Nhũ danh của Vương Minh Viễn là "Thiết Trụ Tử" (Cột sắt nhỏ). Ở trường, cậu là "Thiết Ngưu" (Trâu sắt). Dường như cậu luôn gắn liền với sắt. Gã này cũng thực sự có chút "Tính sắt". Chắc là chỉ trừ việc gã không thích ăn đá; chứ nếu thực sự ăn phải vài cục, thì chắc chắn vẫn tiêu hóa bình thường.
Toàn thân gã, nhìn chỗ nào ra chỗ nấy, trông y như một con tuấn mã. Nhưng gã còn xốc vác hơn tuấn mã một chút, vừa không kiêu kỳ, lại chẳng hề có tính khí tiểu thư. Quanh năm suốt tháng, gã luôn cười. Hai hàm răng đều đặn, trắng tinh, giống như răng của một đứa trẻ. Nhưng qua cách gã nói chuyện, thấy cơ miệng gã chuyển động mạnh mẽ đến thế, bạn sẽ công nhận rằng hai hàm răng trông vừa trắng trẻo vừa đáng yêu ấy thực sự có thể nhai nát những viên đá cuội.
Những ai quen biết gã đều biết câu này——Lão Vương cũng phải nhếch miệng. Đây là cách ví von cho một việc cực kỳ mệt nhọc. Vương Thiết Ngưu hầu như không hiểu thế nào là mệt bở hơi tai. Nếu gã đã nhếch miệng cười, thì người khác không cần nghĩ đến chuyện làm nữa.
Thiết Ngưu không đọc "Hồng Lâu Mộng"——"Chịu sao nổi cái thói tiểu thư ấy!" Gã chẳng bao giờ giận hờn vặt vãnh, thật đấy. "Nhìn cái này này," gã vén tay áo lên đến khuỷu tay, gõ vào bắp tay cuồn cuộn gân thịt, "Cái chày giã gạo to thế này mà còn giận hờn vặt vãnh, không thấy xấu hổ à?" Tiện đà đấm vào ngực mình hai cú đánh thình thình.
Gã có một hoài bão, là muốn một cách bình yên vô sự mà làm nên đại sự. Ý của gã đại khái là, làm chút việc có ích cho người khác, hơn nữa phải làm một cách rất tự nhiên, không kèn trống khua chiêng, cũng chẳng chém giết đổ máu.
Nhìn vào cách nói năng hành động của gã, không ai có thể nhận ra gã từng du học nước ngoài, đọc trọn vẹn những cuốn sách Tây, khi nói chuyện gã không bao giờ đan xen dăm từ tiếng Tây. Gã nhìn thấy món Tây là gãi đầu, mặc dù nếu được mời, gã ăn cũng chẳng ít hơn người khác. Không chuộng mặc âu phục, không biết khiêu vũ, không vì đường bẩn mà bịt mũi, không nhất thiết phải ăn cam Mỹ. Nói tóm lại, gã vừa không có thói kiêu kỳ kiểu Trung Quốc, cũng chẳng có tật xấu kiểu nước ngoài. Tỷ như xem phim, "Hỏa Thiêu Hồng Lễ Tự" và "Tam Kiếm Sách" đối với gã chẳng có sự khác biệt lớn lắm. Trừ những bộ phim mang "thói tiểu thư" ra, thì cái nào cũng "không tồi".
Gã học ngành nông nghiệp. Điều này có mối liên hệ khá lớn với cái hoài bão "bình yên vô sự làm đại sự" của gã. Thái độ của gã đại khái là thế này: Dù chính trị có cách mạng thế nào đi nữa, con người rốt cuộc vẫn phải ăn cơm. Cải tạo nông nghiệp là việc lớn. Gã không dùng những thuật ngữ chuyên ngành nông học với mọi người; cái gã nghiên cứu là nông nghiệp, cho nên trong lòng gã nghĩ đến người nông dân, tình cảm của gã gắn kết công việc trong phòng thí nghiệm với đời sống của người nông dân thành một thể thống nhất. Gã không tự coi mình là học giả. Gặp những kẻ hay thích dùng văn vẻ, gã có một câu đùa thiện ý: "Có cần bắt đầu bằng chuyện Võ Tòng đánh hổ cho hay không?" "Thủy Hử" chính là "sách văn học" của gã.
Từ khi đi du học về, gã làm việc tại một nông trường do nhà nước bảo trợ, chuyên nghiên cứu và thí nghiệm chọn giống. Việc thành lập nông trường này vốn dีก do một vài vị quan khai minh ngẫu nhiên nảy ra ý muốn quan tâm đến nỗi thống khổ của nhân dân, cho nên kinh phí mãi mãi không có nguồn thu ổn định. Còn giám đốc nông trường thì theo lệ cứ bảy, tám tháng lại đổi một người, tựa hồ như việc đi hay đến của giám đốc có liên quan đến thời tiết vậy. Những vị giám đốc đến rồi đi này, nhân vật thì khác nhau, nhưng phong cách lại vô cùng giống nhau, rất giống bài văn bát cổ do các ông tú tài viết. Họ đều hếch miệng đến, ngoác miệng đi, giả sử hai chữ "giám đốc" không có chút tác dụng nào trong hồ sơ lý lịch, thì có lẽ họ còn nên ôm mặt khóc lớn một trận. Giám đốc vốn là đến để chấm đủ thâm niên, dĩ nhiên bên dưới họ còn có những kẻ muốn chấm đủ thâm niên ngắn hơn nữa. Cho nên nông trường tuy thành lập đã nhiều năm, nhưng thí nghiệm nông trường thì chưa từng được làm bao giờ. Nếu có, thì chính là chút công việc của bản thân Thiết Ngưu.
