏa lực của địch. Khi đến địa điểm tác chiến cần đến sự có mặt của bộ binh như đánh địch co cụm cố thủ, làm chủ trận địa vv... thì mới tung quân xuống. Có thể nói đó là một hình thức tổ chức rất mới của quân đội và họ gọi các đơn vị như vậy là “bộ binh cơ giới”. Tôi nghĩ rằng chỉ có làm như vậy mới giải quyết được triệt để những vấn đề ta đã nêu ở trên- Quay người gần hết một vòng ông cúi đầu xuống- Báo cáo thủ trưởng, ý kiến của tôi đến đây là hết ạ!

Có lẽ những thông tin chủ nhiệm chính trị Thu đưa ra quá mới lạ nên không khí trong phòng họp lắng hẳn đi, dường như mọi người đang tập trung suy nghĩ về cái gọi là một hình thức tổ chức quân đội mới. Vị sư trưởng bộ binh trẻ tuổi là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng:

- Hay quá nhỉ! Thế mới là bộ binh thời chiến tranh hiện đại chứ!

Tư lệnh 702 quay về phía các cán bộ của cục khoa học quân sự:

- Thế nào? Ý kiến các nhà khoa học sao đây?

Cục trưởng cục khoa học quân sự đứng dạy:

- Báo cáo thủ trưởng! Đúng như đồng chí Thu nói. Ở Liên Xô hiện nay các sư đoàn bộ binh đã được cơ giới hóa 100 phần trăm, chỉ trừ những đơn vị đồn trú tại vùng rừng núi hiểm trở. Theo quan điểm của chúng tôi đây cũng là một kinh nghiệm hay và chúng ta có thể áp dụng được. Tất nhiên không thể áp dụng đại trà ngay được mà có thể tổ chức thí điểm một vài đơn vị xem hiệu quả như thế nào đã. Mặt khác để tổ chức được những đơn vị như thế sẽ cần một khối lượng rất lớn trang bị kỹ thuật nên không thể ngày một ngày hai mà làm được. Ngoài ra điều kiện địa hình nước ta khá phức tạp, có lẽ chỉ có thể sử dụng loại hình đơn vị này ở một số vùng mà thôi. Vì vậy trong khuôn khổ cuộc hội thảo này chúng tôi đề nghị thủ trưởng kết luận về các biện pháp trước mắt để tạo sự liên kết chặt chẽ giữa xe tăng và bộ binh truyền thống. Còn việc tổ chức thí điểm bộ binh cơ giới sẽ báo cáo Bộ, có tổ chức hay không do Bộ quyết định.

Tư lệnh 702 ngẫm nghĩ một lát rồi gật đầu:

- Thôi được! Có lẽ hôm nay thế cũng đủ rồi. Tôi xin kết luận như thế này, để tăng cường quan hệ hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh trước mắt chúng ta cần tiến hành một số biện pháp sau: trong huấn luyện phải giới thiệu cho hai bên hiểu về cách đánh của nhau. Có hiểu biết như vậy thì mới hiệp đồng được phải không các đồng chí? Hai là, tôi đồng ý với đồng chí Thu phải nâng cao hơn nữa hiệu quả hỏa lực chuẩn bị của pháo binh. Nói gì thì nói, nếu ta làm được điều này sẽ rất thuận lợi cho cả bộ binh lẫn xe tăng khi xung phong đánh chiếm đầu cầu. Ba là phải tổ chức hiệp đồng trước chiến đấu thật thặt chẽ, thật cụ thể. Cần quy định rõ bộ binh chiếm lĩnh trận địa ở chỗ nào, khi xe tăng đến vị trí nào thì bộ binh bắt đầu xung phong. Còn quá trình xung phong bộ binh phải bám sát xe tăng, càng gần càng tốt. Nếu có điều kiện thì xe tăng có thể chở bộ binh xung phong vào tận trong cứ điểm mới xuống để phát triển chiến đấu. Các đồng chí thấy như vậy đã được chưa?

Một vài tiếng trả lời:

- Nhất trí ạ!

Tư lệnh 702 tiếp tục:

- Còn vấn đề tổ chức bộ binh cơ giới ta cứ ghi nhận để báo cáo Bộ, coi như một ý kiến tham khảo. Các đồng chí còn ý kiến gì nữa không?

Trong lúc tư lệnh 702 nói chủ nhiệm chính trị Thu cau mày suy nghĩ rất lung. Khi thấy tư lệnh 702 hỏi có ý kiến gì nữa không thì ông bật dạy:

- Xin phép thủ trưởng và các đồng chí cho tôi thêm mấy phút có được không ạ?

Tư lệnh 702 thân mật:

- Được thôi! Anh muốn nói bao nhiêu cũng được, nếu thấy cần thiết.

