Bà Courteen hầu như không tin nổi Betty nói thật. Bà chưa bao giờ có thể nhớ được một làn sóng phấn chấn khổng lồ nào dâng trào trong mình như khi nhận được lá thư của vị Beau ấy. Tuy nhiên, đó chắc chắn là sự thật. Tờ giấy viết thư hoàng gia kia nằm đó, và khi bà cung kính quan sát lớp vỏ bên ngoài, con sông của dòng họ Ripple hiện ra, uốn lượn theo những đường cong đều đặn giữa những đồng cỏ bằng xi đóng dấu. Bà để ý màu sắc—màu tử đinh hương—như thể cố tình ám chỉ màu tím đế vương của Rome. Hơn nữa, chỗ cát rắc trên thư, vài hạt vẫn còn dính trên mặt giấy, phảng phất mùi vị của triều đình. Giữa những dòng chữ viết tay duyên dáng ấy ẩn chứa uy quyền của bao năm tháng; chính chữ "C" trong từ Crescent cũng như đang căng phồng trong làn gió của ân sủng hoàng gia. Thiếu tá Tarry và ông Moon nhìn bà với vẻ mặt vừa ghen tị vừa kính nể. Người đàn bà này là ai, người đang thư từ qua lại với những bậc quân vương này là ai?

"Xin các vị tha lỗi cho," bà góa phụ thì thầm, đoạn chìm người vào chiếc ghế. Con dấu kêu lạo xạo đầy nhạc tính khi bà dùng ngón trỏ mềm mại và ngón cái thon thả nhẹ nhàng rút tờ giấy mỏng như sương ra khỏi cái ngục tù bằng sáp ấy; hẳn nhành cây vàng trong thần thoại hẳn cũng phải kêu lên như thế khi chạm vào tay Aeneas.

THE GREAT HOUSE, CURTAIN WELLS,

Tháng Hai,

THƯA QUÝ BÀ—Tôi sẽ lấy làm vinh dự nếu được đến thăm bà vào chiều hôm nay, lúc bốn giờ rưỡi để thảo luận về một Vấn đề mang tầm quan trọng đạo đức nghiêm trọng nhất.

Trong khi chờ đợi, thưa Quý bà, tôi xin ký tên,

Người đầy tớ tận tụy của bà,

HORACE RIPPLE.

"Ôi trời đất ơi!" Betty kêu lên, "Vị Beau sẽ tới nơi trong mười bốn khắc nữa."

"Thưa các quý ông," bà Courteen nói với vẻ oai nghiêm vốn có từ việc giao du với các bậc vương tôn, "thưa các quý ông, tôi buộc phải xin cáo lỗi."

Vị Thiếu tá và ông Thẩm phán cung kính bước tới, hôn lên bàn tay đang chìa ra, rồi buồn bã rời khỏi phòng. Khi họ bước xuống cầu thang, người trước suy ngẫm về câu chuyện chưa từng được lặp lại của viên Đại úy người Hessian, trong khi người sau thề sẽ chèn thêm một chương phụ vào bài luận vĩ đại của mình về Hòa bình, bàn về lòng tự tôn của những vị Thiếu tá đã về hưu. Chắc hẳn ông Oliver Goldsmith cũng có những suy tư tương tự khi rời khỏi bữa tối nổi tiếng ấy, nơi Tướng Oglethorpe, theo lời xúi giục của Tiến sĩ Samuel Johnson, đã làm đổ rượu vang Port lên tấm bàn gỗ gụ trần trụi chỉ để vẽ phác thảo trận Vây hãm Belgrade. Dù sao thì, ông già Hardcastle cũng nói rất nhiều về cuộc vây hãm nổi tiếng đó trong vở kịch khôi hài và thú vị "She Stoops to Conquer". Bà Courteen run rẩy tìm đến chiếc gương trang điểm. 'Một vấn đề mang tầm quan trọng đạo đức nghiêm trọng nhất.' Phấn sáp được dặm một cách khôn ngoan đã xóa đi bất kỳ vẻ thờ ơ nào trên đôi má góa phụ tươi tắn của bà. Sự nhợt nhạt và đạo đức chắc chắn là có liên quan với nhau. Còn về chiếc váy vải màu chanh của mình, Betty thề rằng không gì phù hợp hơn cho dịp trọng đại độc nhất vô nhị này.

