Thân thế của lão nhân Hàn Đức Quang là một màn bi kịch trong mấy năm nay.

Hơn hai mươi năm giải phóng, ông và lão bạn già Đường Mai Liên vẫn sống trong ngôi nhà vách đất mái tranh. Có người nói với ông, những gia đình có hoàn cảnh kém ở trại còn nợ tiền tập thể mà đã dựng lên được nửa gian nhà trước, ông cũng cất một gian nhà gạch ngói đi chứ. Ông xua tay nói, chi bộ đảng có kế hoạch, gạch ngói mấy năm nay phải chi viện cho các xí nghiệp mỏ dời vào trong núi, tôi không thể phá lệ này. Công xã có quy định, mỗi đại đội trưởng một năm có thể được trợ cấp một trăm ngày công, kế toán đại đội năm nào cũng tính một nghìn điểm công này cho ông, năm nào ông cũng bắt kế toán trừ đi.

Đừng tưởng nhà Hàn Đức Quang giàu có, ba người con gái lần lượt đi lấy chồng, con trai thì làm việc ở mỏ than. Các con biết hai ông bà đều làm việc ở đội sản xuất nên cũng không phụ giúp gia đình. Hai ông bà già dựa vào điểm công để qua ngày, lại còn phải tính toán chi li, cần kiệm trì gia.

Làm cán bộ ở nông thôn, thế nào cũng có những kẻ cố ý hoặc vô ý tung hô ông. Đồ rét tới, bình xét phát cho nhà ông một chiếc; chăn bông tới, bình xét phát cho nhà ông một cái; dịp tết đến xuân về, họ hàng thân thích, hàng xóm láng giềng, có người bưng thịt tới, có người xách trứng gà tới; còn rất nhiều mối qua lại không nói hết được, hầu như gia đình nào cũng có. Đại bá Đức Quang đối với tất cả những điều này đều một mực từ chối. Ông nói với người thân bạn bè: “Tôi mà không làm đại đội trưởng, đồ các người đưa tới, tôi có thể nhận. Chỉ vì làm đại đội trưởng, tôi không thể nhận đồ của các người.”

Ông mặc một bộ quần áo vải thô vá chằng vá đụp, làm việc ở đầu ruộng, lên sườn đồi phát cỏ, chui vào hầm mỏ kéo than, ngồi xổm trong lò gạch xuất lò... làm đầu tàu sản xuất. Ông chú trọng thực sự cầu thị, vừa phản đối báo cáo khống khoa trương, vừa phản đối giấu giếm sản lượng chia chác riêng tư. Kế toán đội sản xuất số 5 vì gian dối nên đã bị ông cách chức.

Đội sản xuất số 5 là một cái trại nhỏ, nằm bên bờ con sông chảy qua hạp núi, người địa phương cũng gọi là đội sản xuất Hà Biên. Đội sản xuất Hà Biên chỉ có hai mươi ba hộ dân, có mười chín hộ mang họ Yêu, quan niệm tông tộc hãy còn rất đậm. Đội này cách khá xa các trại khác của đại đội Hàn Gia Trại, địa thế lại thấp, ruộng lại được dẫn nước sông vào tưới, sản lượng lúa nước cao hơn bốn đội kia. Thế nhưng đội này thường hay bắt chước bốn đội kia báo cáo sản lượng mẫu thấp đi. Yêu Ngân Chương làm kế toán ba năm, năm đầu hắn làm hai cuốn sổ, đã bị Hàn Đức Quang kịp thời ngăn chặn, không thành công. Năm thứ hai hắn đổi hoa bóc, chia thóc khô mà lại nói chia là thóc ướt, mỗi một trăm cân tính bảy mươi cân, vậy mà qua mặt được mọi người. Đại bá Đức Quang nắm vững mức sản lượng của toàn đại đội trong lòng, lúc tổng kết sổ sách cuối năm, phát hiện sản lượng của đội năm có vấn đề. Ông đến đội sản xuất Hà Biên ở lại mấy ngày, qua điều tra nghiên cứu, đã phát hiện ra trò quỷ mà Yêu Ngân Chương giở ra. Ông bắt Yêu Ngân Chương phải kiểm điểm tại hội nghị cán bộ toàn đại đội, đến năm sau phát lương tiêu thụ ngược lại, theo sản lượng thực tế của đội năm, không phân phối lương thực tiêu thụ ngược cho đội năm. Đến năm thứ ba, Yêu Ngân Chương chẳng những không sửa chữa sai lầm, trái lại còn cậy thế có uy tín trong tộc họ Yêu ở đội năm, lại tiếp tục giấu giếm sản lượng chia chác riêng tư. Sau khi sự việc bị vạch trần, xét thấy tác phong tồi tệ chứng nào tật nấy của Yêu Ngân Chương, nhiều lần ức hiếp cấp trên chèn ép cấp dưới, giở trò mưu mô quỷ kế về vấn đề lương thực, theo đề nghị của Hàn Đức Quang, hắn đã bị cách chức kế toán, và phải làm mấy lần kiểm điểm tại đại hội quần chúng toàn đại đội.