Vì gã, nông trường này đã mở ra một tiền lệ trong quan trường mà trước nay không cho phép — giám đốc đến nhậm chức, theo lệ không sa thải Thiết Ngưu. Việc này đã kéo dài chừng năm sáu năm nay. Thiết Ngưu không nhớ rõ tên của các đời giám đốc, nhưng gã biết cách nài nỉ giám đốc. Trong lòng gã, giám đốc dù họ tên gì đi nữa, thì vẫn là người phải nài nỉ. "Thí nghiệm của tôi cần thời gian dài. Tôi yêu công việc của mình. Có thể không sa thải tôi, tôi vô cùng cảm kích! Xin hãy xem qua công việc của tôi, xin hãy đến xem!" Dĩ nhiên là giám đốc chẳng thèm đến xem; nhắc đến khó khăn kinh phí, Thiết Ngưu liền bảo giám đốc cứ yên tâm: "Giảm lương tôi cũng sẵn lòng làm, tôi yêu công việc này!" Những người dưới quyền giám đốc phải bố trí ra sao? Thiết Ngưu cũng có cách: "Chỉ cần cho phép tôi làm việc ở đây, danh nghĩa thế nào cũng được." Lương thực sự bị giảm, gã vẫn làm việc như thường, hơn nữa làm với tâm trạng vô cùng phấn khởi.
Nhưng có một lần, gã suýt rơi nước mắt. Giám đốc bằng mọi giá nhất quyết phải sa thải gã cho bằng được. Thế nhưng hôm trước vừa bị cách chức, hôm sau gã vẫn đến làm thí nghiệm như thường, lại còn kéo giám đốc đi xem công việc của mình: "Giám đốc, đây là sinh mệnh của tôi! Thêm mấy ngày nữa, nhất định tôi sẽ thu được thành quả tốt; đây không phải là thứ có thể làm xong trong một sớm một chiều. Xin hãy chuẩn y cho tôi được làm thí nghiệm ở đây, tôi không cần gì cả. Đi nơi khác, tôi sẽ phải làm lại từ đầu, mọi công sức trước đây đều đổ sông đổ biển. Hơn nữa tôi đã có tình cảm với nơi này, vạn vật ở đây chính là tay, là chân của tôi. Tôi chưa bao giờ nổi giận với chúng, và chúng cũng luôn yêu quý tôi. Những tiêu bản này, những dụng cụ này đều là bạn tốt của tôi!" Gã cười, khóe mắt vương gióng lệ. Chuyện Giê-su thu nhận kẻ thu thuế làm môn đồ chắc chắn là thật, bằng không sao giám đốc lại mềm lòng, rồi giữ Thiết Ngưu lại cơ chứ? Kể từ đó, địa vị của gã vững vàng hơn nhiều, tuy mỗi lần giảm lương, gã vẫn không lần nào thoát khỏi. "Anh có cắt giảm hết tiền đi chăng nữa, đằng nào thì anh cũng không cắt giảm được Thiết Ngưu!" Gã thường nói với những người bạn tri kỷ như vậy.
Gã tuy không nhớ tên các đời giám đốc, nhưng họ lại nhớ đến gã. Vào những lúc lương tâm họ vô tình trỗi dậy, họ liền nghĩ đến Thiết Ngưu. Thế là, có khá nhiều vị giám đốc sau khi thăng quan tiến chức, nhân lúc nổi lòng trắc ẩn làm việc gì đó, liền không kìm được mà muốn "mượn sức" Thiết Ngưu một chút, đến chào hỏi gã. Đối với sự "nâng đỡ" kiểu này, Thiết Ngưu luôn đáp lại bằng một câu: "Cảm ơn ý tốt, nhưng tôi yêu công việc của mình, đây là sinh mệnh của tôi!" Gã không thể rời khỏi nông trường đó, giống như đứa trẻ không thể rời xa người mẹ.
