Cuộc tiến công rộng khắp trên các chiến trường miền Nam những ngày đầu tháng Tư năm 1972 đã làm rung động nước Mỹ. Không thể đưa lục quân trở lại chiến trường Việt Nam, Lầu Năm Góc đành tăng cường yểm trợ tối đa quân ngụy bằng không quân, pháo hạm. 24 tàu chiến trong đó có 4 hàng không mẫu hạm của Hạm đội Bảy áp sát ngoài khơi Việt Nam. Mỗi ngày hàng chục phi vụ B52, hàng trăm lượt chiếc máy bay chiến thuật cùng hàng chục họng pháo cỡ lớn trên tàu cày nát những vùng chiến sự ở Quảng Trị, Tây Nguyên và Miền Đông Nam Bộ. Chiến dịch ném bom miền Bắc cũng được tăng cường trở lại mà đỉnh điểm là sử dụng B52 đánh phá Hải Phòng- cửa khẩu quan trọng nhất tiếp nhận viện trợ của các nước xã hội chủ nghĩa anh em. Hội nghị Pa- ri có nguy cơ rơi vào bế tắc.

Lợi dụng sự chi viện vô cùng mạnh mẽ về hỏa lực và sự tăng viện của chính quyền trung ương, tướng Hoàng Xuân Lãm đã củng cố được phần nào hệ thống phòng thủ trên mặt trận Quảng Trị. Mặt khác với sự thay đổi chiến thuật quân địch cũng đã phần nào gây được khó khăn cho ta. Sau một số trận đánh không thành công của ta chúng đặt nhiều hy vọng vào lớp vỏ cứng mới hình thành.

Trước tình hình đó Bộ Tổng Tư lệnh quyết định sẽ đánh mạnh hơn nữa để giành chiến thắng trên chiến trường, qua đó tạo được lợi thế trên bàn hội nghị. Chấp hành sự chỉ đạo của trên ngày 13 tháng Tư Bộ tư lệnh B2 tổ chức tiến công thị xã An Lộc, tỉnh lỵ tỉnh Bình Long và là một căn cứ quan trọng trên chiến trường miền Đông. Còn ở Tây Nguyên Bộ tư lệnh B3 quyết định mở chiến dịch Đắc Tô- Tân Cảnh từ ngày 24 tháng Tư. Phối hợp với toàn miền Tư lệnh mặt trận Trị Thiên chủ trương mở đợt Hai của chiến dịch tiến công vào hệ thống phòng thủ Đông Hà- Quảng Trị- Ái Tử- La Vang vào cuối tháng Tư. Để đảm bảo chắc thắng, một cuộc họp rút kinh nghiệm đợt Một gồm tư lệnh các cánh quân, chỉ huy các sư đoàn bộ binh và đại diện các quân, binh chủng được tổ chức tại sở chỉ huy mặt trận.

Sau khi tóm tắt tình hình chung, Tư lệnh mặt trận nêu mục tiêu của đợt Hai chiến dịch. Sau đó ông nhấn mạnh:

- So với thời kỳ đầu chiến dịch chúng ta không còn yếu tố bất ngờ, quân địch đã củng cố được một bước thế trận phòng ngự, lại được không quân và pháo hạm của Mỹ yểm trợ rất mạnh mẽ. Vì vậy chúng đã gây cho chúng ta rất nhiều khó khăn. Nhiệm vụ đề ra trong đợt Hai của chiến dịch là phải phá vỡ tuyến phòng thủ vòng ngoài để tiến công vào trung tâm hệ thống phòng thủ của địch. Mục tiêu của chúng ta trong đợt Hai này là giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị. Nếu có điều kiện thì giải phóng một phần tỉnh Thừa Thiên và thành phố Huế. Sau đây mời các đồng chí nghe đồng chí trưởng phòng tác chiến báo cáo tổng hợp tình hình địch. Xin mời đồng chí!

Trưởng phòng tác chiến đứng dậy, anh bước lại gần tấm bản đồ treo trên vách hầm rồi đưa đôi mắt hõm sâu vì thiếu ngủ dài ngày nhìn quanh một lượt:

- Báo cáo các đồng chí! Sau đợt Một của chiến dịch chúng ta đã phá vỡ hoàn toàn tuyến phòng thủ ngoài cùng và một số cứ điểm quan trọng trong tuyến phòng thủ thứ hai của địch. Về lực lượng địch ta đã xóa sổ trung đoàn 56 của sư đoàn 3 và một số đơn vị cấp tiểu đoàn. Hai huyện Cam Lộ, Gio Linh với hàng chục vạn dân đã được giải phóng. Đó là những kết quả rất lớn mà ta thu được trong đợt Một vừa qua. Tuy nhiên, do địch đã cấp tốc điều động lữ đoàn lính thủy đánh bộ 369, ba liên đoàn biệt động quân số 4, 5, 6 ra tăng cường. Cộng với sự thay đổi về mặt chiến thuật và sự yểm trợ mạnh mẽ của hỏa lực không quân, pháo hạm của Mỹ nên chúng đã tạm thời chặn được các cuộc tiến công ngày Chín tháng Tư của ta. Chúng cũng đã có những động thái tích cực nhằm củng cố lại hệ thống phòng thủ nhằm cố sức giữ lấy Đông Hà, Quảng Trị. Sau đây tôi xin báo cáo chi tiết về tình hình bố trí hiện tại của địch- Cầm cái que chỉ dựng sẵn bên cạnh lên anh tiếp tục bằng cái giọng hơi mệt mỏi- Hiện tại hệ thống phòng thủ của địch ở khu vực này hình thành ba cụm phòng ngự. Cụm chủ yếu vẫn là Đông Hà- Lai Phước với trung tâm là thị trấn Đông Hà và các điểm cao phía tây. Lực lượng địch phòng ngự ở cụm này do trung đoàn 57 của sư đoàn 3 và hai liên đoàn biệt động quân số 4, số 5, hai thiết đoàn 17 và 20 đảm nhiệm. Cụm thứ hai là Ái Tử bao gồm khu kho tàng, hậu cứ, sân bay và sở chỉ huy sư đoàn 3. Lực lượng địch phòng ngự tại đây gồm trung đoàn 2 của sư 3, lữ đoàn lính thủy đánh bộ 147 và thiết đoàn 11. Nhiệm vụ của cụm này là phối hợp chặt chẽ với cụm Đông Hà, bảo vệ bằng được các tiền đồn xung quanh như Phượng Hoàng, Tân Vĩnh, kiên quyết ngăn chặn sự phát triển của ta từ hướng tây xuống và từ phía Thạch Hãn lên. Cụm thứ ba là cụm La Vang- Long Hưng- Quảng Trị có nhiệm vụ ngăn chặn sự tiến công của quân ta từ hướng tây và hướng bắc, kiên quyết bảo vệ thị xã Quảng Trị và đường quốc lộ Một. Lực lượng phòng ngự ở đây bao gồm liên đoàn biệt động quân số 1, lữ đoàn lính thủy đánh bộ 369, hai chi đoàn thiết giáp và hai trận địa pháo hỗn hợp. Về hỏa lực chi viện khoảng 150 lần chiếc B52, 300 lần chiếc phản lực một ngày. Về pháo hạm hiện có khoảng 5 tuần dương hạm, khu trục hạm và 2 tàu sân bay áp sát ngoài khơi Quảng Trị. Vì vậy như các đồng chí đã chứng kiến những ngày vừa qua, có thể nói hỏa lực của chúng rất mạnh. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là địch đã có những thay đổi rất quan trọng về mặt chiến thuật. Nếu như trước đây các đơn vị xe tăng thường được bố trí ở tuyến sau với nhiệm vụ chủ yếu là tăng viện cho các cứ điểm vòng ngoài khi bị tiến công thì nay được xé nhỏ ra để đưa về các cứ điểm vòng ngoài hình thành nên một lớp vỏ cứng. Chiến thuật này là tác phẩm của tướng A- bram, thường được gọi là chiến thuật “trâu rừng”. Xe tăng được đưa xuống các công sự chỉ nhô mỗi tháp pháo lên trở thành một hỏa điểm rất mạnh và chính chúng đã làm ta tổn thất khá lớn hôm mồng Chín vừa qua. Một điểm nữa là việc sử dụng xe tăng của chúng rất linh hoạt, lúc ở chỗ này, lúc ở chỗ khác, ban ngày ở một chỗ, ban đêm lại di chuyển đến vị trí khác. Để đảm bảo đột phá vào được trung tâm các cụm phòng ngự của địch nhất thiết chúng ta phải phá vỡ được lớp vỏ cứng này. Trên đây là tổng hợp tình hình địch đến thời điểm hiện tại, các đồng chí có gì chưa rõ xin mời cho ý kiến. Hết đấy ạ!

