Rời khỏi hầm giao ban phó tư lệnh Đào nhắc trợ lý Bắc kiểm tra lại một lần nữa mạng liên lạc với ban chỉ huy hai trung đoàn. Sau khi Bắc báo cáo “mạng vẫn thông, bộ đội vẫn sẵn sàng chờ lệnh” phó tư lệnh Đào ăn vội hai lưng cơm rồi trở lại đài quan sát của sở chỉ huy mặt trận. Thấy bóng ông tư lệnh mặt trận tươi cười:

- Vẫn đang “thất nghiệp” hả?

- Vâng ạ!- Quả thật, so với các chủ nhiệm binh chủng khác đang rối rít, tít mù thì đại diện xe tăng lúc này chưa có việc gì mà làm- Báo cáo thủ trưởng! Tôi vừa kiểm tra tình hình các đơn vị, anh em nóng ruột lắm rồi ạ.

- Cứ chờ đấy! Một hai hôm nữa thì “vắt chân lên cổ” mà chạy cũng không kịp ấy chứ.- Tư lệnh mặt trận xem đồng hồ rồi vẫy tay- Vào đây! Chuẩn bị đến “màn chào hỏi” đấy!

Đúng 11 giờ 30 ngày 30 tháng Ba năm 1972 hàng loạt tiếng nổ đầu nòng trầm đục dậy lên từ những trận địa pháo phía sau sở chỉ huy. Mặt đất dưới chân rung lên như có một cơn địa chấn đang lan rộng. Dán chặt mắt vào chiếc ống nhòm có độ phóng đại lớn ông Đào chăm chú quan sát khu vực Dốc Miếu và Miếu Bái Sơn nhưng cũng chỉ thấy những đụn khói ngày một dâng cao. Tư lệnh mặt trận thân mật:

- Có thấy gì không?

- Báo cáo thủ trưởng! Chỉ thấy khói bụi thôi ạ!

- Ừ! Rồi còn nhiều khói bụi nữa. Ba trung đoàn pháo của Bộ cùng với pháo đi cùng của ba sư đoàn bộ binh sẽ nghiền chúng thành bụi hết.

Đúng là như vậy, chiến dịch tiến công Quảng Trị được bắt đầu bằng trận pháo kích dữ dội chưa từng có trong lịch sử vùng đất này. Hàng chục trận địa pháo đã lấy phần tử sẵn đồng loạt lên tiếng. Hàng chục cứ điểm của tuyến phòng thủ Quảng Trị từ Dốc Miếu, Cồn Tiên, Miếu Bái Sơn… đến điểm cao 544, Đồi Tròn, Đầu Mầu, Tân Lâm, Đông Hà, Ái Tử… chìm trong khói đạn. Hỏa lực pháo binh địch dường như bị tê liệt không kịp phản ứng. Những bức điện cầu cứu tới tấp phóng lên đầy ắp không trung. Một vài phi đội máy bay ngơ ngác tìm các trận địa pháo của ta để ném bom bị các trận địa phòng không hất ngược trở lên bay nháo nhác. Thêm một chiếc L19 nữa xuất hiện trên bầu trời nhưng cũng chỉ dám lượn lờ tít trên cao.

12 giờ- trận pháo kích chưa chấm dứt sĩ quan trực sở chỉ huy đã hớn hở:

- Báo cáo thủ trưởng! Tiểu đoàn 3 đã diệt gọn một tiểu đoàn địch đang thay quân ở 544, bắt sống tiểu đoàn trưởng.

- Tốt lắm!- Tư lệnh mặt trận bình thản- Tiếp tục theo dõi chặt các hướng.

Hơn 12 giờ trận pháo hỏa chuẩn bị chấm dứt nhưng trong không trung vẫn ầm ì những tiếng nổ đủ loại dội về sở chỉ huy. Tin tức từ các hướng liên tục được sĩ quan trực cập nhật.

12 giờ 30 phút cánh bắc báo về đã đánh chiếm được điểm cao 544, đang tiến xuống bao vây Đồi Tròn.

15 giờ cánh bắc đã diệt địch ở Cầu Đuồi, Quất Xá, đang bao vậy chi khu Cam Lộ.

16 giờ đã tiêu diệt hết các cứ điểm vòng ngoài của chi khu Cồn Tiên, bắt đầu vây hãm Cồn Tiên.

18 giờ cánh Nam làm chủ điểm cao 365, tàn quân địch bỏ chạy về cứ điểm Phượng Hoàng.

20 giờ cánh tây đã tiêu diệt địch ở điểm cao 252, đang truy kích địch về điểm cao 245.

Dường như đến giờ địch mới hoàn hồn và phản ứng dữ dội. Hàng chục phi vụ B52 rải thảm suốt dọc tuyến phòng thủ vòng ngoài. Những chớp lửa cứ nhoáng lên không dứt trong đêm. Từ phía sau thiết đoàn 17, 20 và lực lượng dự bị được tung ra ra cứu viện các cứ điểm đang bị uy hiếp. Tuy vậy những nỗ lực tuyệt vọng của chúng không thể ngăn được đà chiến thắng của ta.

Quá nửa đêm tin vui từ cánh đông báo về, được sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang giải phóng bà con ta đã nổi dậy phá tan các khu tập trung Bến Ngự, Mai Xá Thị, Xuân Khánh, Hà Thượng… Bọn bảo an, dân vệ hoảng sợ bỏ chạy, ta hoàn toàn làm chủ quận lỵ Gio Linh và các xã Gio Hà, Gio Lễ, Gio Mỹ.

Rạng sáng 31 tháng 3 ta tiếp tục giải phóng các xã Gio Hải, Ba Lòng, Cùa. Trên cánh bắc các xã Cam Chính, Cam Nghĩa cũng hoàn toàn được giải phóng.

10 giờ cánh bắc tiêu diệt cứ điểm Đồi Tròn.

11 giờ chặn đánh thiệt hại nặng quân địch ứng cứu giải tỏa cứ điểm 241, buộc chúng phải co cụm lại tại Thiện Xuân.

14 giờ địch bỏ Cồn Tiên chạy về Miếu Bái Sơn. Trên cánh tây ta làm chủ Đầu Mầu, bao vây Núi Kiếm và sở chỉ huy trung đoàn 56 ngụy tại điểm cao 241.

Vẻ hồ hởi hiện rõ trên nét mặt tư lệnh mặt trận tươi cười:

- Đào này! Có lẽ sẽ sử dụng H02 của các cậu sớm hơn kế hoạch đấy!

- Báo cáo thủ trưởng! Chúng tôi luôn sẵn sàng.

Sau một thoáng suy nghĩ tư lệnh mặt trận vẫy phó tư lệnh Đào lại gần tấm bản đồ:

- Cho đến thời điểm này ta đã tiêu diệt hầu hết các cứ điểm trên tuyến phòng thủ vòng ngoài của địch. Thời cơ đánh chiếm Đông Hà và thị xã Quảng Trị đã đến. Vì vậy tôi định đưa H02 lên Vĩnh Thạch- Ông chỉ tay vào một điểm đã đánh dấu trên bản đồ- Cho “nó” nằm ở đây, khi thời cơ đến lập tức cho vượt sông đánh Đông Hà. Cậu thấy thế có được không?

Hơi ngần ngừ một chút phó tư lệnh Đào mới trả lời:

- Việc cơ động H02 lên gần mặt trận hơn tôi hoàn toàn nhất trí. Tuy nhiên, vì “nó” vừa mới vào, cán bộ chiến sĩ chưa nắm được địa hình nên tôi chỉ xin thủ trưởng cho thêm vài ngày để anh em cán bộ đi trinh sát thực địa.

