Mấy hôm nay đại viện của chúng tôi lại ra vẻ náo nhiệt, có án mạng rồi.
Sự việc không thể bắt đầu kể từ chỗ này được, phải ngược dòng từ đầu. Trước tiên xin giới thiệu về bản thân, tôi là một ông thầy bói. Tôi cũng từng bán táo chua, lạc rang gì đó, nhưng đó là chuyện của trước kia. Bây giờ tôi bày hàng xem bói ngoài phố, gặp hôm may mắn thì một ngày cũng kiếm được ba bốn hào. Vợ cả chết sớm, con trai kéo xe kéo. Hai cha con chúng tôi ở một gian nhà hướng bắc trong đại viện nhà họ Liễu.
Ngoài gian nhà hướng bắc của tôi ra, trong đại viện còn có hơn hai mươi gian phòng nữa. Rốt cuộc có bao nhiêu hộ gia đình sinh sống ở đây? Ai mà nhớ cho xuể! Số hộ ở hai gian phòng thì không nhiều, cộng thêm chuyện hôm nay người ta chuyển đến, ngày mai lại chuyển đi, trí nhớ của tôi không tốt đến thế. Mọi người gặp nhau chào nhau một tiếng "Ăn cơm chưa", tỏ ý hòa nhã; không nói thì thôi, cũng chẳng sao cả. Mọi người từ sáng đến tối vì miếng ăn mà bận rộn chạy vạy, nào có thời gian rảnh rỗi mà ngồi lê đôi mách. Người thích nói chuyện tất nhiên cũng có đấy, nhưng mà phải được ăn no cái đã.
Tính ra chỉ có hai cha con tôi và nhà họ Vương có thể coi là cư dân lâu năm, đều ở đây được hơn một năm rồi. Từng sớm muốn chuyển nhà, nhưng gian phòng này của tôi lúc trời mưa tính ra cũng không đến nỗi dột lắm; trên cái đời này thì đi đâu tìm được phòng không dột chứ? Phòng không dột tất nhiên là có rồi, nhưng cũng phải trả nổi tiền thuê chứ! Hơn nữa, hễ chuyển nhà là lại tốn thêm ba khoản tiền nhà, chi bằng cứ cắn răng chịu đựng. Báo chiều hay nói mấy từ "bình đẳng", nhưng đồng xu không bình đẳng thì có nói gì cũng bằng thừa. Đây là lời thật lòng. Cứ lấy mấy người vợ mà xem, nhà mẹ đẻ nếu không đòi sính lễ thì chắc chắn họ sẽ đỡ bị đòn roi hơn chút ít, có phải vậy không?
Nhà họ Vương ở hai gian phòng. Lão Vương và tôi được coi là những người "văn minh" nhất trong đại viện nhà họ Liễu. "Văn minh" chỉ là đồ cháu chắt, nói trước để mọi người rõ. Tôi là thầy bói, dăm ba chữ trước mắt thì đọc trơn tru được. Ngày nào tôi cũng xem tờ báo chiều hai xu. Người "văn minh" mà chỉ dựa vào việc đọc một tờ báo chiều thì đừng có làm trò cười nữa! Lão Vương là thợ làm vườn cho một nhà người Tây, coi như cũng dính dáng đến việc của Tây. Thực ra lão có biết trồng hoa hay không thì tự lão rõ; nếu không biết thì chắc là lão cũng chẳng dám nhận. Người cắt cỏ trong sân nhà Tây có lẽ được gọi là thợ làm vườn; dù sao đi nữa, lão Vương có tính hay khoác lác. Có ý nghĩa gì chứ? Cắt cỏ thì có gì là thấp kém cơ chứ? Lão Vương cứ nghĩ mãi không thông điểm này. Hảo hớn sao người nghèo chúng ta không có nổi một ngơ sủa sang lên được, nghèo thì thôi đi, lại còn hay khoác lác vài câu! Trong đại viện có khối kẻ như thế, cứ hay học theo người "văn minh"; cứ làm như việc người "văn minh" trợn mắt phùng mang là chuyện đương nhiên phải thế. Dù sao thì lão kiếm chẳng được bao nhiêu tiền, thợ làm vườn hay thợ cắt cỏ thì cũng thế cả thôi.
Con trai lão Vương là thợ đá, đầu óc còn kém linh hoạt hơn cả hòn đá, chưa từng thấy kẻ nào cứng nhắc như thế. Nhưng nó là một thợ đá giỏi, không nói lời trái lương tâm. Tiểu Vương lấy vợ, kém nó mười tuổi, trông giống cái bánh ngô để lâu ngày, một đầu tóc vàng hoe, chẳng bao giờ vui vẻ, hễ bị đòn là khóc, mà lại hay ăn đòn. Lão Vương còn có một đứa con gái, chắc cũng tầm mười bốn mươi lăm tuổi, vừa láu cá vừa độc ác. Bốn người bọn họ ở hai gian phòng.