Thời kỳ vận động Tứ thanh, Bí thư Khương của địa ủy nắm công tác tại đại đội Hàn Gia Trại. Quần chúng bần nông hạ nông kiên định đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, quyết tâm trị sơn trị thủy, tùy theo điều kiện địa phương, phấn đấu gian khổ, thay đổi diện mạo vùng núi. Bí thư Khương lúc ra về nắm lấy tay Hàn Đức Quang nói:

"Đồng chí Đức Quang, tình hình rất tốt nha! Anh cả đời trồng lúa nước, cả đời chịu cảnh ấm ức vì sản lượng quá thấp. Có thấy không, vùng núi cao lạnh giá các anh, mâu thuẫn chủ yếu là hạt giống, không có giống tốt thích ứng với vùng núi các anh, thì sản lượng lúa nước này vẫn không lên được đâu!"

"Tôi ngẫm nghĩ vấn đề này mấy năm nay rồi!" Hàn Đức Quang gật đầu nói: "Mười mấy năm giải phóng nay, lần lượt từ nơi khác dẫn vào mười mấy giống tốt, thế nhưng hễ đến chỗ chúng ta, mấy giống tốt này kiên quyết không kết hạt."

Hàn Đức Quang sửng sốt một chút, ngập ngừng xòe tay nói: "Đồng chí Lão Khương, anh xem, tôi ít chữ, dùng sức làm việc thì được, gây dựng thực nghiệm khoa học, việc đó cần những người đọc sách vở dày dặn cơ..."

"Đồng chí Đức Quang, anh gặp khó khăn là chùn bước sao?"

Lời phê bình thẳng thắn của Bí thư Địa ủy khiến đại bá Đức Quang nôn nóng: "Tôi có bao giờ gặp khó khăn mà thụt lùi đâu, tôi..."

"Ha ha ha, tôi biết chứ, đó không phải tính khí của anh." Bí thư Khương cười lớn tiếng nói: "Đồng chí Đức Quang, nếu lai tạo ra được giống tốt như thế, thì không chỉ nâng cao sản lượng của một đại đội Hàn Gia Trại, nhãn quang phải nhìn xa ra một chút. Toàn huyện có mấy trăm vạn mẫu ruộng lúa nước như thế, toàn địa khu có mấy triệu mẫu. Anh nghĩ xem, mỗi mẫu tăng sản một trăm cân, mấy triệu mẫu ruộng nước có thể tăng sản bao nhiêu lương thực? Thế nào, dám xông lên ngọn núi Hỏa Diễm này một phen chứ?"

Đại bá Đức Quang bị Bí thư Khương nói cho đôi mắt sáng rực lên, mặt ông đỏ bừng, siết chặt tay Bí thư Khương nói:

"Được chứ! Tôi gánh vác cái gánh nặng này tiến lên!"

Từ đó về sau, đại bá Đức Quang thật sự bắt tay vào làm thí nghiệm giống lúa nước. Ông triệu tập năm sáu lão nông có kinh nghiệm trong đại đội, thành lập một tiểu ban cố vấn để thỉnh giáo họ; ông nhờ xã viên vào thành mua hết quyển sách này đến quyển sách khác về giống lúa nước để đọc; ông thu thập từng gói hạt giống lúa nước, cả giống địa phương lẫn giống ngoại lai, cho vào trong ống tre rỗng; được chi bộ đảng đại đội thảo luận quyết định, cắt ra bốn phân ruộng nước từ đội sản xuất để cho ông làm thí nghiệm. Hễ rảnh rỗi là đại bá Đức Quang lại ngồi xổm trên bờ ruộng hẹp của bốn phân ruộng nước ấy, quan sát thật tỉ mỉ tình hình sinh trưởng phát triển của từng khoảnh giống lúa nước khác nhau. Năm đầu tiên, năm 1965, mười bảy giống ngoại lai mà ông thử trồng trên bốn phân ruộng nước, lại gặp lúc sương thu giáng xuống sớm, đến tiết Bạch Lộ mà bông lúa vẫn chưa cúi đầu, sau mùa thu chỉ gặt được mấy bó rạ, đến cả hạt giống cũng không thu lại được.

Việc này khiến cho người Hàn Gia Trại xì xào bàn tán. Có kẻ nói: "Lão nông dân, chân lấm tay bùn, mà cũng đòi làm thí nghiệm khoa học gì chứ? Đúng là nói nhảm vớ vẩn!"

Nhưng cũng có người bênh vực đại bá Đức Quang: "Oang oang nói gió mát gió lạnh thì tính cái thá gì, sinh đứa con cái bụng còn phải đau nữa là, sao có thể cầu mong mọi chuyện đều thuận buồm xuôi gió?"

