Tổng tham mưu trưởng Pathet Lao nói: "Công việc của tôi do cố vấn Việt Nam quản lý, có tôi hay không cũng thế cả, đằng nào thì họ cũng quyết định..."

Kaysone trân to mắt, chép miệng ngưỡng mộ nói: "Tướng quân, nếu chúng ta có nguồn bổ sung binh lính liên tục như các anh hồi đó, thì có thể đánh được nhiều trận đẹp hơn nữa."

Sáng sớm, Đoạn Tô Quyền vừa ngủ dậy, liền nghe thấy tiếng ồn ào ngoài nhà: "Cẩn thận, cẩn thận có mìn!"

"Không sao, tôi có kinh nghiệm..."

"May mà cảnh giác cao nên mới phát hiện ra, cái này mà dẫm một cái lên thì không biết sẽ thương vong bao nhiêu người."

Đoạn Tô Quyền đã ra đến cửa, hóa ra có người chôn mìn trước cửa nhà ông, vị tướng quân không hề kinh ngạc, chỉ thản nhiên dặn dò một câu: "Ném ra xa rồi hãy kích nổ, đừng làm kinh động đến người dân."

Đối với một vị tướng đã trải qua cuộc đời binh nghiệp, sống sót qua làn tên mũi đạn, một quả mìn nhìn vào chẳng qua chỉ là trò mèo. Điều này rõ ràng là do thổ phỉ làm. Dù không đáng hoảng sợ, nhưng nó cũng gợi lên cho tướng quân nhiều liên tưởng. Theo chỉ thị của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, mấy tháng nay, Đoạn Tô Quyền và các đồng chí trong tổ công tác đã đi sâu xuống các vùng nông thôn ở Sầm Nưa và Xiêng Khoảng để tiến hành điều tra nghiên cứu một cách tỉ mỉ, kỹ lưỡng.

Thu được rất nhiều tình hình trực tiếp. Thăm hỏi người nghèo, cùng ăn cùng ở, tuyên truyền đạo lý cách mạng, mọi thứ đều được tiến hành theo phương pháp động viên quần chúng trong nước trước đây.

Thế nhưng, tuyệt đối không đạt được hiệu quả như khi công tác ở trong nước, nguyên nhân là gì? Tướng quân vừa đánh răng rửa mặt vừa ăn sáng vừa trầm ngâm suy nghĩ.

Phong tục tập quán khác nhau, bất đồng ngôn ngữ, những điều này tự nhiên là trở ngại, nhưng tuyệt đối không phải là nguyên nhân chính... Bên tai tướng quân lại văng vẳng lời trò chuyện của Phó thủ tướng Lý Phú Xuân: "Lào chủ yếu là phát động quần chúng, xây dựng căn cứ địa..., họ cho rằng chỉ có vấn đề dân tộc chứ không có vấn đề giai cấp. Không có địa chủ thì có phú nông chứ, không có phú nông giàu thì có trung nông giàu chứ? Tổng cộng thế nào cũng có chủ nô chứ. Phải có phân tích giai cấp chứ, không thừa nhận giai cấp, thì làm sao có thể tiến hành đấu tranh giai cấp để phát động quần chúng đây? ... Không chỉ Lào, vấn đề này phía Việt Nam cũng chưa giải quyết, cho rằng ở Lào không có sự phân hóa giai cấp, hoặc là sự phân hóa không nghiêm trọng, không rõ ràng."

Lào và Trung Quốc có điểm khác biệt, chế độ phong kiến chưa phát triển cao, nạn đói, nghèo đói và lạc hậu hầu như là vấn đề phổ biến trên toàn quốc. Sự xâm lược của người Pháp và người Mỹ đã cơ bản đập nát chế độ cắt cứ lãnh chúa phong kiến từ hàng nghìn năm nay, nhưng chế độ "cống", "lạm" cơ bản của nó vẫn tồn tại ở khắp các thôn bản. Đó chính là việc nộp cống và lao dịch không công. Nông dân ở một số nơi phải lao dịch không công cho "chủ cống lạm" sáu, bảy tháng trời một năm, không khác gì nô lệ. Ở những nơi người Pháp từng thống trị, chế độ "cống", "lạm" đã bị xóa bỏ, nhưng không triệt để. Những "chủ cống lạm" ở Lào - tương đương với địa chủ ở Trung Quốc - sau khi bị chủ nghĩa tư bản Pháp xâm lược và xóa bỏ, liền đổi sang các thủ đoạn biến tướng như tặng quà, phạt vạ, cấy ruộng công, cho vay nặng lãi để tiếp tục bóc lột.