Ngoài hai gia đình chúng tôi ra, thì phải kể đến Trương Nhị là cư dân lâu năm; đã ở đây hơn sáu tháng rồi. Dù thiếu tiền nhà hai tháng, nhưng vẫn vất vả lắm mới không bị chủ nhà đuổi cổ. Vợ của Trương Nhị miệng lưỡi cực kỳ ngọt ngào, biết ăn nói; đây có lẽ là nguyên nhân khiến ả chưa bị đuổi đi. Dĩ nhiên ả chỉ dẻo miệng vào lúc người ta đến đòi tiền nhà; chủ nhà vừa quay lưng đi là anh em nghe ả chửi rủa ngay. Ai mà không chửi chủ nhà chứ; chỉ vì cái chuồng chó ấy mà một tháng cũng đòi một đồng rưỡi ư?! Thế nhưng chẳng ai chửi thâm thúy và hả giận được như ả. Ngay cả cái lão già như tôi đây mà cũng có chút thiện cảm với ả, chẳng vì lý do gì khác, ả chửi giỏi thật. Thế nhưng, mặc cho chửi bới thế nào, cái chuồng chó ấy vẫn cứ là một đồng rưỡi. Nghĩ đến đây, tôi lại đâm ghét ả. Không có thực lực thật sự, thì việc chửi bới dăm câu có bõ bèn gì.
Trương Nhị làm nghề giống con trai tôi, kéo xe. Miệng lưỡi hắn cũng chẳng vừa, uống hai đồng "nước tiểu mèo" (rượu rẻ tiền) là có thể nói cho cả đại viện say nhừ tử; toàn những lời vô bổ! Tôi ghét nhất cái loại nói nhảm vô bổ ấy, dù Trương Nhị không phải là kẻ lòng dạ xấu xa. Trương Nhị có ba đứa con, đứa lớn đi nhặt mẩu than, đứa thứ hai lăn vòng xe, đứa thứ ba bò lê la khắp sân.
Nhắc đến bọn trẻ con thì quả thật không tài nào nhớ hết chúng tên gì. Trẻ con trong viện đủ lập thành một sư đoàn, làm sao mà nhớ rõ cho được? Trai gái thì còn dễ phân biệt, dù sao thì chúng thích cởi truồng thì cứ cởi truồng. Đi lại trong viện cứ phải cẩn thận chút; hễ hoảng hốt là không khéo giẫm phải đứa nào đó. Giẫm phải đứa nào là y như rằng lại một trận cãi vã. Người lớn ai nấy ôm một bồng uất ức trong lòng, hễ có chút cớ là lại kiếm chuyện cãi nhau một trận. Càng nghèo thì đẻ càng lắm, chẳng lẽ người nghèo thì không đáng được sinh con? Thế nhưng, người nghèo quả thực cũng phải tìm cách chứ. Đám trẻ con cởi truồng này sau này sẽ làm gì đây? Lại giống con trai tôi, đi kéo xe rước khách ư? Tôi không phải nói kéo xe là tiện hèn, ý tôi là con người ta vốn không nên đi kéo xe; con người cơ mà, chẳng lẽ lại làm trâu làm ngựa? Hơn nữa, rất nhiều đứa còn chưa sống nổi đến tuổi được kéo xe ấy chứ. Mùa xuân năm nay bùng phát dịch bệnh, chết một loạt. Mấy ông bố hay đánh con nhất cũng phải há hốc miệng ra khóc, con đứt ruột đứt gan sinh ra ai mà không xót? Thế nhưng khóc xong rồi thì cũng thôi, cuộn chiếu rác lại, kẹp nách mang ra khỏi cửa thành; chết là hết, bớt ăn bớt tiêu mới là thật. Trong lưng không có tiền thì lòng dạ sắt đá, tôi vẫn thường hay nói thế. Câu này nghe không lọt tai cho lắm, nhưng dù sao cũng phải nghĩ cách chứ!
Ngoài ba gia đình chúng tôi ra, người ta vẫn còn đông đúc lắm. Nhưng tôi chỉ nhắc đến ba gia đình này là đủ rồi. Tôi chẳng phải đã bảo đại viện nhà họ Liễu có án mạng rồi sao? Người chết chính là cô con dâu nhỏ nhà họ Vương. Tôi từng nói cô ta trông giống chiếc bánh ngô, đây không phải là dùng người chết ra để đùa cợt đâu nhé. Tôi cũng không có ý bảo cô ta "đíchích thị" giống bánh ngô. Tôi cảm thấy xót xa thay cho cô ta, xót xa cho những cô gái, người vợ có hoàn cảnh tương tự như cô ta. Tôi vẫn hay suy nghĩ, dựa vào đâu mà một cô gái lành lặn đàng hoàng, lại bị nuôi dưỡng thành ra giống như chiếc bánh ngô? Từ nhỏ chẳng được ăn no mặc ấm, chẳng lẽ lại có thể múp míp bóng bẩy được sao? Phải, đúng vậy, nhưng dựa vào đâu chứ?