Phòng họp vẫn lặng như tờ, những gương mặt đã dạn dày trận mạc xung quanh dãy bàn đều lộ vẻ trầm ngâm suy nghĩ. Điều đó chứng tỏ vấn đề mà trưởng phòng tác chiến vừa nêu cũng chính là mối quan tâm lo lắng của mọi người. Thấy không ai có ý kiến gì tư lệnh mặt trận đứng dậy:

- Các đồng chí đã nghe báo cáo về tình hình địch. Sau đây tôi xin nhắc lại nhiệm vụ của các cánh như sau. Cánh bắc vẫn là cánh chủ yếu của mặt trận, có nhiệm vụ tiến công vào cụm phòng thủ Đông Hà- Lai Phước. Cánh Tây là cánh thứ yếu, có nhiệm vụ tiến công cụm phòng thủ Ái Tử- Phượng Hoàng. Cánh nam là cánh phối hợp có nhiệm vụ tiến công cụm phòng thủ La Vang- Long Hưng và cắt quốc lộ Một. Trong đợt Hai này sẽ tăng cường cho các đồng chí tiểu đoàn xe tăng 198 của H02. Cánh Đông là cánh vu hồi có nhiệm vụ thọc sâu dọc duyên hải các huyện Triệu Phong, Hải Lăng để vây hãm địch từ phía đông. Sau khi tiêu diệt được ba cụm phòng thủ trên các cánh quân sẽ hợp điểm tại thị xã Quảng Trị. Ngoài ra cũng xin thông báo để các đồng chí biết, để phối hợp hành động với chúng ta trong đợt này B4 cũng sẽ mở một chiến dịch vu hồi ở phía tây xuống Huế. Nhiệm vụ như thế các đồng chí rõ cả chưa?

Tư lệnh các cánh quân và những người có mặt đồng thanh:

- Rõ!

Tư lệnh mặt trận gật đầu tỏ vẻ hài lòng nhưng nét mặt vẫn trầm ngâm:

- Tuy nhiên, đúng như đồng chí trưởng phòng tác chiến đã nói: vấn đề đặt ra đối với chúng ta bây giờ là phải chọc thủng lớp vỏ cứng bằng xe tăng ở tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch thì mới “sờ” tới được mấy thằng phía trong. Các đồng chí xem có cao kiến gì thì phát biểu đi nào!- Vừa nói tư lệnh mặt trận vừa đưa mắt nhìn mọi người tỏ vẻ khuyến khích, cuối cùng ánh mắt ông dừng lại ở phó tư lệnh Đào- Xe tăng thì sao nào? Nó đã đưa xe tăng đón tiếp các anh rồi đấy, các anh trả lời ra sao?

Phòng họp hơi ồn lên những tiếng xì xào: “xe tăng thì phải lấy xe tăng mà chọi thôi”, “phải đấy, tăng đấu tăng chứ bộ binh làm sao mà diệt được nó ở trong hầm” vv… Phó tư lệnh Đào từ tốn đứng dậy cất giọng nhỏ nhẹ:

- Báo cáo đồng chí tư lệnh và các đồng chí! Về vấn đề này chúng tôi cũng đã trao đổi và đã tìm ra đối sách. Tuy nhiên cũng rất cần sự chỉ đạo chung của mặt trận và sự phối hợp của các đơn vị bạn…

Tư lệnh mặt trận gật đầu khuyến khích:

- Đồng chí nói cụ thể xem nào! Cần đề nghị gì cũng cứ nói, ta cùng giải quyết.

Phó tư lệnh Đào dõng dạc:

- Sau khi nghiên cứu chúng tôi thấy điểm mạnh của chiến thuật này của địch là xe tăng nằm trong công sự chỉ nhô mỗi tháp pháo lên nên vừa đảm bảo sự chính xác của hỏa lực khi bắn, lại vừa nâng cao được khả năng sống còn. Với cách bố trí như vậy nếu xe tăng ta ở trên mặt đất địch có thể tiêu diệt được từ khoảng 2000 mét, còn về phía ta sẽ rất khó tiêu diệt được xe địch. Vì vậy chúng tôi quyết định cũng cho xe tăng xuống công sự ở khoảng cách khoảng 1000 mét. Lúc này về điều kiện bắn của hai bên là gần như nhau, theo tính toán của chúng tôi thì với những điều kiện đó pháo 100 ly trên T54 của ta chắc chắn sẽ thắng.

Nhiều tiếng “ồ”, “à” rộn lên trong phòng họp. Tư lệnh mặt trận lắc đầu vẻ không tin:

- Nhưng làm sao các anh đưa được xe tăng vào gần thế? Rồi lại còn phải đào công sự nữa chứ? Làm sao vào gần như vậy mà vẫn giữ được bí mật?

Phó tư lệnh Đào vẫn điềm đạm:

- Thế cho nên mới phải nhờ đến thủ trưởng và các đơn vị bạn.

Tư lệnh mặt trận sốt ruột:

- Cần thế nào các anh cứ nói thẳng ra! Có vấn đề gì khó khăn ta sẽ cùng nhau giải quyết.

Phó tư lệnh Đào nhìn thẳng vào mắt tư lệnh mặt trận:

- Dạ! Cũng không có gì nhiều lắm! Chúng tôi chỉ xin tư lệnh cho khoảng 100 viên đạn pháo trong vòng hai tiếng là đủ.

Tư lệnh mặt trận cười lớn:

- Gì chứ trăm quả đạn pháo mà được việc như vậy thì tôi sẵn sàng cho, thậm chí còn hơn. Nhưng anh phải nói cụ thể đi chứ!

Phó tư lệnh Đào tiến lại gần tấm bản đồ:

- Báo cáo tư lệnh và các đồng chí! Sau khi nghiên cứu kỹ tình hình bố trí của địch chúng tôi dự kiến sẽ tổ chức xây dựng ba trận địa xe tăng bắn ngắm trực tiếp- Ông cúi xuống vớ lấy cây que chỉ dò dò trên bản đồ- Đó là tại dãy điểm cao 35, 37 ở phía tây Đông Hà và cứ điểm Phượng Hoàng, mỗi trận địa phải đào ba đến bốn hầm xe tăng. Chúng tôi dự kiến sẽ đào hầm xe tăng bằng thuốc nổ. Qua thực nghiệm vừa rồi với 20 ki- lô- gam thuốc nổ thì một tiểu đội công binh sẽ đào xong một hầm trong vòng một tiếng. Để giữ bí mật việc dùng thuốc nổ đào công sự tôi đề nghị mặt trận cho bắn phá hoại vào ba cứ điểm trên trong thời gian chúng tôi cho nổ bộc phá. Sau đó bắn tiếp một đợt nữa để đưa xe tăng vào. Khi pháo binh tiến hành hoả lực chuẩn bị thì lực lượng xe tăng trong công sự này có thể cùng tham gia bắn trực tiếp vào các mục tiêu đầu cầu. Đặc biệt là khi phát hiện xe tăng địch các xe tăng này sẽ phải tiêu diệt ngay. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt xe tăng địch số xe tăng này sẽ tham gia xung phong hoặc chuyển sang làm nhiệm vụ khác.

Tư lệnh mặt trận gật gù:

- Hay đấy! Lấy xe tăng làm pháo bắn ngắm trực tiếp. Hay!- Ông quay về phía tư lệnh pháo binh- Này, ông pháo binh! Đề nghị của thiết giáp thế có đáp ứng được không?

Tư lệnh pháo binh cười:

- Không có vấn đề gì ạ! Tôi sẽ đảm bảo bọn địch trong cứ điểm chỉ còn biết chúi đầu vào công sự mặc các anh muốn làm gì thì làm.

Tư lệnh mặt trận phẩy tay:

- Như thế là được rồi! Còn thời gian, giờ giấc cụ thể hai bên hiệp đồng với nhau nhé!

Đúng lúc đó chiếc máy điện thoại trước mặt tư lệnh mặt trận đổ một hồi chuông, ông cầm tổ hợp lên. Không biết đầu dây kia nói gì chỉ thấy ông “ừ”, “à” mấy tiếng rồi đặt tổ hợp xuống và tươi nét mặt:

- Xin thông báo với các đồng chí một tin vui: mặt trận của ta được trên ưu tiên đưa khẩn cấp một số khẩu đội tên lửa chống tăng B72 vào sử dụng. Có xe tăng trong công sự, lại có cả tên lửa chống tăng thì lớp vỏ của chúng có cứng đến đâu cũng sẽ bị chọc thủng, phải không các đồng chí?

Không ai bảo ai tất cả những người có mặt trong phòng họp đều vỗ tay. Cuộc họp kết thúc trong không khí hết sức phấn khởi.

Phó tư lệnh Đào rời hầm họp với một tâm trạng khá vui vẻ. Dù chưa biết kết quả thế nào nhưng phương án đưa xe tăng xuống công sự để chọc thủng lớp vỏ cứng của địch do ông và các đồng đội đưa ra đã được chấp thuận. Nhưng linh cảm của một người chỉ huy cho ông biết phương án đó nhất định thành công. Đó chính là kết tinh của những trăn trở, tìm tòi sau những bài học được rút ra bằng máu của ông và đồng đội. Qua chuyện này ông càng cảm thấy thêm tin tưởng và quý trọng những người đồng đội của mình. Đó là những con người hết sức dũng cảm và cũng hết sức thông minh, sáng tạo. Tự nhiên ông cảm thấy hôm nay trời thật đẹp. Cánh rừng sở chỉ huy hôm nay hình như cũng sinh động hẳn lên. Màu đất ba- dan hôm nay hình như cũng đỏ hơn. Bất giác ông lẩm nhẩm thành lời mấy câu cuối trong bài thơ “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” của Nguyễn Hữu, trợ lý tuyên huấn binh chủng vừa được phổ nhạc và phát trên đài. “Phải công nhận cậu này khá thật, nó lột tả hết được những đặc điểm rất cơ bản của bộ đội xe tăng. Có lẽ cần phải biểu dương, khen thưởng và tạo điều kiện để cậu ta phát triển mới được”, ông nghĩ.

Mải suy nghĩ nên ông gần như bị giật mình khi trợ lý Bắc từ trong hầm nhô ra:

- Chào thủ trưởng ạ!

