Trước khi đi bộ đội Nhã đã có vài lần được ra Hà Nội nhưng chưa khi nào đến khu vực Vân Hồ nên đi được vài chục mét đến một cái ngã tư anh bắt đầu thấy bối rối không biết đi đường nào. Trời còn quá sớm lại đang có chiến tranh phá hoại nên đường phố vắng ngắt không một bóng người. Đang bần thần chưa biết quyết định ra sao thì một chiếc xích lô chạy đến. Người đạp xích lô tấp sát vào chỗ anh đứng rồi hỏi:
- Anh bộ đội về đâu tôi chở!
Nhìn ông già đạp xích lô có dễ đã gần sáu mươi tuổi Nhã ngại ngần:
- Bác chỉ giúp cháu đường về Bến Nứa để cháu đi bộ thôi ạ!
Ông già đạp xích lô tò mò nhìn Nhã từ đầu đến chân rồi tỏ ra thông cảm:
- Mới ở chiến trường ra hả? Không có tiền chứ gì?
Nhã bối rối, thực ra anh vẫn còn tiền. Trước khi ra ngoài này đơn vị đã thanh toán cho hết các khoản phụ cấp nên trong túi anh bây giờ cũng còn hơn trăm đồng bạc. Nhưng nhìn người đạp xích lô có tuổi gần bằng bố mình anh không nỡ ngồi lên. Vả lại bộ đội trẻ khỏe như thế này ngồi xích lô cứ thấy thế nào ấy. Vì vậy Nhã tươi cười:
- Dạ! Cháu có tiền nhưng đi bộ quen rồi. Bác làm ơn chỉ hộ đường cháu cuốc chỉ một loáng là tới.
Ông già xích lô cười dễ dãi:
- Xấu hổ hả? Ngại hả? Bộ đội các anh anh nào cũng thế, mấy chục năm đạp xích lô ở cái đất này mà tôi chưa chở được ai- Ông hạ giọng khẩn khoản- Bây giờ trời còn sớm, không ai nhìn thấy đâu mà sợ. Cứ ngồi lên đi, tôi đạp ù một cái anh còn kịp đi chuyến xe sớm. Bây giờ cứ sáng ra là không còn xe nào đâu.
Nhìn trước nhìn sau không thấy ai Nhã bấm bụng ngồi lên. Ông già đạp xích lô tuy vậy còn khỏe lắm, ông chỉ nhổm người nhấn bàn đạp mấy cái chiếc xe đã bon bon trên đường. Khi xe đã có đà ông cứ nhẩn nha vừa đạp vừa nói chuyện, đến lúc ấy Nhã mới biết ông cũng có con trai đang ở chiến trường. Cũng may cho anh gặp ông nên đến bến xe sớm và đi được chuyến xe duy nhất trong ngày về quê. Lúc xuống xe Nhã trả tiền ông không nhận, chỉ cười:
- Tôi chở anh cũng như chở con tôi mà.
Nói mãi không được Nhã đành moi trong ba lô ra một hộp thịt biếu ông. Đến lúc này ông mới vui vẻ nhận và chúc anh về nhà nghỉ phép vui vẻ.
Chiếc xe ca chật ních người khởi hành lúc mờ sáng. Vừa mới lên cầu Long Biên Nhã đã thấy choáng váng trước những dấu tích của bom đạn để lại trên thân cầu. Lần cuối cùng anh qua đây là hôm được về phép trước khi đi chiến đấu. Hồi đó cây cầu trông duyên dáng, vững chãi bao nhiêu thì hôm nay trông tang thương, yếu ớt bấy nhiêu. Cả một đoạn cầu bị đánh sập phải lắp cầu tạm cứ oằn mình xuống khi mỗi chiếc xe lăn qua, những thanh giằng thép đứt nham nhở vẫn treo lơ lửng như muốn rơi xuống bất cứ lúc nào. Nhưng trên những chỗ cao nhất của cầu vẫn thấy thấp thoáng những nòng cao xạ và bóng những chiếc mũ sắt. Qua Gia Lâm đến Đức Giang rồi Cầu Đuống, chốc chốc lại thấy một, vài hố bom và những khung nhà cháy. Nhã hiểu rằng không chỉ các anh ở chiến trường mới ác liệt, gian khổ. Nhân dân ngoài Bắc cũng gian khổ, ác liệt không kém.
Nhã về đến nhà thì mặt trời đã đứng bóng, mẹ anh và Hiền vẫn đang ngồi ăn cơm trưa. Mẹ Nhã dang đưa bát cơm lên miệng thì nhìn thấy anh lừng lững đi vào sân, bà cụ cứ bưng bát cơm thế mà ú ớ không thốt lên lời. Hiền ngồi phía bên kia nhìn mẹ không hiểu điều gì đang xảy ra. Chỉ đến lúc cô nhìn theo ánh mắt mẹ ra sân cô mới nhìn thấy Nhã. Cô bỏ vội bát cơm xuống mâm đỡ lấy bát cơm của mẹ đặt xuống thì Nhã đã vào đến cửa. Đến lúc này mẹ Nhã mới òa khóc:
- Con tôi! Ôi! Con về đấy hở Nhã?
Nhã sà vội xuống mâm cơm đỡ lấy đôi bàn tay gày guộc đang đưa ra phía trước của mẹ, khó khăn lắm anh mới thốt lên:
- Mẹ! Vâng, con đã về đây mẹ ạ!- Anh quay sang Hiền- Em!
Hai gò má Hiền thoáng ửng lên, cô cúi đầu bẽn lẽn:
- Anh về sao không báo trước gì cả.
Mẹ Nhã vẫn cuống quýt sờ đầu, sờ vai anh như muốn kiểm tra xem đây có thật là con mình hay không. Nhã liếc nhìn mâm cơm, một đĩa rau muống luộc, mấy quả cà, một bát cá vụn kho chắc là Hiền tranh thủ tát vét lúc đi làm đồng. “Đạm bạc quá”- anh nghĩ, trong lòng dấy lên một nỗi cảm thương vô hạn với mẹ và vợ. Thấy ánh mắt của chồng Hiền vội bê mâm cơm xuống nhà dưới rồi đứng yên ở đó một lúc cho tĩnh tâm trở lại. Lúc cô quay lên Nhã đã đỡ mẹ lên giường, anh đang trả lời những câu hỏi tưởng như không bao giờ hết của mẹ. Hiền đến sau lưng chồng nhẹ nhàng gỡ cái ba lô xuống, cô bảo mẹ:
- Mẹ ơi! Nhà con về thật rồi. Bây giờ mẹ để anh ấy đi rửa mặt mũi chân tay rồi còn ăn cơm. Chắc nhà con cũng đói rồi.
Mẹ Nhã như chợt nhớ ra:
- Phải rồi! Con xuống ổ gà lấy mấy quả trứng mà tráng cho nhanh.
Hiền chưa kịp đi Nhã đã bảo:
- Không cần đâu em ạ! Anh cũng không đói lắm, mà trong ba lô có thức ăn rồi.