Tư lệnh mặt trận lắc đầu:

- Tình hình diễn biến như thế này cũng chưa thể nói trước được. Trước mắt cậu cứ cho nó cơ động lên đi, còn thời gian thì trinh sát thực địa. Mà nếu tình hình phát triển nhanh phải dùng đến ngay thì “mở đường mà tiến, đánh địch mà đi” chứ. Đó là truyền thống của quân đội ta mà. Như thế có được không?

- Báo cáo thủ trưởng! Được ạ!- Phó tư lệnh Đào gật đầu nhưng không được quả quyết cho lắm.

- Vậy thì thực hiện đi!

Phó tư lệnh Đào rảo bước về hầm của mình, ông giục Bắc:

- Điện khẩn cho H02 trong đêm nay cơ động toàn trung đoàn về Vĩnh Thạch, Vĩnh Linh và khẩn trương làm công tác chuẩn bị chiến đấu. Sau đó chuẩn bị xe, ăn cơm xong ta sẽ xuống Vĩnh Thạch trước. Nhớ nhắc các cậu ấy chú ý giữ bí mật tuyệt đối. Rõ chưa?

- Rõ!- Bắc trả lời và lập tức ngồi vào bên chiếc đài vô tuyến điện.

Khi chiếc xe cuối cùng của H02 đến vị trí quy định thì đằng đông đã ửng hồng. Phó tư lệnh Đào vẫy trung đoàn trưởng Lãm và chính ủy Võ lại gần rồi hạ giọng:

- Bây giờ tôi phải về ngay sở chỉ huy mặt trận. Các cậu ở lại cho anh em củng cố ngụy trang, xóa vết xích, sau đó bắt tay vào chuẩn bị chiến đấu ngay. Có thể các cậu sẽ bước vào chiến đấu sớm hơn theo kế hoạch đấy.

Trung đoàn trưởng Lãm lo lắng:

- Xe pháo thì không vấn đề gì nhưng nếu bước vào chiến đấu ngay thì gay go nhất là chúng tôi chưa nắm được địa hình. Thủ trưởng phải…

Phó tư lệnh Đào ngắt lời:

- Cậu không phải nói nữa. Cái đó tôi biết rồi. Sau khi ổn định tình hình ở đây các cậu có thể tổ chức cho một bộ phận cán bộ đi chuẩn bị chiến trường. Thật gọn nhẹ thôi. Cho bộ phận này mang theo phương tiện liên lạc. Trong trường hợp có lệnh cơ động thì ở nhà cứ cho xuất phát và hẹn gặp nhau ở một địa điểm nào đó. Tuy nhiên với tình hình này cũng không loại trừ việc ta sẽ phải đánh nhau mà không được đi trinh sát- Ông cao giọng đầy hứng khởi- Các cậu chưa biết chứ chỉ trong vòng hai ngày vừa qua mà quân ta đã tiêu diệt gần hết các cứ điểm vòng ngoài, toàn bộ phía nam khu phi quân sự ta đã làm chủ, thời cơ đánh chiếm Đông Hà đã đến ngay trước mắt. Mà khi thời cơ đến ta không chớp lấy ngay có khi hối không kịp. Vì vậy nếu trinh sát được cũng đánh mà không kịp đi trinh sát cũng phải đánh. Rõ chưa?

- Rõ!- Cả Lãm và Võ trả lời nhưng không được hăng hái cho lắm.

Phó tư lệnh Đào lắc đầu nghiêm giọng:

- Như thế không được! Tôi nhắc lại: trinh sát được cũng đánh mà chưa đi trinh sát được cũng phải đánh. Các cậu còn nhớ chiến thuật tiến công trong hành tiến chứ. Đã được học lý luận rồi bây giờ cứ thế đem ra mà áp dụng vào thực tế thôi.

Chính ủy Võ nhỏ nhẹ:

- Đã đành là phải thế nhưng địa hình khu vực này quá phức tạp, cả trung đoàn lại có mỗi bộ bản đồ mà đo vẽ theo số liệu từ năm 41 thì khó cho chúng tôi quá!

Phó tư lệnh Đào hơi ngớ ra rồi giật giọng:

- Này, Bắc! Tại sao đến giờ trung đoàn vẫn chỉ có mỗi bộ bản đồ?

Bắc hớt hải chạy lại vừa thở vừa phân trần:

- Báo cáo thủ trưởng! Sau hôm ở H02 về tôi đã đến tham mưu mặt trận đề nghị cấp bản đồ cho trung đoàn nhưng trên ấy họ bảo hết phải chờ ngoài Bộ đưa vào. Cho đến hôm qua vẫn chưa thấy có kết quả gì.

Phó tư lệnh Đào lắc đầu:

- Chẳng biết các ông ấy làm ăn kiểu gì thế nhỉ, có mấy bộ bản đồ cũng khó khăn thế? Thôi được rồi, có thế nào dùng thế ấy vậy. Cậu đưa cho các cậu ấy bộ bản đồ của ta rồi về nhà kiếm bộ khác- Ông đưa tay ra bắt tay Lãm và Võ- Thôi! Bây giờ tôi phải về kẻo muộn. Cố gắng nhé!

- Thủ trưởng cứ yên tâm!- Lãm và Võ cùng trả lời nhưng vẻ mặt hai người lại nặng trĩu lo âu.

Đi được mấy bước ông lại quay lại:

- Các cậu này! Hôm trước tớ đã đến Hiền Lương rồi, cầu thì đã bị phá, còn đường quốc lộ Một thì thấy cũng nham nhở lắm, hai bên toàn ruộng nước nên các cậu phải nghiên cứu xem có đường nào khác nữa không chứ chỉ trông vào con đường này thôi thì khó khăn đấy. Phải bám lấy địa phương mà tìm hiểu, bà con người ta ở đây lâu thế nào người ta cũng biết.

- Vâng ạ!- Lãm và Võ cùng trả lời.

Trên đường về sở chỉ huy những suy nghĩ mông lung cứ nhảy múa trong đầu phó tư lệnh Đào. Tình hình diễn biến nhanh như thế này rất có thể trung đoàn H02 sẽ phải tác chiến theo hình thức tiến công trong hành tiến. Thực ra đó không phải là một hình thức tác chiến mới đối với xe tăng thế giới nhưng lại rất xa lạ đối với ta. Đây là một hình thức tác chiến rất phổ biến trong Thế chiến thứ Hai. Trong cuộc chiến đó, đặc biệt là thời kỳ tổng phản công vết xích xe tăng của Hồng quân Liên Xô đã in trên khắp miền lãnh thổ phía tây và cả châu Âu cho đến tận Béc- lin chủ yếu do áp dụng hình thức tác chiến này. Ưu điểm cơ bản của nó là tạo được bất ngờ, phát huy cao độ được những ưu việt của xe tăng và đạt được tốc độ tiến công rất cao. Tuy nhiên nó cũng đòi hỏi rất cao về công tác bảo đảm và trình độ hiệp đồng giữa các lực lượng tham gia. Ngoài ra địa hình thuận lợi cho sử dụng xe tăng và kiểu phòng ngự theo tuyến của địch hồi đó cũng là những điều kiện hết sức quan trọng để tiến công trong hành tiến đạt được kết quả cao. Khi học ở nước ngoài giáo viên các Học viện của bạn cũng đã giới thiệu cho ông và đồng đội về hình thức này. Các ông cũng đã được nghiên cứu chiến lệ một số trận đánh, được giới thiệu về mặt lý luận và cũng đã được tập bài trên bản đồ cùng phương tiện thông tin. Tuy nhiên khi về nước, căn cứ vào điều kiện địa hình và đặc biệt là đặc điểm bố phòng của địch ở chiến trường miền Nam binh chủng đã xác định hình thức tác chiến chủ yếu của xe tăng Việt Nam là tiến công địch phòng ngự trong công sự vững chắc và đã chỉ đạo các đơn vị tập trung huấn luyện theo hướng đó nên tiến công trong hành tiến ít được quan tâm và bộ đội hầu như không được huấn luyện chiến đấu theo hình thức này. Thế mà hôm nay cái ít được nhòm ngó tới nhất lại có thể trở thành hiện thực. Ông tự trách mình đã không có một cái nhìn đủ rộng, đủ xa để lường trước những tình huống như thế này. Bây giờ chỉ còn hy vọng vào số cán bộ đã đi học nước ngoài về vận dụng một cách linh hoạt lý luận họ đã được học vào thực tế hôm nay. Trong thâm tâm ông mong có thêm vài ngày để H02 tổ chức cho cán bộ đi trinh sát thực địa. Dù sao việc nắm được sơ bộ địa hình cũng làm cho người chỉ huy vững tâm hơn.