Bớt nói lời thừa thãi lại đi; sự tình là thế này: Lão Vương là kẻ đầu tiên khốn nạn không bằng chó. Tôi không phải vừa bảo lão hay khoác lác đó sao? Phải, việc gì lão cũng học đòi theo mấy kẻ "văn minh" đó. Lấy được con dâu về, chà, lão ta không biết phải làm sao cho sướng cái thân. Từ sáng đến tối hết xoi mói lại lườm nguýt con dâu, ra điều ta đây quyền uy lắm. Chỉ vì ba xu dầu, hai đồng giấm mà lão có thể làm cho trời long đất lở. Tôi biết chứ, người nghèo gan khí vượng, hay cãi lộn. Nhưng lão Vương là có ý chọc ngoáy tìm lỗi; lão gây sự, chẳng vì lý do gì khác, chuyên để học cái oai phong của người "văn minh" thôi. Lão là bố chồng; mẹ kiếp, bố chồng thì đáng mấy đồng xu một cân chứ! Tôi thật sự không hiểu nổi, tại sao cái đám trai nghèo cứ thích ra vẻ "văn minh", đây là cái luồng độc khí gì không biết nữa? Sáng ra, lão dậy sớm, thế nào cũng phải gọi con dâu dậy theo, thực ra thì có việc quái gì cơ chứ? Lão muốn lập cái quy củ ấy mà, đúng là cái đồ nghèo kiết xác! Cô ta có dậy muộn hơn một chút thôi là, nghe đây này, lại một trận đòn roi nhừ tử!
Tôi biết, nhà mẹ đẻ của cô con dâu đã thách sính lễ một trăm đồng. Hai cha con bọn họ chắc phải thêm một năm nữa mới trả hết món nợ này, thế nên cứ lôi con dâu ra làm chỗ trút giận. Nhưng nếu chỉ vì một trăm đồng tiền này mà gây sự thì cũng còn miễn cưỡng chấp nhận được, dù cho cô con dâu đã đủ oan ức lắm rồi. Lão ta không phải chỉ vì chút tiền ấy đâu. Lão đang học theo người "văn minh" đấy, lão muốn làm cho trọn vẹn cái oai phong của một người bố chồng. Vợ cả của lão chết rồi, lão muốn kiêm luôn cả phần đày đọa con dâu đáng lẽ thuộc về mẹ chồng. Lão tìm đủ mọi cách để bới móc lỗi lầm của cô ta. Còn cô ta thì sao, một đứa trẻ mười bảy tuổi đầu thì biết cái quái gì chứ? Lại còn đòi bày đặt ra vẻ với nó à? Tôi biết mấy cái trò phô trương ấy của lão học được từ đâu: Nghe lỏm được từ những kẻ "văn minh" trong quán trà chứ đâu. Lão chính là cái loại người đó – hễ nói chuyện được hai câu với kẻ "văn minh", nói đỡ cho người khác vài câu là mặt mũi lập tức đỏ bừng bừng. Lúc cắt cỏ ở nhà người Tây, nếu người Tây mà nói với lão dù chỉ một câu rưỡi là lão có thể ve vẩy cái đuôi suốt ba ngày ba đêm. Lão đích thị là có đuôi mà. Thế nhưng lão có ve vẩy cái đuôi suốt một đời thì cuối cùng vẫn cứ là cái đồ mẹ kiếp ở nhà tranh vách nát gặm bánh ngô mà thôi. Tôi thật sự không hiểu nổi!
Lúc lão Vương đi làm, liền giao phó phương pháp hành hạ con dâu lại cho cô con gái đảm nhận. Cái con ranh độc ác ấy! Tôi hoàn toàn không có ý xem thường con gái nhà nghèo; chuyện bọn chúng phải đi làm con ở cho nhà người ta, làm vợ lẽ (dù không phải là chuyện nên làm) là chuyện thường tình (không phải là chuyện đúng đắn), có thể trách bọn chúng được sao? Không thể! Thế nhưng tôi ghét cái Nhị nhà họ Vương, nó cũng đáng ghét y như bố nó, biết luồn lách kiếm chuyện để trù dập chị dâu, biết trừng mắt tung tin đồn nhảm để hãm hại chị dâu. Tôi biết tại sao nó lại độc ác như thế, nó được người Tây chu cấp cho ăn học ở một ngôi trường, nó nhìn chị dâu bằng nửa con mắt, thấy điểm nào cũng ngứa mắt. Nó cũng đi một đôi giày lành lặn, trên đầu còn cài một chiếc lược, trông cái điệu bộ đắc ý của nó kìa! Tôi cứ ngẫm nghĩ về chuyện thế này: Trên đời này không nên có chuyện người nghèo kẻ giàu. Nhưng người nghèo mà cứ bợ đỡ kẻ giàu, trèo cao leo mép thì còn xấu xa hơn bất cứ thứ gì trên đời. Lão Vương và con Nhị chính là ví dụ điển hình. Chị dâu mà làm một đôi giày vải xanh mới, nó sẽ tìm đủ mọi cách dẫm bùn lên đó, rồi gọi bố nó đến mắng mỏ con dâu. Tôi không có thời gian để kể tỉ mỉ những chuyện này, tóm lại là cô con dâu này chưa từng có lấy một ngày dễ thở; có những lúc còn chẳng được ăn no.