Chủ nhiệm chính trị Thu hạ giọng như muốn giãi bày:

- Kính thưa thủ trưởng và các đồng chí! Vấn đề tôi muốn trình bày với thủ trưởng và các đồng chí có thể nằm ngoài phạm vi cuộc hội thảo nhưng cũng chỉ nhằm mục đích nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng xe tăng trong chiến đấu. Vấn đề này liên quan đến hiểu biết về xe tăng của các đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành. Báo cáo thủ trưởng và các đồng chí, xe tăng có những điểm ưu việt mà chúng ta đã biết nhưng bản thân nó cũng có những hạn chế nhất định như trọng lượng lớn, yêu cầu bảo đảm mọi mặt phức tạp hơn so với bộ binh và vì vậy muốn sử dụng nó một cách hiệu quả thì phải có những điều kiện nhất định. Từ thực tiễn một số trận đánh mà gần đây nhất là trận đánh địch phản kích ở điểm cao 543 vừa rồi chúng tôi thấy một số đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành hiểu biết về xe tăng còn chưa thật... đầy đủ- Nhìn về phía mấy chỉ huy bộ binh ông hạ giọng- Tôi xin nói thẳng, nói thật rất mong các đồng chí thông cảm. Các đồng chí ra lệnh cho xe tăng bước vào chiến đấu mà không cho anh em chúng tôi có thời gian đi trinh sát địa hình và đường cơ động, không có công binh bảo đảm cơ động, cũng không có cao xạ bảo đảm phòng không. Xe tăng có phải như chiến sĩ bộ binh đâu mà chỗ nào cũng có thể đi được, chỗ nào cũng có thể ném vào được. Chính vì vậy mà đại đội 7 của chúng tôi đã không nắm được tình hình đường sá, cả đại đội dồn cục lại dưới chân dốc. Giá như lúc đó chỉ cần có một đại đội công binh chắc sẽ khắc phục được tình trạng này. Thế rồi khi máy bay địch đến đánh phá thì cũng không có lực lượng phòng không bảo vệ, vài khẩu 12 ly 7 của xe tăng làm sao đánh trả lại bọn chúng. Chính vì vậy mà 6 xe bị đánh cháy, đánh hỏng. Thú thực với các đồng chí đây là một tổn thất rất không đáng có. Vì vậy chúng tôi rất mong các đồng chí rút kinh nghiệm cho, có vấn đề gì chưa nắm chắc các đồng chí nên tham khảo ý kiến các đại diện xe tăng mà chúng tôi cử đến. Có như vậy chúng ta mới tránh được tổn thất và phát huy được hiệu quả của xe tăng. Hết đấy ạ!

Không khí trong phòng họp lặng hẳn đi, một vài người chỉ huy bộ binh cúi đầu xuống. Cuối cùng tư lệnh 702 lên tiếng:

- Rất hoan nghênh đồng chí Thu đã nói thẳng, nói thật- Quay xuống chỗ các sư trưởng bộ binh ông nghiêm khắc- Tôi đề nghị các đồng chí cần rút kinh nghiệm ngay, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng như trận phản kích ở 543 vừa rồi nữa. Các đồng chí rõ cả chưa?

Từ phía các sư trưởng bộ binh vang lên tiếng trả lời sắc gọn:

- Rõ rồi ạ!

Tư lệnh 702 đứng dạy:

- Vậy chúng ta kết thúc ở đây. Các đồng chí bên cục khoa học quân sự tổng hợp thành văn bản gửi Bộ và các đơn vị. Mời các đồng chí nghỉ!- Ông đứng dạy đến cạnh chủ nhiệm chính trị Thu, giọng vỗ về- Cậu cũng biết rồi đấy! Anh em cán bộ mình chủ yếu trưởng thành từ chiến đấu mà lên, có được học hành bài bản gì đâu. Thôi, mọi cái cứ phải rút kinh nghiệm dần dần cậu ạ!

Rời khỏi phòng họp thấy đã gần trưa chủ nhiệm chính trị Thu rảo bước về phía hang cục chính trị mặt trận. Vừa thấy ông, cục trưởng chính trị mặt trận Hồng Tư đã niềm nở:

- Lên đây lúc nào thế? Tớ cũng đang định nhắn cậu lên trao đổi một vài việc- Ông chỉ cái ghế ghép bằng mấy thân cây gỗ trước mặt- Ngồi xuống đây, uống nước chè rừng nhé!

Chủ nhiệm chính trị Thu đón bát nước chè từ tay cục trưởng Tư vừa mỉm cười:

- Tôi đi hội thảo về sử dụng xe tăng ở bên tham mưu của mặt trận ạ!

Cục trưởng Tư nhướng mắt lên tỏ vẻ ngạc nhiên:

- Sao lại để chủ nhiệm chính trị đi dự hội thảo về sử dụng xe tăng?

Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn cười:

- Tư lệnh phân công đi thì phải đi thôi, thủ trưởng ạ! Thế thủ trưởng định nhắn tôi lên có việc gì?