Bữa cơm sum họp đầu tiên sau gần bốn năm xa nhà chưa kịp xong đã thấy tiếng người léo xéo ngoài ngõ, Hiền bảo:
- Chắc bà con thấy anh về sang hỏi thăm tin tức người nhà đấy mà.
Nhã và vội bát cơm rồi bảo Hiền:
- Thôi, anh đủ rồi. Em cất mâm đi, đun cho anh siêu nước để tiếp khách.
Suốt buổi chiều Nhã phải ngồi tiếp hét đợt khách này đến đợt khách khác. Anh phải trả lời đủ loại câu hỏi nhưng nhiều nhất vẫn là: “có gặp cháu nhà tôi trong ấy không?”. Chiến trường thì mênh mông, mỗi người một đơn vị nhưng với những người ở nhà thì đều là đi “B”, ai cũng hy vọng Nhã gặp được con em mình trong đó. Mãi đến khuya hai vợ chồng mới được ở bên nhau. Khép cánh cửa buồng lại Nhã ôm chầm lấy vợ. Hai tay anh như hai gọng kìm thép ép chặt tấm thân nóng hổi của vợ vào ngực mình rồi cúi đầu xuống hít lấy hít để cái mùi da thịt nồng nồng, ngầy ngậy tỏa ra từ cổ, từ ngực vợ. Hiền cũng vậy. Cô lặng im áp mặt mình vào khuôn ngực rộng của chồng, hai hàng nước mắt bất giác lã chã rơi. Khi mảng áo trước ngực đã ướt đầm Nhã mới dìu Hiền ngồi ghé vào mép giường. Bế vợ hẳn lên lòng anh chăm chú nhìn vào gương mặt mình hằng yêu dấu. Từ lúc về đến giờ có lúc nào anh được ngắm vợ mình đâu! Dưới ánh đèn dầu đùng đục trông Hiền vẫn chẳng khác ngày xưa là mấy, vẫn khuôn mặt trái xoan bầu bĩnh ửng hồng, vẫn ánh mắt đằm thắm đến nao lòng. Nhã nâng khuôn mặt Hiền lên hỏi nhỏ:
- Sao em lại khóc?
Hiền ngúng nguẩy:
- Ghét anh ghê! Đi biền biệt từng ấy năm trời mà thư từ thì chẳng chịu viết.
- Thế mà đã gần bốn năm rồi, em nhỉ?- Nhã bần thần nói.
- Một nghìn ngày đêm rồi đấy, ông tướng ạ!- Hiền gật đầu.
- Một nghìn ngày đêm? Em đếm từng ngày à?- Nhã ngạc nhiên.
- Chứ không à?- Tay cô vuốt ve mặt, cổ rồi luồn vào trong ngực áo chồng xoa xoa tấm ngực rộng- Anh có biết không, những ngày anh đi vắng mẹ toàn vào ngủ với em. May mà có mẹ chứ mình em khéo chết mất vì buồn.
- Nhưng làm sao em đếm được từng ngày?- Nhã vẫn băn khoăn không hiểu vợ mình làm sao mà theo dõi được chính xác đến vậy.
Hiền dụi đầu vào ngực chồng e ấp:
- Anh không cần biết làm gì.
Nhã lật vợ vào trong, anh hổn hển:
- Vậy thì đêm nay sẽ là đêm thứ một nghìn lẻ một nhé!
Hiền với tay vặn nhỏ ngọn đèn, giọng cô chợt khàn đi:
- Lần này về là phải có... mới đi nhá! Mẹ mong cháu lắm rồi đấy!
Mãi sáng hôm sau Nhã mới nhìn thấy trên bức vách đầu giường có ghim một tờ giấy đã ố vàng chi chít những vạch dấu bút mực, bút chì như kiểu người ta ghi điểm bóng chuyền, thỉnh thoảng lại điểm một con số hàng trăm. Anh lại cúi xuống ôm ghì lấy vợ. Còn Hiền thì tươi như hoa, đôi mắt rạng ngời đầy vẻ mãn nguyện.
Ngày hôm đó Thường vụ đảng ủy binh chủng Thiết giáp họp để chuẩn bị nội dung cho Hội nghị tổng kết chiến dịch Đường Chín- Nam Lào và triển khai nhiệm vụ cho thời gian tiếp theo được tổ chức trong tuần tới. Chủ trì cuộc họp chính ủy Ngọc đưa ra ý kiến:
- Theo tôi, bây giờ ta sẽ thảo luận dứt điểm từng vấn đề. Trước hết đề nghị các đồng chí nghe và cho ý kiến về bản báo cáo tổng kết chiến dịch Đường Chín- Nam Lào. Mời đồng chí Lân đọc báo cáo!
Tư lệnh Lân trịnh trọng đứng dạy, mặc dù đã về làm tư lệnh được gần nửa năm nhưng đây mới là lần đầu tiên ông được tham gia cuộc họp thường vụ đảng ủy binh chủng. Chính ủy Ngọc vội đưa tay:
- Anh cứ ngồi đọc cũng được!
- Vậy thì xin phép các anh tôi ngồi vậy!- Sau khi điểm qua tình hình chung và diễn biến các trận đánh của xe tăng trong chiến dịch bản báo cáo đi sâu phân tích những ưu, nhược điểm trong tổ chức chỉ huy cũng như thực hành chiến đấu của các đơn vị và rút ra một số bài học kinh nghiệm. Cuối cùng ông kết luận- Các đồng chí cũng đã biết, bản thân tôi chưa có nhiều kinh nghiệm chỉ huy xe tăng nên có thể bản báo cáo tổng kết có thể chưa thật đầy đủ, rất mong các đồng chí bổ khuyết cho.