Người Pháp xóa bỏ chế độ cống lạm là để cướp bóc nhân dân Lào một cách có lợi và mạnh mẽ hơn, chúng ta xóa bỏ chế độ cống lạm là để nhân dân Lào giành được giải phóng, phát triển lực lượng sản xuất.

Điểm này, Đoạn Tô Quyền vẫn có thể giải thích thông suốt với các nhà lãnh đạo của Đảng Nhân dân Lào và Mặt trận Yêu nước. Nhưng xóa bỏ bằng cách nào? Là phát động đấu tranh quần chúng hay thương lượng đàm phán với chủ cống lạm? Tiến hành ngay bây giờ hay để lại sau khi cuộc đấu tranh chống Mỹ thắng lợi rồi mới tiến hành?

Vấn đề này, Trung Quốc nói không tính, Lào nói cũng không tính.

Mấu chốt của vấn đề nằm ở Việt Nam. Mọi chuyện ở Lào đều do Việt Nam quyết định.

Bên tai Đoạn Tô Quyền lại văng vẳng cuộc trò chuyện của La Thụy Khanh ở ngõ sau kho đạn Nam Trì Tử số 1 giáp 1: "Nơi đó trước đây là một chi bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nội dung trong nhiệm vụ của các đồng chí về việc truyền đạt ý kiến của Trung ương hai Đảng, tôi đã xóa đi, sợ gây ra sự hiểu lầm cho phía Việt Nam, tưởng rằng chúng ta trực tiếp có quan hệ với Lào... Đừng vượt qua Đảng Cộng sản Việt Nam mà nhúng tay vào."

"Phía Việt Nam là tuyến đầu, phía chúng ta là tuyến sau. Giả sử chúng ta không điều chỉnh quan hệ với phía Việt Nam thì sẽ xảy ra vấn đề lớn."

Đoạn Tô Quyền lại nhớ đến chỉ thị gần đây của Trung ương gửi tới: "Phải tôn trọng quan hệ truyền thống giữa Lào và Việt Nam, đối với quan hệ đặc biệt giữa Lào và Việt Nam, chúng ta không ủng hộ, nhưng phải thừa nhận công việc thật phức tạp, quá khó khăn." Đoạn Tô Quyền nhận lấy nước ấm do chiến sĩ cảnh vệ đưa tới, nhẹ nhàng thổi hơi. Hơi nước bốc lên ngập mặt, trước mắt trở nên mờ mịt, thế là khuôn mặt của vị cố vấn Việt Nam kia liền hiện lên trong làn sương mờ.

"Tình hình ở Sầm Nưa sao lại giống với tình hình dân tộc thiểu số ở Vân Nam của Trung Quốc được, tình hình Vân Nam là tình hình Vân Nam, tình hình Lào là tình hình Lào. Ở Lào hoàn toàn không có sự phân hóa giai cấp nào cả!"

Đoàn trưởng Đoàn cố vấn quân sự Việt Nam Trần Viễn Phi cứ lớn tiếng át cả giọng như thế, lại còn dám trực tiếp công kích Trung Quốc: "Các anh làm cải cách ruộng đất đấu tranh, kết quả là chuốc lấy quá nhiều kẻ thù, xuất hiện đoàn quân phản động về làng, không thể dập khuôn theo cách làm của Trung Quốc."

Vì thế, hai bên đã xảy ra tranh luận và kháng nghị gay gắt, khiến các đồng chí Lào cảm thấy rất lúng túng.

Người Việt Nam đã thâm nhập vào tận tầng lớp cơ sở nhất của khu giải phóng và lực lượng vũ trang Lào, kiểm soát mọi thực quyền. Ở mỗi huyện, mỗi đại đội quân đội, đều có cố vấn Việt Nam. Cung Lợi Quân, người từng tham gia chiến đấu ở Lào năm xưa, từng hồi tưởng lại rằng: Quân đội chúng ta khi giao thiệp với phía Lào, việc gì cũng phải thông qua người Việt Nam, nếu không thì không thể làm được. Đến thôn bản để liên hệ công việc, việc đầu tiên là phải dò hỏi xem cố vấn Việt Nam đang ở đâu.