Một tiếng gõ cửa đầy uy nghiêm nơi cửa chính đã chấm dứt sự do dự, và bà Courteen, tựa như Nữ hoàng Sheba, lập tức xuất hiện.

Vị Đại nhân nhỏ con đang sải bước trên tấm thảm ở phòng khách phía trước, nhưng khi thấy bà góa phụ bước vào, ông ta liền quay gót với một cái cúi chào thấp.

"Chúng ta hoàn toàn chỉ có một mình chứ?" ông ta hỏi.

"Quả thực là chỉ có một mình," bà đáp. Chắc chắn, chắc chắn ông ta không thể nào đang tính đến chuyện cầu hôn được. Thế nhưng, điều đó hoàn toàn có thể được mô tả như một vấn đề mang tầm quan trọng đạo đức nghiêm trọng nhất. Nếu hôn nhân không phải là đạo đức, thì nhân loại yếu đuối của chúng ta sẽ đi về đâu?

"Thưa Quý bà," vị Beau nói. "'Chỉ sau khi suy nghĩ lâu dài và nghiên cứu cặn kẽ trong các hồ sơ xã hội của Curtain Wells: chỉ sau khi xem xét hoàn chỉnh các ghi chú của người tiền nhiệm vinh quang của tôi, Beau Melon, về những tiện nghi của các phương pháp chữa trị Lịch thiệp, trong đó ông ấy đã dùng dấu thập đỏ để lưu ý về sự khó khăn đặc biệt khi đưa ra lời khuyên cho những du khách đang bối rối, tôi mới quyết định thông báo cho bà một sự thật có thể làm đau lòng người mẹ của bà, làm phức tạp các sắp xếp gia đình, làm xáo trộn sự ngoan đạo đầy lo âu của bà và không loại trừ khả năng làm cho ly rượu ngày mai mang một dư vị rất chua chát. Thưa Quý bà, con gái bà đang yêu."

Bà góa phụ giơ hai tay đầy đau khổ lên, nhưng ông Ripple tiếp tục:

"Khi tôi nói đang yêu, thưa bà, tôi nói vậy vì tôi không đủ hoài nghi về nhân tính của những thiếu nữ đến mức cho rằng cô bé có thể ngồi đàm đạo đầy hào hứng với một nam thanh niên trong suốt một giờ rưỡi đồng hồ, được đo bằng những tiếng chuông vang lên liên tục của đồng hồ công cộng, nếu cô bé không thực sự đang yêu."

"Ông không thể có ý đó được," người mẹ bất hạnh thở dốc. "Hãy nói rằng ông không có ý đó!"

"Thưa Quý bà, tôi không quen dành quá nhiều thời gian quý báu để chuẩn bị những lời dối trá thêu dệt. Con gái bà đang yêu."

"Nhưng con bé còn quá trẻ," bà góa phụ phản đối. "Không quá mười lăm hoặc cùng lắm là mười bảy tuổi."

"Đối với bà, thưa Quý bà, người vốn điếc trước những hồi chuông báo động của Tình yêu, người luôn được bảo vệ khỏi những mũi tên của thần tình ái, thì sự nồng nhiệt sớm nở này có vẻ khó tin, nhưng tôi có bằng chứng về sự tồn tại của nó."

"Những cái lưỡi độc địa! Thế gian này thật quá khắt khe. Nó sẽ hủy hoại danh tiếng của người mẹ bằng những lời ám chỉ về đức hạnh của đứa con."

"Thưa Quý bà, làm ơn cho phép tôi thuật lại những sự thật không may nhưng không thể chối cãi về vụ việc này. Bà phải biết rằng đó là một phần nhiệm vụ của tôi—một phần thú vị, nếu tôi có thể nói vậy mà không quá thiếu dè dặt—là kiểm tra Curtain Garden theo thời gian. Bà sẽ nhớ rằng sáng nay chúng ta đã tận hưởng được hai giờ đồng hồ có nắng. Sau khi bị giữ trong nhà suốt hai ba ngày qua, tôi quyết định nắm bắt cơ hội êm dịu này để thực hiện nhiệm vụ điền viên của mình. Tôi nhận thấy những củ hoa mùa xuân đang phát triển rất nhanh. Tôi nhận thấy, với niềm mong đợi thú vị về những buổi dạo chơi mùa hè, rằng những con đường đang ở trong tình trạng tốt, sỏi trên đường không có cỏ dại. Từ lối đi chính, tôi rẽ vào Mê cung."