Phòng họp lặng đi đến hàng phút, phó tư lệnh Đào thì cúi mặt trầm ngâm, tham mưu trưởng Dương thì tỏ ra bấn bíu với tập tài liệu trước mặt, chủ nhiệm chính trị Thu thì lơ đãng nhìn mấy ngón tay- chính ông cũng đã tham gia soạn thảo bản báo cáo này, còn chính ủy Ngọc thì hết nhìn người này sang nhìn người kia ra ý thúc giục mọi người có ý kiến. Mãi sau phó tư lệnh Đào mới giơ tay:
- Tôi xin có ý kiến- Không đợi chủ tọa cho phép ông nói luôn- Theo tôi bản báo cáo tổng kết do đồng chí tư lệnh chuẩn bị nhìn chung tương đối đầy đủ. Báo cáo đã làm rõ được những ưu khuyết điểm của ta trong việc sử dụng xe tăng, đồng thời rút ra một số bài học kinh nghiệm cần thiết. Tuy nhiên tôi thấy chúng ta cũng cần thảo luận kỹ thêm ở một số điểm. Cụ thể là trong phân tích về nguyên nhân gây tổn thất lớn ở một số trận đánh chúng ta có nói nhiều đến nguyên nhân khách quan là do trình độ hiểu biết của người chỉ huy binh chủng hợp thành còn hạn chế. Điều đó đúng nhưng theo tôi chưa đủ. Như báo cáo đã cho biết ở tất cả các cấp chúng ta đều phái cử cán bộ đến để làm đại diện: ở mặt trận thì có Bộ tư lệnh tiền phương. Ở sư đoàn có các cán bộ của bộ tư lệnh. Ở trung đoàn có các cán bộ trung đoàn của ta. Vậy thì vai trò trách nhiệm của đại diện xe tăng ở các cấp đó đã được thực hiện như thế nào mà để xảy ra tình trạng trên. Các đồng chí ấy không hiểu thì chúng ta phải nói cho các đồng chí ấy hiểu, các đồng chí ấy đưa ra quyết định chưa chính xác thì chúng ta phải thuyết phục các đồng chí đó nghiên cứu lại. Chẳng hạn như trận phản kích ở 543 nếu chúng ta chỉ cần thuyết phục được người chỉ huy lùi trận đánh lại vài tiếng đồng hồ chuyển sang đánh đêm thì sẽ vừa có thêm thời gian chuẩn bị, trinh sát đường cơ động, vừa tránh được máy bay và chắc chắn hiệu suất chiến đấu sẽ cao hơn, tổn thất sẽ ít hơn. Vì vậy tôi nghĩ rằng chúng ta cần kiểm điểm sâu sắc hơn vai trò các đại diện xe tăng tại sở chỉ huy binh chủng hợp thành các cấp. Đồng thời từ đó tìm ra các biện pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác của các đồng chí đại diện xe tăng này. Ngoài ra cũng còn một nhược điểm không nhỏ nữa cần phải khắc phục ngay là năng lực tổ chức chỉ huy của một bộ phận cán bộ và trình độ chuyên môn của một số chiến sĩ của chúng ta còn yếu. Tôi cho rằng gần chục khẩu 12 ly 7 mà được tổ chức tốt thì máy bay Mỹ cũng khó mà làm mưa, làm gió được. Hay nếu như đội ngũ lái xe mà khá hơn chắc chắn đội hình sẽ không bị ùn lại ở một cái dốc con con như vậy. Còn cái gì cũng đổ tại khách quan thì khó mà tiến bộ được. Hết ý kiến!
Suốt từ lúc phó tư lệnh Đào phát biểu đến lượt tư lệnh Lân cúi đầu trầm ngâm. Nói cho công bằng ông thấy ý kiến của ông Đào là chính xác nhưng ông cũng thấy thật khó chịu bởi cách nói của ông Đào, nhất là câu cuối cùng đúng là nặng như búa bổ. Tuy vậy ông cũng chịu không phản bác được. Chính ủy Ngọc phải giục hai, ba lần chủ nhiệm chính trị Thu mới có ý kiến:
- Tôi đồng ý với ý kiến anh Đào. Tuy nhiên chúng ta cũng phải thông cảm với anh em khi được phái cử đi làm đại diện xe tăng ở các đơn vị. Theo tìm hiểu của tôi thì anh em ta cũng đã có ý kiến nhưng người chỉ huy vẫn cứ quyết theo ý của họ thì đành phải chấp hành thôi. Trong cuộc hội thảo về vấn đề hiệp đồng giữa xe tăng với bộ binh do Bộ tổ chức ở ngay mặt trận tôi cũng đã có ý kiến tương tự, các đồng chí chỉ huy binh chủng hợp thành hôm đó cũng đã nhận thức ra vấn đề. Vì vậy theo tôi chỉ nên đánh giá là khả năng thuyết phục của anh em mình còn hạn chế. Ngoài ra sau này ta phải làm việc với trên để hình thành một cơ chế như thế nào đó để anh em mình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được thuận lợi hơn.
Tham mưu trưởng Dương giờ mới giơ tay:
- Thực ra đây cũng là vấn đề mà chúng ta đã nhiều lần đề cập đến nhưng chuyển biến rất chậm. Từ thực tế hồi năm 68 chúng tôi cũng đã nhận thấy để thực hiện được vai trò người đại diện xe tăng thì cán bộ của mình cũng phải nắm rất chắc cách đánh của binh chủng hợp thành để vận dụng vào sử dụng xe tăng thì ý kiến của mình mới có sức nặng. Ngoài ra cũng phải chú ý đến phương pháp công tác, một mặt phải mềm dẻo, kiên trì thuyết phục, một mặt cũng phải tỏ ra cương quyết khi cần thiết. Vì vậy theo tôi nên đưa vào phần những bài học kinh nghiệm là phải có phương pháp công tác thích hợp với hoàn cảnh cụ thể. Còn để khắc phục điểm yếu về trình độ chuyên môn của cán bộ chiến sĩ như anh Đào nói theo tôi ta cần có những biện pháp chấn chỉnh hệ thống các đơn vị huấn luyện của ta cho chính quy hơn nữa. Tối ưu là nâng cấp tiểu đoàn 10 thành trường sĩ quan và thành lập một trung tâm huấn luyện thành viên kíp xe, có như vậy công tác đào tạo mới chuyên sâu và đi vào nề nếp được.
Chính ủy Ngọc nhìn tư lệnh Lân:
- Anh Lân có ý kiến gì khác không?
- Tôi nhất trí!- Ông Lân xua tay.
- Vậy thì ta chuyển sang nội dung thứ hai. Báo cáo các đồng chí, vừa qua Bộ đã phê chuẩn bản Kế hoạch phát triển lực lượng tăng thiết giáp giai đoạn 1971- 1975 của binh chủng ta. Đồng chí Đào đã lên làm việc trực tiếp với cơ quan Bộ và chuẩn bị phần triển khai thực hiện. Sau đây mời anh Đào báo cáo lại phần chuẩn bị của mình- Chính ủy Ngọc đưa tay về phía phó tư lệnh Đào.
Ông Đào hơi cựa mình rồi mở tập tài liệu trước mặt mình ra nhưng cũng không nhìn vào đó:
- Báo cáo các đồng chí! Về nội dung bản kế hoạch các đồng chí đã nắm được cả rồi nên tôi không trình bày lại mà chỉ xin nêu ý kiến chỉ đạo của cấp trên. Về cơ bản Bộ nhất trí với ta, cụ thể như sau: một là đồng ý cho ta đưa H03 vào Quảng Bình và một số tiểu đoàn độc lập vào các chiến trường sâu như B2, B3, Khu Năm khi đường cơ động thông. Trước mắt từ nay đến cuối năm mỗi chiến trường khoảng một tiểu đoàn, riêng B2 có thể hơn. Sau đó mỗi năm đưa thêm một ít để B2 có đủ hai trung đoàn, các chiến trường khác một trung đoàn. Hai là, đồng ý cho binh chủng thành lập thêm một trung đoàn nữa làm nhiệm vụ huấn luyện ở hậu phương thay cho H03 và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ miền Bắc khi có tình huống xảy ra. Ba là chưa đồng ý nâng cấp tiểu đoàn 10 thành Trường sĩ quan như ta đề nghị mà chỉ nâng lên thành Đoàn 10 tương đương trung đoàn, ngoài nhiệm vụ đào tạo thành viên kíp xe sẽ còn đào tạo cán bộ trung đội. Riêng về biên chế lực lượng trinh sát, công binh, phòng không trực thuộc các trung đoàn Bộ chưa đồng ý với đề nghị của binh chủng mà chỉ đồng ý tăng quân số và phương tiện lên thôi, còn vẫn giữ đầu mối là đại đội. Nói tóm lại những vấn đề bảo đảm này ta vẫn phải trông cậy vào binh chủng hợp thành là chính- Ông dừng lời và đưa cho mỗi ủy viên một tập tài liệu- Để triển khai chỉ đạo của Bộ chúng tôi đã chuẩn bị một bản kế hoạch chi tiết cho từng giai đoạn xin gửi các đồng chí, các đồng chí nghiên cứu và cho ý kiến.