Nhân dân Lào từ đáy lòng vốn không mãn nguyện, thậm chí là căm thù các cố vấn Việt Nam. Họ thường nói: "Các anh xem kìa, ai mà đội mũ beret, trước sau có các cô gái hầu hạ, thì đó chính là người đó." Cố vấn Việt Nam không ngoại lệ ai là không "chơi gái", chơi mấy cô, mười mấy cô. Tôi nhớ lần đầu tiên tôi đến phòng của cố vấn Việt Nam ở thôn bản, vừa bước vào cửa là sững sờ ngay. Cố vấn Việt Nam thì nhiệt tình đón ra, thế nhưng trên tường lại có một bức ảnh màu rất lớn: Người phụ nữ xinh đẹp đó đứng sau lưng cố vấn Việt Nam, trần truồng nhô ra hai bầu vú, eo võng xuống,ểnh cái mông tròn vo, cứ với tư thế đó mà cười với chúng ta. Quân nhân Trung Quốc chúng ta từ trước tới nay đã bao giờ nhìn thấy thứ này đâu? Vị cố vấn Việt Nam này để lại ấn tượng cho chúng ta rất không tốt. Trên bình tông và báng súng của ông ta cũng khắc hình phụ nữ khỏa thân, mọi sinh hoạt của ông ta đều do phụ nữ Lào chăm sóc hầu hạ, tạo thành sự đối lập rõ rệt với quân nhân Trung Quốc chúng ta. Chúng ta ở Lào hơn 2 năm, ngoài việc uống nước của Lào ra, tất cả các vật dụng sinh hoạt khác đều được vận chuyển từ trong nước sang.

Điều khiến chúng ta căm phẫn hơn nữa là người Việt Nam lúc bấy giờ đã bắt đầu tuyên truyền thù địch với người Trung Quốc, thậm chí là những lời vu khống cực kỳ độc ác, đê tiện.

Có lần, một đồng chí của chúng ta đi vệ sinh, phát hiện có một người phụ nữ Lào lén nhìn, sau đó người phụ nữ này bỏ chạy. Sự việc này rất kỳ lạ, cuối cùng vẫn nhờ phiên dịch làm rõ ngọn ngành. Đó là bởi vì kỷ luật nghiêm minh của quân nhân Trung Quốc càng khiến hành vi của người Việt Nam trở nên tồi tệ hơn. Khi một cố vấn Việt Nam đang ngủ với phụ nữ Lào, người phụ nữ Lào này nói: "Các anh xấu quá, người Trung Quốc tốt, người Trung Quốc chưa bao giờ đùa giỡn chúng tôi." Vị cố vấn Việt Nam đó lại độc ác nói rằng: "Em không biết đấy thôi, Trung Quốc mới ác độc làm sao, quân đội Trung Quốc trước khi xuất ngoại, đã cắt đứt hết trym của binh lính rồi." Người phụ nữ Lào không tin: "Anh nói nhảm."

Cố vấn Việt Nam nói: "Tôi không nói nhảm đâu, họ đến lâu thế này rồi, em có thấy ai trong số họ có thể ngủ với phụ nữ không? Cắt hết rồi." Người phụ nữ Lào không tin, liền chạy ra nhà vệ sinh để lén nhìn. Sau khi tận mắt chứng kiến sự thật, cô ấy chạy về quát vào mặt cố vấn Việt Nam: "Anh bịa đặt! Em nhìn thấy rồi, lính Trung Quốc cũng có, không hề bị cắt." Cố vấn Việt Nam lại hồ ngôn loạn ngữ: "Không phải kiểu cắt đó, không cần phải cắt đứt hoàn toàn đâu, vào trong khều một cái là cái thứ đó của bọn họ liền mất tác dụng." Người phụ nữ Lào lắc đầu: "Em không tin, người Trung Quốc rất tốt, giúp chúng ta làm việc, cho chúng ta muối và đèn pin, còn giúp chúng ta sửa đường nữa."

Cố vấn Việt Nam nổi giận, thế mà lại triệu tập dân làng lại, tuyên truyền rằng: "Trung Quốc nợ chúng ta rất nhiều tiền, họ không trả nổi, liền đề xuất dùng cách sửa đường để trừ nợ. Chúng ta thương tình họ nên đã đồng ý. Các anh chị em nhìn thấy người Trung Quốc sửa đường, thực ra là dùng tiền của Việt Nam chúng ta, là Việt Nam chúng ta đang viện trợ cho các anh chị em người Lào đấy."

Sự kiểm soát của người Việt Nam đối với Lào, thông qua hồi ức của đồng chí Hồ Chính Thanh - thành viên tổ công tác năm xưa - là có thể nhìn thấu rõ ràng: Tổng tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Lào Xê-xa-vát thiết yến tại nhà chiêu đãi chúng ta. Trước đây chúng ta rất quen thuộc, gặp gỡ như quen từ trước, không gì không nói. Ngay từ đầu tôi đã hỏi: "Sức khỏe của Tổng tham mưu trưởng thế nào?", Xê-xa-vát đáp: "Dạo này tim có chút không được khỏe lắm." Tôi liền khuyên nhủ: "Vậy thì anh hãy đi bệnh viện điều trị một thời gian đi, bệnh tim càng để lâu càng nặng thêm, đừng làm việc quá mệt mỏi." Xê-xa-vát nói: "Lào không có điều kiện, hiện tại tôi toàn uống thuốc do bác sĩ Trương của các anh kê đơn thôi, ở đây cũng phải cảm ơn bác sĩ Trương."