Để duy trì sự tồn tại của nông trường, thế nào cũng phải làm chút gì đó cho người ta xem, cho nên mỗi năm nhất định phải tổ chức một hội chợ triển lãm nông sản. Các nhân viên trước khi họp, đối với Thiết Ngưu đặc biệt hòa nhọc. "Vương tiên sinh, phiền anh vác nặng nhọc rồi! Họp xong mời anh ăn cơm!" Ăn cơm hay không, Thiết Ngưu chẳng thèm bận tâm; đây là cơ hội tốt để tiếp xúc với nông dân và xã hội. Gã bận rộn hẳn lên: quyên góp, biên soạn, trưng bày, diễn thuyết, tiếp đãi, toàn bộ đều do một tay gã làm, mệt đến mức "mồ hôi túa ra bốn phía cổ". Có nhân viên đứng bên cạnh nhìn thấy, cảm thấy hơi áy náy. Thế là bước tới chỉ trích vài lỗi nhỏ, để tỏ rằng tuy họ không động tay chân, nhưng đôi mắt không hề rảnh rỗi. Thiết Ngưu vừa lau mồ hôi vừa xin lỗi: "May mà anh nhắc tôi! May mà anh nhắc tôi!" Đối với những người nông dân đến tham quan, gã chỉ hận mình mọc có một cái miệng, không có cách nào giảng giải thật tường tận cho tất cả mọi người nghe được.
Có các vị quan chức ngồi ở giữa, giống như bức ảnh kỷ niệm họp hội chợ đồ chơi thỏ ngọc, mười lần thì có chín lần không có Thiết Ngưu. Gã không bận tâm đến việc chụp ảnh. Điểm này, mấy nhân viên nọ thực sự khâm phục gã. Cho nên họp xong, thế nào cũng có vài người bước tới chào một tiếng: "Anh thật sự rất mệt đấy, hai ngày nay!" Thiết Ngưu cười tươi như thiếu nữ đi giày mới: "Không mệt, một năm mới họp có một lần, sao lại có thể gọi là mệt?"
Cho nên, đôi khi bạn bè tốt nói với gã rằng, "Cậu cũng dễ tính quá đấy, lão Vương!" Gã cười, dường như có chút ngại ngùng: "Chẳng qua chỉ tốn thêm chút sức lực, may mà cơ thể khỏe mạnh." Gã lại vén tay áo lên, khoe bắp tay của mình. Gã tuyệt đối không thể nghe ra ý bất mãn hay cố ý trêu chọc trong câu nói đó của bạn bè. Lời nói của chính gã luôn xuất phát từ ý tốt quang minh chính đại, cho nên không thể ngờ người khác lại nói lời châm chọc. Có những lúc khiến bạn bè không thể không giải thích cho gã hiểu rõ, lúc đó gã mới nghe ra. Nhưng mà "Ai có thời gian đi nghĩ ngợi lắm khúc cua quẹo thế! Tôi nói cho anh hay, đầu tôi vừa đặt lên gối là ngủ say như quả bóng; nếu trong lòng cứ tơ vương vướng bận, sao mà ngủ được? Con người ta dựa vào thể chất khỏe mạnh; thể chất khỏe mạnh, vừa mở mắt ra là cất tiếng hát." Gã cười lớn.
Bạn học của Thiết Ngưu là Lý Văn cũng là người học ngành nông. Chân của Lý Văn rất ngắn, miệng rất dài, mặt rất hóp, tâm địa cực nhiều mưu mẹo. Bị bạn học phong cho biệt danh "Bệnh Vịt". Bệnh Vịt là hiện thân của sự cằn nhằn than vãn, trong túi luôn mang theo mấy loại thuốc nhỏ như "thuốc bổ", chưa ăn cơm đã thở dài trước. Cậu ta rất nhiệt tình nghiên cứu nông học, hơn nữa vô cùng tin tưởng rằng cải tạo nông sự là việc quan trọng nhất. Thế nhưng cậu ta mãi chẳng thu được thành quả nào. Cậu ta vốn không lo không tìm được địa vị, mà là việc gì người nào cũng cứ đối chọi gay gắt với cậu ta. Nhậm chức một công việc, cao lắm là nửa năm là phải giải tán. Cho dù mọi việc mọi người đều rất thuận lòng, thì chiếc ghế cậu ta ngồi, hay chiếc mũ cậu ta đội, hoặc dụng cụ dùng để làm thí nghiệm, thế nào cũng sẽ gây sự với cậu ta; thế là cậu ta không thể tiếp tục công việc được nữa. Trên thế giới dường như không có lấy một thứ đồ vật đáng yêu nào, một nơi chốn vừa mắt nào, một con người có thể giao thiệp nào chuẩn bị sẵn cho cậu ta; cậu ta chỉ thấy bản thân mình là tốt, còn tất cả mọi người, mọi việc và mọi vật đều đang chống lại cậu ta. Không phải là cậu ta không làm ra được thành quả, mà là đi đến đâu cũng bị mọi người bài xích, không còn cách nào làm tiếp được nữa. Tỷ như cậu ta vừa định động tay làm việc, có vị tiên sinh bên cạnh liền nói một câu: "Trời lạnh thật đấy!" Thế là trong đầu cậu ta bắt đầu xoay chuyển cọc ốc: Có ý gì đây, câu nói này? Phải chăng là ám chỉ ban nãy tôi không đóng cửa cho chặt? Cậu ta không tài nào an tâm làm việc tiếp được nữa. Đã bị ức hiếp thì không thể làm việc được nữa. Sớm muộn gì cậu ta cũng sẽ trả thù chuyện này, nhưng ngay lập tức phải nghĩ cách đối phó, cậu ta và vị tiên sinh chê thời tiết quá lạnh kia là nước lửa không dung.