Đọc lướt qua bản báo cáo tư lệnh Lân ngẩng lên:
- Như vậy các anh dự định đưa tiểu đoàn đầu tiên là vào B3 phải không?
- Đúng vậy! Theo thông báo của trên đường vào B3 đã cho phép cơ giới nặng hành quân nên chúng tôi dự định như vậy- Phó tư lệnh Đào xác nhận.
- Tại sao không đưa vào khu Năm trước, đường vào đó cũng thông rồi- Ông Lân hơi sẵng giọng.
Liếc thấy phó tư lệnh Đào đã trừng con mắt lành lên chính ủy Ngọc vội đỡ lời:
- Thế này anh Lân ạ, trước khi làm kế hoạch này anh Đào có tham khảo ý kiến tôi về chủ trương chiến lược của ta trong mùa khô tới. Tôi đã truyền đạt lại nhưng vấn đề chính trong nghị quyết của Quân ủy trung ương nên anh Đào mới đề xuất như trên. Nói tóm lại trước mắt chúng ta tập trung cho B3, B2 và B5 đã. Còn khu Năm có thể chậm lại một chút cũng được- Cầm tập tài liệu lên ông tiếp- Vậy ta thống nhất thế này nhé: từ nay đến cuối năm lần lượt ta sẽ đưa toàn bộ H03 vào Quảng Bình, đưa 297 vào B3, đưa hai tiểu đoàn vào B2, nếu có điều kiện đưa vào khu Năm một tiểu đoàn. Đồng thời xúc tiến công tác chuẩn bị mọi mặt để thành lập một trung đoàn mới và nâng cấp đoàn 10. Về ý định bố trí lực lượng như vậy các anh thấy thế nào?
Cả bốn người còn lại đều gật đầu. Chợt tham mưu trưởng Dương giơ tay:
- Có một vấn đề xin các đồng chí lưu ý: ở B2 ta đã có một số cán bộ vào trong đó từ trước. Vừa rồi Bộ tư lệnh Miền lại cho thành lập một bộ phận chuyên lo chuẩn bị tiếp nhận trang bị nên việc tiếp nhận, bố trí xe tăng chắc không có vấn đề gì đáng lo. Tuy nhiên ở B3 và khu Năm chưa có nên tôi đề nghị thường vụ nên cử một số đồng chí vào trong đó trước làm việc với mặt trận, xác định vị trí đứng chân đồng thời nghiên cứu chuẩn bị chiến trường thì sử dụng mới hiệu quả được.
- Đúng đấy?- Chính ủy Ngọc gật đầu
Phó tư lệnh Đào hăng hái:
- Để tôi đi cho! Hồi chống Pháp tôi cũng đã có thời kỳ ở chiến trường đó.
Chính ủy Ngọc lắc đầu dứt khoát:
- Không được! Anh Đào với anh Dương tạm thời đừng nói đến chuyện đi chiến trường bây giờ nhé. Các anh xem nên cử ai đi nào?
Đến lượt tư lệnh Lân tỏ ra dứt khoát:
- Tôi đi! Chiến trường đó tôi rất quen thuộc rồi.
- Cũng không được! Tư lệnh mà đi thì công việc ngoài này để cho ai?- Chính ủy Ngọc lại lắc đầu.
Chủ nhiệm chính trị Thu từ tốn:
- Theo tôi tốt nhất ta cử anh Kiệm tham mưu phó đi. Tôi biết suốt chín năm kháng chiến anh ấy đều ở Tây Nguyên và Khu Năm nên cũng rất quen thuộc với chiến trường đó. Ngoài ra với chức vụ tham mưu phó anh ấy cũng có thể làm việc với các Bộ tư lệnh mặt trận được rồi.
Chính ủy Ngọc biểu đồng tình:
- Tôi nghĩ cử anh Kiệm đi cũng được- Mở sang một trang khác trong tập tài liệu ông ngẩng lên nói- Còn bây giờ ta chuyển sang xem xét các biện pháp thực hiện. Ở đây cũng đã nêu nhưng tôi muốn anh Đào nói cụ thể hơn về những khó khăn khi thực hiện kế hoạch này.
Phó tư lệnh Đào trịnh trọng:
- Thưa các đồng chí! Khó khăn thì cũng nhiều nhưng tôi thấy vấn đề cấp bách nhất mà chúng ta phải tập trung giải quyết ngay đó chính là vấn đề con người. Theo tính toán của tôi, để hoàn chỉnh một trung đoàn mới và một số tiểu đoàn như kế hoạch thì từ nay đến cuối năm chúng ta cần khoảng gần hai trăm cán bộ từ cấp trung đội trở lên, sau đó nhu cầu vẫn tiếp tục tăng. Thành viên kíp xe và các lực lượng khác cũng cần khoảng trên dưới một nghìn. Còn nếu Bộ đồng ý cho thành lập thí điểm trung đoàn bộ binh cơ giới sẽ còn cần nhiều hơn nữa. Về thành viên kíp xe có lẽ không đáng lo lắm nhưng số hai trăm cán bộ thì quả thực là gay go. Đã nhiều năm nay do binh chủng không phát triển lực lượng, lại không có trường sĩ quan nên ta không đào tạo được bao nhiêu. Tôi nghĩ rằng đây là vấn đề cấp bách nhất, vì vậy đề nghị các đồng chí thảo luận kỹ và đề xuất giải pháp khắc phục. Ngoài ra còn một số khó khăn khác như trang bị, cơ sở vật chất cho các đơn vị mới vv... trong văn bản chúng tôi đã nêu lên và đề ra biện pháp khắc phục. Đề nghị các đồng chí nghiên cứu và cho ý kiến! Hết đấy ạ!
Không khí phòng họp trầm hẳn đi, mọi người chăm chú tập trung vào tập tài liệu. Có vẻ như ai cũng nhận thấy sức nặng của những khó khăn đang đè lên vai mình. Cũng thật lạ, bao nhiêu năm đấu tranh để phát triển lực lượng bây giờ được toại nguyện lại thấy lo lắng hơn. Tuy nhiên đó là cái lo của sự trưởng thành, lo lắng đấy nhưng cũng vui mừng đấy. Chính ủy Ngọc là người đầu tiên phá vỡ sự im lặng:
- Nếu ta cho đoàn 10 tập trung vào đào tạo từ giờ đến cuối năm liệu có đủ cán bộ không?