Tôi suy nghĩ một lúc, đề xuất rằng: "Nếu cần thiết, hoan nghênh anh đến Bắc Kinh điều trị. Địa phương Bắc Kinh có Bệnh viện Hi hòa, quân đội có Bệnh viện 301, đều rất nổi tiếng. Chỉ cần anh không bận công việc, lúc nào cũng có thể đi."

Vị Tổng tham mưu trưởng Xê-xa-vát này không giấu vẻ bực bội và oán trách mà nói: "Công việc của tôi do cố vấn Việt Nam quản lý, có tôi hay không cũng thế cả, đằng nào thì họ cũng quyết định, tôi lúc nào cũng có thể rời đi..." Giữa bữa tiệc, nói cười vui vẻ, hoàn toàn không bị gò bó. Xê-xa-vát nhân hứng nói: "Tình hình đấu tranh của Lào rất tốt, chúng ta từ đáy lòng cảm ơn Chủ tịch Mao Trạch Đông và Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bởi vì tác chiến trong rừng rậm núi non nhiệt đới, trang bị quân nhu tổn hao lớn, bổ sung đạn dược không đủ..." Tôi hiểu ý của ông ấy, liền nói: "Nhân dân Trung Quốc kiên quyết ủng hộ cuộc đấu tranh kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Lào. Viện trợ quân sự năm nay, đã được thực hiện theo hiệp ước, không biết phía các anh còn có suy nghĩ gì không?"

Xê-xa-vát thẳng thắn nói: "Viện trợ của Trung Quốc rất đáng kể, tiếc là chúng ta không thể nhận được đầy đủ theo kế hoạch."

Tôi truy vấn: "Đã đi đâu mất rồi?"

Xê-xa-vát cười khổ: "Vật tư mà Trung Quốc viện trợ cho chúng ta, đều được vận chuyển thông qua Việt Nam. Còn vận chuyển đến đâu rồi, chúng tôi không tiện tra hỏi..." Cứ cố gắng làm công tác điều tiết đối với Việt Nam vậy. Tướng quân Đoạn Tô Quyền nghĩ, trong việc phản đối chủ nghĩa đế quốc Mỹ thì chúng ta vẫn là nhất trí. Đương nhiên, trong phạm vi có thể, chủ động tích cực làm công tác đối với các đồng chí Lào vẫn là nên làm, Tổng trưởng La cũng từng nói: "Nội dung truyền đạt ý kiến của Trung ương hai Đảng, trên văn kiện đã xóa đi, nhưng các anh phải phát huy tác dụng này trên thực tế."

Đây là sách lược đấu tranh.

Đoạn Tô Quyền giắt khẩu súng lục Type 54 vào bên hông, gọi chiến sĩ cảnh vệ: "Tiểu Lưu, chúng ta đi thôi."

„Cơ thể thủ trưởng chịu được không? Hay là ngồi xe đi vậy.“ Chiến sĩ cảnh vệ ân cần nói.

Trong thời gian đi cơ sở điều tra nghiên cứu, tướng quân Đoạn Tô Quyền đã nhiễm bệnh sốt rét, sốt cao liên tục mấy ngày, mồ hôi thấm ướt quần áo chăn đệm, tiêu hao thể lực rất lớn. Hiện tại bệnh tuy đã khỏi, nhưng quả thực vẫn còn hơi hư nhược, bước đi chân thấy nhẹ bẫng. Tuy nhiên, ông là người từng trải qua cay đắng tột cùng. Ca dao có câu: "Nhai được rễ rau thì việc gì cũng làm được", ông vung tay một cách dứt khoát: "Không vướng víu gì đâu, vận động nhiều một chút sẽ hồi phục nhanh hơn."

Hôm nay, ông muốn đi huyện Xầm Nưa, Cay-sỏn Phôm-vi-hản đang đợi ông ở đó để trao đổi ý kiến về một số vấn đề.

Đi chưa được bao xa, chiến sĩ cảnh vệ bất ngờ kêu lên một tiếng "Ái chà!"

Tướng quân theo phản xạ đưa tay sờ súng, vừa quan sát vừa cúi người làm tư thế sẵn sàng chiến đấu. Nào ngờ lại nghe thấy chiến sĩ cảnh vệ ở phía sau lẩm bẩm: "Rắn, rắn!"

Tướng quân nhìn theo hướng tay của chiến sĩ cảnh vệ. Trên cành cây phía trước quấn một con rắn lớn, lưỡi rắn đang thò thụt, hai con mắt nhỏ như hạt đậu trừng trừng nhìn chằm chằm vào tướng quân.