Nhưng đó chỉ là mong muốn của riêng ông, còn diễn biến của tình hình lại không như vậy.

Về đến “nhà”, lùa vội bát cơm sáng nguội ngắt cho đỡ đói xong phó tư lệnh Đào vội lên sở chỉ huy. Vừa nhìn thấy ông tư lệnh mặt trận đã hồ hởi:

- Thế nào? Quang Trung đã hội quân đủ ở Vĩnh Thạch chưa?

- Báo cáo thủ trưởng! Đã tập kết đủ ạ!

- Thế thì hay quá! Xin thông báo với cậu tin mới nhất: bọn địch ở Dốc Miếu, Dốc Sỏi đã rút chạy về Quán Ngang. Như vậy trên cánh bắc chỉ cần nhổ nốt “thằng này” là Đông Hà đã ở ngay trước mặt. Quân ta hiện nay đã bắt đầu áp sát nó rồi, đêm nay tớ sẽ cho nó ra tro để ngày mai ta rộng đường đánh Đông Hà. Thời cơ làm ăn của các cậu đã đến rồi đấy!

Phó tư lệnh Đào phấn khởi ra mặt:

- Dạ! Chúng tôi đã sẵn sàng. Ở hướng ấy chúng tôi đã bố trí một tiểu đoàn của H03 rồi, diệt xong Quán Ngang ta cứ thế thừa thắng xông lên.

Tư lệnh mặt trận lắc đầu:

- Lại gần đây!- Đợi phó tư lệnh Đào lại gần tấm bản đồ trải rộng trên mặt bàn ông chỉ vào một chỗ dày đặc những ký hiệu màu xanh- Cậu chưa nắm được địa hình ở đây phải không? Đấy! Đông Hà đấy! Có thấy con sông ở mặt bắc của nó không? Cái tiểu đoàn T54 của cậu liệu có vượt được con sông rộng gần trăm mét và sâu mấy mét này không?

- Nhưng chắc phải có cầu chứ?- Ông Đào vớt vát.

Tư lệnh mặt trận lại lắc đầu:

- Cầu à! Cầu thì có đấy nhưng liệu có còn đến lúc ấy không mới quan trọng chứ? Còn tớ thì tớ tin rằng khi ta diệt được Quán Ngang thì chắc chắn bọn địch sẽ phá cầu. Đó là cách duy nhất để chúng cản bước tiến của ta. Cậu có nghĩ thế không?

- Có lẽ thế thủ trưởng ạ!- Ông Đào nhanh chóng đồng ý.

Tư lệnh mặt trận chém mạnh bàn tay xuống bàn:

- Chúng đã làm như vậy thì ta buộc phải vượt sông bằng sức mạnh thôi.

- Nghĩa là thế nào ạ?- Phó tư lệnh Đào lờ mờ đoán được ý định của tư lệnh mặt trận nhưng cố ý làm ra vẻ không hiểu.

Tư lệnh mặt trận ngạc nhiên:

- Sao cậu chậm hiểu quá vậy? H02 của cậu trang bị toàn xe lội nước có phải không? Mà với xe lội nước thì cầu còn hay không không phải là vấn đề quan trọng, có đúng thế không?

- Vâng ạ!- Phó tư lệnh Đào đồng ý một cách miễn cưỡng.

- Vậy thì chuẩn bị ngay đi! Tôi sẽ kiểm tra xem khả năng của cánh bắc thế nào, đêm nay có nhổ được cái Quán Ngang không rồi sẽ chỉ thị cụ thể- Ông quay lại chỗ trưởng phòng tác chiến mặt trận- Cậu liên lạc ngay với cánh bắc xem đêm nay “nó” có nhổ được Quán Ngang không rồi báo cáo lại ngay với tôi.

- Rõ!- Trưởng phòng tác chiến đứng dạy bước vội sang hầm thông tin.

Tư lệnh mặt trận lại cúi xuống chăm chú nhìn vào tấm bản đồ. Phó tư lệnh Đào nghĩ bụng: “có đến 99 phần trăm H02 sẽ phải bước vào chiến đấu ngày mai”. Quả thật đây là một bài toán khó đặt ra cho ông và đồng đội của ông. Thực ra từ Vĩnh Thạch vào Đông Hà chỉ hơn ba mươi ki- lô- mét. Đó không phải là một khoảng cách quá lớn cho một đêm cơ động nhưng vượt sông ở chỗ nào, đi đường nào thì vẫn còn chưa biết. Rồi thì chất lượng đường sá ra sao, khả năng bảo đảm của mặt trận đến mức độ nào… vẫn còn là những câu hỏi chưa có lời đáp. Nhớ lại quang cảnh hai bờ sông Bến Hải mà ông đã được “mục sở thị” hôm ra thăm cầu Hiền Lương ông thấy khó lòng mà vượt sông ở đoạn này được. Rồi con đường số Một nữa, nó như một con chạch nằm giữa hai bên là đồng nước liệu còn tồn tại sau bao ngày bom pháo như mưa vừa qua hay không. Dẫu là xe tăng bơi nước nhưng nếu gặp những cánh đồng lầy thụt thì cũng chịu. Nhớ lại câu nói của người nữ dân quân hôm đó ông giở bản đồ ra xem kỹ đoạn Cửa Tùng. Cả một dải ven biển màu vàng làm ông ngao ngán: “toàn cát với cát thế này thì có vượt được sông sang bên kia cũng chịu”.

Dòng suy nghĩ của phó tư lệnh Đào bị cắt ngang bởi trưởng phòng tác chiến đã trở lại, anh đứng nghiêm trước mặt tư lệnh mặt trận:

- Báo cáo thủ trưởng! Tư lệnh cánh bắc khẳng định trong đêm nay sẽ tiêu diệt được Quán Ngang. Hiện các anh ấy đang điều động bộ đội lên tổ chức vây hãm địch và chuẩn bị các mặt cho trận đánh.

Tư lệnh mặt trận tươi hẳn nét mặt:

- Tốt lắm! Bây giờ đồng chí thông báo cho cánh bắc thế này nhé: đêm nay phải giải quyết bằng được Quán Ngang, sau đó bắt liên lạc với đoàn xe tăng Quang Trung tại Ngã Tư Sòng để tiến đánh Đông Hà vào rạng sáng mai. À! Mà các cậu ấy có đề nghị gì không?

- Báo cáo, các anh ấy xin mặt trận cho 20 phút pháo hỏa chuẩn bị vào cứ điểm. Thời gian cụ thể sẽ báo cáo sau.