Phó tư lệnh Đào lắc đầu:
- Không được! Thời gian đào tạo sáu tháng là quá ít để cho ra một sĩ quan chỉ huy xe tăng. Nếu đào tạo được trong thời gian như vậy lẽ nào các bạn Liên Xô, Trung Quốc lại phải mất đến bốn năm với bọn tôi. Một sĩ quan xe tăng ngoài việc nắm vững về chiến thuật còn phải nắm vững các nội dung kỹ thuật chuyên ngành. Ngoài ra, do cách đánh của xe tăng ta gắn chặt với binh chủng hợp thành nên còn cần phải nắm được chiến thuật bộ binh và các binh chủng bạn. Vì vậy sáu tháng dứt khoát là không được.
Chính ủy Ngọc hạ giọng ra vẻ quan trọng:
- Nhân đây cũng xin báo cáo các đồng chí thế này: vừa qua Quân ủy trung ương đã ra nghị quyết về nhiệm vụ mùa khô năm 1972, trên dự kiến sẽ đánh lớn hơn những năm vừa rồi. Vì vậy chúng ta nhất thiết phải hoàn thành kế hoạch phát triển và bố trí lực lượng trong năm nay. Vì tình hình cấp bách như vậy chúng ta có thể hạ thấp một số yêu cầu đào tạo được không?
- Không được là không được! Hạ thấp yêu cầu để vào chiến trường nó “nướng quân” à?- Ông Đào gay gắt.
Tham mưu trưởng Dương dè dặt:
- Theo tôi nếu ta chọn các đồng chí thành viên kíp xe lâu năm về học, bản thân họ đã nắm tương đối tốt về kỹ thuật chuyên ngành và ít nhiều có kinh nghiệm thì có thể rút thời gian đào tạo xuống mà vẫn có thể đáp ứng yêu cầu.
Mấy cái đầu cùng gật gù ra vẻ tâm đắc. Chủ nhiệm chính trị Thu bỗng ngẩng phắt lên như vừa phát hiện ra một cái gì đó quan trọng:
- Các anh xem thế này được không? Ngoài giải pháp như anh Dương đề xuất ta sẽ đề nghị Bộ chi viện cho binh chủng một số sĩ quan mới ra trường, về đây ta chỉ cần bồi dưỡng thêm về kỹ chiến thuật binh chủng là được.
Tư lệnh Lân hưởng ứng lập tức:
- Đúng đấy! Tôi sẽ sang làm việc với pháo binh đề nghị họ chi viện ta đắc lực.
Phó tư lệnh Đào bĩu môi:
- Đưa sĩ quan pháo binh về đây để đào tạo lại từ đầu à?
Tư lệnh Lân đỏ bừng mặt lên, chủ nhiệm chính trị Thu mềm dẻo:
- Xin lỗi anh Lân, anh Đào nói cũng có phần đúng. Theo tôi tốt nhất là ta xin sĩ quan lục quân. Anh em người ta đã có kiến thức chung về binh chủng hợp thành, về đây chỉ cần vài tháng chuyên tâm vào kỹ chiến thuật binh chủng tôi nghĩ là đạt yêu cầu.
Chính ủy Ngọc mừng ra mặt:
- Có lẽ được đấy! Vậy ta có thể kết luận về các giải pháp khắc phục vấn đề thiếu cán bộ như sau: một mặt tuyển chọn các đồng chí thành viên lâu năm về đào tạo, một mặt đề nghị trên chi viện một số sĩ quan Lục quân mới ra trường. Số lượng cụ thể thế nào anh Thu cho cơ quan cán bộ tính toán và làm công văn đề nghị Bộ nhé- Ông ngước nhìn phó tư lệnh Đào- Còn về trang bị thì sao?
Phó tư lệnh Đào thủng thẳng:
- Cái này thì ngoài tầm tay của mình. Trước mắt cứ xuất hết dự trữ trong kho ra, còn đâu trên sẽ bảo đảm. Vấn đề này tôi cũng đã báo cáo. Trên trả lời cứ yên tâm, chuẩn bị lực lượng tiếp nhận đi là vừa nên theo tôi cũng không đáng lo lắm. Còn về cơ sở vật chất cho trung đoàn mới chúng tôi dự kiến để “nó” tiếp nhận của H03.
- Thế các anh đã chọn cho nó cái tên nào chưa?- Chính ủy Ngọc tươi cười.
Ông Đào vẫn gióng một:
- Chúng tôi dự kiến đặt tên cho nó là H01. Ta đã có H02, H03 rồi mà chưa có H01 nên nhân dịp này cho nó có anh, có em luôn.
Tham mưu trưởng Dương dè dặt:
- Như thế có “sái” không, H02, H03 có trước rồi mới có H01?
- Không sao!- Chính ủy Ngọc gạt đi- Các anh không thấy B08 ra đời mãi rồi mới có B04 thì sao. Tôi thấy cái tên H01 cũng được đấy. Anh Lân, anh Thu thấy thế nào?
- Đồng ý!- Cả hai người cùng trả lời.
Chính ủy Ngọc đứng dạy trịnh trọng:
- Vậy ta thống nhất thông qua và đưa vào nghị quyết để sắp tới phổ biến trong hội nghị các anh nhé! Đề nghị các anh cho biểu quyết!- Liếc nhìn một lượt các cánh tay giơ lên ông nói nhỏ- Như vậy là các đồng chí đều đồng ý! Ngoài ra còn một vấn đề nữa xin ý kiến các anh. Vừa qua Bộ có yêu cầu ta cử một cán bộ Bộ tư lệnh tham gia đoàn công tác của Bộ do đồng chí Đại tướng Tổng tư lệnh dẫn đầu sang làm việc với Liên Xô. Tuy nhiên lại có yêu cầu là phải thạo tiếng Nga, có thể trao đổi trực tiếp với bạn. Vậy các anh xem cử ai đi bây giờ.
Tư lệnh Lân phỏng đoán:
- Chắc là lại sang xin viện trợ đây- Ông xua tay- Nhưng các anh cử ai thì cử chứ tôi không biết tiếng Nga đâu đấy!
Phó tư lệnh Đào chỉ chủ nhiệm chính trị Thu:
- Ở đây chỉ mỗi ông này là nói thạo tiếng Nga thôi.
Chủ nhiệm chính trị Thu lắc đầu:
- Nhưng tôi không phải là cán bộ Bộ tư lệnh!
Tham mưu trưởng Dương đế vào:
- Có lẽ cũng chí có anh Thu thôi, còn ai vào đây nữa.
Chủ nhiệm chính trị Thu vẫn chối đây đẩy:
- Không! Trên đã yêu cầu phải là một thủ trưởng Bộ tư lệnh cơ mà.