Đoạn Tô Quyền thở phào nhẹ nhõm, nói với chiến sĩ cảnh vệ: "Đừng sợ, cậu không chọc nó thì thông thường nó sẽ không chủ động tấn công người đâu." Vừa nói, ông vừa kéo tay chiến sĩ cảnh vệ rón rén đi vòng qua bên cạnh gốc cây.

„Hôm nay hời cho nó rồi, nếu không phải có nhiệm vụ, thì nó đã trở thành một đĩa món ngon tuyệt hảo trên bàn ăn tối của chúng ta rồi đấy.“ Tướng quân tiếc nuối ngoảnh đầu nhìn lại con rắn.

Chiến sĩ cảnh vệ người miền Bắc lè lưỡi: "Ối trời ơi, rắn độc mà cũng ăn được á?"

„Sao lại không ăn được? Tươi ngon lắm đấy.“ Đoạn Tô Quyền nhân tiện ngâm hai câu trong "Cám Nam du kích từ" của Nguyên soái Trần Nghị: "Than thiếu lương, ba tháng không nếm thịt. Mùa hè ăn thanh mai mùa đông bóc măng tre, săn lùng heo rừng bận rộn khắp núi non. Bắt rắn canh hai dài."

„Thủ trưởng,“ chiến sĩ cảnh vệ cắt ngang thi hứng của tướng quân, chỉ tay về phía vệ đường: „Ngài xem, đó là người gì kìa?“

Đoạn Tô Quyền nhìn theo hướng tay của chiến sĩ cảnh vệ: Ba người đàn ông mặc áo vải thô đang lén lút ngó nghiêng ngó dọc ở đằng đó, mỗi người cầm trên tay một khẩu súng trường lớn, trông giống, giống như súng trường, giống như đang dò tìm cái gì đó lại giống như đang chờ đợi cái gì đó?

"Thổ phỉ!" Đoạn Tô Quyền đưa ra phán đoán, đã sớm rút súng ra, nhỏ giọng dặn dò chiến sĩ cảnh vệ: "Họ chưa phát hiện ra chúng ta, chúng ta không chủ động quấy rầy họ, chúng ta còn có việc chính, không thích hợp dây dưa với bọn chúng. Nếu bọn chúng tập kích chúng ta, thì hãy tiêu diệt gọn bọn chúng."

Ba tên thổ phỉ hoặc là không nhìn thấy Đoạn Tô Quyền, hoặc là phát hiện trong tay đối phương cũng có súng, không dám gây hấn, liền đi theo sống núi bỏ chạy mất.

Do thể lực suy nhược sau khi ốm, lúc Đoạn Tô Quyền đến Xầm Nưa thì trên người đã đầm đìa mồ hôi. Cay-sỏn Phôm-vi-hản đang đợi ở huyện ủy, nhiệt tình bước ra đón: "Thế nào, dọc đường đi vẫn thuận lợi chứ?" Đoạn Tô Quyền tháo thắt lưng vũ trang ra, treo lên tường: "Vẫn ổn, chỉ là chạm trán ba tên thổ phỉ muốn đến hộ tống, chúng ta không thèm để ý tới."

„Khu vực này thường xuyên có thổ phỉ hoành hành, các anh phải cẩn thận đấy!“ Cay-sỏn không giấu vẻ lo lắng.

„Đêm qua chúng đã chôn mìn trước cửa nhà tôi rồi.“ Đoạn Tô Quyền nhúng chiếc khăn vào chậu rửa mặt, vừa lau mặt vừa nói.

Cay-sỏn ân cần bày tỏ: "Sau này đối với sự an toàn của các đồng chí Trung Quốc, Tỉnh ủy Sầm Nưa phải đưa ra phương án cụ thể."

"Muốn chiếm chút hời trên người chúng tôi thì không dễ vậy đâu, súng của chúng tôi chưa bao giờ bắn trượt." Đoạn Tô Quyền bỏ chiếc khăn xuống, nhận lấy quả dừa do Cay-sỏn đưa cho uống vài ngụm nước dừa, vẻ mặt trầm ngâm nói: "Khi quân đội chúng ta tiến vào Tây Tạng, do có thỏa thuận với Đạt-lại, khi nào tiến hành cải cách dân chủ thì do họ cảm thấy khi nào cần thiết thì tiến hành khi đó. Lúc đó thổ phỉ rất nhiều, dọc đường tập kích đội vận tải tiến vào Tây Tạng của chúng ta, chúng ta đành phải xây các lô-cốt dọc đường. Sau khi Đạt-lại phát động bạo loạn, quân đội nhanh chóng dẹp loạn, đồng thời phát động quần chúng tiến hành cải cách dân chủ. Quần chúng giác ngộ rồi, chủ động hỗ trợ chúng ta, vấn đề thổ phỉ cơ bản liền được giải quyết."