Nhìn nét mặt của Bắc ông linh cảm thấy có chuyện không hay đã xảy ra, ông giật giọng:

- Có chuyện gì thế?

Bắc đưa cho ông một tờ điện đến và nói:

- Báo cáo thủ trưởng, ngoài Bộ Tư lệnh yêu cầu ta thực hiện gấp yêu cầu của B4 ạ!

Ông Đào lẩm bẩm vẻ bực dọc:

- Mấy ông này rỗi hơi hay sao mà cứ nhắc mãi thế này. Mình đã tổ chức đưa hai đại đội vào trong ấy theo yêu cầu của họ rồi cơ mà.

Bắc ngập ngừng:

- Vâng…! Nhưng chỉ có một đại đội đến nơi được thôi thủ trưởng ạ!

Ông Đào trợn mắt:

- Sao! Đại đội nào không đến nơi? Mà sao cậu biết?

Bắc tuôn liền một mạch:

- Báo cáo thủ trưởng, H03 vừa điện lên cho biết: đại đội 8 hành quân đến cây số 34 đường 18 bên Lào thì bị máy bay oanh tạc. Theo các anh ấy báo cáo thì đại đội này đã bị mất sức chiến đấu hoàn toàn. Còn đại đội 4 đã vào đến A Lưới nhưng cũng bị thiệt hại mất 1 xe vì dính B52. Chắc vì vậy nên B4 lại điện ra Bộ, Bộ lại thúc xuống binh chủng và binh chủng lại dội vào đây.

Ông Đào cầm bức điện mà chẳng đọc được chữ nào. Mắt ông thấy cay cay rồi nhòa đi. Mới mon men đến cửa ngõ chiến trường mà đã bị đánh cho tan tác thì thật là chua xót. Nhưng biết làm sao được, chiến tranh nó nghiệt ngã thế đấy. Ông lắc mạnh đầu như muốn xua đi những ảo ảnh rồi chăm chú đọc bức điện. Một lát sau ông quả quyết:

- Cậu điện xuống H03 tổ chức ngay một đại đội đi thay cho đại đội 8.

Bắc nhăn nhó lắc đầu:

- Dạ! Lúc nãy tôi cũng đã sơ bộ trao đổi với các anh ấy như thế nhưng H03 cho biết là toàn trung đoàn không còn một chiếc xe tăng bơi nào cả.

Ông Đào chợt ngớ ra:

- À! Đúng rồi! Sau khi bàn giao 198 đi thì H03 hầu như không có xe tăng bơi- Ông hất cằm- Vậy cậu bảo phải làm thế nào bây giờ?

Bắc ngần ngừ:

- Báo cáo thủ trưởng, hiện tại mình đã dồn gần như hết xe pháo trong kho vào các chiến trường rồi. Hay là thủ trưởng đề nghị lên trên cứ cho B4 dùng tạm một đại đội 4 đi đã. Hoặc nếu có thể thì hoãn cho một thời gian nữa cũng được.

Ông Đào ngẫm nghĩ. Quả thật, ý kiến của Bắc cũng có lý. Sau khi tiểu đoàn 297 vào đến B3, hai tiểu đoàn tiếp theo vào đến B2, binh chủng đã tiếp tục đưa thêm một tiểu đoàn vào B1, một tiểu đoàn vào B3, hai tiểu đoàn nữa cho B2 và hai đại đội cho B4. Còn hai trung đoàn tập trung cho B5 này. Vì vậy, các tổng kho của binh chủng đến thời điểm này gần như đã cạn. Nhưng nhớ lại vẻ mặt của Tổng Tham mưu trưởng khi nói về yêu cầu của B4 hôm xuống tham quan diễn tập, ông lắc đầu:

- Không được! Chắc chắn cấp trên không đồng ý. Kiểu gì ta cũng phải thực hiện bằng được nhiệm vụ này.

Đã biết tính thủ trưởng nên nghe ông Đào nói vậy Bắc biết rằng không còn cách nào khác ngoài việc tìm cách thực hiện, anh đề xuất:

- Hay là ta lấy một đại đội T54 của tiểu đoàn 3 thay vào đó.

Ông Đào lắc đầu:

- Không được!- Nhất thiết phải là một đại đội xe tăng bơi.

Bắc ngạc nhiên:

- Tại sao phải như thế ạ?

Ông Đào hạ giọng:

- Tớ cũng mới biết, ý định của B4 là tổ chức vu hồi vào phía tây Huế bằng 2 mũi. Mũi thứ nhất đánh theo đường 12 xuống. Mũi này sẽ sử dụng đại đội T59. Còn mũi thứ hai sẽ sử dụng đại đội xe tăng bơi, thả trôi theo sông Hương rồi bất ngờ đánh lên. Vì vậy, nhất thiết phải là xe tăng bơi. Cậu hiểu chưa?

Đến lúc này thì Bắc đã hiểu ra vấn đề, anh nhăn trán một lát rồi reo lên:

- Có cách rồi, thủ trưởng ạ!

Ông Đào tò mò:

- Cách gì? Nói đi xem nào!

Bắc hớn hở:

- Báo cáo thủ trưởng, H02 ạ!- Anh láy lại- Lấy của H02 ạ!

Ông Đào gật gù ra chiều suy nghĩ. Đúng là hiện nay H02 vẫn còn một tiểu đoàn nguyên vẹn, trong đó có một đại đội xe tăng bơi. Nhưng nếu lấy đi thì cũng gay vì sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh chiến đấu của “nó”. Tuy nhiên, trong trường hợp này đó có lẽ là giải pháp tốt nhất vì sẽ đáp ứng nhanh nhất yêu cầu của B4. Còn để đảm bảo sức mạnh của H02 có thể sẽ đưa tiếp trang bị từ ngoài kia vào. Ông nhếch mép cười buồn: “không ngờ có lúc mình lại rơi vào cảnh giật gấu, vá vai thế này”. Nhưng rồi cuối cùng ông cũng phải đi đến quyết định:

- Cậu điện xuống H02…- Ông lắc đầu- Thôi! Không điện nữa! Chuẩn bị đi! Tối nay tôi và cậu sẽ xuống H02. Ta vừa kiểm tra nắm tình hình công tác chuẩn bị cho đợt Hai, đồng thời giao nhiệm vụ cho “nó” luôn. Cậu cũng điện về Bộ Tư lệnh báo cáo ý định của ta nhé.

- Vâng ạ!- Bắc trả lời và chạy vụt về phía hầm thông tin.

Từ sở chỉ huy mặt trận xuống H02 không xa lắm nên khoảng 9 giờ tối ba thày trò ông Đào đã đến nơi. Vì đã được báo trước nên ban chỉ huy H02 đều có mặt đón phó tư lệnh binh chủng. Sau khi nghe ban chỉ huy trung đoàn báo cáo tình hình triển khai công tác chuẩn bị cho đợt Hai của chiến dịch, ông Đào tỏ vẻ hài lòng và kết luận:

- Hôm qua Bộ tư lệnh mặt trận đã tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm đợt Một và triển khai nhiệm vụ đợt Hai cho toàn mặt trận. Nói chung, nhiệm vụ đợt Hai của các đơn vị xe tăng chúng ta về cơ bản không có gì thay đổi. Tuy nhiên, về mặt chiến thuật sẽ phải có những đổi mới để đảm bảo đánh thắng. Xin thông báo với các đồng chí là H03 đã thực nghiệm đào công sự bằng thuốc nổ thành công. Trong đợt Hai tới đây sẽ áp dụng vào thực tế ở cánh bắc và cánh tây. Ta sẽ đưa xe tăng xuống công sự làm trận địa bắn ngắm trực tiếp để tiêu diệt xe tăng địch, phá vỡ lớp vỏ cứng vòng ngoài của chúng. Còn ở cánh đông nhiệm vụ của các đồng chí vẫn là tham gia thọc sâu giải phóng vùng duyên hải để cô lập hệ thống phòng thủ của địch, không cho địch tăng viện bằng đường biển hoặc rút chạy ra biển. Tuy nhiên, thời cơ tung các đồng chí vào lúc nào cho có lợi nhất thì còn phải chờ diễn biến của tình hình. Việc các đồng chí tổ chức rút kinh nghiệm đợt Một, tập huấn về các hình thức chiến thuật tiến công trong hành tiến rồi tao ngộ chiến cho bộ đội và chủ động tổ chức trinh sát địa hình như vậy là rất tốt. Vấn đề đặt ra bây giờ với các đồng chí là duy trì tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao, bất cứ lúc nào trên lệnh xuống là xuất kích được ngay. Tôi cho rằng đây là cơ hội duy nhất, cơ hội cuối cùng để chúng ta thể hiện sức mạnh và củng cố vị thế của mình. Vì vậy rất mong các đồng chí cố gắng động viên bộ đội cho tốt. Còn những đề nghị của các đồng chí chúng tôi xin ghi nhận và sẽ giải quyết ngay. Các đồng chí có ý kiến gì nữa không?

Trung đoàn trưởng Lãm đứng dạy, nghiêm trang:

- Chúng tôi xin hứa trước thủ trưởng và các thủ trưởng cấp trên sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên giao trong đợt Hai này ạ.

Liếc nhanh vào cái đồng hồ trên cổ tay trái, phó tư lệnh Đào hạ giọng:

- Đề nghị các anh cho biết, tình hình cái đại đội xe tăng bơi của tiểu đoàn 244 thế nào?