Chính ủy Ngọc dứt khoát:
- Thôi! Không bàn cãi nữa! Ta thống nhất cử anh Thu nhé!- Ông vỗ vai người đồng đội- Mà thực ra anh cũng làm công việc của phó chính ủy từ lâu nay rồi còn gì. Thực ra tôi cũng không hiểu tắc ở khâu nào mà ta đã đề nghị bổ nhiệm mấy lần rồi các “cụ” vẫn chưa chịu ký. Anh cứ chuẩn bị đi là vừa, chỉ ít ngày nữa thôi là lên đường đấy- Ông gập cuốn sổ lại- Có lẽ ta dừng ở đây thôi, hôm nay làm việc thế là năng suất quá rồi.
Mọi người cùng nhìn ra ngoài, mặt trời đã gần đứng bóng.
Lục đục dạy từ ba giờ sáng để lên kịp chuyến xe sớm nhất nên mới khoảng hơn chín giờ Nhã đã đưa mẹ và Hiền tới Vân Hồ. Từ hôm Nhã nói chuyện mấy anh em họ hẹn gặp nhau ở triển lãm Hiền háo hức lắm, từ bé đến giờ cô đã được ra Hà Nội lần nào đâu. Nhưng đến lúc mời mẹ đi thì bà nhất định không chịu. Thôi thì đủ thứ lý do, nào là “già cả rồi, đi làm vướng chân anh chị”, nào là” đang là thời chiến, xe cộ khó khăn” vv... Thật tâm Nhã muốn mẹ được đi chơi một vài ngày, cả đời mẹ đã vất vả, chịu đựng mãi rồi nên anh cố thuyết phục. Cả Hiền cũng xúm vào tỷ tê nhưng bà cụ vẫn không nghe. Mãi sau Nhã nói dỗi: “nếu mẹ không đi thì vợ chồng con cũng không đi nữa!”. Không muốn con sai hẹn với bạn bè nên bà miễn cưỡng đồng ý. Thế là tối hôm trước bà bảo Hiền nấu một nồi cơm nếp thật to để hôm sau mang đi, “cho mọi người nếm vị ngon gạo nếp quê mình”- bà bảo thế.
Khu triển lãm hôm nay trông hoành tráng hơn hẳn hôm Nhã và các đồng đội đưa xe tới bàn giao. Từ tít ngoài xa đã thấy những lá cờ phướn đủ màu sắc treo dọc hai bên con đường vào cổng, còn từ cổng vào thì cũng cờ hoa rực rỡ cứ hoa cả mắt. Chiếc loa phóng thanh cỡ đại trên nóc tòa nhà trung tâm liên tục phát đi những hành khúc rộn rã khí thế chiến thắng. Dường như niềm vui được chứng kiến quân ta thắng lớn đã át đi nỗi sợ máy bay Mỹ đánh phá nên người ra, người vào cứ nườm nượp. Có nhiều trường còn tổ chức đưa cả học sinh đi tham quan, bọn trẻ đứa nào đứa nấy cổ quàng khăn đỏ vừa đi vừa nô đùa ríu rít đến là vui. Lại có cả những đoàn toàn người nước ngoài, hình như đó là các phóng viên báo chí vì xung quanh người họ treo lủng lẳng đủ thứ máy móc.
Lần đầu tiên được thấy một khung cảnh như vậy mẹ Nhã cứ nghển cổ lên nhìn hết chỗ này, chỗ khác làm hai vợ chồng Nhã phải kèm hai bên. Bà luôn miệng xuýt xoa trầm trồ:
- Sao mà người ta làm đẹp thế nhỉ? Người ở đâu ra mà lắm thế nhỉ?
Mặt trời đã lên cao làm những lá cờ trông càng rực rỡ, Nhã bắt đầu thấy nóng nên dìu mẹ bước nhanh về phía tiền sảnh ngôi nhà trung tâm- nơi anh hẹn các bạn để tránh nắng. Vào đến nơi rồi bà vẫn nghiêng ngó nhìn quanh đầy vẻ lạ lẫm. Anh hỏi nhỏ:
- Mẹ có mệt không? Trời nắng to rồi đấy?
Bà cụ quết nước cốt trầu trên mép rồi mắng yêu con trai:
- Mẹ cha anh! Nắng thế này thì ăn thua gì- Quay sang con dâu bà âu yếm- Nắng thế này thì mẹ con mình còn cấy hết cả sào ruộng nữa mới nghỉ, con nhỉ!
Đúng lúc ấy thì Cân xuất hiện ngoài cổng. Cậu không đi một mình mà cùng với một đoàn đông đến gần chục người. Đi ngay cạnh Cân là một cụ già quắc thước chừng ngoài bảy mươi, bộ râu dài đã lốm đốm bạc nhưng người vẫn thẳng, chân vẫn sải từng bước dài đĩnh đạc. Nhìn thấy mẹ con Nhã đã đứng đấy, Cân chạy vượt lên:
- Chào trưởng xe! Đúng hẹn lắm- Thấy Nhã hất cằm về phía mẹ và Hiền cậu đoán ra ngay và vội sà xuống- Con chào mẹ! Em chào chị Hiền!
Nhã cúi xuống giới thiệu:
- Mẹ ơi! Hiền ơi! Đây là cậu Cân, lái xe ạ!
- Cái anh mà anh vẫn kể là hay chữ chứ gì?- Mẹ Nhã niềm nở.
Đoàn người đi cùng Cân đã vào đến nơi, cậu quay ra giới thiệu:
- Giới thiệu với mẹ và anh chị đây là ông nội em. Thấy em bảo ở Hà Nội có triển lãm chiến thắng Đường Chín- Nam Lào là ông đòi đi bằng được. Còn đây là các bạn của em, hiện đều đang học và công tác ở Hà Nội- Cậu khoát tay chỉ đám bạn, trong đó có ba cô gái khá xinh rồi lại quay về phía Nhã- Còn đây là anh Nhã, trưởng xe của cháu đấy, anh ấy cũng đưa cả mẹ và chị ấy đi ông ạ!
Ông nội của Cân cất tiếng sang sảng:
- Chào bà, chào anh chị! Nó cứ sợ tôi yếu với mệt. Tôi nói thật nếu cấp trên cho phép tôi còn đủ sức vào Nam đánh Mỹ ấy chứ, còn đi từ nhà đến đây có vài chục cây số thì ăn thua gì- Cụ chăm chú nhìn Nhã từ đầu đến chân, trong mắt cụ có một ánh gì rất lạ thoáng qua rồi đưa tay bắt tay anh- Giỏi giang lắm, vinh quang lắm! Hôm nay tôi phải đến đây để thấy tận mắt cái xe tăng của các anh nó như thế nào mà làm cho cái thằng đại tá ngụy nó sợ đến thế- Cụ cười khà khà đầy sảng khoái.
Mọi người còn đang hàn huyên hỏi thăm nhau thì Thắng đến. Người đầu tiên nhìn thấy cậu chính là Hiền, cô nhắc nhỏ Nhã:
- Phải anh Thắng kia không?