"Tôi đã nói từ lâu rồi mà!" Trung nông khá giả Hàn Đức Tài là kẻ la hét hung hăng nhất, lời quái gở cũng nhiều nhất: "Vùng núi cao lạnh giá sườn dốc nước buốt, tính khí ông trời kỳ quái, cái mũi cái mắt sinh ra đã thế, không sửa được đâu. Đức Quang cứ nhất định phải làm, phen này thì hay rồi, tâm huyết, sức lực bỏ ra uổng phí. Nào nào, các người nhìn xem, đám cỏ dại mọc trên sườn dốc kia còn cao hơn cả rạ lúa trong ruộng thí nghiệm của Đức Quang nữa kìa! Có ngần ấy thời gian, chi bằng úp mặt xuống mà ngủ một giấc cho rồi."

Đại bá Viên Minh Tân thường tranh thủ ghé qua xem ruộng thí nghiệm của đại bá Đức Quang, vừa nhìn thấy mấy bó rạ lúa vứt trên bờ ruộng, cũng có chút nản lòng, khuyên ông rằng:

"Thôi đi ông anh ơi, chỗ chúng ta là gieo một bát, gặt một nồi. Ông làm thế này, cấy xuống chỉ thấy cỏ tranh chẳng thấy lúa, sợ người ta cười cho đấy!"

"Không sợ!" đại bá Đức Quang nói, "Cấy xuống là ra thóc tốt ngay, thì cần cái ruộng thí nghiệm này làm gì nữa, năm sau làm tiếp!"

Năm 1966, ông lại chuẩn bị thêm rất nhiều hạt giống, cấy vào ruộng thí nghiệm. Lần này, ông ngâm thóc giống sớm hơn, giục gieo mạ sớm, lúc cấy, ông nâng niu cẩn trọng cắm từng khóm mạ xuống mảnh ruộng thí nghiệm ẩm ướt. Công việc của đại đội bận rộn, cả ngày ông chẳng có lúc nào rảnh, ba bữa cơm mỗi ngày đều bưng bát ngồi xổm bên bờ ruộng ăn; mỗi đêm, ông cầm đèn pin hoặc xách đèn bão, canh chừng bên bờ ruộng, soi xét từng khoảnh tình hình sinh trưởng của mạ, ghi lại từng chút thay đổi nhỏ vào cuốn sổ tay. Ông làm việc ngày đêm như thế, chưa từng đòi hỏi người ghi điểm công tính thêm cho mình nửa điểm công nào...

Mạ lúa còn chưa trổ bông, "Cách mạng Văn hóa" đã bắt đầu.

Tin tức hết cái nọ nối tiếp cái kia truyền đến từ đài phát thanh, trên báo đăng hết bài chuyên luận này đến bài chuyên luận khác, con cái, họ hàng làm việc ở nơi khác khi về đến Hàn Gia Trại cũng hào hứng bàn luận về tình hình ở nơi họ... Tất cả những điều này đều nói cho người dân trong trại biết từ những góc độ khác nhau rằng, "Cách mạng Văn hóa" đang dấy lên vô cùng sôi nổi khắp mọi miền đất nước, trường học sôi sục, giới giáo dục náo nhiệt, tiếp theo là giới văn nghệ, các đơn vị xí nghiệp công khoáng, rồi lan sang các ngành các nghề. Hồng vệ binh đang nổi dậy, đại tự báo đã dán lên phố, người ta đang liên kết, đang tranh luận, đang phê bình vạch trần, đủ mọi thứ thế lực, đủ mọi nhân vật trong xã hội tung hết ra ngoài, thi nhau diễn trò, tranh giành nổi bật. Những nhân vật phong vân chớp nhoáng mọc lên như nấm sau mưa. Những kẻ cầm đầu các phái đang gào thét khản cả cổ, những tên hề nhảy nhót đang giậm chân múa tay hô hào. Rất nhiều nhân vật có uy quyền đã bị đánh đổ; rất nhiều thứ thần thánh đã bị đập nát; rất nhiều điều tốt đẹp trong tâm trí người ta đã bị bôi mực nhơ nhớp lên. Tựa hồ tất cả mọi thứ đều bị đảo lộn. Cuối cùng, cuồng phong bão táp của "Cách mạng Văn hóa" cũng dấy lên sóng gió ở quanh Hàn Gia Trại, đại bá Đức Quang nhìn thấy sự nhiệt tình cách mạng trên người mọi người, nhìn thấy khung cảnh sôi nổi sục sôi, mới vui mừng biết bao! Thế nhưng, những sự việc khiến người ta khó hiểu cũng liên tiếp xảy ra. Đại bá Đức Quang nghe nói, người ta đã bắt cóc Bí thư công xã Vỗ Quốc Tường. Chuyện này là thế nào, người khác ông không rành, chứ Vỗ Quốc Tường thì ông hiểu rất rõ, chẳng lẽ cậu ta cũng phạm tội ư? Đại bá Đức Quang bất bình phẫn nộ, ông muốn rời khỏi Hàn Gia Trại, đến công xã để tranh luận với những kẻ bắt cóc Bí thư Vỗ, hỏi cho ra lẽ tâm địa bọn chúng ở đâu? Có thanh niên nắm rõ tin tức kéo ông lại, khuyên ông rằng, đừng có đi nhanh thế, chuyện này không lạ đâu, không những Bí thư công xã bị đấu tố, Bí thư huyện ủy cũng đang bị phê phán, thậm chí Bí thư địa ủy Khương Cạnh còn đang bị giễu phố trên xe ở trong thành kìa! Người đi tỉnh thành về kể lại, đại tự báo dán Bí thư tỉnh ủy, ở trên đường phố, lối đi có thể thấy khắp nơi...