Đoạn Tô Quyền trong quá trình công tác, từng bước dò dẫm, nghệ thuật nói chuyện không ngừng được nâng cao, ông rất ít khi nhắc đến việc "Lào nên làm thế này thế nọ," mà chỉ kể về việc Trung Quốc hồi đó đã làm thế này thế nọ như thế nào, để các đồng chí Lào tự mình cảm nhận, suy ngẫm từ trong đó.

„Trung Quốc là nước lớn, 9,6 triệu kilômét vuông, núi lớn sông lớn hồ lớn và rừng cây đều không ít, trong lịch sử thổ phỉ chưa bao giờ dứt, có những tên thổ phỉ để đứng vững chân còn giương cao ngọn cờ cướp của người giàu chia cho người nghèo, xưng hùng một cõi, truyền lại mấy chục năm thậm chí là qua nhiều thế hệ.“

Quan phủ không có cách nào với những tên thổ phỉ này, nhưng Đảng Cộng sản giành được chính quyền thì khác, chỉ trong mấy năm trời, ngay cả những vùng biên cương hẻo lánh nhất thì thổ phỉ cũng cơ bản được quét sạch. Quét sạch thổ phỉ, giai đoạn đầu lấy chiến đấu làm trọng, nhưng để giải quyết triệt để vấn đề, vẫn phải phát động quần chúng.

"Anh hay nhắc đến việc phát động quần chúng, có thể kể cụ thể hơn chút không? Ví dụ như hồi đó anh phát động quần chúng có những cách làm nào," "Trước tiên, phải tiến hành phân chia giai cấp, đến một thôn bản, phải điều tra xem những ai là bần nông cố nông, những ai là địa chủ phú nông, và phải giương cao ngọn cờ đứng vững về phía bần nông cố nông..." Đoạn Tô Quyền giới thiệu chi tiết các bước công tác phát động quần chúng năm xưa, rồi bỗng nhiên nhớ ra một chuyện, vội vàng nói: "Những điều tôi kể này chỉ để các anh tham khảo thôi. Dù sao thì Lào cũng có tình hình cụ thể của Lào, không thể dập khuôn máy móc cách làm của Trung Quốc. Tuy nhiên, quân đội chúng ta có ba nhiệm vụ lớn, đó là đội chiến đấu, đội công tác, đội sản xuất. Quân đội đi đến đâu cũng kiên trì hoàn thành ba nhiệm vụ lớn này, ví dụ như năm xưa tiến vào Vân Nam, chính là làm như vậy, chúng ta có một bộ phim tên là 《Mãnh Long Sa》, trong đó đã phản ánh tình hình chúng ta phát động quần chúng."

„Thế à?“ Cay-sỏn tỏ ra vô cùng hứng thú, „Bộ phim này có thể mang tới cho chúng tôi xem được không?“

"Đương nhiên là được, chúng tôi sẽ sắp xếp càng sớm càng tốt."

Sau đó, Cay-sỏn đã xem bộ phim này, các nhà lãnh đạo của Mặt trận Yêu nước Lào và đông đảo cán bộ chiến sĩ đều đã xem bộ phim này, nhận được sự giáo dục trực quan, thực tế đã chứng minh, loại giáo dục này mạnh hơn nhiều so với việc giảng giải đạo lý khô khan.

Đồng chí Hồ Chính Thanh từng ghi chép lại tác dụng của bộ phim này:

Đối đầu với Tiểu đoàn 613 Pathet Lao là lực lượng thổ phỉ Vàng Pao, sào huyệt ở Mường Hợp. Chúng thiết lập phòng tuyến ở Khe Nưa, Mường Sả, Phu Lừu. Tham mưu trưởng Ó giới thiệu: Kẻ địch tiến hành tuyên truyền lừa gạt quần chúng, nói Pathet Lao là phỉ đỏ, cưỡng dâm cướp bóc, chuyện ác nào không làm. Hơn nữa còn ép buộc quần chúng ly hương bách xứ, tập trung cư trú tại địa điểm khác, xây dựng cái gọi là "thôn chiến đấu". Kẻ nào không tuân theo, sẽ thiêu trụi nhà cửa, xua đuổi trâu nước, thậm chí là chém đầu. Cho nên, các thôn dưới chân núi Kế Nưa, Phu Khắt Cút, sau khi giải phóng quần chúng không dám về nhà.