Vẻ ngạc nhiên hiện rõ trên mặt mấy cán bộ trung đoàn, chính ủy Võ lên tiếng:

- Thủ trưởng định hỏi về vấn đề gì ạ? Về người hay về trang bị?

Ông Đào bình thản:

- Về tất cả! Các anh cứ cho tôi biết cả về đội ngũ cán bộ, cả về chất lượng thành viên và chất lượng trang bị.

Trung đoàn trưởng Lãm mở sổ tay lần tìm một lát rồi đứng dạy:

- Báo cáo thủ trưởng! Đó là đại đội 3, đại đôi xe tăng của tiểu đoàn 244. Đại đội trưởng là đồng chí Lê Minh Đôn. Chính trị viên là đồng chí Nguyễn Thế Cường. Chính trị viên phó là Phạm Ngọc Châu. Đại đội phó kỹ thuật là Nguyễn Bình Yên. Hai trung đội trưởng là Nguyễn Văn Thanh và Trần Quốc Quảng. Nhìn chung đây là một kíp cán bộ mạnh của trung đoàn, được đào tạo cơ bản và nhất là rất có kinh nghiệm trong quản lý, chỉ huy bộ đội. Về chất lượng thành viên cũng tương đối tốt, đã được huấn luyện kỹ. Vì vậy, thời kỳ còn ở ngoài kia đại đội này thường xuyên ở tốp dẫn đầu phong trào thi đua của trung đoàn. Riêng về chất lượng trang bị thì chỉ ở mức khá vì số xe của đại đội này đã sử dụng khá nhiều. Báo cáo hết ạ!

Ông Đào vẫn thủng thẳng:

- Có phải cái cậu Đôn lùn lùn, mắt ty hý, có cái răng vàng và khét tiếng về quản lính đấy không?

Chính ủy Võ tủm tỉm cười:

- Thủ trưởng nhớ giỏi thật! Đúng là Đôn ấy đấy ạ!

Lặng đi một lát như toan tính điều gì đó, bất chợt phó tư lệnh Đào cao giọng:

- Thế thì các đồng chí chú ý nghe nhé! Theo yêu cầu của trên ta đã đưa hai đại đội xe tăng vào tăng cường cho mặt trận B4. Tuy nhiên, trên đường hành quân đại đội xe tăng bơi đã bị không quân địch oanh tạc mất sức chiến đấu. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu của chiến trường tôi quyết định điều đại đội 3 của tiểu đoàn 244 đi thay thế. Do thời gian rất gấp nên đề nghị các đồng chí triển khai thực hiện ngay, đảm bảo từ hai đến ba ngày nữa anh em lên đường được. Về điểm đến, đường hành quân và những vấn đề khác đồng chí Bắc sẽ làm việc cụ thể với trung đoàn và đồng chí đại đội trưởng. Các anh nghe rõ cả chưa?

Cả ban chỉ huy trung đoàn lặng đi. Mãi sau trung đoàn trưởng Lãm mới khẽ khàng:

- Báo cáo, nghe rõ rồi nhưng… thế thì gay cho chúng tôi quá!

Ông Đào tỉnh khô:

- Gay thế nào?

Lãm khẩn khoản:

- Báo cáo thủ trưởng, mỗi tiểu đoàn của chúng tôi chỉ có một đại đội xe tăng bơi làm nòng cốt. “Thằng” 66 vừa rồi đã bị sứt mẻ, chúng tôi đang định điều 2 xe của “thằng” này sang bổ sung cho nó. Thế mà bây giờ thủ trưởng rút đi thì chúng tôi “rỗng ruột” mất.

Ông Đào lạnh lùng:

- Không bàn cãi gì nữa. Trước hết các anh cứ triển khai thực hiện quyết định của tôi đi đã. Còn việc bổ sung lực lượng cho các anh ta sẽ làm sau một chút cũng được. Muốn gì thì chậm nhất ngày kia đại đội 3 phải lên đường, vào đến nơi càng nhanh càng tốt. Rõ chưa?

Chẳng biết làm gì hơn, trung đoàn trưởng Lãm đành buông xuôi:

- Rõ rồi ạ!

Mới cuối tháng Tư mà tiết trởi ở Quảng Trị đã khá oi bức. Nắng không to nhưng cứ ong ong, bứt dứt. Lại thêm tiếng ùng oàng của bom đạn tứ bề, tiếng vè vè dai dẳng của thằng L19, mùi khói các đám cháy khét lẹt… làm không khí thêm khó chịu. Tuy nhiên, trái hẳn với cái ngoại cảnh đó là một không khí hết sức vui tươi, phấn khởi trong đại đội của Nhã. Từ khi biết đơn vị mình lại được tham gia tiến công cứ điểm Phượng Hoàng lần nữa, cán bộ, chiến sĩ trong đại đội sôi nổi hẳn lên. Hôm qua đại đội lại được bổ sung về ba chiếc T54 nữa nên vẫn đảm bảo lực lượng cho hai trung đội, mỗi trung đội ba xe. Chẳng cần phải động viên nhiều, toàn đại đội lao vào chuẩn bị xe pháo cho trận đánh mới. Pháo hai Kỳ vừa tỷ mẩn lau từng viên đạn sáng bóng vừa hý hửng:

- Chuyến này có cơ hội rửa được hận rồi, các quê nhỉ!

Liên “triết gia” vẫn hoài nghi:

- Chẳng biết có rửa được hận không hay lại nợ nần chồng chất thêm?

Pháo thủ Thủy thì phân tích có vẻ rất có cơ sở:

- Không! Tớ tin rằng với khoảng cách 1000 trở lại, mà xe ta đỗ tại chỗ bắn thì bố thằng nào chịu được pháo 100 của mình. M48 chứ M100 hay 1000 cũng toi hết- Cậu ta bình luận- Phải công nhận ông nào nghĩ ra cái bài đưa xe tăng xuống công sự bắn trực tiếp ở khoảng cách gần thế này “độc” thật đấy!

Liên lại gật gù triết lý:

- Thì “vỏ quýt dày sẽ có móng tay nhọn” mà.

Như thường lệ Nhã vẫn ngồi im lắng nghe các thành viên xe mình bàn tán mà không tham gia vào câu chuyện. Trong đầu anh còn đang suy nghĩ tìm phương án tối ưu cho trận đánh này. Nói gì thì nói đây cũng là cơ hội để đơn vị anh và bản thân anh gỡ gạc lại một chút thể diện sau trận thua mất mặt hôm nào. Chắc chắn mọi việc không đơn giản như Thủy nói. Đã đành đưa được xe tăng xuống công sự bắn trực tiếp ở khoảng cách gần sẽ là một lợi thế rất to lớn nhưng cũng chưa biết rồi sẽ còn những gì sẽ xảy ra. Theo cấp trên cho biết lực lượng địch phòng ngự ở Phượng Hoàng hiện tại đã mạnh hơn rất nhiều so với trận đánh hôm mồng Chín, gồm một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ, lại được tăng cường một chi đoàn xe tăng, hệ thống công sự vật cản của chúng cũng đã được củng cố thêm một bước. Chắc chắn chúng sẽ bố trí phòng ngự mạnh ở những hướng mà ta đã đánh vào lần trước. Rõ ràng việc chọn hướng tiến công lần này phải đổi khác đi mới có thể giành được thắng lợi, còn nếu cứ xổng lưng mà xông vào như trận trước thì chẳng khác gì húc đầu vào đá. Ngày mai trung đoàn bộ binh mới tổ chức đi trinh sát và giao nhiệm vụ tại thực địa nhưng từ hôm qua đến nay Nhã đã nghiên cứu rất kỹ địa hình khu vực tác chiến trên bản đồ. Thực tình trong lòng Nhã vẫn thấy có một cái gì đó bồn chồn không thật yên tâm. Có lẽ do những hậu quả nặng nề của trận đánh hôm trước để lại. “Đúng là kinh cung chi điểu”- Nhã tự cười mình rồi rảo bước đi tìm chính trị viên Dư và hai trung đội trưởng để hội ý trước cho chuyến trinh sát.

Điểm trinh sát chung của trung đoàn bộ binh mà đại đội Nhã đến phối thuộc được đặt ở sườn bắc núi Ba Gơ. Đứng ở đây cứ điểm Phượng Hoàng hiện ra rõ mồn một trong nắng buổi trưa. So với hôm mồng Chín hệ thống công sự trên hai điểm cao đều tăng lên về số lượng và có vẻ như chắc chắn hơn. Những đồng bao cát to lù lù bao bọc xung quanh vị trí chỉ huy, trận địa cối và công sự bắn như muốn thách thức đối phương. Hàng rào bao quanh cứ điểm cũng đã được tăng cường thêm hai lớp dây thép gai bùng nhùng. Xác ba chiếc T54 cháy vẫn nằm nguyên chỗ cái khe cạn giữa hai điểm cao 52 và 44. Ngay chỗ đó và xung quanh cứ điểm là bạt ngàn những hố bom, dấu tích của những trận oanh kích vừa mới xảy ra vài hôm trước. Không biết bọn chúng cất giấu ở đâu mà dẫu đã mỏi mắt tìm Nhã vẫn tịnh không phát hiện ra bóng dáng chiếc xe tăng nào. Trong bụng anh thấy hơi lo lo vì với phương pháp bắn trực tiếp của xe tăng thì việc phát hiện được mục tiêu là cực kỳ quan trọng, “có lẽ phải có mồi nhử bọn chúng mới xuất hiện chăng?”- Nhã nghĩ bụng. Một nỗi lo lắng khác đang choán hết tâm trí Nhã là vấn đề đường cơ động. Trong trận đánh hôm trước đường sá gần như còn nguyên mà xe anh đã bị sa lầy. Còn hôm nay nhìn những con đường và sườn đồi xung quanh mà phát khiếp, hàng nghìn hố bom nằm san sát nhau, nhiều hố đầy nước trông chẳng khác gì cái ao. Không may mà sa xuống đó cứ là cứu kéo hết đêm.