Rốt cuộc chuyện này là thế nào đây? Đại bá Đức Quang bộc trực, trung thành đâm ra khó hiểu.

Trong trận cuồng phong vận động này, từ trên xuống dưới đều có một đám người giở trò đảo trắng đổi đen, lẫn lộn phải trái, đục nước béo cò, một số kẻ đang cố ý tạo ra hỗn loạn, quậy đục nước, lật ngược quan hệ địch ta. Trên phố phường, trong truyền đơn, xuất hiện khẩu hiệu "Hoài nghi tất cả, phủ định tất cả, đả đảo tất cả", chĩa mũi nhọn đấu tố vào đông đảo cán bộ cách mạng và quần chúng cách mạng. Dưới sự kích động của ngọn gió độc này, một đám người do Yêu Ngân Chương cầm đầu ở đại đội Hàn Gia Trại đã nhảy ra nổi dậy, cướp quyền, kéo Hàn Đức Quang ra làm đối tượng đấu tố để đấu tố.

Trên tường đập, tường nhà, bờ ruộng, vách núi của toàn đại đội, đâu đâu cũng được quét vôi trắng viết đại ngữ lục: "Đả đảo kẻ cầm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa ở Hàn Gia Trại Hàn Đức Quang!" "Hàn Đức Quang là tên đồ tể trấn áp quần chúng!" "Hàn Đức Quang là tay sai trung thành của phái tư quyền ba cấp huyện, địa, xã!"

Yêu Ngân Chương dẫn đầu một đám người xông vào nhà Hàn Đức Quang, lục soát nhà ông. Bọn chúng đốt sách vở mà Hàn Đức Quang đã mua và cuốn sổ tay ông vất vả ghi chép lại, vừa đốt vừa nói: "Đây là chứng cứ thép chứng minh hắn tích cực làm tay sai cho phái tư quyền, trung thành thi hành đường lối sửa đổi phản cách mạng." "Hàn Đức Quang lai tạo giống tốt chứ gì, là phụng mệnh tên đại tư quyền địa ủy, lãng phí mù quáng ruộng nước và sức lao động của bần hạ nông. Bốn phân ruộng không thu hoạch được hạt nào, bắt hắn bồi thường sản lượng!"

Bọn người này giải thể tổ cố vấn lão nông, đem hơn hai mươi giống lúa ngoại lai mà Hàn Đức Quang tốn bao công sức thu thập ra, vừa áp giải ông đi đấu tố khắp phạm vi công xã, vừa nhét chung với phần lương thực khẩu phần đáng được hưởng của nhà ông vào trong súng, nói với mọi người rằng:

xem kìa, đại đội trưởng lợi dụng chức quyền, mượn danh nghĩa lai tạo giống, đã biển thủ bao nhiêu lương thực của tập thể. Hắn là đảng viên cộng sản gì chứ, rõ ràng là một tên đại tham ô phạm chính cống!"

Hàn Đức Quang bị lôi đi lôi lại đấu tố, bị ép đứng trên tường đập cúi gập lưng cúi đầu, bị đeo bảng đen, trên cổ còn treo một chiếc chiêng mẻ, bắt ông vừa gõ vừa hô: "Ta là đại tham ô phạm! Ta là phái tư quyền! Ta là ngưu quỷ xà thần!" Hàn Đức Quang không chịu, nước bọt, nắm đấm, cục đất, mảnh ngói, gậy gộc ào ào trút xuống như mưa, chớp mắt đã đánh quật ông ngã xuống đất, trên lưng còn bị giẫm lên một bàn chân. Mấy tháng trời, không biết đã bị phê đấu bao nhiêu lần. Những đợt vây công luân phiên, sự phỉ báng trơ trẽn, những lời nguyền rủa độc ác, những trận đòn roi tàn bạo, không ngừng ập lên người lão nhân. Giữa những tiếng uy hiếp, dọa nạt, chửi rủa, giữa những tiếng gầm thét của quần chúng đội khác không rõ sự thật, Hàn Đức Quang vẫn luôn kiên trinh bất khuất đáp rằng:

"Tôi lai tạo giống tốt, một không phải để lấy lòng Bí thư Khương, hai không phải mưu cầu tư lợi, tôi đang góp sức cho đất nước!" Tiếng nói ấy vang dội như chuông đồng, rền vang như trống trận.