Bà góa phụ giật mình.

"Những hàng rào thủy tùng được cắt tỉa gọn gàng và tôi đã nhận thấy một vài ví dụ rất hay về nghệ thuật tạo hình cây cảnh; tôi có thể đặc biệt đề cập đến việc biến đổi tượng Noah già thành một con công, con công này chắc chắn sẽ có bộ lông rực rỡ hơn từ thời tiết ấm áp. Tôi lang thang dọc theo con đường, suy ngẫm về những sắc xanh khác nhau của lớp rêu bao phủ lối đi, làm dịu đi tiếng bước chân theo cách vô cùng phù hợp với sự tĩnh lặng đầy chừng mực của môi trường xung quanh. Trong những chuyến dạo chơi của mình, tôi rất thích thư giãn tâm trí bằng cách ngâm nga những bài thơ Odes và Epodes của người thi sĩ đồng hương tiền Kitô giáo. Tôi đã bắt đầu bài thơ gửi Lyce:

Nec Coæ referunt jam tibi purpuræ

Nec clari lapides tempora, quæ semel

Notis condita fastis

Inclusit volucris dies."

"Tôi đã đi được đến đó, nhưng trời ơi! Tôi không thể đi xa hơn được nữa dù cố hết sức. Tôi lặp lại bốn dòng cuối, và trong nỗ lực bắt lấy những vần thơ đang trốn chạy—À!" vị Beau kêu lên, "Tôi nhớ ra rồi!"

Quo fugit Venus? Heu quove color? decens

Quo motus?

hoặc để diễn giải bằng một cặp câu ngẫu hứng,

Giờ sắc đẹp nàng đã bay về đâu? Nơi đâu làn da tươi thắm,

Những bước chân thanh thoát từng làm mê đắm chốn này?

"Tuy nhiên, để tiếp tục—câu thơ khó nắm bắt này khiến tôi mất phương hướng và tôi thấy mình bị tách khỏi trung tâm Mê cung bởi một hàng rào thủy tùng không thể xuyên qua. Tôi đang định quay lại thì nghe thấy tiếng người ở phía bên kia hàng rào. Đó là một bản song ca, thưa Quý bà—nam và nữ, sáo và đàn bass, kèn và trống, bà muốn mô tả thế nào cũng được."

"Ông có nhận ra giọng nói không?"

"Thưa Quý bà, tôi không nhận ra."

"Vậy thì làm sao—khi ông không thể nhìn qua đỉnh hàng rào mà không——"

Vị Đại nhân nhỏ con tự cao người lên.

"Thưa Quý bà," ông ta nói, "tôi coi việc vận động thể chất bằng cách nhún nhảy lên xuống là thiếu lịch sự."

"Vậy thì làm sao ông——?"

"Bởi vì khi quay lại, tôi đã đi ngang qua người hầu gái của bà trong tư thế cảnh giác và đúng một giờ rưỡi sau, tôi thấy cô Courteen và người hầu gái nói trên rời khỏi Vườn; và trông cô bé rất tuyệt, thưa Quý bà."

Bà Courteen hỏi tại sao ông Ripple không ngắt lời họ. "'Chắc chắn điều đó sẽ làm họ sợ hãi mà không dám yêu đương nữa mãi mãi'."

"Thưa Quý bà, nếu tôi là một vị vua, tôi hy vọng mình cũng là một quý ông."

"Tôi sẽ gọi con nhãi đó lại và ông sẽ khiển trách nó, ông Ripple."