Cậu ta thỉnh thoảng cũng kết giao được một hai người bạn, nhưng kết giao qua ba tháng, cậu ta bắt đầu hoài nghi, sau đó tiến thêm một bước đi thăm dò, kết quả là nhìn ra rất nhiều sơ hở, ngay cả việc hôm đó người bạn mặc một chiếc áo dài màu xanh cũng có dụng ý. Tình bạn ba bốn tháng cứ thế cãi nhau rồi tan rã. Lần hồi qua lại, cậu ta không còn muốn kết bạn nữa. Cậu ta dần dần chia con người thành ba bậc, một bậc có địa vị cao hơn cậu ta, một bậc thấp hơn cậu ta, và một bậc ngang hàng với cậu ta. Cậu ta cũng đã hạ quyết tâm, cậu ta có thể thành công, nếu như cậu ta chỉ kết giao với những kẻ có địa vị cao hơn mình, không thèm đếm xỉa đến những kẻ ngang vai phải lứa, quản lý và sai khiến những kẻ thấp kém hơn mình. "Con người" đã chọn xong, thì đối với "công việc" cũng có cách giải quyết. "Đoạt lấy" trở thành khẩu hiệu của cậu ta. Nếu không tự mình giành lấy một hoặc nhiều sự nghiệp, thì cả đời sẽ chẳng làm nên tích sự gì. Đoạt lấy rồi tự mình quản lý, mới có thể không phải chịu ấm ức từ người khác. Đoạt lấy rồi tự mình quản lý, cái ghế nếu cố tình gây sự, đập nát cái đồ con hoang ấy đi! Nhất định phải làm vậy, cậu ta rất nhiệt tình cải innovation nông sự; không thể vì chịu chút ấm ức nhàn rỗi mà vứt bỏ sự nghiệp cả đời; muốn không phải chịu ấm ức, bản thân phải đứng ở nơi cao. Có chí thì nên, chỉ mất vài năm cậu ta đã trở thành một nhân vật quan trọng, "đoạt lấy" không ít sự nghiệp. Vốn dĩ ban đầu nghĩ rằng đoạt lấy rồi sẽ do chính mình làm, nhưng hễ đoạt lấy được một thứ, lại vẫn cảm thấy chưa vững chắc. Vẫn còn những kẻ liếc mắt nhìn xéo cậu ta cơ mà! Thế là lại đi đoạt. Càng đoạt càng nhiều, càng nhiều càng phức tạp, ghế ngồi ở khắp nơi không giống nhau, mỗi loại ghế lại có một cách gây sự tức chết người. Cậu ta muốn thống nhất tất cả các loại ghế ngồi cũng phải tốn biết bao nhiêu thời gian. Cho nên, hễ đoạt lấy một nơi nào đó, việc đầu tiên cậu ta làm là sơn trắng toàn bộ ghế ngồi, mục đích là để tránh có vết bẩn mà không dễ nhìn thấy. Ghế ngồi thì đều được sơn trắng cả rồi đấy, còn những thứ khác thì sao? Cậu ta không thể quá mệt mỏi, tuy thuốc nhỏ vẫn luôn ở trong túi, nhưng rốt cuộc vẫn nên trân quý bản thân; thế giới vốn là như vậy, ngoài chính bản thân bạn tự yêu lấy bạn, sẽ chẳng có ai quan tâm đâu.
Cậu ta và Thiết Ngưu đã mấy năm không gặp.
Đúng dịp tổ chức đại hội thường niên của hội nông nghiệp. Trong hội trường ngồi đầy các chuyên gia nông nghiệp. Trên bậc cao chính giữa ngồi Bệnh Vịt, tóc khá dài, sắc mặt xanh mét, cái miệng dài đặt trước ngực, đôi mắt lúc mở lúc nhắm, trông y như một con vịt nửa tỉnh nửa mê. Bản thân cậu ta đương nhiên không thừa nhận mình là một con vịt; đôi mắt lúc mở lúc nhắm ấy, mang đậm vẻ khinh miệt chẳng thèm nhìn nhiều đến đám người dưới đài. Cậu ta thừa biết học thức của họ giỏi hơn mình, nhưng cậu ta ngồi trên bậc cao, còn họ ngồi dưới đài; dù nói thế nào đi chăng nữa, cậu ta cũng là nhân vật lớn, có học thức hay không thì họ cũng chỉ là những tên lính tôm tướng tép mà thôi. Cậu ta là chủ tịch, dẫu sao cậu ta cũng là chủ nhà. Cậu ta không thể không cảm thấy đắc ý, nhưng lại vẫn phải ra vẻ có hàm dưỡng, cho nên đôi mắt không thể cứ mở trừng trừng mãi, tựa hồ như chuyện không quan trọng nhất trên đời chính là làm chủ tịch. Thế nhưng, mắt cũng không thể nhắm nghiền mãi được, vẫn phải để ý xem phía dưới có kẻ nào liếc mắt xéo mình hay không. Giả sử có kẻ như vậy, phải tìm cách thu thập hắn ngay. Chính trong khoảnh khắc hé mắt ra ấy, cậu ta đã nhìn thấy Thiết Ngưu.