Việc này thế là chọc giận Yêu Ngân Chương rồi. Hắn ngầm sai một số anh em trong tộc ở đội năm cùng với một số người ở đại đội Hàn Gia Trại từng bị đại bá Đức Quang phê bình, giáo dục, tiến hành bức hại ông sâu hơn nữa. Bọn chúng trước tiên bãi nhiệm mọi chức vụ trong và ngoài đảng của ông, tiếp theo lại liệt kê tội trạng, bắt ông phải nhận từng điều một. Hàn Đức Quang không muốn nhận những tội danh bịa đặt vô căn cứ này, bọn chúng đã tiến hành bức hại tàn độc khiến người ta phẫn nộ tới cùng cực. Nói theo lời của Yêu Ngân Chương, chính là "trước tiên cho lão già không chết này nếm thử món Thanh long trèo lưng", "sau đó lại dùng xà beng nung hành hạ ta xem hắn có nhận tội hay không?"

Thanh long chỉ sợi thừng bện bằng gai. Tay chân của Yêu Ngân Chương lập tức dùng thừng gai trói giật cánh khuỷu Hàn Đức Quang lại, treo ngược lên xà nhà, sau đó lại dùng xà beng khoan lỗ mìn, nhét từ dưới cánh tay bị trói quặt ra sau lưng của ông ra để bẩy ra ngoài. Kiểu hình phạt phi nhân tính này, cộng thêm đòn gót roi vọt, một ông lão năm sáu mươi tuổi, sao chịu thấu chứ? Hai tay của ông bị bẩy trật khớp, trên mặt trên đầu toàn là vết máu, mấy lần bị đám bạo đồ này hành hạ cho ngất lịm đi.

Hàn Đức Quang không cúi đầu nhận tội, thế là vẫn bị khép vào diện đối tượng chuyên chính. Yêu Ngân Chương ra lệnh cho ông mỗi ngày phải chăn bò chăn ngựa cho đội, lại còn phải gánh một gánh cỏ về. Bò là của tập thể, ngựa là của tổ phụ nghiệp sản xuất, Hàn Đức Quang chăm sóc chăn thả rất cẩn thận. Chăn bò chăn ngựa cắt cỏ tranh, công việc một ngày cũng đáng giá một sức lao động mạnh. Thế nhưng Yêu Ngân Chương ra lệnh, Hàn Đức Quang là đối tượng chuyên chính, không được tính điểm công. Chi tiêu một năm của hai ông bà hoàn toàn dựa vào lao động của Đường Mai Liên ở đội. Một phụ nữ lớn tuổi, làm lụng vất vả suốt cả năm trời cũng chỉ kiếm được hơn một nghìn điểm công, sao có thể qua nổi ngày tháng đây chứ. Người mà Yêu Ngân Chương phái đến giám sát nhà ông, còn đòi nhà ông tiền giám sát, cộng thêm việc trừ điểm công và tiền ăn của người giám sát. Đường Mai Liên một năm tham gia lao động tập thể, chẳng những không được một xu dính túi, trái lại còn phải nộp bù tiền cho tập thể. Vợ già thực sự hết cách, muốn tìm ba người con gái đã đi lấy chồng và con trai để xin ít tiền, Yêu Ngân Chương không cho phép bà ra khỏi trại. Bà muốn viết thư cho con cái, thư cũng bị giữ lại. Hàng xóm láng giềng, bà con trong trại đều bị Yêu Ngân Chương cảnh cáo rằng: Phải vạch rõ ranh giới với đối tượng chuyên chính này. Biết làm sao đây? Chỉ đành bán tháo đồ đạc trong nhà và quần áo để qua ngày.

Yêu Ngân Chương sau khi nắm quyền, đã làm Chủ nhiệm ủy ban cách mạng đại đội. Hắn hô to khẩu hiệu học đại trại nông nghiệp, mỗi kỳ đại hội quần chúng đều hô hào phê phán "điểm công soái soái", thi hành "đường lối cách mạng" bình điểm công theo đầu người trong toàn đại đội Hàn Gia Trại. Hễ ra làm việc là mỗi ngày đều đồng loạt tính mười điểm, không kể chất lượng công việc cao thấp ra sao. Quần chúng nói, làm thế này thì "ra làm việc như rồng dài, lúc thu hoạch như một bầy ong mật", đến đầu ruộng làm việc thì tản ra thành một đám lớn, không mải miết chạy theo số lượng thì cũng đứng buôn chuyện phiếm. Ngồi xuống nghỉ hơi một lát là có thể nghỉ ngơi một hai tiếng đồng hồ. Sản lượng lương thực của Hàn Gia Trại vốn dĩ đã thấp, thế này lại càng trở nên thấp hơn. Yêu Ngân Chương nói, chuyện này không sao cả, chỉ cần đường lối chính xác, sản lượng sớm muộn gì cũng lên được, mấu chốt là ở việc nâng cao giác ngộ xã hội chủ nghĩa của mọi người. Lương thực thu hoạch được, nộp xong lương thực công, ăn đến mùa xuân năm sau thì đứt lương thực, quần chúng đều kêu nồi sắp phải treo lên rồi. Yêu Ngân Chương lại trở thành anh hùng hảo hán, hắn triệu tập hội nghị xã viên toàn đại đội, chống nạnh gân cổ hét lớn:

"Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội là không để một miệng ăn nào bị chết đói cả. Đây không phải thời kỳ trước giải phóng, trước giải phóng gặp năm mất mùa, người nghèo đều phải chết đói, bây giờ thì không chết đói được! Ta không giống như Hàn Đức Quang, đánh sưng mặt giả làm người mập, lương thực cứu trợ, lương thực tiêu thụ ngược cấp trên phân bổ xuống mà vẫn cứ cố tình giữ lại đòi ít. Ta tìm công xã xin thêm một ít, để nhà nhà vượt qua cửa ải khó khăn này."