"Thưa Quý bà, đó chính xác là điều tôi rất muốn tránh. Những lần trước, sự can thiệp của tôi đã chứng tỏ là vô ích và tôi không thể để lời khuyên của mình bị coi thường. Tôi xin nói riêng với bà rằng ba vụ bỏ trốn gần đây nhất mà tôi cố gắng ngăn chặn đều đã thực hiện trót lọt, và tôi nghe nói các bên đã sống rất hạnh phúc bên nhau kể từ đó. Tôi đã thề sẽ không bao giờ chấp nhận trách nhiệm của một nhà tiên tri nữa. Người tiền nhiệm vinh quang của tôi, Beau Melon, đề cập đến vài trường hợp lời khuyên của ông ấy bị phớt lờ mà không gây ra hậu quả xấu nào và lưu ý rằng có lẽ không khôn ngoan khi can thiệp trừ khi bị buộc phải làm vì nguy cơ của một cuộc đấu súng. Để tôi đọc cho bà nghe những bình luận của ông ấy. 'Các vụ bỏ trốn. Hãy nói với cha. Quỷ tha ma bắt cô gái. Nó sẽ không nghe đâu. Chỉ tổ tốn công vô ích. Một lần bị cắn, mười lần sợ. Ở Curtain Wells, thể xác quan trọng hơn linh hồn.' Một câu văn được cấu trúc tệ hại, thưa Quý bà, nhưng dù sao cũng chứa đầy sự thật."

"Vậy ông khuyên tôi nên làm gì?"

"Thưa Quý bà, tôi khuyên bà nên bớt chú ý đến trái tim của chính mình, và dành hầu hết sự quan tâm cho trái tim của con gái bà."

Bà góa phụ đứng dậy trong trạng thái vô cùng kích động và xào xạc bước quanh phòng, gây nguy hiểm cho tất cả những món đồ sứ vốn thiếu sự ổn định. Lời khiển trách như vậy từ ông Ripple là quá sức chịu đựng đối với bà.

Tuy nhiên, chẳng bao lâu sau, bà vướng chiếc váy vào tay ghế và sau một hồi vật lộn ngắn ngủi, bà đành chịu khuất phục và đứng yên.

Bà bắt đầu liệt kê những đức hạnh tự nhiên của mình. "Tôi xin thề là con bé được nuôi dạy bằng sách Giáo lý của Nhà thờ, nó luôn học thuộc lòng các bài giảng, văn bản, dụ ngôn, phép lạ, hỏi đáp, bài thuyết giáo, bài giảng đạo và những khát vọng. Nếu tôi được phép tự quyết trong việc giáo dục nó, nó đã sống một cuộc đời toàn là Chủ Nhật; nhưng người quá cố Nicholas Courteen, chồng tôi, cha của con bé, đã thề rằng trí thông minh của con bé đã trở thành giống như ngôi mộ của một hiệp sĩ Thập tự chinh, đầy rẫy những điều vô nghĩa ngoan đạo, tiêu hóa kém và viết lách tồi. Tôi đã chẳng cảnh báo nó hàng trăm lần rằng các quý ông không yêu những vẻ quyến rũ lóng ngóng của một đứa con gái nghịch ngợm sao? Tôi đã chẳng lặp lại cho nó nghe lịch sử của hàng tá vụ quyến rũ sao? Tôi có lỗi sao? Tôi chẳng thuê một người hầu gái để trông nom nó sao? Con nhãi đó còn có việc gì khác để làm? Tôi hỏi ông, ông Ripple, nó còn việc gì khác để làm?"

"Thề có linh hồn tôi, thưa bà, tôi không biết rõ lắm," ông Ripple lầm bầm.

"Không gì cả, thưa ông, không gì cả, ngoài việc thay quần áo cho tôi hai lần một ngày, để mắt đến váy vóc của tôi và sắp xếp bàn trang điểm của tôi. Rõ ràng là họ nghĩ rằng tôi nên——" Bà góa phụ ngắt lời để gọi Betty đến một cách dữ dội nhằm khiển trách vì đã giám sát Phyllida một cách bất cẩn.

Ông Ripple nắm lấy cơ hội để cáo từ. Ông thề với lòng mình rằng sẽ không bao giờ để bất cứ điều gì khiến ông can ngăn một người mẹ bất cẩn nữa. Ông sẽ nói một lời thân thiện với chính cô con gái.

Bà góa phụ cảm ơn vị Beau vì lời khuyên và hứa sẽ vô cùng nghiêm khắc với Phyllida.

"Không phải nếu bà muốn nghe lời cảnh báo của tôi, thưa Quý bà. Không, không, tôi cầu xin bà đừng nghĩ rằng tôi thực hiện chuyến thăm này là để thúc giục sự nghiêm khắc. Không, không, nó chỉ đơn thuần là gợi ý sự thận trọng. Kẻ tôi tớ hèn mọn của bà, thưa Quý bà."