Đang mải mê dõi mắt vào con đường dẫn vào chân cứ điểm nham nhở hố bom Nhã bỗng giật mình vì chính trị viên Dư vỗ nhẹ vào vai:

- Trung đoàn trưởng gọi về hội ý ngay!

Nhã vẫn nấn ná:

- Anh thấy không? Đường sá như thế kia thì làm sao mà cơ động được?

Dư gật đầu đồng tình:

- Đúng vậy! Có lẽ phải đề nghị thay đổi hướng tiến công mới được.

Nhã túm lấy Dư:

- Anh thấy ý định của tôi hôm qua có được không?

Dư nhăn trán:

- Thì mình cứ đề xuất xem ý của các anh ấy thế nào?

Hai anh em quay lại vị trí của trung đoàn trưởng. So với Nhã trung đoàn trưởng bộ binh có vẻ như còn trẻ hơn. Kể cũng phải thôi, đánh nhau liên tục, hy sinh nhiều nên tiến bộ cũng nhanh hơn. Tuy nhiên cái trán chưa hằn một nếp nhăn của trung đoàn trưởng lúc này đang nhíu lại, anh chỉ xuống con đường từ phía tây đâm thẳng vào chân điểm cao 52:

- Mấy ông xe tăng xem hướng chủ yếu ở hướng này có được không? Có con đường này chắc các ông cơ động được thuận lợi hơn.

Nhã đoán chắc trong quyết tâm sơ bộ của trung đoàn trưởng đã định như vậy. Có lẽ cũng chính vì thế nên anh ta đã chọn vị trí trinh sát chung ở đây. Vốn là người không thích tranh cãi, bảo sao làm vậy nhưng lần này Nhã quyết định phải có ý kiến, anh lắc đầu:

- Báo cáo anh! Đề nghị các anh xem lại chứ theo tôi nếu chọn hướng này làm hướng chủ yếu sẽ có nhiều bất lợi đấy anh ạ!

Trung đoàn trưởng và các cán bộ bộ binh đều tỏ vẻ ngạc nhiên:

- Bất lợi thế nào? Hôm trước ta đánh theo hướng này thuận lợi thế cơ mà.

Nhã hiểu đối với cánh bộ binh thì việc chọn hướng này họ sẽ có nhiều thuận lợi, từ vị trí tập kết ở dãy núi Ba Gơ này họ chỉ cần rất ít thời gian là có thể chiếm lĩnh được trận địa xuất phát tiến công. Nhưng Nhã đã quyết định phải bảo vệ ý kiến của mình đến cùng:

- Vâng! Hôm trước thì thuận lợi đấy nhưng sắp tới tôi tin là sẽ là bất lợi- Chỉ tay xuống con đường Nhã cao giọng- Các anh nhìn kỹ xem, con đường dưới kia có còn được gọi là đường nữa không? Nát như tương Bần thế kia thì xe tăng làm sao mà cơ động được. Lại còn mìn nữa chứ. Tôi tin rằng đoạn sát chân cao điểm thế nào cũng dày đặc mìn. Còn xe tăng địch, chắc chắn chúng sẽ bố trí chủ yếu ở hướng ấy. Lao vào đấy thì chẳng khác nào húc đầu vào đá.

Trung đoàn trưởng gật đầu:

- Tôi cũng nghĩ vậy! Chắc chắn đây là hướng phòng ngự chủ yếu của địch. Tuy nhiên không phải lúc nào ta cũng tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu được. Nhưng anh cứ nói đi, theo anh thì nên chọn hướng nào?

Được lời như cởi tấm lòng Nhã tuôn luôn cái ý định mà anh đã trao đổi với Dư và mấy cán bộ trung đội từ hôm qua:

- Báo cáo các anh! Theo tôi ta nên chuyển hướng tiến công sang hướng Bắc…

Mấy cán bộ tiểu đoàn bộ binh nhao nhao phản đối:

- Sao lại sang tận hướng Bắc được? Quân tướng đang ở hết phía nam này. Bây giờ chuyển hướng lên đấy lại phải cơ động ngược ra. Làm thế để mà chết lính hả?

Thoáng chút bối rối nhưng Nhã vẫn cứng cỏi:

- Tôi nghĩ rằng để đảm bảo chắc thắng thì mất thêm một vài ngày cơ động lực lượng ta cũng nên làm.

Một tiểu đoàn trưởng bộ binh vẫn gân cổ lên:

- Các ông xe tăng, đi đến đâu cũng có xe nó chở. Còn chúng tôi ấy à? Trăm thứ lên đôi vai này này. Mà ông đã hành quân bộ bao giờ chưa đấy?

Thấy có vẻ hơi căng căng trung đoàn trưởng dàn hòa:

- Trật tự nào! Để anh ấy nói hết đã rồi hãy tranh luận.

Nhã vẫn điềm đạm:

- Như các anh đã biết, vừa qua bọn địch đã có những thay đổi rất quan trọng về chiến thuật. Đó là đưa xe tăng ra tuyến phòng thủ vòng ngoài tạo thành một lớp vỏ cứng. Chiến thuật đó đã gây rất nhiều khó khăn cho ta trong trận tiến công hôm mồng Chín vừa qua. Tuy nhiên, việc bố trí xe tăng của chúng cũng rất linh hoạt. Các anh thấy đấy, theo trên cho biết ở cứ điểm này có một chi đoàn xe tăng thế mà tôi quan sát từ nãy đến giờ vẫn không phát hiện được chúng bố trí ở đâu. Chắc bây giờ chúng đang giấu đâu đó dưới hầm, khi phán đoán được hướng tiến công của ta mới cơ động ra. Vì vậy, để đối phó với chúng cách sử dụng xe tăng của chúng tôi cũng có những thay đổi- Nhìn quanh một lượt như để thu hút sự chú ý của mọi người rồi Nhã mới tiếp tục một cách dứt khoát- Chúng tôi cũng sẽ cho xe tăng xuống công sự ở khoảng cách gần để diệt xe tăng địch, chi viện cho xe tăng và bộ binh xung phong.

Mấy cán bộ bộ binh cùng ngớ ra tỏ vẻ ngạc nhiên, riêng trung đoàn trưởng thì gật đầu:

- Tôi cũng nghe sư đoàn phổ biến như vậy nhưng chưa biết sự thể thế nào. Anh nói cụ thể xem sao! Tại sao lại phải đưa xe tăng xuống công sự? Như thế thì có còn gọi là xe tăng nữa hay không?

Đến lúc này các cán bộ bộ binh đã xúm lại thành một vòng xung quanh Nhã, anh hồ hởi giải thích:

- Báo cáo các anh! Về sức mạnh hỏa lực thì T54 của ta với M48 của địch gần tương đương như nhau, T54 nhỉnh hơn chút ít vì cỡ pháo lớn hơn. Sở dĩ trận mồng Chín vừa qua xe tăng ta bị tổn thất nặng là vì M48 nằm ở trong công sự chỉ nhô mỗi tháp pháo lên, trong khi đó xe tăng mình lại lộ toàn thân nên mới đến khoảng cách 2000 mét đã bị nó bắn trúng. Muốn bắn lại nó thì lại quá xa, mục tiêu thì nhỏ nên cũng không được. Chính vì vậy chúng tôi dự kiến sẽ sử dụng một trung đội tăng cường cho hướng chủ yếu, còn một trung đội sẽ cho xe xuống công sự ở khoảng cách gần để tiêu diệt được tăng địch trong công sự, chi viện cho hướng chủ yếu xung phong mà vẫn bảo vệ được mình.

Mấy cái đầu cùng gật gật ra vẻ đã hiểu vấn đề, chợt một cán bộ tiểu đoàn vặn lại:

- Nhưng làm sao các ông đưa được xe vào gần thế? Tôi sợ rằng chưa vào được công sự thì các ông đã bị nó “xơi tái” mất rồi.

Nhã làm bộ bí mật:

- Việc đó chúng tôi đã có giải pháp rồi! Các anh cứ yên tâm! Trước giờ nổ súng một trung đội của chúng tôi sẽ có mặt trong công sự.

Trung đoàn trưởng gật đầu hối thúc:

- Xem ra biện pháp này được đấy! Bây giờ anh anh nói cụ thể phương án sử dụng thế nào! Và tại sao lại phải chuyển hướng tiến công về phía Bắc?