Còn Tiểu Vương thì sao, xưởng đá ở ngoài thành, không ở nhà. Mười nửa tháng mới về một chuyến, về là thế nào cũng đánh vợ cho một trận. Ở cái đại viện nhà họ Liễu của chúng tôi, việc đánh vợ đã là chuyện cơm bữa. Ai bảo vợ bị chồng nắm thóp cơ chứ, ai bảo nhà mẹ đẻ đã nhận sính lễ cơ chứ, bị đòn là chuyện đương nhiên. Nhưng Tiểu Vương vốn dĩ có thể không đánh vợ, bởi vì nó hiếm khi về nhà, chẳng lẽ lại muốn lần nào về cũng gây gổ hay sao? Hừ, có lão Vương và con Nhị ở bên cạnh châm ngòi thổi gió cơ mà. Lão Vương phạt con dâu nhịn đói, bắt quỳ gối; rốt cuộc thì không thể trực tiếp ra tay đánh được, bởi lão tự cho mình là người "văn minh", làm sao có chuyện bố chồng đánh con dâu cho được? Cho nên mới xúi giục con trai ra tay đánh; nó biết con trai mình là thợ đá, đánh một trận bằng người khác đánh năm trận. Con trai đánh vợ xong, lão tỏ ra cực kỳ niềm nở với con trai. Còn con Nhị thì sao, mặc dù hay véo tay chị dâu, nhưng rốt cuộc vẫn chưa thấy đã thèm, chỉ hận không thể nhìn thấy anh trai coi chị dâu như hòn đá, dùng búa giã cho nát bét ra thì mới hả dạ. Tôi nói cho anh hay, một người phụ nữ mà đã khinh thường người phụ nữ khác thì đó chính là kẻ thù không đội trời chung. Con Nhị tự cho mình là nữ sinh; còn chị dâu chẳng qua chỉ là một cái bánh ngô sống được mua về bằng một trăm đồng tiền.
Cô con dâu nhà họ Vương không còn đường sống. Trong lòng càng khó chịu, đối xử với mọi người lại càng không niềm nở; cả đại viện chẳng có ai yêu thương cô ta. Cô ta đến cả cách nói chuyện cũng quên mất rồi. Cũng có lúc sảng khoái, lên cơn điên cuồng như ma nhập. Thường là sau khi Tiểu Vương đánh cô ta xong rồi bỏ đi, cô ta vừa khóc vừa nói, một mình làm loạn tưng bừng. Công việc của tôi đến rồi, lão Vương sang mượn tôi cuốn lịch pháp, đến vả miệng cô ta. Lão sợ ma, nên bảo tôi vào vả. Đợi tôi bước vào phòng cô ta, dỗ dành cho cô ta nín khóc – tôi chưa từng đánh cô ta bao giờ, cái cô ta cần là sự an ủi, dăm ba lời ngọt ngào – lão ta bước vào, bấm nhân trung cô ta, dùng giấy bản hơ khói; thực ra lão biết cô ta đã tỉnh lại rồi, nhưng cố ý trừng phạt cô ta mà thôi. Cứ đến cái mấu chốt này là tôi và lão Vương lại cãi nhau một trận. Ngày thường bọn họ cãi nhau tôi mặc kệ; quản thì được tích sự gì chứ? Tôi mà quản thì chắc chắn sẽ bênh vực cô con dâu; như vậy chẳng phải càng đẩy cô ta vào chỗ chết sao? Thế nên tôi không quản. Chỉ có điều, hễ cứ có chuyện ma nhập là thể nào chúng tôi cũng phải cãi nhau một trận, bởi vì tôi đứng ở đó, tận mắt chứng kiến, há có thể ngậm miệng làm ngơ được sao? Điều kỳ lạ là thế này, chúng tôi cãi nhau, người trong viện toàn nói tôi sai; mấy người phụ nữ cũng nói thế. Bọn họ cho rằng cô ta đáng ăn đòn. Bọn họ cũng chê tôi lo chuyện bao đồng. Đàn ông đánh đàn bà là đúng, bố chồng dạy dỗ con dâu là phải, em chồng hành hạ chị dâu là phải phép, cái đám đàn ông đàn bà này lại đi tin vào mấy chuyện nhảm nhí ấy đấy! Sao lại có thể tin vào những thứ đó chứ? Ai đã dạy bọn chúng thế? Cái thói "văn minh" của nhà đứa nào vừa buồn cười lại vừa đáng khóc!
Mấy hôm trước, thợ đá lại về. Lão Vương không biết nổi hứng thuận hòa gì mà không bắt con trai đánh vợ, cô con dâu vừa thấy mọi người vui vẻ hân hoan thì đương nhiên cũng mừng theo, trên mặt thậm chí còn thoáng hiện lên nét muốn cười. Con Nhị nhìn thấy cảnh này, cứ như thể nhìn thấy trên trời xuất hiện hai mặt trời vậy. Nhất định là có chuyện gian dối! Chị dâu đang nấu cơm ngoài sân, nó xông thẳng vào phòng chị dâu lục lọi tung tóe. Nhất định là anh thợ đá đã mua cho chị dâu món quà riêng tư gì rồi, bằng không thì mặt mày cô ta không thể nào có nét cười được. Lục lọi nửa buổi, chẳng tìm ra được cái gì. Tôi nói "nửa buổi" là có ý bảo lục lọi rất kỹ lưỡng; đồ đạc trong phòng cô con dâu thì có mấy món đâu cơ chứ? Trong đại viện của chúng tôi tính ra chẳng có nổi hai chiếc bàn tử tế, thảo nào mà không có trộm đột nhập. Chúng tôi mà có tiền tài thì đều giấu trong ống vớ cả.