- Được! Nhớ bảo các cậu ấy tính toán không được muộn quá, phải làm sao rạng sáng mai có thể bắt đầu tiến công Đông Hà- Vẫy phó tư lệnh Đào lại gần tư lệnh mặt trận hất hàm- Cậu nghe được cả rồi đấy! Còn hỏi gì nữa không?

Phó tư lệnh Đào ấp úng:

- Như thế nghĩa là…

Tư lệnh mặt trận cắt ngang:

- Thế thì nghe cho rõ đây. Tôi quyết định điều chuyển H02 cho cánh bắc để tiến công Đông Hà. Đúng 5 giờ sáng ngày mai H02 phải có mặt tại Ngã Tư Sòng bắt liên lạc với bộ binh. Cậu nghe rõ chưa?

Mặc dù đã lờ mờ phán đoán rồi sẽ có chuyện H02 sẽ phải bước vào chiến đấu sớm hơn dự định nhưng ông Đào cũng không thể tưởng tượng nổi nó lại sớm đến như vậy. Một trung đoàn vừa mới cải tổ gần như một trăm phần trăm, huấn luyện mới được già nửa chương trình, lại vừa mới chân ướt chân ráo vào đến đây, có một số bộ phận vẫn còn trên đường hành quân, cán bộ chưa biết một tý gì về địa hình và tình hình mọi mặt… thế mà phải bước vào chiến đấu ngay như thế này thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra đây. Không dám nghĩ tiếp đến những viễn cảnh không hay, ông Đào đứng dậy nhìn thẳng vào mắt tư lệnh mặt trận:

- Báo cáo thủ trưởng, hiện nay H02 của chúng tôi vừa mới vào đến đây, anh em chưa có thời gian nghiên cứu địa hình và chuẩn bị chiến trường mà lại phải bước vào chiến đấu ngay thế này tôi e rằng…

Không đợi ông Đào nói hết câu tư lệnh mặt trận trợn mắt:

- Thế nghĩa là sao? Các anh định thoái thác nhiệm vụ à?

Phó tư lệnh Đào mở to con mắt lành ngạc nhiên nhìn vị tướng mà ông hằng kính trọng cả về tài năng và phẩm cách. Vị tướng mà tên tuổi gắn liền với những trận đánh lẫy lừng, những chiến dịch có ý nghĩa quyết định. Vị tướng có tầm mắt nhìn xa, trông rộng và lối dùng binh xuất quỷ, nhập thần đã từng nhiều lần làm đau đầu cả Bộ tư lệnh quân viễn chinh Mỹ và Bộ Tổng tham mưu ngụy quyền Sài Gòn. Vị tướng mà thương yêu cấp dưới như anh em, con cháu trong nhà… Thế mà chính con người đó hôm nay lại đưa ra một quyết định như đánh đố cấp dưới như vậy. Hẳn phải có một lý do nào đó. Thoáng chút ngập ngừng ông Đào cứng cỏi:

- Báo cáo thủ trưởng, chúng tôi không hề thoái thác nhiệm vụ. Chúng tôi chỉ đề nghị thủ trưởng nghiên cứu lại và cho chúng tôi thêm một ít thời gian để trinh sát địa hình và tình hình mọi mặt.

Dường như thấy mình đã lỡ nặng lời với cấp dưới, tư lệnh mặt trận hạ giọng:

- Không được! Không có thời gian nữa đâu! Thời cơ đến rồi đi chỉ như gió thoảng, không nắm bắt được nó có khi ân hận cả một đời. Tớ biết đưa H02 vào chiến đấu gấp như thế này các cậu sẽ gặp nhiều khó khăn nhưng biết làm sao được. Đây là thời cơ “ngàn năm có một” đấy. Quân địch đang hoảng loạn đến tột cùng, nếu ta tận dụng được thời cơ này tớ tin rằng nội ngày mai ta sẽ chiếm được Đông Hà và sẽ bớt được rất nhiều xương máu của đồng đội- Ông thở dài nhè nhẹ rồi nói nhỏ như tâm sự- Cái gì cũng có giá của nó, các cậu mà thực hiện đúng ý đồ của tớ sẽ làm thay đổi cục diện cả chiến trường. Cậu thấy tớ nói có phải không?

Ông Đào nín lặng nghe như nuốt lấy từng lời của tư lệnh mặt trận. Thì ra là như vậy. Đây không phải là một quyết định phiêu lưu như ông nghĩ mà là một nước cờ có tính toán và đầy quyết đoán. Mặc dù đã hình dung được những khó khăn chất chồng như núi nhưng trước ánh mắt như thiêu đốt của tư lệnh mặt trận, phó tư lệnh Đào gật đầu quả quyết:

- Vậy thì chúng tôi sẽ quyết tâm thực hiện bằng được ý định của tư lệnh ạ!

Tư lệnh mặt trận trở lại vẻ nghiêm trang thường thấy:

- Thế thì tốt lắm! Cố gắng lên nhé!

Phó tư lệnh Đào đứng dạy:

- Vậy tôi xin phép tư lệnh đi triển khai ngay.

Tư lệnh mặt trận chìa bàn ra, ông nắm thật chặt bàn tay phó tư lệnh Đào như muốn gửi gắm tất cả niềm tin. Đi được một quãng bất chợt phó tư lệnh Đào quay lại, tư lệnh mặt trận ngước lên:

- Sao? Lại có vấn đề gì à?

- Dạ! Cũng không có gì lớn. Sau khi suy nghĩ thêm tôi muốn xin ý kiến tư lệnh về sử dụng lực lượng của H02 ạ!

- Được! Vậy ý định của cậu thế nào?- Tư lệnh mặt trận hào hứng.

- Với điều kiện như hiện nay nếu tổ chức đưa cả trung đoàn sang sẽ rất cồng kềnh và mất nhiều thời gian. Mặt khác căn cứ vào tương quan lực lượng ta và địch nên theo tôi chỉ nên tung một tiểu đoàn vào thôi ạ!

- Một tiểu đoàn của các cậu là bao nhiêu xe?- Tư lệnh mặt trận quan tâm.

- Báo cáo thủ trưởng! Một tiểu đoàn của chúng tôi gồm một đại đội xe tăng, hai đại đội thiết giáp, cộng với xe cán bộ tiểu đoàn là khoảng 25, 26 xe.

- Như thế liệu có đủ không?

- Báo cáo thủ trưởng! Ngoài tiểu đoàn này thì tại cánh bắc chúng tôi còn một tiểu đoàn T54 nữa của H03 nên theo tôi lực lượng như thế cũng là đủ ạ!

Tư lệnh mặt trận khoát tay:

- Thôi được! Tôi đồng ý!