Nhã đứng lên một mô đất và chỉ về phía ngọn đồi đối diện phía bên kia điểm cao 52:

- Với cách sử dụng xe tăng như vậy thì việc chọn trận địa bắn sẽ có ý nghĩa rất quan trọng. Trong điều kiện cụ thể này tôi nhận thấy nếu đặt trận địa bắn ngắm trực tiếp ở điểm cao 32 kia là có lợi nhất. Trận địa đặt ở đấy có thể khống chế, tiêu diệt được địch ở cả hai điểm cao 52 và 44. Khi pháo binh tiến hành hỏa lực chuẩn bị chúng tôi sẽ tham gia tiêu diệt các hỏa điểm đầu cầu, đặc biệt là xe tăng trong công sự để chi viện cho thê đội Một xung phong. Sau đó thì tùy tình hình mà quyết định. Nếu đánh 52 thuận lợi thì trung đội này có thể tiếp tục chi viện cho hướng chủ yếu đánh sang 44. Nếu gặp khó khăn trung đội này sẽ trực tiếp xung phong đánh chiếm 44. Lúc đó sẽ chuyển trung đội xe tăng ở hướng chủ yếu sang làm nhiệm vụ bắn trực tiếp để chi viện. Ngoài ra, ở vị trí này sẽ rất thuận lợi khi đánh địch rút chạy và phát triển tiến công về Ái Tử.

Trung đoàn trưởng chăm chú quan sát địa hình một lúc rồi mở bản đồ ra nghiên cứu. Một lát sau anh ngẩng lên dứt khoát:

- Anh Nhã nói có lý! Tôi quyết định sẽ chuyển hướng tiến công về hướng Bắc- Mỉm cười với mấy cán bộ cấp dưới anh vỗ về- Không sao! Ta chịu khó một tý! Mà lính bộ binh thì chuyển quân thế này là thường phải không các anh? Bây giờ ta sẽ cơ động sang bên đó trinh sát cho thật cụ thể.

Cho đến chiều tối thì việc xác định vị trí chỉ huy, vị trí trận địa bắn, trận địa xuất phát tiến công và đặt các hỏa khí đi cùng của bộ binh, tuyến triển khai của xe tăng… đã hoàn tất. Trung đoàn trưởng hào hứng giao nhiệm vụ và tổ chức hiệp đồng giữa các đơn vị ngay tại thực địa. Cuối cùng anh kết luận:

- Nhiệm vụ các đơn vị, các bộ phận đều đã rõ cả rồi. Các tiểu đoàn bộ binh khẩn trương tổ chức cơ động về vị trí mới trước ngày N. Riêng bên xe tăng các anh làm thế nào thì làm, trước giờ G phải có mặt trong công sự bắn. Thắng hay bại của trận này phụ thuộc vào mấy cái xe trong công sự đấy.

Nhã bắt tay trung đoàn trưởng nói chắc như đinh đóng cột:

- Anh cứ yên tâm! Bằng mọi giá chúng tôi sẽ có mặt đúng giờ quy định.

Vào chiều hôm đó Hòa đen đang có mặt tại bờ bắc sông Cửa Việt. Các anh đang chờ trời tối để vượt sông sang phía bên kia. Bài học về sự không nắm chắc địa hình trong chuyến vượt sông đánh Đông Hà còn nhức nhối trong tâm can đội ngũ cán bộ H02 nên ngay sau cuộc họp rút kinh nghiệm ở Bộ tư lệnh tiền phương về, biết nhiệm vụ của trung đoàn mình chủ yếu tác chiến ở cánh Đông trung đoàn trưởng Lãm đã quyết định phải tổ chức ngay một chuyến trinh sát. Mặc dù người chỉ huy bộ binh đã nêu ra rất nhiều khó khăn khi thâm nhập sang bờ nam sông Cửa Việt nhưng Lãm vẫn kiên quyết đòi đi. Thấy vậy đồng chí tư lệnh cánh Đông đành phải ra lệnh cho lực lượng địa phương tạo mọi điều kiện giúp đỡ cho đoàn. Huyện đội Gio Linh cử hẳn một tổ trinh sát dẫn đường và lo liệu phương tiện vượt sông. Thật may cho các anh, không hiểu tính toán thế nào mà trước hôm đoàn trinh sát lên đường bọn địch lại rút hết quân khỏi Cửa Việt. Nghe nói bọn chúng kéo về để tăng cường phòng tuyến xung quanh Ái Tử. Thế là đỡ đi được một gánh nặng. Sau gần một ngày đi dọc bãi biển để nắm lại tình hình đường sá tầm ba giờ chiều họ đã tới bờ bắc sông Cửa Việt. Núp mình sau những gốc phi lao và mấy bụi dứa dại cằn cỗi họ tranh thủ quan sát tình hình ở phía bên kia.

So với Bến Hải thì Cửa Việt rộng hơn nhiều, lòng sông đoạn này dễ đến gần một cây số, nhìn cứ ngút cả tầm mắt. Gặp ngày biển lặng nên sóng chỉ lăn tăn làm cho lòng sông như rộng thêm ra. Phía quân cảng hôm nay vắng lặng như tờ, không còn bóng dáng một tên địch nào. Một lúc sau họ đã xác định được bến vượt ở phía tây cảng chừng hơn một ki- lô- mét. Chỗ đó bờ sông cả hai bên đều thoải và lòng sông không quá rộng như ngoài cửa biển. Chiều cũng đã muộn, trung đoàn trưởng Lãm hạ lệnh nghỉ ăn chiều để đợi trời tối sẽ vượt sông.

Đối với Hòa đen thì kỷ niệm về chuyến vượt sông Bến Hải hôm trước là một kỷ niệm đầy chua xót. Đã không tham gia chiến đấu được lại còn bị tổn thất nặng nề về người và trang bị. Mặc dù được thăng chức đại đội phó giữ quyền đại đội trưởng thay cho Uy bị thương nhưng anh không lấy thế làm vui. Anh biết rằng sau cú sốc đó không ít chiến sĩ của mình bị nao núng tinh thần. Kể cũng dễ hiểu thôi, vừa mới nhập ngũ được vài tháng, học chưa hết chương trình đã phải đi chiến đấu. Thế rồi vừa chân ướt, chân ráo tới chiến trường lại bị một đòn chí mạng của không quân, pháo hạm địch. Xe cháy, người chết, người bị thương… ai mà không choáng. Đã thế, mấy hôm sau lại còn tin cả một chiến đoàn xe tăng bị tiêu diệt ở Quảng Trị dội về. Rồi tiếng thằng pháo thủ chiêu hồi từ trên chiếc L19 cứ ra rả suốt mấy ngày liền… Trong tiểu đoàn đã lác đác có hiện tượng bỏ ngũ. Ở đại đội của Hòa thì chưa có trường hợp nào nhưng nhìn vào mắt chiến sĩ của mình Hòa hiểu. Đằng sau những ánh mắt đảo nhanh vội quay đi khi gặp mắt anh có một cái gì đó rất mong manh và chỉ cần thêm một tác động trái chiều dù rất nhỏ thôi cũng sẽ đổ vỡ.

Thật may, bên cạnh anh vẫn còn có chính trị viên Hợp và rất nhiều chiến sĩ vững vàng. Nhất là pháo thủ Nhật. Cậu cựu cầu thủ đội bóng trường cấp 3 Nguyễn Trãi tuy còn trẻ tuổi nhưng tỏ ra rất già dặn. Chính Nhật là một cầu nối quan trọng để anh và các cán bộ trong đại đội hiểu sâu sắc hơn tâm tư, nguyện vọng các chiến sĩ trẻ trong đại đội mình. Cũng chính Nhật có ý kiến với các anh hãy đừng rao giảng dông dài về mục đích, lý tưởng rồi tình hình nhiệm vụ mới nữa. “Cái này bọn em nghe mãi rồi, nói nhiều nữa nhàm cả tai”- cậu ta bảo thế. Hỏi “thế các cậu muốn nghe cái gì?” thì cậu ta thủng thẳng: “Em không biết các anh nghĩ thế nào chứ bọn em chỉ muốn nghe, muốn biết những cái gì gần gũi nhất, dễ hiểu nhất chứ những thứ kia bọn em thuộc lòng cả rồi”. Thấy Nhật nói có lý anh bàn với chính trị viên Hợp phải thay đổi nội dung cũng như cách thức sinh hoạt, họp hành. Họ thống nhất với nhau sẽ ít nói những lời cao siêu mà phải đi vào thực tế, không giấu diếm chiến sĩ những khó khăn, gian khổ đang đợi họ và phải hướng dẫn họ làm thế nào để sống được, làm thế nào để vượt qua. Mà phải cố gắng để cho chiến sĩ nói lên được suy nghĩ thật của mình, kể cả những vướng mắc, những ấm ức đối với cấp trên. Thế là những buổi học chính trị của đại đội Hòa trở thành những buổi trao đổi, rút kinh nghiệm rất sinh động và bổ ích. Anh cũng yêu cầu các cán bộ trung đội khi huấn luyện bộ đội phải chú ý đưa vào những vấn đề sát sườn nhất cho cuộc chiến đấu. Bản thân anh khi lên lớp cũng thường kể lại những câu chuyện chiến đấu của đại đội mình, xe mình và chính bản thân mình trước kia. Có lẽ chính điều đó đã tạo ra sự chuyển biến rất mạnh mẽ trong tư tưởng chiến sĩ. Đã thấy lại những nụ cười hồn nhiên, những câu đùa tếu táo. Điều làm Hòa yên tâm nhất là những ánh mắt trong trẻo, bộc trực không còn vội quay đi khi gặp mắt anh.