"Người đầy tớ tận tụy của ông, thưa ông."

Bà góa phụ cúi chào tiễn vị Beau ra khỏi phòng, và sau khi nghe tiếng cửa trước đóng lại, bà đứng chờ với vẻ ghê tởm trang nghiêm để Betty bước vào.

Cô gái trẻ đó bước vào phòng một lúc sau.

"Nào, con cáo nhỏ!" bà góa phụ nói.

"Lạy Chúa! thưa bà, chuyện gì thế ạ?"

"Nào, cô nàng du mục!"

"Gia đình con không ai như thế cả, thưa bà, và đó là điều mà một số người dân ở gần đây không thể nói được đâu ạ."

"Nào, cô nàng Bất lịch sự, cô có lời bào chữa nào không?"

Betty hỏi Bất lịch sự nghĩa là gì.

"Ý bà là ăn cắp ạ?"

"Nào, thưa Bà không biết xấu hổ!"

Betty đột nhiên nhìn thấy chiếc váy lót màu hổ phách của bà góa phụ lấp ló qua chỗ váy bị bung chỉ.

"Trời đất ơi! Làm sao mà con lại để quên chưa cài chỗ đó! Không sao đâu ạ, thưa bà. Đâu phải là ông ấy đã nhìn thấy lớp lót của bà, mặc dù về phần con, con chẳng ngại gì việc cho đàn ông thấy quần áo sạch sẽ của mình, dù đó là vị Beau hay bất cứ ai."

"Ta gọi cô tới không phải để nói về chuyện váy vóc, con nhãi, mà là về các gói tin—các gói tin tình yêu, những tờ ghi chú, những bức thư, những cuộc hẹn hò."

Betty bắt đầu hiểu ra. Cô nhớ lại cách họ đã gặp ông Ripple sáng hôm đó tại Curtain Garden, và lập tức kết nối hai sự việc lại với nhau.

"Có phải bà đang nói về đúng buổi sáng hôm nay không ạ?"

Bà góa phụ ngạc nhiên. Bà đã mong đợi một bức tường ngăn cách không thể xuyên thủng của sự giả vờ ngu ngốc.

"Đúng vậy," bà trả lời nghiêm khắc.

"Chà, vậy sao! Và con đã không nói là điều đó rất sai trái, nhưng thực lòng, ông ấy rất lịch thiệp và cúi chào quá đỗi trang trọng đến nỗi con không nghĩ là từ chối ông ấy thì tử tế chút nào."

"Từ chối ông ấy điều gì?"

"Thì, chỉ đường ạ, thưa bà, vì vị quý ông đẹp trai đáng thương đó đã bị lạc trong Mê cung. Ông ấy cứ quay vòng vòng từ Bắc xuống Nam như cái chong chóng trên nóc Nhà thờ Giáo xứ cũ ở quê mình vậy."

"Mất một giờ rưỡi để chỉ đường cho một người đàn ông ra khỏi bụi rậm sao?"

"Không hẳn ạ, thưa bà, nhưng khi nghe chúng con đến từ Hampshire, ông ấy bắt đầu trò chuyện và nói rằng lần cuối cùng ông ấy ở đó, ông ấy đang ở cùng Lãnh chúa Senna tại Camomile Hall, và là bạn thân chí cốt của Ngài Honourable John Squills."

Bà góa phụ trở nên quan tâm. Người sau đã từng tham dự một bữa sáng đi săn tại Courteen Grange.

"Và vị quý ông lắm lời đó tên là gì?"

"Ôi kìa! thật sự, con đã sai khi không hỏi ông ấy!"

"Đồ ngốc!" bà Courteen nói, "và ông ta ở đâu?"

"Ông ấy dự định sẽ đi ngựa tới Bristol Well tối nay."

"Điều này có thật không?"

"Lạy Chúa, thưa bà, sao con biết được ạ. Nhưng ông ấy nói như thể là vậy."

"Hai đứa bây đúng là một cặp ngốc. Lạy Chúa! Hai đứa có thể đã bị cưỡng bức mà không ai hay biết. Ta e rằng cả hai đứa đều đáng bị phạt roi."