Thiết Ngưu trông có vẻ không giống đến dự hội, mà giống như đang lo liệu việc tang ma hay cưới hỏi trong nhà mình vậy. Ra ra vào vào, cứ như cả thế gian này chỉ có mỗi mình gã là bận rộn.
Có người trên bậc cao đang đọc luận văn. Mắt Bệnh Vịt nhắm nghiền, cứ cách hơn một phút lại gật đầu một cái, cậu ta tỏ ý thưởng thức bài luận văn, kỳ thực là đang ngấm ngầm suy tính về Thiết Ngưu. Cậu ta không muốn thừa nhận mình từng là bạn học với Thiết Ngưu, cậu ta ngồi trên đài nhắm mắt dưỡng thần, còn Thiết Ngưu ở dưới đài làm "tiểu tốt sai vặt", trông họ chẳng có vẻ gì là từng làm bạn học của nhau; hiện tại khoảng cách xa xôi thế này, mà thuở ban đầu xem ra hình như cũng không nên gần gũi đến thế. Cậu ta lại không thể không thừa nhận Thiết Ngưu quả thực là bạn học của mình, điều này khiến cậu ta vô cùng lúng túng: Nên thương hại Thiết Ngưu hay là nên tự ca ngợi bản thân đây? Có phải Thiết Ngưu nhìn thấy cậu ta nên cố tình tránh mặt không? Hoặc có lẽ Thiết Ngưu tự thấy hổ thẹn không dám bước tới? Hay là cậu ta nên bày ra vẻ độ lượng bao dung mà chào hỏi Thiết Ngưu trước? Cậu ta không thể quyết định nổi, và càng lúc càng cảm thấy hai chữ "bạn học" thật là một chuyện oái oăm.
Dưới đài vang lên một tràng pháo tay, chủ tịch mở bừng mắt. Đã đến giờ nghỉ giải lao. Bệnh Vịt đi ra cửa hội trường, chạm mặt ngay Thiết Ngưu. Bệnh Vịt vừa nhìn thấy gã, liền vội vàng làm dáng cúi đầu, có nên để ý đến Thiết Ngưu hay không? Phải suy nghĩ đã. Thế nhưng cậu ta còn chưa kịp nghĩ ra chủ yếu, thì đã cảm thấy bàn tay phải đau nhói như bị kẹp vào khe cửa vậy. Trong lúc rụt tay lại, cậu ta nghe thấy tiếng gọi: "Lão Lý! Vẫn gầy thế này cơ à? Lão Lý——"
Bệnh Vịt giấu tay vào túi áo, ngấm ngầm xoa bóp giãn cơ; liếc mắt nhìn Thiết Ngưu một cái, nụ cười trên mặt Thiết Ngưu tựa như một quả đạn pháo nở hoa, từ trên mặt bắn vút lên không trung. Bệnh Vịt nhất thời không tìm được câu nói nào cho thích hợp. Cậu ta cảm thấy Thiết Ngưu có chút quá ư niềm nở. Nhưng lại cảm thấy gã có lẽ không có ác ý gì——câu "vẫn gầy thế này" đã chạm đúng vào tâm trạng tự thương hại của cậu ta, đang lúc cấp bách muốn tìm lời để nói, thường thì người ta hay thốt ra những lời thiếu trách nhiệm. "Lão Vương, đi ăn cơm với tôi nhé?" Nói xong liền thấy rất hối hận, chỉ mong đối phương khách sáo từ chối. Ai ngờ Thiết Ngưu lại gật đầu. Sắc xanh trên mặt Bệnh Vịt lại đậm thêm mấy phần. "Mấy năm không gặp, chúng ta phải nói chuyện cho ra ngô ra khoai mới được!" Gã Thiết Ngưu này đúng là loại không biết ơn huệ gì cả.
Hai người bạn học cũ cùng nhau đi ăn cơm, trong mắt Thiết Ngưu, là việc thú vị nhất. Bệnh Vịt thì không nghĩ vậy——hai người mà cãi nhau lên thì đến lúc đó chẳng biết bước xuống sàn thế nào đây! Cậu ta vốn không mong muốn cãi nhau, nhưng bạn bè tụ họp lại với nhau, đôi khi không kìm được lại cứ muốn cãi. Trong đầu vừa chuyển hướng một cái, thế là không thể không cãi; ai mà cấm được não bộ chuyển hướng cơ chứ?