Hắn báo cáo tình hình thực tế lên, quả nhiên đã được cấp phát mấy vạn cân lương thực cứu trợ và lương thực tiêu thụ ngược, Yêu Ngân Chương căn cứ theo tiêu chuẩn thân sơ gần xa, phát đợt lương thực cứu trợ này theo ba cấp. Tay chân và đồng bọn của hắn, tất cả đều nhận được số lượng cứu trợ cao nhất. Những xã viên bình thường nghe lời hắn, bằng lòng đi theo hắn, tất cả đều nhận được số lượng cứu trợ tầm trung. Phàm là những người có quan hệ bình thường với hắn, hoặc những xã viên mà hắn cho rằng không dám nhảy nhổm lên, thì đều nhận được số lượng ít ỏi. Còn về những người kiên quyết phản đối hắn, hắn không cho dù chỉ một hạt lương thực. Chẳng những không cho một hạt lương thực cứu trợ, đến cả một cân lương thực tiêu thụ ngược cũng không phân. Trên đầu đội chiếc mũ Chủ nhiệm ủy ban cách mạng, lại còn khoác tấm biển chiêu mộ đảng viên mới, làm một vừa trò này, hắn vừa mê hoặc được người ta, vừa lôi kéo được người ta, lại vừa đả kích được người ta, ở đại đội Hàn Gia Trại, quả nhiên đã dựng lên được "uy phong".

Vào những năm tháng thiếu lương thực, lương thực chính là mạng sống! Rất nhiều người rõ mười mươi kẻ này gian trá, biết giở trò quyền thuật, cũng đành khuất phục trước dâm uy của hắn, không dám lên tiếng nữa. Hộ xã viên nào mà chẳng có người già kẻ trẻ, phải sống qua ngày chứ!

Hàn Đức Quang cái tên "đối tượng chuyên chính" này, đương nhiên là không thể nhận được dù chỉ một hạt lương thực. Ngày tháng càng trôi qua càng gian nan, không có lương thực để ăn, vợ già đành lên sườn đồi đào ít rễ dương xỉ, rau dại về nấu trộn lên, miễn cưỡng qua ngày. Mấy năm không được sắm vải, hai ông bà già mặc những bộ quần áo vá chồng lên vá. Lúc thực sự không sống nổi nữa, đại bá Viên Minh Tân thỉnh thoảng lại gác một bao gạo đến, Viên Xương Tú hoặc là bưng một hũ dầu nhỏ đến. Thường là sau một đêm, ở cửa sau, dưới mái hiên, lại đặt những bát gạo trắng, những túi ngô nhỏ. Nửa đêm canh ba, qua khe vách đất nứt nẻ, lách cách kêu vang, người ta lại nhét vào đó mấy đồng tiền giấy. Mặc dù Yêu Ngân Chương từng truy lùng chuyện này như một sự kiện phản cách mạng, nhưng những việc như thế vẫn cứ liên tiếp xảy ra.

Chính những điều này đã cổ vũ Hàn Đức Quang kiên cường sống tiếp. Dù bị áp bức, nhưng ông hiểu rằng, lòng dạ của rất nhiều xã viên vẫn dính liền với ông. Thế nhưng số phận không dung tha người ta nha, cuộc sống gian khổ, áp lực tinh thần nặng nề, lao động không công, chủ yếu là những di chứng do những trận đòn roi tàn bạo để lại, cuối cùng đã bức đại bá Đức Quang ngã bệnh.

Ông không thể lên sườn đồi được nữa, không thể ra khỏi cửa được nữa, ông nằm liệt trên giường, không còn được nhìn thấy ánh mắt đồng cảm của bà con lối xóm nữa. Trong lòng Hàn Đức Quang dâng lên một nỗi đau đớn chưa từng có. Lúc bắt đầu lai tạo giống, đại bá Đức Quang đã chuẩn bị tinh thần từ trước, chuẩn bị trên con đường thực nghiệm khoa học, sẽ đấu tranh với đủ mọi loại khó khăn, xông pha trên ngọn núi Hỏa Diễm như thế một phen. Ông không ngờ rằng, mình lại gặp phải khó khăn lớn hơn cả việc xông vào núi Hỏa Diễm nữa! Ông biết, đây là đấu tranh, đây là thử thách đối với ông, ông phải ngẩng cao đầu đứng dậy!