Nhã ngẩng lên. Đúng là Thắng thật, cậu đi cùng bố mẹ. Nhìn thấy Nhã và Cân cùng cả một đám đông vây quanh cậu sướng quá:
- Bố mẹ thấy chưa? Xe con là kỷ luật nghiêm lắm! Không những thế lại còn vui nữa. Bố mẹ xem đây này, bao nhiêu là người.
Bố mẹ Thắng còn khá trẻ, nhìn thấy ông nội Cân và mẹ Nhã hai người vội sán đến gần chào hỏi. Bà mẹ Nhã cứ tấm tắc:
- Cái nhà anh Thắng này thật mát tính, mát nết. Anh ấy chỉ về nhà tôi mỗi lần hồi cưới anh Nhã mà bà con trong làng cứ khen mãi, nhắc mãi- Bà quẹt nước trầu rồi đon đả- Nếu ông bà không chê con gái quê tôi để tôi giới thiệu cho một đám.
Thắng vẫn nháo nhác nhìn quanh:
- Thế anh Hòa chưa đến à? Không biết lại chui vào góc nào rồi?
Từ phía sau vòng người Hòa đen lên tiếng:
- Hòa đây chứ còn đâu!- Cậu khệ nệ ôm một ba lô to tướng len vào giữa vòng người rồi xoắn xuýt chào ông nội Cân, mẹ Nhã và Hiền.
Thắng vẫn bô lô ba la:
- Sao lại đi có một mình thôi à?
- Không đi một mình thì đi với ai?- Hòa thủng thẳng hỏi lại.
Cân nhấm nháy với cô bạn khá xinh xắn đứng cạnh:
- Hòa đấy! Này Hòa- Cậu gọi giật giọng- Thế thì đi với mình này nữa cho có hai mình nhé!
Cô bạn gái đỏ bừng mặt núp vào phía sau Cân, tay đấm lưng cậu thùm thụp. Nhìn quanh một lượt Nhã lên giọng chỉ huy:
- Thưa ông! Thưa mẹ và hai bác! Thưa các bạn! Mọi người đã đông đủ cả nên có lẽ ta bắt đầu đi tham quan. Vì trời nắng nên con đề nghị ta tranh thủ xem phần trưng bày ngoài trời trước, sau khi nghỉ ngơi ăn trưa xong thì ta sẽ xem trong nhà cho mát.
Tất cả mọi người nhao nhao đồng ý. Nhã dẫn đoàn đi ra khu vực trưng bầy chiến lợi phẩm trước. Nhìn những trực thăng, xe tăng, xe thiết giáp và mấy khẩu pháo còn nguyên vẹn, màu sơn còn mới ông nội Cân hỏi nhỏ Nhã:
- Làm thế nào mà các anh thu được cả những cái còn nguyên vẹn thế này?
Nhã hào hứng:
- Thì do ta đánh mạnh quá nên bọn nó hoảng sợ bỏ cả xe rúc vào rừng ông ạ! Còn cái máy bay này thì chỉ bị hỏng nhẹ thôi, anh em bên không quân sửa chữa qua loa rồi họ lái nó bay ra đây đấy.
Đi vòng một lượt qua khu trưng bày chiến lợi phẩm Nhã đưa cả đoàn trở về chỗ xe 555. Có vẻ như tất cả mọi người đều háo hức với cái tin đây chính là chiếc xe đã trèo lên nóc hầm làm cho tên đại tá lữ đoàn trưởng địch sợ hãi phải ra hàng nên ở đây tập trung đông người nhất. Mọi người xúm đông xúm đỏ vòng trong vòng ngoài như nuốt lấy từng lời của cô thuyết minh viên triển lãm. Cân hích nhẹ vào vai Nhã:
- Hay đấy chứ! Chắc đây là bài viết của anh Hữu. Hôm ngồi ở xe mình tớ thấy anh ấy thức cả đêm để viết bài mà.
Nhã gục gặc đầu không nói gì, anh đang nhớ lại trận đánh ngày hôm ấy, lòng lại nao nao thương cảm những người đồng đội đã không thể trở về.
Bài giới thiệu đã hết. Mấy cậu thanh niên đứng sát vòng dây giới hạn chỉ trỏ chiếc xe thì thầm to nhỏ một lúc rồi một cậu nói tướng lên:
- Chắc đây chỉ là xe giả đem ra trưng bày thôi chứ hơi sức đâu mà đưa xe thật ra.
Một cậu khác buông câu giễu cợt:
- Xe nào mà chả là xe! Cứ khoác áo cà sa vào là thành sư tất.
Cả Nhã, Hòa, Cân đều thấy nóng mắt nhưng cố kiềm chế, Thắng thì không chịu được, cậu đỏ mặt:
- Ai bảo các cậu thế? Xe thật đấy!
Mấy thanh niên ngạc nhiên trố mắt nhìn Thắng, một cậu gay gắt:
- Thật á? Thế anh lấy gì mà bảo đảm đây là xe thật?
Thắng buột miệng:
- Thì chính chúng tôi đưa nó từ chiến trường ra mà!- Cậu vội đưa tay bịt miệng nhưng không kịp giữ lại những lời đã nói.
Đám đông bu lại xung quanh Thắng. Những ánh mắt hân hoan xen lẫn tò mò. Những câu hỏi nhao nhao đưa ra. Bí quá Thắng chỉ đại Nhã:
- Đây là anh Nhã, chính anh ấy là đoàn trưởng chỉ huy chúng tôi đưa chiếc xe này và hai chiếc xe chiến lợi phẩm kia từ chiến trường ra đây đấy. Không tin cứ hỏi anh ấy mà xem!
Đám đông lại quay sang Nhã, lại những câu hỏi nhao nhao. Nhã đành phải lên tiếng, anh dõng dạc:
- Thưa bà con! Đây đúng là xe tăng số 555 thật. Chính nó ngày 25 tháng Hai vừa rồi đã trèo lên nóc hầm chỉ huy của lữ đoàn dù số 3 quân ngụy và làm cho tên đại tá lữ trưởng hoảng sợ phải đầu hàng. Bà con có thể nhìn thấy rõ những vết đạn vẫn còn trên mình nó- Anh đưa tay chỉ mấy lỗ thủng ở sườn xe- Còn anh em chúng tôi cũng mới đưa nó về đây tuần trước thôi. Xin đảm bảo với bà con một lần nữa đây là xe 555 thật.
Một cụ già len vào sát Nhã, cụ đưa hai bàn tay nhăn nheo nắm chặt lấy tay anh:
- Chúng tôi tin rồi. May mắn làm sao hôm nay lại được gặp các anh ở đây- Cụ vuốt ve vai anh- Lính xe tăng có khác, khỏe lắm!