Cục trưởng Tư có vẻ như vẫn chưa hết bức xúc vì việc làm tréo ngoe kia nên lẩm bẩm:

- Lạ thật đấy nhỉ!- Nhưng rồi ông ngước lên tươi tỉnh- Chiến dịch đã kết thúc thắng lợi rồi, cấp trên định tổ chức một cuộc triển lãm quy mô lớn tại Hà Nội để giới thiệu với đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế về chiến thắng này. Vừa rồi xe tăng các cậu làm ăn cũng được. Vì vậy tớ định trao đổi với các cậu xem có định đưa cái xe nào về triển làm không?

Chủ nhiệm chính trị Thu mừng ra mặt:

- Ôi! Thế thì hay quá! Thế trên có hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn phải như thế nào không?

Cục trưởng Tư lắc đầu:

- Không! Làm gì có tiêu chuẩn cụ thể nào. Ta cứ xem xét, xe nào có thành tích nổi bật thì ta đưa ra triển lãm thôi. Vậy các cậu định thế nào?

Chủ nhiệm chính trị Thu suy nghĩ một lát rồi nói chắc như đinh đóng cột:

- Vậy chúng tôi đề nghị đưa chiếc 555 ra Hà Nội. Có thể nói đó là xe xứng đáng nhất!

Cục trưởng Tư nghiêm nghị:

- Cậu thử kể sơ qua thành tích của nó xem nào?

Chủ nhiệm chính trị Thu kể luôn một lèo:

- Báo cáo thủ trưởng! Ngay trong trận đầu tiên ở Tà Mây xe 555 đã một mình xông vào tung hoành trong cứ điểm làm bọn địch khiếp sợ phải bỏ chạy. Trận Làng Vây nó cũng tham gia và lập thành tích xuất sắc, dẫn đầu đội hình tiến công từ hướng tây vào cứ điểm. Mới đây nhất trong trận tiến công điểm cao 543 nó lại một mình xông vào trung tâm cứ điểm, trèo lên quần nát nóc hầm chỉ huy làm cho tên đại tá Thọ hoảng sợ đến nỗi phải chui ra chịu trói. Thủ trưởng thấy thành tích như thế đã được chưa?

Cục trưởng Tư gật đầu rối rít:

- Ồ! Thế là quá tốt rồi. Vậy thì ta thống nhất sẽ đưa xe 555 về triển lãm nhé!- Ông ngẩng phắt đầu lên như chợt nhớ ra điều gì đó- À! Nghe nói các cậu thu được một số xe địch phải không?

Chủ nhiệm chính trị Thu phấn khởi:

- Báo cáo thủ trưởng! Hiện tại chúng tôi thu được ba xe, một chiếc M41 và hai chiếc M113.

Cục trưởng Tư đứng dạy đầy phấn khích:

- Này! Các cậu cho đưa luôn ra Hà Nội hai chiếc nhé! Đây là bằng chứng không thể chối cãi về thất bại của bọn chúng. Quý lắm đấy! Trăm nghe không bằng một thấy mà.

Thấy cấp trên đang phấn khởi chủ nhiệm chính trị Thu tranh thủ đặt vấn đề:

- Nhân đây chúng tôi cũng đề nghị cấp trên khen thưởng cho xe 555 và một số đơn vị đã lập thành tích xuất sắc trong chiến dịch vừa qua như đại đội 9, đại đội 7 và đại đội 3.

Cục trưởng Tư hơi nhíu mày:

- Các đơn vị thì rõ rồi, các cậu cứ làm công văn đề nghị lên là trên sẽ xem xét chấp thuận thôi. Nhưng còn cái xe thì khen thế nào?

Chủ nhiệm chính trị Thu rành rẽ:

- Báo cáo thủ trưởng! Ở xe tăng chúng tôi thì một xe tăng là đơn vị chiến thuật nhỏ nhất, cũng như tiểu đội ở bộ binh hoặc khẩu đội của pháo binh ấy mà. Vì vậy gọi là khen thưởng cho cái xe nhưng thực chất là khen thưởng cho cả kíp chiến đấu ấy đấy ạ!

Khuôn mặt cục trưởng Tư giãn ra:

- Ừ! Cậu nói cũng có lý. Thôi được rồi, cứ về làm công văn lên trên này sẽ giải quyết.

Chủ nhiệm chính trị Thu mừng rỡ:

- Xin cảm ơn thủ trưởng! Còn bây giờ tôi xin phép về.

Sau khi báo cáo tình hình hội thảo và ý kiến chỉ đạo của Cục chính trị mặt trận với tư lệnh Lân chủ nhiệm chính trị Thu đề nghị:

- Hiện nay chiến dịch đã kết thúc thắng lợi. Xin phép anh cho tôi đi một vòng các đơn vị nắm tình hình chung cũng như tình hình tư tưởng của anh em để có biện pháp lãnh đạo cho phù hợp.