Con Nhị nổi giận đùng đùng. Chị dâu mà cũng dám có nét mặt tươi cười ư? Dù có tra ra được manh mối hay không, thì dứt khoát vẫn phải trừng phạt cô ta!
Cô con dâu đang bê nồi cơm chắt nước cơm, con Nhị liền bồi cho một cước. Nồi cơm trên tay cô ta văng ra ngoài. "Cơm gạo"! Không phải chồng về thì đố ai dám nghĩ đến chuyện ăn "cơm"! Sinh mệnh của cô ta dường như cũng trôi đi cùng với nồi cơm đó. Nước cơm còn chưa chắt khô, chỗ cơm trắng nhão nhoét tung tóe khắp mặt đất. Cô ta liều mạng dùng tay bốc lên, nước sôi sùng sục, chẳng màng gì đến đôi tay nữa; bản thân cô ta còn chẳng có giá trị bằng nồi cơm đó. Quả thực quá nóng, cô ta bốc được mấy vốc, đau thấu tận tâm can, nước cháo dính chặt lấy đôi bàn tay. Cô ta không dám kêu một tiếng, nghiến chặt hàm răng, hai tay co quắp, đau đến mức quay mòng mòng tại chỗ.
– Bố! Nhìn xem nó làm đổ hết cả cơm ra đất kìa! – Con Nhị thét lên.
Hai cha con bọn họ đều xông ra ngoài. Lão Vương liếc mắt nhìn thấy nồi cơm đang bốc khói dưới đất, tức thì phát điên. Lão chỉ nhìn Tiểu Vương một cái thôi, ý tứ đã vô cùng rõ ràng: "Mày muốn vợ, hay là muốn bố?"
Mặt Tiểu Vương lúc đó đỏ lựng lên, lao tới tóm lấy tóc cô con dâu, giật ngã nhào xuống đất. Cô con dâu không kêu một tiếng, ngất lịm đi lúc nào không hay.
– Đánh! Đánh cho đến chết thì thôi! Đánh! – Lão Vương đứng bên cạnh gào thét, chân đá văng tung tóe cả đất cát.
Con Nhị sợ chị dâu giả chết, lao tới véo đùi cô ta.
Mọi người trong viện đều đổ xô ra xem náo nhiệt, đàn ông thì không chịu bước tới can ngăn, phụ nữ thì dĩ nhiên không dám hé răng nửa lời; đàn ông chính là thích nhìn người khác đánh vợ – để làm gương cho người vợ ở nhà của mình.
Tôi không thể không đứng ra can thiệp. Lão Vương có vẻ rất muốn cho tôi một trận đòn. Thế nhưng hễ tôi vừa lên tiếng thì mấy người đàn ông khác cũng lân la bước tới. Người nói qua kẻ nói lại, cuối cùng cũng can ngăn được.
Sáng sớm ngày hôm sau, Tiểu Vương và lão Vương đều đi làm. Con Nhị không đi học, mục đích là để tiếp tục hành hạ chị dâu.
Vợ Trương Nhị động lòng trắc ẩn, sang xem tình hình cô con dâu thế nào. Vốn tự tin mình giỏi ăn nói, thế nên khi vừa cất lời an ủi cô con dâu thì vợ Trương Nhị đã đắc tội với con Nhị. Hai người bọn họ liền lao vào cãi nhau to. Dĩ nhiên con Nhị không phải đối thủ, nó mà đấu lại được cái mồm của vợ Trương Nhị á! "Mày mà không... thì tao không mang họ Trương nữa!" Chỉ một câu nói đã làm cho con Nhị cứng họng không thốt nên lời, "Thằng Tam Trọc cho mày hai đồng xu là mày sẵn sàng đòi hôn môi nó ngay lập tức; tưởng tao không thấy đấy phỏng? Có chuyện đó hay không? Có hay không hả?" Vợ Trương Nhị áp sát miệng vào tai con Nhị, khiến con Nhị cứ lùi phắt về phía sau mà chẳng nói lại được câu nào.
Cuộc cãi vã kết thúc, con Nhị lủi thủi đi ra phố, ngượng ngùng chẳng dám tiếp tục gây sự với chị dâu nữa.
Cô con dâu ở một mình trong phòng, khoảng thời gian rảnh rỗi lúc này quả là rất dài. Vợ Trương Nhị lại ghé qua nhìn thêm cái nữa, cô con dâu đang nằm trên chiếc súp-de, nhưng lại mặc nguyên bộ áo bông màu đỏ lúc đi lấy chồng. Vợ Trương Nhị hỏi dăm ba câu, cô ta cũng chẳng đáp lời, chỉ quay phắt mặt vào trong. Đứa con trai của nhà họ Trương lúc này đang đánh nhau với một đứa trẻ khác, vợ Trương Nhị vội vàng chạy đi can thiệp, bởi vì thằng bé út đang bị đối phương đè bẹp dí ở dưới đất.