Trời đã gần trưa. Mặt trời đã lên cao tỏa cái nắng ong ong, ấm áp xuống khu vực trú quân của trung đoàn H02. Những chiếc xe tăng, xe thiết giáp nằm náu mình kín đáo sau những lũy tre xơ xác còn sót lại. Xe nào, xe ấy truyền động mở tung để bảo dưỡng kỹ thuật. Từ phía nam sông Bến Hải những tràng tiếng nổ ì ùm vẫn dội về không ngớt. Đứng trên nóc xe có thể nhìn thấy những đám khói bụi xám đen vẫn đang cuồn cuộn bốc lên. Bên cạnh chiếc xe chỉ huy cuộc hội ý cán bộ của trung đoàn H02 đã đến hồi kết thúc, trung đoàn trưởng Lãm kết luận:

- Về tình hình chung của chiến trường các đồng chí đã nắm được, cuộc tiến công của ta đang diễn biến thuận lợi, hàng chục cứ điểm vòng ngoài đã bị tiêu diệt. Thời cơ giải phóng Đông Hà và thị xã Quảng Trị đã hiện ra trước mắt. Chắc chắn đến lúc đó chúng ta sẽ phải tham chiến. Về thuận lợi của ta là cả trung đoàn đã tập kết đủ ở đây, tinh thần ý chí bộ đội cao, trang bị kỹ thuật tốt. Còn khó khăn lớn nhất là chúng ta chưa nắm được địa hình cũng như tình hình phòng thủ của địch. Vì vậy tôi quyết định sẽ tổ chức cho một bộ phận cán bộ đi trinh sát thực địa trước. Thành phần đoàn gồm một cán bộ trung đoàn, một trợ lý tác chiến, mỗi tiểu đoàn cử một cán bộ tiểu đoàn và ba cán bộ đại đội. Đại đội thông tin cử hai chiến sĩ mang theo đài vô tuyến điện đi cùng, đại đội trinh sát cử ba chiến sĩ đi phục vụ đoàn. Nhiệm vụ của đoàn là trinh sát tìm đường cơ động, nắm tình hình địch và xác định các tuyến, vị trí trong chiến đấu. Trong quá trình đi làm nhiệm vụ phải thường xuyên giữ vững liên lạc với trung đoàn. Trường hợp ở nhà có lệnh xuất phát thì cứ tổ chức cho bộ đội cơ động và hiệp đồng địa điểm để gặp nhau. Đúng 13 giờ chiều nay các đồng chí có mặt tại đây để đi làm nhiệm vụ. Các đồng chí rõ chưa?

- Rõ!- Những người có mặt đồng thanh trả lời.

- Nhớ là 13 giờ có mặt đấy nhé! Trang bị gọn nhẹ thôi, mang theo ba ngày ăn và vũ khí là được. Thôi, về triển khai công việc đi!

Lãm vừa dứt lời thì đồng chí cơ yếu chạy tới, anh hào hển:

- Báo cáo trung đoàn trưởng! Có điện khẩn ạ!

Cầm bức điện đọc lướt qua một lượt Lãm vội lớn tiếng:

- Khoan! Khoan! Cứ ngồi lại đấy đã! Có tình hình mới rồi đây.

Chính ủy Võ đón bức điện từ tay Lãm, anh xem qua một lượt rồi nói to:

- Toàn cán bộ cả, có gì mà phải giữ bí mật. Các đồng chí nghe cho rõ đây! Mặt trận lệnh cho ta tổ chức một tiểu đoàn vượt sông Bến Hải, cơ động theo đường Một, đúng 5 giờ sáng ngày 2 tháng Tư, tức là ngày mai có mặt tại Ngã Tư Sòng bắt liên lạc với bộ binh để tiến công Đông Hà.

Gần chục khuôn mặt cùng ngước lên ngỡ ngàng nhìn bức điện trong tay chính ủy Võ. Hình như họ vẫn chưa tin đó là sự thật. Cũng phải thôi! Theo những gì họ đã được học, được huấn luyện thì để thực hiện một trận đánh với quy mô như thế này người ta phải chuẩn bị hàng tuần, thậm chí hàng tháng. Phải nghiên cứu kỹ nhiệm vụ, xây dựng quyết tâm, rồi trinh sát thực địa, giao nhiệm vụ, tổ chức hiệp đồng, chuẩn bị xe cộ, huấn luyện bổ sung vv… và vv… Biết bao nhiêu công việc phải tiến hành mới có thể giành thắng lợi. Thế mà giờ đây họ chỉ có chưa đầy hai mươi tiếng đồng hồ. Địa hình thì chưa nắm được. Tình hình địch cũng vậy. Đường sá cơ động thế nào cũng chưa biết… Từ ngỡ ngàng những khuôn mặt chuyển sang trầm ngâm. Hơn ai hết họ hiểu những gì đang chờ họ ở phía trước. Trung đoàn trưởng Lãm giật lấy bức điện từ tay chính ủy Võ, anh đọc đi đọc lại mấy lần rồi nhăn trán:

- Gay đấy! Bây giờ mời các đồng chí ngồi đây đợi chúng tôi hội ý thường vụ một lát, sau đó ta sẽ bàn biện pháp tổ chức thực hiện ngay. Thời gian gấp lắm rồi.

Ba ủy viên thường vụ kéo nhau ra phía bên kia sườn xe thì thầm với nhau một hồi, có lúc thấy tranh cãi rất găng. Các cán bộ còn ngồi lại không ai nói với ai câu nào. Những khuôn mặt trầm tư trĩu nặng lo âu. Chừng năm phút sau ba người quay lại. Chính ủy Võ nhìn quanh một lượt rồi trịnh trọng:

- Thưa các đồng chí! Nhiệm vụ thì các đồng chí đã nắm được rồi. Không nói thì ai cũng biết đây là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn, phức tạp. Tuy nhiên chúng ta không thể thoái thác mà chỉ còn cách vượt qua mọi cản trở để hoàn thành nhiệm vụ. Thay mặt thường vụ đảng ủy tôi kêu gọi mọi cán bộ, đảng viên hãy nêu cao ý chí chiến đấu, tập trung bàn biện pháp lãnh đạo đơn vị hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Sau đây đồng chí trung đoàn trưởng sẽ phổ biến chi tiết về nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị. Xin mời anh Lãm.

Trung đoàn trưởng Lãm còn cố ghi thêm mấy dòng vào cuốn sổ tay rồi mới đứng dạy, anh vào đề ngay:

- Báo cáo các đồng chí! Sau khi hội ý và xin ý kiến thường vụ tôi quyết định như sau: một, hủy bỏ kế hoạch tổ chức đoàn cán bộ đi chuẩn bị chiến trường để tập trung vào nhiệm vụ chiến đấu ngay. Hai, về lực lượng vượt sông tham gia đánh Đông Hà đêm nay gồm toàn bộ tiểu đoàn 66 với mật danh là Lệ Thủy, hai xe FR của đại đội công binh, xe phẫu thuật cơ động của đại đội quân y, một tổ trinh sát cơ giới của đại đội trinh sát, một tổ đài 15 oát của đại đội thông tin cùng một cơ yếu. Chỉ huy chung lực lượng này là đồng chí Bạ trung đoàn phó. Cơ quan tham mưu cử hai đồng chí trợ lý đi giúp đồng chí Bạ và đơn vị. Ngoài trang bị vũ khí các đồng chí cần mang theo một tuần lương thực, thực phẩm trong đó có một nửa là lương khô. Nhiệm vụ của các đồng chí là bằng mọi cách có mặt tại Ngã Tư Sòng trước 5 giờ sáng ngày mai, đến đó các đồng chí bắt liên lạc hiệp đồng với bộ binh và nhận nhiệm vụ tiếp theo- Hơi ngẩng mặt lên về phía nhóm cán bộ tiểu đoàn và các đại đội trực thuộc- Anh Thanh, anh Biền và các đại đội trinh sát, thông tin quân y đã rõ nhiệm vụ chưa?

Mấy cán bộ có mặt đồng thanh trả lời:

- Rõ!

Lãm quay về phía tham mưu phó Ngư:

- Thứ ba, để đảm bảo cho lực lượng này cơ động được thuận lợi trung đoàn quyết định thành lập một tổ trinh sát gồm một tổ trinh sát bộ, một tổ công binh cầu đường do đồng chí Ngư tham mưu phó phụ trách. Tổ này có nhiệm vụ điều tra chất lượng đường quốc lộ Một từ cầu Hiền Lương đến phía nam Dốc Miếu vì trước mắt chúng ta chỉ biết có duy nhất con đường này mà thôi. Các đồng chí phải đánh giá xem có khả năng cơ động được không. Nếu đường hỏng thì tính toán khối lượng công việc và thời gian cần thiết để cần khắc phục. Khi đi các đồng chí mang theo một đài vô tuyến điện và báo cáo kết quả trinh sát từng giờ một vào đầu giờ. Ngay sau đây các đồng chí chuẩn bị xuất phát. Đúng 14 giờ các đồng chí phải có báo cáo đầu tiên. Đồng chí Ngư rõ nhiệm vụ chưa?

