Trong khi chàng Ngây Thơ, vị nam tước, triết gia Pangloss, Martin và Cacambo kể cho nhau nghe những cuộc phiêu lưu của mỗi người, trong khi họ tham luận về những biến cố phối hợp và không phối hợp, về những lẽ nhân quả, về sự khổ vật chất và sự khổ tinh thần, về tự do và tính tất yếu, về những an ủi có thể tìm ra trong lúc làm việc chèo thuyền ở Thổ Nhĩ Kỳ, thì họ đã tới bờ biển Propontide, thấy căn nhà của ông hoàng lưu vong mà cô Cunégonde làm người hầu hạ. Điều thứ nhất họ trông thấy là cô Cunégonde cùng bà già đang phơi quần áo trên dây kẽm.

Vị nam tước xám mặt lại trước cảnh tượng ấy. Còn chàng Ngây Thơ, người yêu hiền dịu của cô Cunégonde thấy cô màu da đã xạm, giọng nói khô khan, mắt nổi tia máu, má nhăn nheo, cánh tay nắng cháy, tróc da; chàng lui lại ba bước, rùng rợn sau lại bước tới vì xã giao, cô ôm chàng Ngây Thơ và anh của cô; mọi người ôm hôn bà già.

Chàng Ngây Thơ lo tiền chuộc cả hai người.

Sẵn có một miếng đất ở bên cạnh, có thể trồng tỉa được. Bà già khuyên chàng Ngây Thơ nên thích nghi với hoàn cảnh mới, chờ đợi sau này may ra số phận có khá hơn chăng?

Cô Cunégonde không biết là mình đã xấu xí; vì không ai bình phẩm cho cô hay. Cô tưởng mình còn nhan sắc, nên nói với một giọng tuyệt đối, nhắc lại với chàng Ngây Thơ những lời hứa cũ; giọng cô quả quyết đến nỗi chàng không dám chối từ. Chàng nói cho vị nam tước biết là chàng sẽ cưới em gái ông.

Nam tước nghiêm nghị đáp:

- Tôi không bao giờ chịu được một sự nhục nhã như vậy về phía em gái tôi và sự hỗn xược của ông. Người ta sau này không bao giờ trách móc tôi về việc đê hèn ấy, song con cái của em gái tôi sẽ không được gia nhập giai cấp quý tộc nước Đức nữa. Không, em gái tôi chỉ có thể lấy chồng cấp nam tước.

Cunégonde quỳ xuống ôm chân anh, đầm đìa giọt lệ; ông anh vẫn không lay chuyển.

Chàng Ngây Thơ bất bình nói:

- Hỡi anh chủ điên rồ kia, tôi đã cứu anh khỏi kiếp khổ sai chèo thuyền, tôi đã bỏ tiền chuộc anh. Tôi lại chuộc cả em gái anh nữa; nàng đang làm tôi đòi, rửa chén đĩa cho người ta. Nàng đang xấu xí mà tôi vẫn chịu cưới làm vợ. Vậy mà anh còn muốn ngăn cản sao? Nếu tôi không nén được cơn giận thì tôi lại giết anh lần nữa.

- Anh muốn giết tôi thì cứ giết, nhưng anh không thể cưới em gái tôi khi tôi còn sống.