Con Nhị mãi cho đến gần giờ ăn cơm mới quay về, cắm cổ chạy thẳng vào phòng chị dâu để xem đã nấu cơm xong chưa. Con Nhị từ trước đến nay chưa từng nhúng tay vào việc nấu nướng, dẫu sao người ta cũng là nữ sinh mà! Vừa đẩy cửa phòng ra, nó liền hét lên một tiếng thất thanh như kẻ mất hồn, chị dâu đang thắt cổ tự vẫn trên xà nhà kìa! Cả một đại viện sợ đến mức hồn xiêu phách lạc, chẳng ai dám nghĩ đến chuyện đỡ xuống, ai lại dám nhúng tay vào chuyện án mạng chứ?
Con Nhị lấy tay che mặt sợ đến đờ đẫn cả người. – "Còn không mau đi gọi bố mày về đi?!" – Không biết ai đó đã thốt lên một câu như vậy, nó quay đầu chạy tót đi, tựa như có ma đang đuổi theo sau lưng vậy. Lão Vương trở về cũng chết sững người. Cô con dâu thì coi như chẳng còn cứu chữa được nữa rồi; chuyện này chưa tính là gì, làm ô uế phòng ốc thì chủ nhà đời nào bỏ qua cho lão? Lấy vợ khác thì chỉ cần có tiền là được, nhưng món nợ lần trước còn chưa trả dứt điểm kìa! Những chuyện này khiến lão càng nghĩ càng tức tối, hèn chi chỉ muốn cắn vài miếng vào thịt con ma treo cổ thì mới hả giận!
Người nhà mẹ đẻ kéo đến, tuy làm ầm ĩ náo loạn cả lên nhưng lão Vương hoàn toàn không sợ. Lão đã sớm có sự chuẩn bị từ trước, đã hỏi dò kỹ càng con Nhị rồi, cô con dâu là do bị vợ Trương Nhị xúi giục nên mới nghĩ quẩn đi thắt cổ tự tử; nhà họ Vương không hề bức tử cô ta, nhà họ Vương không hề làm cô ta uất ức. Anh xem, lão Vương học theo lối sống của người "văn minh" quả thực đã đạt đến cảnh giới thượng thừa, có thể trợn trắng mắt lên mà nói dối.
Còn vợ Trương Nhị thì phen này gặp nạn lớn, dẫu cho có tài ăn nói giỏi giang đến đâu đi nữa cũng không chịu thấu cú cắn lén thâm độc thấu xương! Án mạng rành rành ra đấy, dù bản thân có tự biện minh được đi chăng nữa thì chồng về thế nào cũng sẽ làm cho một trận. Thưa kiện thì chắc chắn là không dám rồi, người ở đại viện nhà họ Liễu há ai dám đi kiện tụng? Nhưng nếu lão Vương và con Nhị cứ khăng khăng một mực phủ nhận, nếu nhà mẹ đẻ của cô con dâu cứ đến đòi người thì phen này khó giải quyết đây! Người trong đại viện nhà họ Liễu đều có mắt cả đấy, nhưng mà chuyện án mạng liên quan đến sinh mạng con người, mọi người chưa chắc đã dám đứng ra giúp đỡ cô ta đâu! Quả nhiên, Trương Nhị vừa về đến nhà là nghe ngóng được chuyện vợ mình gây họa. Ai buồn quản đầu cua tai nheo thế nào, cứ đánh một trận xong xuôi rồi tính tiếp, đằng nào thì việc đánh vợ cũng là chuyện thiên kinh địa nghĩa. Vợ Trương Nhị ăn trọn một trận đòn nhừ tử.
Nhà mẹ đẻ cô con dâu không thưa kiện; mà đòi tiền; không có tiền thì chuẩn bị tinh thần nghe dọa dẫm đi. Lão Vương sợ cái gì thì cái đó kéo đến; khoản tiền cưới con dâu đợt trước còn chưa trả hết, bây giờ lại lòi ra thêm một vố này nữa! Thế nhưng, dù thế nào đi chăng nữa thì cũng phải cắn răng hứa hẹn mang tiền tới, bằng không thì trong phòng bày nguyên cái xác chết treo cổ, trông thế nào cũng chẳng ra thể thống gì cả.
Tiểu Vương cũng đã quay về, trông lầm lì y như một bức tượng đá, nhưng tôi nhìn thấu được trong lòng nó đang vô cùng đau đớn. Chẳng ai buồn để tâm đến cô con dâu vắn số, duy chỉ có Tiểu Vương là bước vào trong phòng, ngồi thẫn thờ cạnh cái xác suốt nửa ngày trời. Nếu không phải vì người bố "văn minh" của nó, tôi tin chắc nó tuyệt đối sẽ không thường xuyên đánh đập vợ mình. Thế nhưng, bố đã "văn minh" như thế thì con trai tự khắc cũng phải có hiếu, đánh đi chứ! Đánh xong rồi, nó mới sực nhớ ra cánh tay của mình vốn dĩ là dùng để đập đá chứ chẳng phải để đánh vợ. Nó không thốt ra nửa lời, ngồi lỳ trong phòng suốt một khoảng thời gian rất lâu, hơn nữa còn lấy một chiếc quần mới tinh – tức là cái quần không có miếng vá nào cả – mặc vào cho người vợ quá cố. Bố nó nói gì với nó, nó dường như đều không nghe thấy. Nó cứ ngậm chặt tẩu thuốc lá hiệu Dơi, trân trân nhìn chằm chằm về một hướng nào đó – một hướng mà người ngoài chẳng thể nào nhìn thấy được.