Thiết Ngưu thấy gì là ăn nấy, còn Bệnh Vịt gọi rất nhiều món. Bản thân Bệnh Vịt lại chẳng ăn mấy, đôi đũa của cậu ta chỉ thỉnh thoảng gắp một miếng đậu phụ rán nhỏ. "Tôi chỉ có thể ăn chút đậu phụ thôi," cậu ta nói. Cậu ta phát âm hai chữ "đậu phụ" nghe chẳng giống ngữ âm quốc gia, cũng chẳng giống bất kỳ phương ngữ nào, nghe kỳ quái giống hệt như ngoại ngữ vậy. Cậu ta có rất nhiều từ phát âm theo kiểu đó. Để tỏ ra rằng bản thân mình đã bôn ba khắp chốn Nam Bắc, tự chế ra một bộ "quốc ngữ" riêng cho mình. "Hả?" Thiết Ngưu nghe không hiểu hai từ ấy. Tiếp đó nhìn thấy cậu ta đang gắp đậu phụ, mới vỡ lẽ ra: "Tụi mình thì không được thế; đậu phụ mà không có thêm chút thịt bò thì e là vẫn chưa đủ độ nặng bụng. Này lão Lý, anh phải chú ý sức khỏe đấy nhé. Gầy thế này mà chịu được à?"
Quá đáng lắm rồi! Nhắc lại một lần đúng là đủ để khơi dậy nỗi niềm tự thương hại. Cứ lải nhải nhắc người ta gầy, đây rõ ràng là coi thường người ta! Trong đầu Bệnh Vịt nhíu mày nhăn mặt. Không tiện nói tiếp nữa, đổi đề tài khác vậy:
"Lão Vương, mấy năm nay cậu toàn ở đâu thế?"
"——Nông trường, một nơi nhỏ không tồi."
"Giám đốc là ai?"
May mà lần này Thiết Ngưu không quên——"Triệu Thứ Giang."
Bệnh Vịt khẽ gật đầu, chỉ sợ làm tổn hại đến khí chất. "Hắn á? Đối xử với cậu thế nào?" "Cũng bình thường, hắn làm việc của hắn, tôi làm việc của tôi; chỉ mong hắn đừng sa thải tôi." Thiết Ngưu vì để tỏ ra hòa nhã, cũng gắp một miếng đậu phụ.
"Đoạt lấy là xong chứ gì." Bệnh Vịt cảm thấy nãy giờ nói bấy nhiêu câu, chỉ có câu này là sảng khoái nhất. "Lão Vương, cậu cứ làm đi!"
"Tôi đương nhiên là làm rồi chứ, tôi chỉ sợ làm không nổi, công sức trước đổ sông đổ biển. Công việc kiểu như chúng ta nếu không có thời gian dài, thì khác nào đem tiền ném qua cửa sổ." "Ý tôi là bảo cậu làm giám đốc cơ. Việc rành rành ra đấy, sao không đoạt lấy? Đoạt lấy rồi, cậu muốn làm thế nào thì làm; cái thàng Triệu Thứ Giang là thá gì chứ!"
"Tôi mà làm giám đốc," Thiết Ngưu nghe cứ như nghe được một chuyện kỳ lạ. "Đợi độ nửa năm nữa, lại bị kẻ khác hất cẳng thì sao?"
Đúng là cho mặt mũi mà không biết điều! Bệnh Vịt thầm diễn kịch bản đối thoại trong lòng: "Cậu nhóc này vẫn chưa biết Lão gia đây có thế lực lớn thế nào à? Khinh thường tôi phải không? Cậu không yên tâm chứ gì, tôi cho cậu thấy thủ đoạn của tôi." Cậu ta mỉm cười nhẹ, cất lời thốt lên: "Cậu không làm cũng được, đằng nào chúng ta cũng đoạt lấy nó là xong. Người của chúng ta thiếu gì. Cậu giúp một tay là được. Cậu xem này, tôi nói không cho Triệu Thứ Giang làm, thì hắn đừng hòng làm được! Lời này không cần nói với người khác đâu." Thiết Ngưu nghe mà chẳng hiểu đầu cua tai nheo gì.
Bệnh Vịt bồi thêm một câu: "Cậu suy nghĩ kỹ đi, nếu bằng lòng làm, tôi vẫn nhường chức giám đốc cho cậu."
"Tôi chỉ cầu mong được tiếp tục làm thí nghiệm của mình thôi; những thứ khác tôi mặc kệ." Thiết Ngưu chẳng nghĩ ra được câu nào khác.
“Được rồi,” Bệnh Vịt lại thốt ra hai từ “vậy đó”, nghe giống hệt như người Đức đang luyện nói tiếng Trung trong mơ vậy.