- Rõ rồi ạ!- Tham mưu phó Ngư gật mạnh đầu.

- Cuối cùng, tiểu đoàn 244 và các lực lượng còn lại của trung đoàn phải ở tư thế sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào. Ngay sau đây các đơn vị về triển khai nhiệm vụ và làm công tác chuẩn bị. Riêng anh Quỳ chủ nhiệm kỹ thuật chiều nay cùng tôi đi xác định bến vượt sông Bến Hải. Nhiệm vụ thế các đồng chí đã rõ cả chưa?

- Rõ!- Tất cả đồng thanh rồi lục tục đứng dạy.

- Rõ rồi thì về triển khai công tác ngay! Anh Bạ ở lại tôi trao đổi một tý- Đợi trung đoàn phó Bạ lại gần Lãm hạ giọng- Thực ra tôi rất muốn đi với 66 hôm nay nhưng anh Võ không chịu. Mà cũng phải, lực lượng chủ yếu còn ở ngoài này cả mà. Anh cố gắng vậy nhé!

- Anh cứ yên tâm!- Bạ điềm đạm.

Lãm trải rộng tấm bản đồ ra cái nắp hòm đạn, chính ủy Võ sau khi trao đổi điều gì đó với chủ nhiệm chính trị xong cũng đã quay lại. Ba mái đầu chụm lại. Lãm chỉ tay vào một điểm trên bản đồ:

- Hiện nay ta đang đứng chân ở đây, còn địa điểm phải có mặt là chỗ này- Lãm chỉ vào một điểm khác ở phía nam- Quãng đường cơ động ước khoảng 35 đến 40 ki- lô- mét. Cho một đêm cơ động thì khoảng cách ấy cũng không có gì đáng ngại. Về tổ chức đội hình thì theo tôi anh nên bố trí một phân đội phái đi trước gồm khoảng một trung đội bộ binh cơ giới và tổ trinh sát. Phân đội này cho đi trước đội hình chính độ 1 đến 2 ki- lô- mét. Anh bảo dưới tiểu đoàn chọn trung đội nào kha khá một chút. Có thể cử một cán bộ tiểu đoàn đi cùng. Còn anh và tổ đài 15 oát thì nên đi cùng xe tiểu đoàn trưởng.

Đúng lúc ấy trợ lý tác chiến Bắc hớt hải đi tới, anh mau mắn:

- Chào các anh! Các anh nhận được điện rồi chứ?

Lãm gật đầu:

- Nhận được rồi! Chúng tôi cũng đã triển khai nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị xong. Có gì mới không anh?

Bắc lắc đầu:

- Không có gì đâu! Chỉ là các thủ trưởng bộ tư lệnh quá lo lắng nên cử tôi xuống với các anh thôi.

Lãm nhắc lại những nội dung anh đã triển khai rồi lưỡng lự:

- Nói thật với anh nhiệm vụ thì nhận rồi, triển khai cũng đã triển khai rồi nhưng thực tình chúng tôi lo lắm. Địa hình thì chưa biết mà ngay cả tình hình địch ở bên ấy chúng tôi cũng có nắm được gì đâu. Cứ mò mẫm đi không khéo chui thẳng vào đồn địch thì hỏng bét.

Bắc gật đầu:

- Vì là điện trời, lại quá gấp nên không thể thông báo chi tiết tình hình cho các anh được. Cũng chính vì vậy mà tôi phải xuống đây đây. Bây giờ tôi sẽ thông báo tình hình chung của mặt trận để các anh nắm được. Các anh chú ý nhé!- Bắc đưa tay quét một vòng từ tây sang đông dọc theo nam khu phi quân sự rồi rành rẽ- Sau hơn hai ngày chiến đấu quân ta đã tiêu diệt hàng chục cứ điểm trên tuyến phòng thủ vòng ngoài của kẻ địch. Ở hướng tây ta đã giải phóng hầu hết huyện Hướng Hóa và Cam Lộ. Ở hướng đông và hướng bắc huyện Gio Linh cũng cơ bản thuộc về ta. Nói tóm lại từ phía bắc sông Hiếu và sông Cửa Việt ta đã làm chủ, chỉ còn lại duy nhất cứ điểm Quán Ngang thì đêm nay mặt trận quyết định sẽ nhổ bằng được. Vì vậy các anh không có gì phải lo sẽ mò vào đồn địch cả. Nếu đường Một mà đi được thì các anh cứ thế mà thẳng tiến.

Chính ủy Võ ngước lên:

- Vậy nếu đường Một không đi được thì sao?

Câu hỏi như một gáo nước lạnh dội xuống mà không có ai trả lời. Mấy mái đầu lại cúi xuống chăm chú nghiên cứu bản đồ. Cuối cùng trung đoàn trưởng Lãm lên tiếng:

- Dựa vào bản đồ này thì các anh thấy đấy chỉ có đường Một là con đường duy nhất mà ta có thể sử dụng. Vì vậy theo tôi bây giờ ta cứ lên đó xác định bến vượt qua sông Bến Hải đã rồi chờ tin tức của anh Ngư xem sao chứ cứ ngồi đây mà bàn cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì.

Mấy cái đầu cùng gật gù tỏ vẻ đồng tình. Trung đoàn phó Bạ đứng dậy:

- Các anh cứ lên trên ấy trước. Còn tôi xin phép xuống với 66 ngay bây giờ.

Lãm cẩn thận gấp tấm bản đồ lại rồi đưa cho Bạ:

- Anh cầm lấy bộ bản đồ này mà dùng. Nhớ giữ cẩn thận đấy nhé, hỏng là không còn nữa đâu.

Lội xuống tận mép nước rồi chăm chú đứng nhìn sang bờ bên kia một lúc chủ nhiệm kỹ thuật Quỳ quay lại chỗ mấy cán bộ trung đoàn và Bắc đang đợi bên mọt lùm tre ở sát bờ sông. Lãm sốt ruột:

- Anh thấy thế nào? Chỗ này liệu có qua được không?

Quỳ gật đầu:

- Bờ bên này thoải, chất đất khá chắc nên bến xuống không có vấn đề gì. Bờ bên kia khá cao nên phải mất công cải tạo chút ít tôi tin là sẽ vượt được.

- Có mất nhiều thời gian không?- Lãm nôn nóng.

- Cũng không lâu đâu! Chỉ cần mấy cân bộc phá và san lấp qua qua là được thôi. Nếu các anh nhất trí thì độ 5 giờ tôi cho công binh lên làm, chỉ độ một tiếng là xong.

Lãm gật đầu:

- Thôi được! Ta nhất trí chọn chỗ này nhé!

Cậu chiến sĩ thông tin chạy lại gần nói nhỏ:

- Báo cáo thủ trưởng! Có điện của thủ trưởng Ngư.

Lãm gần như vồ lấy tổ hợp, anh nói như quát chẳng cần mật ngữ:

- A- lô! Tôi Lãm nghe đây! Báo cáo tình hình đi!

Chẳng biết đầu bên kia nói những gì, chỉ thấy Lãm hết “Sao?”, “Thế nào?” lại” “Nhắc lại đi!” một hồi. Cuối cùng anh buông tổ hợp thẫn thờ:

- Không đi được!