Nhà mẹ đẻ đòi một trăm đồng – năm mươi đồng dùng để lo ma chay cho cô con dâu, năm mươi đồng còn lại nhà mẹ đẻ giữ lấy để chi tiêu. Tiểu Vương vẫn ngậm tẩu không nói một lời. Lão Vương bấm bụng nhận lời mang tiền đến. Kẻ đầu tiên lão tìm đến chính là Trương Nhị. "Vợ cậu gây họa, không có gì để nói cả, cậu chịu năm mươi đồng, tôi chịu năm mươi đồng; bằng không tôi sẽ khiêng cái thây ma treo cổ sang vứt ngập phòng cậu đấy." Lão Vương nói giọng vừa ôn hòa vừa cứng rắn.
Trương Nhị vừa nốc bốn xu "nước tiểu mèo" xong, đôi tròng mắt đỏ ngầu. Hắn cũng chẳng phải dạng vừa đâu: "Lời hay ý đẹp của Vương đại gia đây á, năm mươi đồng? Tao gánh! Thấy chưa? Trong phòng có thứ gì thì cứ tự nhiên khân đi mà trừ nợ. Bằng không tao bán toi hai đứa con lớn này cho ngươi nhé, chẳng nhẽ lại không đáng giá năm mươi đồng à? Mẹ thằng Ba! Mau đưa hai đứa lớn sang phòng Vương đại gia đi! Biết đi biết ăn, tuyệt đối không phiền phức gì đâu, ngươi lại chẳng có cháu đích tôn, đưa sang là đúng bài bản lắm rồi đấy!"
Lão Vương gặp phải kẻ chí khí cùn. Đồ đạc trong phòng Trương Nhị tính ra chắc tổng cộng chẳng đáng nổi dăm đồng xu! Thôi thì cứ để Trương Nhị giữ lại hai đứa con vậy. Nhưng mà, không thể dễ dàng bỏ qua cho Trương Nhị như thế được; không lấy ra nổi năm mươi đồng thì ba mươi đồng có được không? Trương Nhị bắt đầu vừa hát vừa xóc thẻ bài, trông có vẻ hào hứng lắm. "Ba mươi thì làm được cái quái gì chứ? Thôi cứ năm mươi cho vuông vắn, cứ ghi nợ vào sổ trước đã, khi nào tao bị xe điện đâm chết thì khi đó tao trả cho."
Lão Vương định bảo con trai đánh cho Trương Nhị một trận. Nhưng Trương Nhị trông cũng cường tráng vạm vỡ lắm, chưa chắc đã đánh lại được hắn. Vợ Trương Nhị từ đầu đến cuối không dám hé răng nửa lời, lúc này thấy thời cơ đã đến liền tự tìm lại chút sĩ diện cho bản thân: "Họ Vương kia, mày cứ chờ đấy cho tao, mốt tao không sang tận nhà mày để thắt cổ tự tử thì tao không phải là vợ hiền con thảo, mày cứ chờ đấy mà xem!"
Lão Vương là người "văn minh", không thể đôi co mồm mép với vợ Trương Nhị được. Hơn nữa lão cũng nhìn ra được, cái loại đàn bà đanh đá này chuyện gì cũng dám làm ra hết, nếu thực sự để xảy ra thêm một vụ treo cổ thứ hai nữa thì có mà gánh hậu quả nặng nề không giấu nổi đâu. Lão Vương coi như không tỏi moi được xu nào từ chỗ Trương Nhị.
Thực ra lão Vương đã sớm có mưu kế "văn minh" của riêng mình rồi, màn đôi co với Trương Nhị vừa rồi chẳng qua chỉ là chiêu đánh lạc hướng mà thôi. Lão lủi thủi đi sang nhà người Tây, lúc ấy người Tây không có nhà, lão liền quỳ sụp xuống trước mặt phu nhân người Tây, mở miệng vay một trăm đồng. Phu nhân người Tây đã đưa cho lão, nhưng trong số tiền đó thì năm mươi đồng sẽ bị trừ dần vào tiền công làm việc của lão Vương, không tính lãi.
Lão Vương cầm tiền hằm hằm bước về, cái mũi hếch ngược lên tận trời xanh.
Riêng tiền thuê đạo sĩ làm cúng tế đã ngốn hết tám đồng; thầy cúng mà không làm mấy cái trò mèo này thì phiền phức có mà nhỏ chắc. Khoản tiền này dứt khoát không thể tiết kiệm được.
Cô con dâu chết như vậy coi như cũng "đáng giá". Nào là một bộ quần áo bằng sa tanh màu đỏ mới tinh, giày mới tất mới, đầu cài trâm đồng trắng toát. Một cỗ quan tài mười hai đồng. Lại thêm năm vị hòa thượng đến làm lễ cầu siêu ba thời. Nhà mẹ đẻ vơ vét đi hơn bốn mươi đồng; lão Vương dù thế nào đi nữa cũng nhất quyết không chịu chi đủ con số năm mươi đồng.