Mấy thanh niên lúc nãy nghi ngờ giờ lại nhao nhao hỏi xe tăng ta mạnh hơn hay xe tăng địch mạnh hơn, nó mà bắn trúng thì xe tăng ta có cháy không? Vẫn Nhã điềm đạm trả lời:
- Nói công bằng ra thì xe ta có cái mạnh, có cái yếu mà xe địch cũng có cái mạnh, cái yếu. Nếu nó bắn trúng mà vào chỗ hiểm thì xe tăng ta cũng cháy. Nhưng vũ khí dù có hiện đại đến đâu cũng chỉ giữ vai trò quan trọng mà tôi, còn quyết định thắng hay bại chính là con người sử dụng chúng.
Mấy người khác cũng chen vào bắt tay Nhã. Ông nội Cân, mẹ Nhã, bố mẹ Thắng gương mặt đầy vẻ tự hào. Hiền đứng trân trân nhìn chồng, mắt cô rạng ngời hạnh phúc. Chợt một người có vẻ trí thức cất giọng:
- Nhìn những thứ trưng bày ở đây chúng tôi thấy rõ là mình thắng lớn lắm rồi. Nhưng tôi nghe giới thiệu thì thấy hình như ta thắng có vẻ dễ dàng quá, chẳng lẽ quân địch lại bạc nhược đến thế kia à? Các anh là những người trực tiếp chiến đấu ở trong ấy các anh thấy thế nào?
Thoáng hồi tưởng về hai trận đánh ở điểm cao 543 dội về làm Nhã bần thần, một lát sau anh mới trả lời:
- Vâng! Đúng là một số bài thuyết minh ở đây chưa lột tả được hết những gian khổ, ác liệt, hy sinh mà bộ đội ta phải trải qua trong chiến trường nói chung cũng như trong chiến dịch vừa rồi. Về phía địch phải nói thế này mới đúng: lúc bắt đầu cuộc hành quân chúng cũng hung hăng lắm. Chỉ đến khi khi bị quân ta đánh cho tơi tả thì tinh thần chúng mới trở nên bạc nhược đến cùng cực. Chính mắt chúng tôi đã nhìn thấy hàng chục tên lính bám càng trực thăng bỏ chạy. Rồi trên đường rút quân chúng đã bỏ lại hàng chục xe tăng, hàng chục khẩu pháo để chạy cho nhanh. Bà con có thể thấy rõ điều này qua những chiến lợi phẩm ta thu được hoặc qua những bức ảnh trưng bày trong kia.
Người đàn ông đó có vẻ vẫn chưa thỏa mãn, ông ta hạ giọng:
- Tôi hỏi thật anh nhé, thế bộ đội mình hy sinh có nhiều không?
Lại bần thần một lát Nhã mới cất tiếng được, giọng anh như nghẹn lại:
- Điều này không nói chắc bà con cũng biết, không có chiến thắng nào mà không phải đổ máu hy sinh. Nhưng tôi tin rằng sự hy sinh ấy không bao giờ uổng phí. Có những hy sinh ấy chúng ta mới có được niềm vui chiến thắng như hôm nay, phải vậy không bà con?
Đám đông ồ lên đồng tình. Hòa hích nhẹ vào sườn Cân tủm tỉm:
- Lão này sao hôm nay ăn nói có duyên ra phết! Chả bù cho lúc ở đơn vị cứ lúng ba lung búng như ngậm hột thị
Mấy anh em mải trả lời bà con nên không để ý có hai người đứng tuổi đang chăm chú lắng nghe ở vòng ngoài. Một người thấp đậm đeo đôi kính màu sẫm, khi nghe Nhã nói đến đoạn sự hy sinh của các chiến sĩ ông gỡ đôi kính xuống lau mới thấy hình như mắt trái của ông là mắt giả. Không biết có phải vì điều đó làm ông khó chịu hay không mà mặt ông luôn khó đăm đăm Còn người kia cao dong dỏng, có vẻ nho nhã, đạo mạo, lúc nào cũng thấy tươi cười. Người đeo kính thì thầm với bạn:
- Ông thấy chưa! Bản lĩnh chiến sĩ nhà mình khá ra phết! Đánh nhau giỏi mà tuyên truyền cũng giỏi. Hình như cậu này là cậu Nhã, trung đội trưởng của “xê Chín” phải không?
- Đúng đấy! Hôm qua H03 đã có công văn đề nghị bổ nhiệm cậu ấy lên đại đội trưởng rồi- Người kia trả lời.
- Với những chiến sĩ như thế này làm gì chúng ta không thắng. Được như thế này có lẽ công lớn thuộc về các ông đấy- Người đeo kính nói.
- Không! Có lẽ cũng nhờ anh rèn giũa cho ra trò mới được như thế- Người kia mỉm cười trả lời.
Nhã đã xin phép mọi người đưa người nhà đi xem tiếp. Đám đông cũng kéo theo các anh rùng rùng. Hai người đàn ông vẫn đứng cạnh chiếc xe 555. Người đeo kính hỏi nhỏ bạn:
- Hôm nào anh lên đường đấy?
- Cũng chỉ nội trong tuần tới thôi, thứ Năm hay thứ Sáu gì đó.
- Anh đã được phổ biến về nội dung công tác chưa?
- Cũng mới sơ sơ thôi, chủ yếu là đề nghị bạn tăng cường giúp đỡ về trang bị.
Người đeo kính lại gỡ cặp kính ra lau, ông thì thầm như tâm sự:
- `Lần này anh sang đấy nhớ giới thiệu thật kỹ về cách đánh của mình để bạn tin tưởng hơn. Mấy lần tôi làm việc với chuyên gia bạn vẫn không tin rằng ta có thể sử dụng hiệu quả xe tăng ở miền Nam. Họ cho rằng trận Làng Vây ta thắng được chủ yếu là do yếu tố bất ngờ.
- Vâng! Tôi sẽ cố gắng!- Người kia gật đầu.
- Anh đi rồi tôi cũng đi, có khi hôm anh về sẽ không gặp tôi ở nhà- Người mang kính đeo đôi kính lên.
- Anh đi đâu?- Người kia sửng sốt.
- Tôi sang Lào! Nghe bên ấy báo cáo về chúng đã chiếm lại Cánh Đồng Chum. Ta đang chuẩn bị phản công lấy lại. Tôi đã báo cáo lên trên và đang chờ ý kiến của Bộ.
- Anh còn yếu thế đi sao được?
- Không sao! Tôi khỏe rồi- Người đeo kính lên gân bắp tay cho bạn nhìn, quả thật bắp tay ông săn chắc trái ngược hẳn cái vẻ ngoài ốm yếu.
Người dong dỏng cao cười hóm hỉnh:
- Thế thì cẩn thận nhé! Lần trước nó đã xin của anh một con mắt rồi. Lần này mà…- Ông bỏ lửng câu nói.
Người đeo kính nở một nụ cười đầu tiên từ lúc đứng ở đó:
- Không! Lần này tôi sẽ đòi bọn chúng phải trả sòng phẳng món nợ này, cả gốc lẫn lãi.
Một giai điệu hào hùng, đầy hứng khởi chợt vang lên từ chiếc loa phóng thanh trên nóc toà nhà trung tâm: “Bão nổi lên rồi…”.