Cả mấy cặp mắt cùng nhướng lên. Võ sửng sốt:

- Sao? Anh nói cụ thể xem nào?

- Đường thì bị bom phá tan hoang, hai bên thì toàn ruộng lầy thụt không có chỗ vòng tránh- Lãm chán chường.

- Liệu có khắc phục được không?- Võ cố gặng. Lãm lắc đầu:

- Chịu! Các cậu ấy đếm được từ nam Hiền Lương đến Dốc Miếu có gần trăm hố bom trúng tim đường. Lại còn ở nam Dốc Miếu nữa chứ. Vì vậy có tập trung cả trung đoàn mình làm cũng phải mất vài ngày mới xong được- Anh chán nản nói thêm- Mà nếu có băng qua được cũng khó mà tiến được vì pháo biển đang bắn dồn dập vào đoạn nam Dốc Miếu đến Quán Ngang. Chắc chúng đang tập trung ngăn chặn quân ta ở hướng này. Nhóm các cậu ấy cũng bị thương hai người rồi.

- Vậy bây giờ các cậu ấy ra sao?- Chính ủy Võ lo lắng.

- Đã cấp cứu nhau rồi và đang tạm thời trú ẩn ở Dốc Miếu.

Không ai nói gì nữa, mỗi người như đang theo đuổi ý nghĩ riêng trong đầu. Trong im lặng càng nghe rõ những tiếng “ùng, oàng” không dứt từ phía nam vọng về. Trợ lý Bắc không nén nổi nữa:

- Vậy các anh tính sao bây giờ?

Cái trán vốn đã nhăn của trung đoàn trưởng Lãm càng nhăn sâu thêm:

- Còn làm sao bây giờ? Phải báo cáo lên mặt trận đề nghị chi viện lực lượng để khắc phục đường sá thôi!

Bắc lắc đầu:

- Chẳng có lực lượng nào chi viện đâu. Tôi biết rồi, công binh của mặt trận chỉ có một trung đoàn thiếu hiện đang phân tán cho cánh bắc và cánh tây để hộ tống hai tiểu đoàn của H03 và các lực lượng cơ giới khác hết rồi. Bây giờ muốn tập trung được cũng phải mất vài ngày.

Lãm buông thõng:

- Thế thì chỉ có nước đề nghị trên rút lại lệnh thôi!

Chính ủy Võ trợn mắt:

- Thế nghĩa là sao? Nghĩa là thoái thác nhiệm vụ à?- Không thấy ai trả lời Võ vẫy chiến sĩ thông tin- Mở máy cho tôi liên lạc với tổ trinh sát.

Người chiến sĩ thông tin mở máy, điều chỉnh lại tần số và liên lạc thử xong mới trao tổ hợp cho Võ. Võ ôn tồn:

- Anh Ngư đấy à? Tôi Võ đây! Đề nghị anh báo cáo chi tiết tình hình đường sá bên ấy như thế nào và đánh giá thật chính xác khả năng cơ động. Liệu chúng ta có thể vượt qua được không?

Mấy con mắt chăm chú nhìn Võ nhưng cũng chỉ thấy anh “ồ”, “à” và yêu cầu “nhắc lại đi”. Cứ thế một lúc lâu mới thấy Võ nói:

- Thôi! Cứ ở tạm đấy cho an toàn. Lúc nào ngớt bom, pháo thì cho anh em về nhé! Cố gắng đừng để thương vong thêm nữa- Trao trả tổ hợp cho người chiến sĩ thông tin Võ quay lại- Chịu hẳn rồi. Tay Ngư này với cậu đại đội trưởng công binh cũng là những người rất có kinh nghiệm mà đánh giá thế chắc không sai đâu.

Bốn người lại chúi mũi vào tấm bản đồ, những con mắt mở to như muốn đào bới trên tấm giấy đã xỉn mầu có con đường nào khả dĩ dẫn đến nơi họ muốn. Nhưng không có con đường nào cả! Có vẻ như họ đã bế tắc hoàn toàn. Chợt chính ủy Võ vỗ vai Bắc:

- Này Bắc! Ông vừa nói từ bắc sông Cửa Việt trở lên đây đã được giải phóng rồi phải không?

- Đúng thế!- Bắc xác nhận.

- Vậy thì có cách rồi! Thế này nhé- Võ chỉ tay vào bản đồ- Ta sẽ bơi vượt sông ở sát Cửa Tùng, sau đó đi theo bờ biển, khi nào gặp sông Cửa Việt thì quặt về phía tây theo vệt đường này thế nào cũng đến được Sòng- Tay Võ di theo một vệt đường mòn chạy từ bờ biển về phía tây.

Mấy bộ mặt cùng tươi lên nhưng rồi lại xịu ngay xuống. Lãm trợn mắt:

- Đi theo bãi biển? Anh nói thế nào chứ cái xe tăng mấy chục tấn xuống đó để mà lầy cả nút à?

Võ cười đắc thắng:

- Không sao đâu! Quê tôi ở vùng biển, tôi biết! Cát ở sát mép nước rất chắc, xe mình chứ T54 có đi xuống đấy cũng không sao. Mà đoạn này các anh thấy không, rất bằng phẳng. Chỉ có một khó khăn là vượt qua cồn cát để vào phía trong thôi.

Chủ nhiệm kỹ thuật Quỳ cũng gật đầu:

- Đúng đấy! Xe ta hoàn toàn có thể đi theo bờ biển được. Hồi học bên kia khi tham quan diễn tập đổ bộ đường biển tôi đã thấy xe tăng, thiết giáp chạy thoải mái trên bãi cát sát biển mà không sao cả.

Lãm vẫn chưa tin tưởng cho lắm:

- Chạy theo bờ biển thì chắc là được nhưng làm sao vượt được hàng ki- lô- mét cồn cát để vào bên trong được.

Võ trầm giọng:

- Kể ra cũng khó nhưng tôi tin chắc rằng xuyên qua các cồn cát thế nào cũng có đường dân sinh mà ta có thể lợi dụng được. Cùng lắm là ta xuống sông Cửa Việt rồi bơi ngược lên. Mà cơ động đường này lại tạo được bất ngờ cho địch đấy, chúng không thể ngờ ta lại xuất hiện ở hướng này.

Lãm vẫn chưa xuôi:

- Nói chung tôi thấy thế cũng phiêu lưu lắm. Cứ cho là ta đi dọc theo mép biển rồi vượt qua cồn cát được nhưng cái vệt đường mòn kia liệu có cho phép ta đi tiếp được không?

Võ hơi cáu:

- Thế anh định thế nào? Báo cáo lên trên xin rút lui à?- Đợi một lúc không thấy Lãm nói gì anh mới hạ giọng- Thôi! Không tranh luận nữa. Bây giờ chỉ có hai con đường: một là vượt sông như chúng ta vừa bàn. Hai là thoái thác nhiệm vụ. Anh chọn con đường nào?

Lãm cúi đầu. Đúng như vậy thật! Trước mắt anh bây giờ chỉ có hai con đường như chính ủy Võ đã nói. Thoái thác nhiệm vụ thì chẳng ai muốn cả. Nhục lắm! Nhưng vượt sông theo con đường ấy cũng hết sức phiêu lưu. Liệu có đến đích được không hay là lại chôn chân ở một bãi cát nào đấy. Chính lúc này anh cảm nhận thấy thật đày đủ sức ép của hoàn cảnh đặt lên vai một người chỉ huy. Việc đưa ra một quyết định lúc này quả là khó khăn bởi nó liên quan đến thành bại của cả trận đánh và quan trọng hơn là sinh mạng của hàng trăm, hàng chục con người. Cuối cùng Lãm ngẩng đầu lên:

- Tôi cho rằng nếu ta báo cáo lên trên xin hoãn trận đánh hoặc lùi lại vài ngày thì cũng không phải là thoái thác nhiệm vụ. Anh nói như vậy có nặng quá không?