Bộ quân đội Pathet Lao bắt đầu thử đi vào rừng để tìm quần chúng, thế nhưng, một người cũng không tìm thấy. Sau đó, họ xem bộ phim Trung Quốc 《Mãnh Long Sa》. Trong phim, những việc làm như Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc gánh nước, gánh củi, tiến hành tuyên truyền, làm tốt mối quan hệ quân dân đã khiến các chiến sĩ Pathet Lao chịu sự truyền cảm hứng rất lớn, và cũng học theo cách làm công tác quần chúng. Họ đã tiến hành sửa sang lại những ngôi nhà bị đổ nát, tìm lại đàn gia súc đã tản mát để nuôi dưỡng, quản lý các thửa ruộng lúa, hơn nữa còn phát cho mỗi người một bức thư.

Trong thư viết rõ ràng lời hiệu triệu của Thân vương Souphanouvong, cũng như chính sách của Mặt trận Yêu nước, vạch trần lời tuyên truyền lừa gạt của kẻ địch.

Chẳng bao lâu sau, một số ít quần chúng lợi dụng đêm tối về thăm quê nhà, thấy quê nhà vẫn y như cũ, lại còn nhìn thấy bức thư của Thân vương, liền truyền mười, mười truyền trăm, truyền đi khắp tất cả quần chúng, thế là, một số quần chúng bắt đầu trở về thôn bản. Tuy nhiên, đối với "Pathet Lao" vẫn vô cùng sợ hãi, đặc biệt là phụ nữ, trên mặt đều bôi nhọ nồi, hễ nhìn thấy bộ đội Pathet Lao là lại trốn vào trong rừng.

"Pathet Lao" không hề nản lòng, tin rằng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc làm được, "Pathet Lao" nhất định cũng làm được. Họ kiên trì công việc ngày qua ngày, hết lần này đến lần khác tiếp cận quần chúng, cuối cùng đã giành được sự tín nhiệm của quần chúng. Toàn bộ quần chúng trong thôn đều đã trở về, vết nhọ trên mặt phụ nữ đã được rửa sạch, bản mỏ nhỏ lại khôi phục lại sản xuất và sinh hoạt bình thường.

Tiểu đoàn 613 Pathet Lao học tập kinh nghiệm làm công tác quần chúng của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã đạt được thành công, đồng thời giới thiệu tại hội nghị công tác tiễu phỉ Sầm Nưa do Bộ Tổng tư lệnh triệu tập...

Đoạn Tô Quyền đang trò chuyện say sưa với Cay-sỏn, một chiến sĩ bước vào báo cáo rằng cơm đã chín rồi.

Cay-sỏn đứng dậy, dọn dẹp những thứ trên bàn, cười nói: "Đồng chí Đoạn Tô Quyền, chúng ta vừa ăn vừa trò chuyện nhé."

Cơm thức ăn được dọn lên bàn. Ngoài cơm, rau xanh, còn có một đĩa cá hấp. Đây là lần đầu tiên kể từ khi tướng quân đến Lào nhìn thấy cá tươi ở chỗ Cay-sỏn.

Đời sống của các đồng chí phụ trách trung ương Lào vô cùng gian khổ, trợ cấp ăn uống hằng tháng chỉ tương đương với 10 nhân dân tệ. Dù là chút tiền ít ỏi này cũng thường xuyên không phát xuống kịp. Các đồng chí lãnh đạo như Cay-sỏn, Souphanouvong, Phoun Sipraseuth đều thích sang chơi tổ công tác Trung Quốc, một trong những nguyên nhân là có thể "cải thiện", "điều tiết" một chút đời sống. Tổ công tác tự nấu nướng, tuy nói là tự giác hạ thấp tiêu chuẩn ăn uống, nhưng so với các đồng chí Lào thì vẫn tương đối tốt hơn một chút, thực phẩm đóng hộp và rượu cũng nhiều hơn. Cay-sỏn và Thân vương Souphanouvong gần như đều có tửu lượng một cân Ma Đái.

„Nào, mời ăn cá.“ Cay-sỏn mời Đoạn Tô Quyền.

Đoạn Tô Quyền không cầm đũa, mà nâng ly rượu lên, nhiệt tình nhìn đối phương.

Cay-sỏn tốt nghiệp Đại học Hà Nội. Ở độ tuổi 30, để tóc đầu đinh, mặc áo cán bộ, trông rất giống một sinh viên đại học. Cách đây không lâu, Đoạn Tô Quyền mời Phoun Sipraseuth giới thiệu tình hình dân tộc và lịch sử Lào, sau buổi trò chuyện ông đã mời ông ấy ăn cơm, Cay-sỏn cũng tới tham dự. Đoạn Tô Quyền nâng ly rượu đầu tiên chúc mừng Phoun Sipraseuth trước, ly rượu thứ hai mới chúc mừng Cay-sỏn. Biểu cảm của Cay-sỏn lúc đó không được tự nhiên, tỏ ra trầm mặc đối với việc tướng quân chúc rượu, sau sự việc đó, một đồng chí trong tổ công tác đã nhắc nhở tướng quân: "Lão Đoạn, Cay-sỏn là một trí thức, lòng tự trọng cao, sau này uống rượu nên chúc anh ấy trước."