Cho đến khi đại hội thường niên kết thúc, hai người bọn họ không còn ngồi lại với nhau để bàn bạc chuyện gì nữa. Về phía Thiết Ngưu, cậu cảm thấy Bệnh Vịt đang dùng một chút bệnh tâm thần để làm việc ấy mà. "Thể chất yếu ớt, thấy điềm mừng cũng chẳng vui nổi." Soạn xong một câu vè như vậy, gã liền quên bẵng đi Bệnh Vịt. Thiết Ngưu vừa mới trở về nông trường không lâu, giám đốc quả nhiên đã bị đổi. Giám đốc mới rất khách khí với gã, ngay ngày đầu tiên nhậm chức liền mời gã đến nói chuyện: "Vương tiên sinh, là bạn học cũ của Lý tiên sinh. Xin giúp đỡ nhiều hơn, chúng ta phải hợp tác với nhau. Nói thẳng ra không khách sáo nhé, tôi đây đối với nông học là dốt đặc cán mai. Thế nhưng mà, mối quan hệ với Lý tiên sinh thì vẫn thế. Vương tiên sinh cứ giúp đỡ cho là được. Hợp tác, chúng ta hợp tác." Thiết Ngưu không tài nào nghĩ nổi, tại sao mình lại có thể hợp tác với một kẻ chẳng biết gì về nông học cơ chứ. "Bệnh tâm thần!" Cậu ta vừa nghĩ ra ba chữ này, liền tiện miệng thốt luôn ra ngoài.
Giám đốc mới dường như rất hiểu ý nghĩa của ba chữ này, sắc mặt trầm xuống: "Tôi nói thẳng không khách sáo nhé, Vương tiên sinh, những lời thế này từ nay về sau xin bớt nói thì hơn. Chuyện này vốn chẳng liên quan gì đến tôi, là vì tốt cho anh thôi. Anh xem, lúc Lý tiên sinh phái tôi đến đây, có trò chuyện với tôi vài câu về chuyện hôm đó anh cùng đi ăn cơm với cậu ta, đã nói những gì. Lý tiên sinh có để lộ ra một ý, hình như nói anh có biểu hiện không hợp tác. Tuy nhiên cậu ta tuyệt đối không vì chuyện này mà muốn——à, dù sao cũng phải nể mặt bạn học chứ. Xin lỗi vì tôi đã quá thẳng thắn thế này! Theo tôi thấy, mọi người đã là bạn bè, thì dẫu thế nào cũng phải hợp tác. Còn đối với Lý tiên sinh mà nói, chúng ta cũng đương nhiên có bổn phận ủng hộ. Dĩ nhiên chúng ta không ủng hộ cậu ta, thì cũng chẳng sao cả. Chỉ là chúng ta——chứ không phải Lý tiên sinh——là kẻ chịu thiệt trước mà thôi."
Thiết Ngưu nghe mà ngớ người chẳng hiểu gì.
Việc đầu tiên sau khi giám đốc mới nhậm chức là sa thải nhân sự, việc thứ hai là sơn trắng toàn bộ ghế ngồi. Việc thứ nhất chẳng liên quan gì đến Thiết Ngưu, bởi vì gã không bị bãi chức. Việc thứ hai thì không như vậy, giám đốc phân công gã phụ trách việc sơn sửa ghế ngồi, bởi vì đây là việc được Lý tiên sinh coi là quan trọng nhất, cho nên mới đặc biệt chọn giao cho Thiết Ngưu, nhằm biểu thị tinh thần hợp tác.
Thiết Ngưu vừa không có thời gian rảnh rỗi đó, lại vừa không nhìn ra tầm quan trọng của việc quét sơn ghế ngồi, cho nên mặc kệ.
Giám đốc mới liền thông báo cho gã: "Tôi tiếp nhận chiến thư của anh rồi đấy; tuy nhiên, anh dẫu sao cũng là bạn học của Lý tiên sinh, tôi vẫn phải nể mặt một chút, xin để tự tay Lý tiên sinh xử lý chuyện này. Nếu Lý tiên sinh mà——thế nọ thế kia, vậy thì tôi đành bó tay chịu trói thôi!" "Lão Lý——" Thiết Ngưu vừa há miệng ra, liền bị giám đốc cắt ngang: "Ý anh là nhắc đến Lý tiên sinh phải không? Xin lỗi vì tôi bộc tuệch thế này, Lý tiên sinh hình như không mấy ưa cái cách anh gọi cậu ta là 'lão Lý' đâu."
“Thôi được rồi, Lý tiên sinh biết rõ công việc của tôi, cậu ấy cũng là người học nông nghiệp mà. Giám đốc cứ nói lại với cậu ấy, tôi mặc kệ chuyện này, tự khắc cậu ấy sẽ hiểu vì sao tôi mặc kệ. Giả sử cậu ấy thực sự không hiểu, thì đúng là cậu ấy mắc bệnh tâm thần thật rồi đấy.” Thiết Ngưu nói đến mức hứng khởi: “Tôi vừa nhìn thấy mặt cậu ấy là nhận ra ngay, mặt cậu ấy xanh mét. Cậu ấy không phải người xấu, tôi biết rõ cậu ấy chứ; bạn học bao nhiêu năm, lẽ nào lại không biết điều này? Giả sử bây giờ cậu ấy đã thay đổi, thì nhất định là vì sức khỏe không tốt. Tôi thấy không chỉ một người như vậy rồi, vì thể chất yếu ớt nên hay hờn dỗi vặt vãnh. Vừa gặp mặt là tôi đã khuyên một trận rồi, thể chất yếu thì não bộ hay thích suy nghĩ ngoằn ngoèo. Nhìn tôi đây này, thể chất khỏe mạnh, vừa mở mắt ra là cất tiếng hát.” Gã cười lớn ha hả. Giám đốc không thốt lấy một tiếng.