Sự việc xem như đã qua đi, nhưng con Nhị lại gặp phải báo ứng, sợ đến mức chẳng dám bước chân vào phòng. Bất kể làm việc gì, nó cũng cứ nhìn thấy hình ảnh chị dâu đang treo lủng lẳng trên xà nhà. Lão Vương đành phải chuyển nhà. Nhưng mà, căn phòng xú uế thế này thì ai dám đến ở? Nếu tự mình ở lại, chủ nhà có lẽ sẽ xuề xòa cho qua chuyện mà không truy cứu tận tường; còn chuyển nhà mà không phải bồi thường tiền sửa sang nhà cửa thì quả là chuyện lạ đời đấy. Thế nhưng việc con Nhị không dám vào phòng đi ngủ cũng là một vấn đề nan giải. Hơn nữa con dâu đã chết rồi, hà cớ gì phải ở tận hai gian phòng? Nhường lại một gian cho người ta, nhưng ai thèm đến ở chứ? Đúng là đau đầu thật đấy.
Lão Vương lại nghĩ ra một chiêu cao tay khác, từ sau khi con dâu chết, lão lại càng khinh thường phụ nữ hơn nữa. Bốn năm mươi đồng vứt sạch vào người con ma chết trôi, lại còn bị nhà mẹ đẻ của nó cuỗm đi mất hơn bốn mươi đồng, nghĩ đến thôi đã thấy tức nghẹn cả cổ. Thế nên, thân phận của con Nhị cũng theo đó mà tụt dốc thê thảm. Chi bằng tống cổ nó đi quách cho xong, nhân tiện đòi chút tiền sính lễ, rồi nhanh chóng cưới cho con trai một người vợ kế. Con Nhị vốn dĩ không dám bước chân vào phòng ngủ cơ mà, vừa khéo, cút xéo luôn cho khuất mắt. Bán nó với giá ba hai trăm đồng, trừ tiền cưới vợ kế cho con trai ra, bản thân lão cũng phải giữ lại chút tiền quan tài thủ thân tuổi già chứ.
Lão lân la đến chỗ tôi để bàn tính chuyện này. Tôi cứ ngỡ lão định gả con Nhị cho con trai tôi chứ; hóa ra không phải, lão nhờ tôi để ý hộ xem có ai ở quê khác chịu bỏ ra ba hai trăm đồng để mua thì gả. Tôi không nói gì cả.
Đúng vào lúc này, có người tới mai mối cho Tiểu Vương, một cô đại cô nương mười tám tuổi, giặt giũ nấu nướng thạo việc, mà chỉ đòi sính lễ một trăm hai mươi đồng. Lão Vương lại càng nôn nóng hơn, cứ như thể hứa hẹn tống cổ ngay con Nhị ra khỏi cửa thì mới hả dạ.
Chủ nhà tìm đến tận nơi, bởi vì vụ việc treo cổ tự tử đã lọt đến tai ông ta rồi. Lão Vương bèn dùng lời lẽ dọa dẫm để đuổi khéo chủ nhà về: Phòng ốc ô uế ư, bây giờ tôi vẫn đang ở đây chứ đi đâu mà sợ! Chuyện này hoàn toàn không thể trách tôi được đâu nhé; tôi từ sáng đến tối có ở nhà đâu nào; chẳng lẽ tôi lại đi hành hạ con dâu hay sao? Trách là trách mấy kẻ hàng xóm xấu bụng, nếu không phải vì con mụ vợ thằng Trương Nhị thì con dâu tôi có đời nào nghĩ quẩn mà đi thắt cổ tự tử chứ? Chuyện thắt cổ thì cũng chẳng có gì to tát cả, còn tôi đây này, hiện tại đang lo toan cưới vợ mới cho con trai, dẫu sao cũng đang làm việc cho người Tây, bản thân tuy không có tiền nhưng dẫu sao cũng nói chuyện được với người Tây, được họ hỗ trợ giúp đỡ thêm một bước đấy. Cứ dựa vào điểm này mà nói nhé, người Tây đã cho tôi hẳn một trăm đồng đấy!
Chủ nhà bị lão dọa cho sợ mất mật, đi nghe ngóng xung quanh thì đúng là tiền lấy từ chỗ người Tây thật. Chủ nhà không nói thêm gì với lão Vương nữa, không tiện đắc tội với kẻ đang dính dáng đến việc của người Tây. Thế nhưng cái tên Trương Nhị này không phải là tay hồ đồ dễ đối phó, thiếu tiền thuê nhà hai tháng, lại còn để cho vợ lè nhè bới móc gây sự, mau cút xéo cho tao! Vợ Trương Nhị dẫu có tài ăn nói giỏi giang đến đâu đi chăng nữa thì cũng phải nôn ra tiền nhà của hai tháng, rồi xéo nhanh khỏi đây!
Trương Nhị chuyển đi, vào cái ngày chuyển đi, hắn ta lại uống say mèm như mèo chết. Vợ Trương Nhị chửi rủa xối xả vào mặt chủ nhà một trận tơi bời.
Cứ chờ mà xem. Xem con Nhị bán được bao nhiêu tiền, xem Tiểu Vương sẽ lấy người vợ thế nào. Chuyện quái gì thế này không biết! "Văn minh" chỉ là đồ cháu chắt, vẫn câu nói ấy!