Chính ủy Võ căng thẳng:

- Thế thì anh bảo phải gọi là gì mới đúng? Không lẽ tôi lại phải đọc lại lời thề thứ hai cho anh nghe à?

Lãm hơi cáu:

- Anh không phải nặng lời như thế! Đã đành là phải tận tâm tận lực hoàn thành nhiệm vụ nhưng nếu nhiệm vụ đó là bất khả thi thì làm sao mà hoàn thành được?

Thấy Lãm cáu chính ủy Võ dịu giọng:

- Nhưng đây đâu đã phải là bất khả thi? Chúng ta vẫn còn một giải pháp nữa để hoàn thành nhiệm vụ cơ mà.

Lãm vẫn hơi căng thẳng:

- Nhưng giải pháp ấy không thật chắc chắn! Anh có đảm bảo là ta sẽ vượt qua được chừng ấy khó khăn để tới đích đúng quy định được không. Đặt anh vào cương vị tôi anh có dám phiêu lưu thế không? Anh có dám chịu trách nhiệm một khi ý định ấy thất bại hay không?

Võ trầm ngâm:

- Phiêu lưu thì phiêu lưu đấy nhưng chẳng lẽ chúng ta khoanh tay thúc thủ. Thôi, được! Xin phép các anh cho chúng tôi hội ý thường vụ một lát- Võ kéo Lãm đứng tách riêng ra một quãng.

Chẳng biết họ nói với nhau những gì nhưng khá căng thẳng. Mấy phút sau cả hai quay lại, nét mặt hai người đã nhẹ nhõm đi đôi chút. Bắc sốt sắng:

- Các anh đã quyết định thế nào rồi?

Lãm quả quyết:

- Còn quyết định thế nào nữa? Phải bằng mọi cách mà đi thôi! Nào, bây giờ ta sẽ xuôi xuống Cửa Tùng tìm bến vượt! Mà nhanh nhanh lên không muộn.

Đúng thế thật! Mới đó mà đã bốn giờ chiều.

Ngay sau khi xuống tiểu đoàn trung đoàn phó Bạ và các cán bộ tiểu đoàn đã ngồi thống nhất với nhau về kế hoạch hành quân. Đội hình của tiểu đoàn được hình thành ba bộ phận là phân đội phái đi trước, đội hình chính và bộ phận bảo đảm đi sau cùng. Phân đội phái đi trước sẽ gồm một trung đội bộ binh cơ giới cùng tổ trinh sát do chính trị viên Biền trực tiếp chỉ huy vì tiểu đoàn trưởng Thanh không có chuyên môn về xe tăng. Chính trị viên Biền chỉ định ngay trung đội của Hòa đen vì qua hai tháng huấn luyện vừa rồi anh đã biết đây là một trung đội “cứng” trong tiểu đoàn. Theo kế hoạch phân đội này sẽ đi trước đội hình chủ lực khoảng 1 đến 2 ki- lô- mét, có nhiệm vụ tìm đường và phát hiện địch trên đường đi. Trường hợp lực lượng địch nhỏ, yếu thì sẽ đánh địch để mở đường. Trường hợp gặp địch mạnh sẽ chiếm địa hình có lợi kìm chân địch chờ chủ lực lên tiêu diệt. Đã ở tư thế sẵn sàng nên mọi việc chuẩn bị rất nhanh. Bốn giờ chiều toàn tiểu đoàn đã được lệnh ăn cơm để sẩm tối là có thể xuất phát được.

Cơm chiều đã xong. Mọi công tác chuẩn bị cũng đã hoàn tất. Hòa ngồi thơ thới trên nóc xe nhìn các chiến sĩ của mình đang rào rào tán gẫu. Giá như lúc khác thế nào anh cũng nhào vào tham gia nhưng hôm nay anh muốn ngồi một mình. Một cảm giác lâng lâng đang lan tỏa trong lòng Hòa. Thế là chỉ ít giờ nữa thôi các anh sẽ được vượt qua sông Bến Hải, con sông đã hơn hai mươi năm chia cắt đất nước làm đôi. Đành rằng để vào Nam chiến đấu đã có biết bao thế hệ đi trước vượt qua con sông này nhưng chắc chắn một điều đó là những cuộc vượt sông bí mật ở tận đâu đó trên thượng nguồn. Còn hôm nay cả tiểu đoàn của anh sẽ vượt sông ngay cạnh cây cầu Hiền Lương lịch sử. Hàng chục chiếc xe tăng thiết giáp sẽ rẽ nước tiến công trực diện quân thù. Rõ ràng thế và lực của ta đã khác trước nhiều. Tự hào hơn chính trung đội của anh lại được chọn làm trung đội đi đầu. Hòa cũng chưa biết những gì sẽ đón đợi anh ở bờ Nam nhưng dù có thế nào đi nữa thì chuyến vượt sông này cũng rất đáng tự hào. Lan man một lúc Hòa lại nhớ đến những người anh em ở kíp xe 567. Từ hôm vào đây Hòa cũng chỉ mới nghe tin láng máng rằng Thắng đã đi B3, Cân thì đi B2, còn anh Nhã thì cũng tham gia chiến đấu ở Quảng Trị này nhưng nào có gặp được. Không biết bây giờ họ đang ở đâu? Có ai biết anh đang được tham gia vào một nhiệm vụ thật mới mẻ nhưng cũng hết sức hào hùng này.

Đang thả hồn theo những dòng suy tưởng Hòa chợt giật mình vì chính trị viên Biền đã đến cạnh xe và gọi:

- Hòa! Xuống đây, có việc!

Nhanh như một con sóc Hòa đen nhảy phóc xuống trước mặt Biền:

- Chào thủ trưởng! Có việc gì ạ!

Biền ghé vào gần Hòa nói nhỏ:

- Trên trung đoàn vừa điện xuống, ta không vượt sông ở Hiền Lương nữa mà sẽ vượt ở Cửa Tùng. Đường cơ động sẽ không theo kế hoạch nữa. Vì vậy cậu chạy vào dân hỏi xem có con đường nào gần nhất đến Cửa Tùng không? Nhanh chân lên nhé!

- Vâng ạ!

Nghĩ bụng: “cánh dân quân thế nào cũng biết” nên Hòa nhằm hướng trận địa trực chiến ngay cạnh khu vực trú quân của tiểu đoàn chạy miết. Thấy anh bộ đội cắm đầu, cắm cổ chạy về phía mình mấy o dân quân chí chóe trêu:

- Eng bộ đội ơi! Đi mô mà chạy như ma đuổi rứa? Vô đây uống miếng nác đã nào!

Không còn bụng dạ nào mà tán dóc, Hòa vừa thở vừa hỏi như gắt:

- Cho tôi gặp đồng chí nào phụ trách ở đây!

- Bọn em ri ai cũng là phụ trách cả- Mấy cô dân quân vẫn đùa.

- Không đùa đâu! Tôi có việc gấp cần gặp người phụ trách ngay!- Hòa nghiêm mặt.

- Ôi! Eng bộ đội đẹp trai quá! Eng cần gặp người phụ trách cái chi?- Một cô có vẻ bạo dạn nhất chỉ vào từng người xung quanh rồi liến thoắng- O ni phụ trách mần trận địa, o ni phụ trách chống lầy, o ni phụ trách khói lửa, o ni…

- Thôi! Tôi xin cô! Tôi có việc rất gấp thật mà- Hòa xuống giọng năn nỉ.