Đúng một tuần sau, Thiết Ngưu bị bãi miễn chức vụ.
Gã cho rằng chuyện này tuyệt đối không thể là chủ ý của Bệnh Vịt, cho nên gã chẳng hề hoảng hốt. Gã đã lên kế hoạch sẵn: căn cứ theo tiền lệ trước đây, ngày mai gã vẫn cứ đến làm việc như thường; nếu giám đốc thực sự cấm không cho gã bước vào, thì gã sẽ đi tìm Lão Lý——dĩ nhiên Lão Lý sẽ phải bảo vệ người bạn học cũ chứ. Thế nhưng, lúc gã vừa bước ra cửa, có người đến thông báo cho gã: "Giám đốc đã ra lệnh rồi, nếu ngày mai anh còn dám——nữa, thì đừng trách người ta dùng cảnh sát đến bắt anh đấy."
Gã đòi gặp giám đốc, nhưng không được gặp.
Gã lại quay về phòng thí nghiệm, ngẩn ngơ ngồi đờ đẫn suốt buổi chiều, bao nhiêu tâm huyết mấy năm trời... Không thể nào, tuyệt đối không thể là chủ ý của Lão Lý được, Lão Lý cũng là người học nông học mà, lẽ nào lại không hiểu tầm quan trọng trong công việc của tôi? Cậu ấy nhất định sẽ tha thứ cho Thiết Ngưu này, cho dù tôi có thực sự đắc tội với cậu ấy đi chăng nữa. Đã đắc tội với cậu ấy ở chỗ nào cơ chứ? Nghĩ mãi không ra. Trừ phi cậu ấy thực sự mắc bệnh tâm thần. Không thể nào, chẳng phải hôm đó cậu ấy vẫn mời tôi đi ăn cơm đó sao? Dù thế nào đi nữa, cứ đi tìm Lão Lý cái đã, cậu ấy nhất định sẽ tha thứ cho mình.
Thiết Ngưu càng nghĩ thế lòng càng cảm thấy nhẹ nhõm, chỉ cần gặp được Bệnh Vịt, chắc chắn sẽ được phục hồi chức vụ và tiếp tục làm việc. Gã nhìn những đồ vật trong phòng thí nghiệm, trong lòng mường tượng đến thành công trong tương lai——thêm một hai năm nữa, đem kết quả thí nghiệm ra ứng dụng thực tế ở nông thôn, đáng lẽ thu hoạch một phần lương thực thì sẽ thu được hai phần... Cứ bình yên vô sự mà làm nên đại sự! Gã đi một vòng quanh nông trường, từng gốc lúa từng tấm biển gỗ nhỏ ngoài đồng ruộng, đều là máu thịt con cái của gã. Trở lại trong nhà, viết cho Lão Lý một bức thư tâm giao tri kỷ, thông báo cho cậu ta biết ngày nào đó sẽ đến gặp. Gửi thư đi rồi, gã cảm thấy mây mù cả ngày bỗng chốc tan sạch.
Đúng hẹn theo thời gian trong thư đến tìm Bệnh Vịt, nhưng Bệnh Vịt không có nhà. Thế nhưng Thiết Ngưu nhất quyết không chịu rời đi, nghĩ thầm cứ đứng đợi một lát là được.
Đợi đến tiếng đồng hồ thứ tư, có một tên đầy tớ đến bảo: "Xin ngài đừng đợi lão gia chúng tôi nữa, ban nãy có điện thoại gọi đến, ngài ấy bị bệnh đột ngột giữa đường, đã nhập viện rồi."
Thiết Ngưu chẳng kịp đi ăn cơm, cắm cổ chạy thẳng đến bệnh viện.
Bệnh nhân không tiếp khách.
“Bệnh gì thế?” Thiết Ngưu hỏi thăm người gác cửa.
“Có bệnh gì đâu, bệnh nhân chỗ chúng tôi đều không có bệnh cả.” Người gác cửa tỏ ra khá niềm nở.
“Không bệnh thì vào viện làm gì?”
“Cái đó thì tụi tôi không biết được đâu, mà nói đi cũng phải nói lại, họ ít nhiều gì cũng có chút bệnh đấy chứ.” Thiết Ngưu nhờ người đó chuyển vào một tấm danh thiếp.
Đợi một lát, người đó cầm tấm danh thiếp đi ra, trên đó có mấy chữ viết bằng bút chì: "Không cần đến nữa, chúng ta không hợp tác."
“Bình yên vô sự làm nên đại sự!” Thiết Ngưu vừa đi vừa lẩm bẩm đọc nhỏ trong miệng.