Mặt trời chiếu vào ngôi nhà tranh của lão nhân, đại bá Đức Quang gắng gượng chống thân thể bệnh tật ngồi dậy, nhìn tấm ảnh Chủ tịch Mao trong căn nhà trống hoác, nước mắt già giàn giụa nói: "Chủ tịch Mao ơi, Hàn Đức Quang tôi phải sống tiếp, hoàn thành nhiệm vụ lai tạo giống mà Đảng giao phó..."

Đêm khuya thanh vắng, ông nằng nặc đòi vợ già dìu đi dạo nhẹ nhàng trong sân viện. Dưới ánh trăng, đôi vợ chồng già hoạn nạn có nhau này từng bước khập khiễng lang thang đầy nặng nề. Vợ già lo lắng nói: "Vào nhà nhanh lên đi, bằng không, anh mà đi mất, vụ án oan này sẽ không bao giờ được rửa sạch nữa đâu..." "Không, tôi không chết được, tôi còn chưa lai tạo ra giống tốt cơ mà! Tôi phải sống tiếp!"

Hàn Đức Quang nghĩ xa biết bao, ông nghĩ đến Bí thư Vỗ Quốc Tường tận tụy nhẫn nhục, bôn ba khắp công xã bốn mùa, lấy bờ ruộng làm bàn làm việc, nay bị giam trong "chuồng bò"; ông nghĩ đến Bí thư Khương Cạnh thú vị mà hoàn toàn không có ra dáng quan cách, cũng bị đưa vào trường "Ngũ Thất" của tỉnh; ông nghĩ đến vùng núi cao lạnh giá cần giống tốt, nghĩ đến Yêu Ngân Chương và hành vi của đám người thông tháo trên dưới với hắn, ông tuyệt đối không thể nhắm mắt vào lúc thế này, rời khỏi cõi đời được!

Đại bá Đức Quang đổ bệnh, cụ ông Hàn Tứ là hộ ngũ bảo không sợ Yêu Ngân Chương, chống gậy đến thăm ông; ba người con gái không sợ uy hiếp, đi theo người em trai, cũng đến thăm cha mẹ; một quân nhân phục viên trở về từ công xã, đang làm viện trưởng bệnh viện công xã, ngày xưa được đại bá Đức Quang một tay bồi dưỡng, tự tay đưa đi tòng quân, mang theo mấy bác sĩ trong bệnh viện, cũng vội vã chạy đến khám bệnh cho đại bá Đức Quang...

Đại bá Đức Quang dưới sự quan tâm và chăm sóc của họ, bệnh tình dần dần bình phục. Lúc ông chống gậy trở lại, đứng bên tường viện, các xã viên khắp trại đều dùng ánh mắt vừa mừng vừa lo nhìn ông. Mừng là vì đại bá Đức Quang cuối cùng cũng đứng lên được; lo là vì thân thể ông quá suy nhược rồi!

Sự hành hạ lâu ngày khiến cho vị lão nhân tráng kiện thay đổi hoàn toàn diện mạo. Sắc mặt ông tái mét, toàn thân phù thũng, gió thổi là thân thể ngả nghiêng theo. Tóc dài ngoằng, phần lớn đã bạc trắng, lại thêm bộ quần áo vá chằng vá đụp, nhìn vào chẳng khác nào một tên ăn mày già đáng thương.

Chỉ duy nhất đôi mắt của ông là vẫn phản ánh ngọn lửa đang bùng cháy trong thâm tâm. Chỉ cần nhìn vào đôi mắt ấy của ông, chắc chắn bạn sẽ nói, đây là một người thanh niên có sức sống vô cùng mãnh liệt.

Tình hình đang phát triển, đấu tranh đang đi vào chiều sâu. Đông đảo quần chúng bần hạ nông và xã viên cũng nâng cao nhận thức trong sự phát triển của đấu tranh. Mọi người đang bàn tán, phần tử địa chủ làm việc trong đội, vẫn có điểm công như thường, sao đại bá Đức Quang làm việc lại không có điểm công, là muốn bức chết người ta hay sao? Còn có chính sách "chiếu cố cho con đường sống" nữa không? Đại bá Đức Quang tính là kẻ thù giai cấp hạng nào chứ?

Yêu Ngân Chương chịu áp lực trước sự phẫn nộ của công chúng, miễn cưỡng đồng ý tính điểm công cho Hàn Đức Quang, dỡ bỏ việc giám sát và tống tiền nhà ông. Thế nhưng, hắn vẫn không cho phép Hàn Đức Quang xuống ruộng nước làm việc, tiếp tục bắt một mình ông chăn bò, chăn ngựa, cắt cỏ, làm những công việc nông cụ không có ai tiếp xúc với ông, gọi là "lao động cải tạo", "lập công chuộc tội"!