Đoạn Tô Quyền lúc này đã lưu ý đến vấn đề này, đầu tiên nâng ly chúc rượu Cay-sỏn: "Đồng chí Cay-sỏn, vì những thắng lợi mới liên tục giành được trong cuộc đấu tranh kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Lào, xin cho phép tôi được nâng ly chúc anh đầu tiên."

"Cảm ơn, cảm ơn. Cảm ơn sự viện trợ to lớn vô tư của các đồng chí Trung Quốc và nhân dân Trung Quốc dành cho nhân dân Lào," Cay-sỏn nở nụ cười tươi rói, uống cạn ly rượu rồi lại gần sát Đoạn Tô Quyền: "Tôi muốn học tập 《Thực tiễn luận》, 《Mâu thuẫn luận》 của Chủ tịch Mao."

"Chúng tôi ủng hộ," Đoạn Tô Quyền khéo léo khơi mào một chủ đề, "Hồi đó để giải quyết vấn đề lực lượng và đối tượng cách mạng, tôi đã học 《Phân tích các giai cấp trong xã hội Trung Quốc》 của Chủ tịch Mao, rất có tác dụng."

„Tôi chỉ đang lo lắng về nguồn binh lính.“

"Nguồn binh lính của quân đội chúng ta chủ yếu đến từ nông dân đã đổi đời. Các anh đấu tranh với địa chủ, nông dân thu được lợi ích thực tế, thì sẽ hăng hái tòng quân để bảo vệ thành quả đã đổi đời. Thời kỳ Chiến tranh Giải phóng, tôi làm Tư lệnh Quân đoàn 8, quân đoàn có 3 vạn người, thường xuyên có trung đoàn bổ sung từ 2 đến 3 nghìn người."

Cay-sỏn trân to mắt, chép miệng ngưỡng mộ nói: "Tướng quân, nếu chúng ta có nguồn bổ sung binh lính liên tục như các anh hồi đó, thì có thể đánh được nhiều trận đẹp hơn nữa."

Đoạn Tô Quyền cố ý nói một cách nhẹ nhàng bâng quơ: "Những nguồn bổ sung binh lính này thì có tính là gì chứ? Chúng ta đánh Chiến dịch Hoài Hải, lực lượng tham chiến có 80 vạn, dân công chi viện tiền tuyến đã có 120 vạn người. Lúc đó có người nói Tưởng Giới Thạch bị quân đội chúng ta đánh sụp đổ, Nguyên soái Trần Nghị nói: Sao lại là các anh đánh sụp đổ chứ, rõ ràng là do quần chúng dùng xe cút kít đẩy sụp đấy chứ!"

Cay-sỏn nghe đến ngây người, và vô cùng trầm ngâm suy nghĩ.

Đoạn Tô Quyền cố gắng hạ giọng thật nhẹ nhàng, không để Cay-sỏn bị kích động, đồng thời dẫn dắt anh ấy suy nghĩ về vấn đề: "Đồng chí Tổng bí thư, tiểu nông đi chiến đấu, vật tư tác chiến thì bộ đội phải thực hiện vận chuyển tiếp tế, thương binh thì bộ đội phải khiêng, thi thể của bộ đội Việt Nam cũng phải do bộ đội khiêng, tiếp tế tiền tuyến và hậu phương còn phải phân chia binh lực để yểm trợ, bắt được tù binh cũng phải phái binh lính áp giải, trạm cứu thương cũng phải cắt cử binh lính canh gác. Trừ đi trừ lại, một tiểu đoàn tác chiến, lực lượng thực sự có thể tung vào trận chiến cũng chỉ khoảng một nửa người mà thôi, sức chiến đấu bị ảnh hưởng đấy."

"Anh nói rất có lý," Cay-sỏn suy nghĩ nghiêm túc một hồi lâu, rồi nói: "Làm được như những gì anh nói cũng không phải dễ. Tôi muốn xây dựng bảy xã xung quanh khu vực đóng quân của Trung ương Lào thành căn cứ địa trước, tổ chức tổ công tác cải cách chung Lào - Trung, trước tiên thí điểm tại xã Sầm Nưa theo như những gì anh đã kể."

"Tôi thấy có thể thương lượng được." Đoạn Tô Quyền đã đạt được mục đích, nâng ly rượu lên: "Nào, cạn ly rồi ăn cơm."