Bà Courteen gạt bỏ chủ đề này sang một bên và quay lại nhìn những tàn dư của cảm xúc trên khuôn mặt mình. Betty rút lui để cảnh báo cô chủ trẻ.

Bà góa phụ cảm thấy vô cùng bực bội. Vốn là một người đàn bà phù phiếm, bà không quá ngu ngốc để không nhận ra rằng lời phàn nàn của vị Beau về con gái bà thực chất là một sự khiển trách gián tiếp nhắm vào chính bà. Vị Squire Courteen quá cố, một người đàn ông có thói quen ăn uống vô độ và có tư thế ngồi tốt, đã bị gãy cổ vì ngã qua một cái cổng năm thanh gỗ hơn bảy năm trước. Một vài người nói sự liều lĩnh của ông ta là quá có chủ ý. Chắc chắn là tuần trước đó, chàng Standish trẻ tuổi đã rời khỏi khu vực này trong sự vội vàng. Hơn nữa, khi bản Di chúc được đọc lên, hóa ra một bản phụ lục đã được thêm vào ngày trước khi vị Squire qua đời, theo đó người vợ của ông sẽ mất sạch từng xu tiền nếu bà tái hôn trước con gái mình, và bằng một nước đi khôn ngoan, bà cũng sẽ mất sạch nếu không tìm được chồng trong sáu tháng tiếp theo. Hơn nữa, một điều khoản được chèn vào rằng người chồng này phải trẻ hơn bà mười tuổi. Tất cả thật vô cùng phức tạp và cực kỳ ác ý.

Bà Courteen quạt mát một cách suy tư. Bà hoàn toàn hạnh phúc trong những sự quan tâm nực cười và những sự ga lăng già nua của Thiếu tá Tarry và Thẩm phán Moon. Ở tuổi hai mươi chín, bà vẫn còn đủ vẻ đẹp mặn mà để biện minh cho những lá thư tình viết sai chính tả của mình. Hơn nữa, bà đã có chồng và là mục tiêu an toàn cho những quý ông trẻ tuổi bị mất đàn chó săn vào đầu ngày. Khi bà trở thành góa phụ, hầu hết sức quyến rũ của bà đều tan biến. Bà trở nên béo hơn và phải bằng lòng với những người cầu hôn trung niên, những người mà bà đã trở thành một lý tưởng êm đềm trên hành trình tẻ nhạt của cuộc đời họ. Bà Courteen tiếp tục quạt.

Bản phụ lục vô lý đó trôi qua tâm trí bà. Nếu Phyllida kết hôn, bà sẽ bị kết án nghèo khổ hoặc phải lấy một người chồng trẻ. Tuy nhiên, suy cho cùng, Moon hoặc Tarry đều có đủ tiền—không nhiều, nhưng đủ; nhưng cả hai đều tin chắc vào khoản niên kim. Sự cay đắng trong trò đùa lúc lâm chung của chồng bà lần đầu tiên làm bà nhói đau. Bà sẽ trông giống một kẻ ngốc đến thế nào đây! Chắc chắn không được để Phyllida kết hôn; đó chính là giải pháp.

Các giải pháp mới mệt mỏi làm sao! Bà cảm thấy hoàn toàn kiệt sức. Dù sao đi nữa, bà sẽ để mắt đến nó trong tương lai. Nếu nó có một người tình, thì hắn ta phải được tìm ra. Nếu câu chuyện của Betty là thật, thì phòng bệnh hơn chữa bệnh.

"Than ôi!" bà góa phụ thở dài. "Ta sẽ đóng vai thờ ơ rất giỏi và rồi—không thành vấn đề. Có lẽ ta sẽ nắm giữ lá Spadille trong mọi ván bài." Được nâng đỡ bởi hy vọng thú vị này, bà góa phụ lướt lên lầu để mặc chiếc váy màu đỏ và đen cùng miếng dán trang điểm hình lá bích mà bà thường đeo để lấy lòng các quân bài; cũng như để tô điểm những ngón tay bằng nhẫn; cũng như để tỉa móng tay thành đường cong hoàn hảo và đánh bóng cho mặt trăng nhỏ đang nhú ở chân móng trở nên trắng ngần. Người đàn bà có chồng bị gãy cổ khi đi săn kia đã đến mức phải nhờ cậy vào những cảm xúc làm từ bìa các-tông như thế này.