Trông bề ngoài, đại bá Đức Quang quả thực rất cô độc, ông chống gậy, chậm chạp leo sườn đồi leo núi, lùa bò đắt bò vàng, dắt ngựa dạo chơi. Thế nhưng tấm lòng của ông vẫn đặt ở chỗ giống lúa nước, ông nghiến răng nói, là xã viên công xã, nhưng lại phải ăn lương thực cứu trợ, lương thực tiêu thụ ngược của nhà nước, không thấy xấu hổ hay sao! Tận mắt nhìn thấy Yêu Ngân Chương quậy phá ở đại đội theo kiểu làm việc tản mát kéo bè kết phái, mưu lợi riêng tư, giáng một đòn nghiêm trọng vào sự nhiệt tình xã hội chủ nghĩa của xã viên, một đảng viên cộng sản, sao có thể làm ngơ cho được? Không, tuyệt đối không thể để hắn day dứt sản lượng lương thực của Hàn Gia Trại thụt lùi trở về mức sản lượng trước giải phóng được!

Thế nhưng tiến hành lai tạo giống bằng cách nào đây? Ai sẽ giúp đỡ mình đây?

Đúng lúc này, trong đại đội có thanh niên tri thức Thượng Hải đến, lòng đại bá Đức Quang chợt dâng lên một niềm vui mừng: Những người trẻ tuổi này đều từng đọc sách, có kiến thức, nếu có thể đến lai tạo giống thì tốt quá rồi, tôi cũng không phải lo lắng nữa.

Yêu Ngân Chương đã giáng cho ý nghĩ này của ông một đòn chí mạng, lúc hắn giới thiệu với các thanh niên tri thức rằng toàn đại đội có mấy hộ kẻ thù giai cấp và đối tượng chuyên chính, người đầu tiên mà hắn nhắc đến chính là Hàn Đức Quang. Hắn nói lão già này là đối tượng cách mạng chủ yếu trong thời kỳ cách mạng xã hội chủ nghĩa, là phần tử phản động xấu xa nhất toàn đại đội. Lũ thanh niên non nớt ngây thơ này, còn ai dám đến gần ông nữa chứ. Mấy tiểu tử và cô nương không hiểu chuyện, còn thường xuyên chỉ trỏ sau lưng ông nói nhỏ: Đây là một tên xấu xa!

Tai đại bá Đức Quang không điếc, nghe rất rõ ràng, trở về nhà, ông lại ngã quỵ xuống. Ông không hề oán hận những người trẻ tuổi từ nơi xa đến này, bọn họ đâu có rõ sự tình! Đáng hận chính là Yêu Ngân Chương, hắn lại giới thiệu mình như một "kẻ thù giai cấp" với thanh niên tri thức, thủ đoạn thật độc ác, tâm địa thật bỉ ổi làm sao! Bản thân mình ở trong lòng thanh niên tri thức lại là một hình ảnh như thế, thì còn có ai đến gần ông nữa chứ? Còn có ai giúp đỡ ông lão nhân thân như cây mục này lai tạo giống nữa chứ?

Đại bá Đức Quang đau đớn khóc òa lên.

Vợ già Đường Mai Liên hỏi ông: "Ông khóc cái gì chứ? Lại nghĩ đến chuyện lai tạo giống của ông đấy à? Thôi đi ông ơi, chuyên chính, phê đấu, đánh mắng, bồi thường sản lượng, ông còn chịu chưa đủ khổ sao! Nghiến răng giữ lấy cái mạng già này đi! Đợi chuyện của ông được làm sáng tỏ rồi, hẵng làm chuyện lai tạo giống cũng có muộn đâu!"

Đại bá Đức Quang bi phẫn khó kìm, giơ đôi bàn tay gầy guộc khẳng khiu nói: "Tôi không thể nhìn người làm ruộng cứ ăn mãi lương thực do người khác trồng ra, không thể nhìn Yêu Ngân Chương biến Hàn Gia Trại xã hội chủ nghĩa thành vương quốc riêng của hắn, tôi vẫn chưa bị khai trừ khỏi Đảng cơ mà, chỉ cần còn một hơi thở, tôi không thể đợi được, phải làm!"

"Ấy ấy, ông nói ít lại vài câu đi!" Đường Mai Liên hiểu rõ đại bá Đức Quang đến mức những nếp nhăn trên mặt túm lại thành một cục, xua tay nói: "Ông đấu lại cái tên khốn Yêu Ngân Chương thế nào được, hắn ở công xã, ở huyện đều có một đám người, thắt lưng vòng sắt kiên cố lắm đấy! Cái tên ranh con Sĩ Bân mà ông từng tố cáo, vạch trần trước huyện ủy năm xưa ấy, bây giờ là Chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện rồi đấy. Bọn chúng cấu kết với nhau từ trên xuống dưới, còn hung ác hơn cả chó sói mèo rừng!"

"Phì!" đại bá Đức Quang nổi nóng, mặt đỏ bừng lên, dậm chân nói: "Tôi cứ không tin đám người bọn chúng có thể che tay được cả bầu trời! Tôi cứ không tin tất cả người trẻ tuổi đều chạy theo hắn! Tổng cộng sẽ có người, mắt nhìn ra đâu là nước trong nước đục, phân biệt rõ phải trái trắng đen..."

Nói câu này chưa được mấy ngày, đại bá Đức Quang đã gặp được người tri kỷ, bắt đầu sự nghiệp lai tạo giống mới của mình.