Dựa vào một gốc phi lao cụt Hòa nửa nằm nửa ngồi nhẩn nha nhai bánh lương khô. Anh không tham gia vào câu chuyện tếu táo của nhóm cán bộ mà nhớ lại ngày Nhật mới được bổ sung về xe mình. Nhìn cái mặt búng ra sữa Hòa trêu: “Đã đủ tuổi đi bộ đội chưa đấy?”. Cậu ta cười: “Đúng là còn thiếu sáu tháng nữa. Nhưng nghe nói xe tăng về tuyển em kỳ kèo xin đi bằng được”. Nghe giọng cậu ta Hòa bật cười: “Thích đi xe tăng đến thế cơ à?”. Cậu ta hồn nhiên: “Anh đã xem “Chiến công Phai- Khắt chưa? Bộ đội xe tăng như thế ai chả mê”. Biết cậu ta đã có giấy gọi vào đại học Tổng hợp rồi mà vẫn đi bộ đội, Hòa hỏi: “Sao không ở nhà đi đại học mà lại đòi đi bộ đội?” thì cậu ta thủng thẳng: “Nhà em chưa có ai đóng góp nên em không được đi. Nhưng em cũng chẳng tiếc. Đi bộ đội vài năm về học sau cũng không muộn”. Ngẫm nghĩ một lát cậu ta thêm: “Với lại còn bụng dạ đâu mà ngồi học nữa. Bạn bè thì đã đi hết cả, còn lại một lũ con gái. Chán mớ đời!”. Cao ráo, đẹp trai, học giỏi, đá bóng được, chắc là khối cô thầm mong trộm nhớ nhưng kiên quyết: “Không yêu đương gì cả. Đi thế này một sống, hai chết. Lằng nhằng vào chỉ làm khổ người ta”. Nghe câu này Hòa khoái chí vô cùng. Thế là anh lại có một đồng minh. Mà sao cậu ta nói ra cái câu đó nhẹ nhàng đến vậy. Chính sự dứt khoát của Nhật đã củng cố lập trường của Hòa khi anh phải đối phó với sự “tấn công” của cô dân quân Vĩnh Thạch khi các anh quay ra tập kết ở đó. Không ai nghĩ cái mặt non choẹt như thế, đêm gác còn sợ ma, cơm không biết nấu mà lại dám ghì chặt đại liên nhằm thẳng vào cái máy bay đang lao xuống đầu mình mà bắn. Ấy thế mà khi anh thăm dò định bồi dưỡng trở thành đối tượng đảng và có hướng phát triển làm cán bộ thì lại thủng thẳng: “Không! Em chỉ làm lính thôi, đánh nhau cho đến hòa bình thì về đi học. Nếu làm cán bộ thì lúc ấy lại phải ở quân đội suốt đời. Em không thích!”. Chắc cậu ta nói thật vì trong cái ba lô lép kẹp của Nhật anh đã thấy có mấy quyển sách giáo khoa lớp Mười. Lúc rỗi rãi vẫn thấy cậu ta giở ra nghiền ngẫm. Phải động viên mãi cậu ta mới nhận làm trưởng xe cái xe 234 khi anh chuyển về xe đại đội trưởng. Hòa thú vị bật cười khi nhớ lại câu nói của Nhật hôm ấy: “Em làm tạm thôi đấy! Khi nào các anh bồi dưỡng được ai thì em trả lại ngay”. Có cái gì đó hơi giống nhau giữa Nhật và Thắng, người đồng đội cũ của anh ở xe 567 ngày trước.

Còn lái xe Toản, có hơi ông cụ non một tý nhưng ân cần, chu đáo lại giỏi kỹ thuật. Những hư hỏng thông thường lái xe khác phải gọi kỹ thuật viên hoặc thợ, riêng đối với Toản lúc nào cũng chỉ là “chuyện vặt”. Phát hiện ra có vấn đề, cứ để đấy, làm điếu thuốc lào đã. Sau vài phút ngất ngư vì khói thuốc xắn tay áo lên “phút mốt, xong ngay”. Chỉ phải cái tội hơi máu gái, đóng quân ở đâu ngày trước ngày sau đã thấy có “em” để tâm sự. Cậu ta vẫn thường bĩu môi chê Nhật “ngốc nghếch”: “Tội quái gì! Mình thì đỡ buồn mà các em thì cũng vui”. Hòa không tán thành với cách nghĩ ấy nhưng anh cũng tặc lưỡi bỏ qua, chỉ nhắc nhẹ: “Làm sao thì làm, đừng để lại hậu quả cho người ta mà mang tội”.

Ngồi nghĩ về những người đồng đội bây giờ Hòa lại lan man nhớ về Nhã, về Cân, về Thắng- những người đồng đội của anh trong kíp xe 567 năm nào. Mỗi người một tính một nết, có ưu, có khuyết nhưng đều tốt đẹp làm sao. Có lẽ số phận đã ưu ái anh, ban cho anh những người đồng đội, những người bạn thật tuyệt vời. Hôm nghe tin xấu về Nhã, Hòa đã lẻn ra rừng cao su khóc một mình. Anh thương Nhã một thì thương mẹ Nhã, thương Hiền mười. Chỉ đến khi các thủ trưởng đi họp về nói lại đầu đuôi câu chuyện anh mới như trút được gánh nặng trong lòng.

Trời tháng Ba ta sập tối thật nhanh. Nhưng khi ánh sáng mặt trời vừa tắt thì mọi người mới phát hiện ra mặt trăng như một cái đĩa bạc đã treo lơ lửng trên bầu trời tím thẫm đằng đông. Ngước nhìn mặt trăng đã gần tròn trung đoàn trưởng Lãm ngơ ngác:

- Ơ! Đã sắp đến rằm rồi cơ à? Chết thật! Bận đến nỗi chẳng nhớ gì đến ngày tháng nữa.

Mấy chiếc thuyền nan của du kích địa phương nhẹ nhàng cặp sát bờ. Người chiến sĩ dẫn đường hối thúc cả đoàn nhanh chóng xuống thuyền vượt sông. Đêm hôm đó và ngày hôm sau họ đã len lỏi đi sâu vào vùng địch. Thật may hệ thống đường sá phía bờ nam Cửa Việt tốt hơn nhiều so với bờ Bắc. Trung đoàn trưởng Lãm phấn khởi ra mặt. Nỗi lo về đường cơ động của anh đã nhẹ hẳn đi. Lãm cũng đã quyết định chọn thôn Hà Tây làm nơi đặt sở chỉ huy và lực lượng dự bị, còn thôn Vĩnh Huề làm vị trí tập kết trước chiến đấu cho tiểu đoàn 66. Mọi việc thuận lợi hơn dự định nên rạng sáng ngày thứ ba các anh đã trở ra Vĩnh Thạch.

Rồi thì những lo lắng, hoài nghi của Cân cũng được bức điện của Bộ tư lệnh Thiết giáp gửi vào giải tỏa. Thế là đã rõ, Nhã vẫn còn sống và không hề có chuyện cả đại đội anh bị tiêu diệt như đài địch đưa tin. Tuy vậy Cân vẫn không sao vui lên được. Hơn một tuần nay, tiểu đoàn anh tham gia tiến công An Lộc đã bốn trận rồi mà vẫn chưa làm chủ được cái thị xã bé như “mắt muỗi” này. Đã thế lại bị cháy mất hơn chục xe, cán bộ, chiến sĩ thương vong cũng nhiều. Tiểu đoàn có ba đại đội thì đại đội 6 và đại đội 8 đã gần như bị xóa sổ, chỉ còn đại đội 10 của anh là tương đối nguyên vẹn. Là chính trị viên phó đại đội, mặc dù không trực tiếp tham gia chiến đấu nhưng phải làm công tác thương binh, tử sĩ nên Cân thấm thía hơn ai hết những tổn thất của đơn vị mình. Nghe nói Bộ tư lệnh chiến dịch quyết định sẽ tổ chức đánh trận quyết định trong mấy ngày tới Cân quyết định lên gặp tiểu đoàn trưởng Nghi. Vì là chỗ quen biết cũ nên Cân bỗ bã:

- Anh Nghi! Nghe nói mình lại chuẩn bị đánh tiếp à?

Nghi mệt mỏi gật đầu:

- Ừ! Tớ cũng vừa mới nhận nhiệm vụ về chưa kịp triển khai, chắc khoảng dăm hôm nữa sẽ đánh trận quyết định.

Cân thảng thốt:

- Các anh phải nghĩ cách làm sao chứ cứ đánh như mấy trận vừa rồi thì chỉ có đốt hết xe thôi.

Tiểu đoàn trưởng Nghi buồn bã buông thõng:

- Tớ cũng đang nẫu cả ruột đây. Thế cậu bảo phải làm gì bây giờ?

Bị Nghi vặn lại Cân đâm bí. Thực ra qua theo dõi mấy trận đánh vừa rồi Cân thấy xe tăng bị thiệt hại nặng chủ yếu là vì đội hình chiến đấu giữa xe tăng và bộ binh bị cắt rời. Không được bộ binh yểm hộ, mấy chiếc xe tăng đơn thương độc mã trong thị xã bị bọn địch nấp trong các ngõ hẻm hoặc nhà cao tầng dùng súng chống tăng diệt hết chiếc này đến chiếc khác. Mặt khác, do lực lượng phòng không của mặt trận quá yếu nên máy bay địch gần như hoàn toàn làm chủ bầu trời, chúng tự do bay lượn dùng hỏa tiễn và bom tập trung đánh vào đội hình tiến công dưới đất như đánh đáo làm gì mà chẳng cháy, chẳng tổn thất. Nhưng làm thế nào để khắc phục tình trạng này thì Cân chưa nghĩ ra, cuối cùng anh cũng mạnh dạn phát liều:

- Anh phải có ý kiến với bên bộ binh, bảo họ phải bám sát lấy xe tăng, hai bên yểm hộ, bảo vệ lẫn nhau ấy. Rồi còn phải đề nghị tăng cường thêm ít cao xạ nữa mới được.

Nghi lắc đầu cười buồn:

- Biết thế! Họp hành rút kinh nghiệm tớ cũng đã có ý kiến rồi. Nhưng cậu thấy đấy, đặc điểm tác chiến thành phố, thị xã nó khác. Từ trước đến nay anh em ta chỉ mới được huấn luyện đánh địch phòng ngự trong công sự vững chắc ở vùng đồi núi. Chính vì vậy khi tiến công điểm cao 128, sân bay Đồng Long và trận Núi Gió của đại đội cậu hôm kia đều thắng lợi. Nhưng cứ vào thị xã thì y như rằng lại “sứt đầu, mẻ trán”.- Anh phẩy tay ra chiều bất lực- Đường thì thẳng tắp, trống trơn, xe tăng thì tiến theo hàng một, bộ binh thì bị máy bay đánh cho tan tác không thể bám sát xe tăng. Thế cho nên dẫu có rút kinh nghiệm rồi đấy nhưng cũng chẳng cải thiện được tình hình. Mà ở trong này lực lượng phòng không thì quá yếu, chỉ trông chờ vào mấy khẩu cao xạ tự hành của mình nên bọn máy bay nó muốn làm gì thì làm. Bộ binh thì chưa quen tác chiến hiệp đồng, cứ ỷ lại vào xe tăng. Đến lúc bị máy bay nó ngăn chặn lại mặc cho xe tăng “đơn thương, độc mã” chiến đấu. Cậu bảo tớ phải làm gì bây giờ?

Ngồi nín lặng một lúc Cân đứng dậy:

- Tôi không biết! Nhưng dù thế nào các anh cũng phải tìm mọi cách không để tình trạng này tái diễn nữa. Biết bao nhiêu mồ hôi, xương máu mới đưa được một một cái xe tăng vào đây mà mới có mấy hôm đã tiêu hơn chục chiếc rồi. Người thì cũng đã thương vong cả đống. Cứ như thế thì chả mấy mà tiểu đoàn ta bị xóa sổ.

Dứt lời Cân đi thẳng chẳng chào hỏi gì để lại một mình tiểu đoàn trưởng Nghi ngồi trầm ngâm suy nghĩ. Tuy nói vậy song Cân cũng rất thông cảm với tiểu đoàn trưởng của mình. Quả thật đây là một bài toán cực kỳ nan giải.

Cũng giống như Cân. Biết tin Nhã còn sống, đơn vị lại vừa thắng lớn tại Đắc Tô- Tân Cảnh nhưng Thắng cũng không thể nào vui lên được- trung đội trưởng Nguyễn Nhân Triệu- người anh thân thiết, người bạn tâm giao của anh đã hy sinh anh dũng cùng kíp xe 377. Dẫu biết trong chiến tranh hy sinh, mất mát cũng là chuyện thường tình thế nhưng cái chết của Triệu và kíp xe 377 vẫn để lại trong lòng Thắng một dư âm hết sức nặng nề.

Chiều ngày hôm sau trận đánh Thắng được lệnh đánh chiếc xe dắt cùng tổ hậu cần, kỹ thuật đi cứu kéo xe hỏng và làm công tác thương binh, liệt sĩ. Sau khi khắc phục mấy chiếc xe hỏng ở căn cứ Tân Cảnh xong đội của anh mới phóng lên Đắc Tô 2. Vừa lên đến đỉnh dốc Ngã Ba một cảnh tượng vô cùng bi tráng đã hiện ra trong ánh hoàng hôn đỏ rực: cách đó chừng 600 mét, nằm ngay bên vệ đường là một chiếc xe T59 đen thui, nòng pháo thăng bằng hướng về phía trước như vẫn đang sẵn sàng nhả đạn. Dẫu không còn nhìn thấy số hiệu nữa nhưng Thắng biết chắc chắn đó là xe 377. Xung quanh nó là xác 9 chiếc xe tăng, thiết giáp Mỹ. M41 có, M113 có cháy đen nằm la liệt, nòng pháo gục xuống bẽ bàng, có chiếc vẫn đang âm ỉ khói. Thắng phóng hết tốc lực đến cạnh chiếc 377.

Xe vừa dừng Thắng đã nhảy phốc ra khỏi buồng lái. Không chờ mọi người trong đội anh trèo vội lên thành xe. Các cửa xe vẫn đóng kín. Loay hoay mất một lúc Thắng mới mở được cửa trưởng xe ra. Nhưng đập vào mắt anh là một màu đen kịt, không có ai ở trong ấy. Thắng vội quay xuống hối hả giục mọi người trong đội tìm kiếm xem có anh em nào ở xung quanh đó không. Vừa lúc đó một tốp chiến sĩ bộ binh kéo đến. Thấy các anh lùng sục xung quanh một người đã cứng tuổi bảo: “Đừng tìm nữa! Không có ai ở trong xe nhảy ra đâu! Tất cả vẫn còn nguyên trong ấy”. Rồi anh ta kể mà mắt cứ rưng rưng: “Tôi là tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 3, trung đoàn 1 của sư H. Hôm qua chúng tôi có nhiệm vụ tiến công cứ điểm Đắc Tô 2 này. Tầm chín giờ sáng, khi chúng tôi đã chiếm được một phần căn cứ và một góc sân bay Đắc Tô 2 thì bọn địch ra phản kích. Hơn hai chục chiếc xe tăng dàn hàng ngang theo đường băng sân bay và đường 18 lao ra bọc lấy chúng tôi. Đi sau chúng lốc nhốc dễ phải đến hơn tiểu đoàn bộ binh. Đạn các loại trên xe tăng vãi như trấu làm chúng tôi không ngóc đầu dậy được. Trong lúc đó cơ số đạn chống tăng mang theo đã gần như cạn kiệt. Nguy cơ bị tiêu diệt gọn đã hiện ra ngay trước mắt. Chúng tôi phải lợi dụng từng mô đất, từng đoạn hào để chống đỡ nhưng không lại. Muốn rút lui cũng khó khăn bởi đã bị địch bao vây ba phía- Nói đến đây anh đưa cái ống tay áo nhem nhuốc của mình quệt ngang mắt- Đúng lúc đó chiếc xe tăng này xuất hiện. Tôi còn nhớ rõ nó có số 377. Từ trên dốc Ngã Ba kia nó lao thẳng vào đội hình xe tăng địch như một con mãnh hổ. Khẩu pháo trên xe cứ một lát lại khạc ra một bụm lửa sáng lòa. Đám xe tăng địch khựng cả lại và tập trung bắn vào xe này. Vượt qua chỗ chúng tôi rồi thì chiếc xe 377 dừng lại đúng chỗ này, chắc là để lợi dụng bờ đường che chắn và lần lượt bắn cháy bốn chiếc xe tăng địch. Nhờ vậy chúng tôi củng cố lại được đội hình chiến đấu. Nhưng vừa diệt được chiếc thứ tư thì xe 377 cũng trúng đạn. Tôi nhìn rõ ngọn lửa bốc lên dữ dội ở phía sau xe, khói đen mù mịt. Nhưng lạ một điều là không thấy một ai nhảy ra cả. Lúc ngọn lửa đã trùm cả lên tháp pháo rồi mà pháo vẫn còn nổ một phát nữa thiêu cháy chiếc thứ năm- Một lần nữa người tiểu đoàn trưởng bộ binh quệt tay lên mắt, anh dừng lại một lát rồi mới sụt sịt kể tiếp- Ngay sau đó khói lửa trùm kín lấy xe. Đúng lúc ấy hai chiếc xe của ta từ phía sau tiến đến nơi và diệt thêm mấy chiếc tăng nữa. Tiểu đoàn của tôi lập tức bám theo xe tăng để đánh địch phản kích. Tôi vừa chạy vừa ngoái nhìn về chiếc 377 đang cháy bùng bùng mà không thể nào cầm được nước mắt. Chính nó, chính chiếc xe này đã cứu chúng tôi. Nó mà không đến kịp chắc tiểu đoàn tôi đã bị ăn gỏi mất rồi”. Thắng lặng người đi, mắt rân rấn nước. Cả tổ hậu cần, kỹ thuật của anh, cả tốp chiến sĩ bộ binh cũng đứng lặng phắc, mắt người nào người ấy đỏ hoe. Lặng đi một lúc người chỉ huy bộ binh mới nhắc chiến sĩ của mình: “Bày lễ ra đi!”. Các chiến sĩ bộ binh mở ba lô, lẳng lặng đặt lên thành xe bên trái bốn nắm cơm nắm, bốn hộp thịt hộp, một con gà luộc, một bó hoa rừng và một nắm hương to. Một cái vỏ đồ hộp được một chiến sĩ vục đầy thứ bụi đỏ cao nguyên để lên làm bát hương. Thấy vẻ ngạc nhiên của Thắng người cán bộ giải thích: “Trong thị trấn Tân Cảnh đấy. Sáng nay tôi giao cho mấy tướng này bằng mọi giá phải kiếm cho tôi con gà với nắm hương. Anh em người ta hy sinh anh dũng như thế để cứu mạng mình thì mình cũng phải báo đáp chứ!”. Thắng nghẹn lời không biết nói gì. Các chiến sĩ bộ binh không cùng đơn vị mà họ chu đáo như vậy, thế mà các anh đi tìm đồng đội chỉ với hai bàn tay trắng với mấy cái túi ni- lon.