Vạn Trường Sinh dìu Cẩu lão từ tòa nhà dạy học thong dong bước ra, rồi xuyên qua đại lộ học viện rợp bóng cây. Suốt dọc đường, chàng thanh niên trẻ vừa đi vừa khoa chân múa tay trình bày điều gì đó, biểu cảm trên gương mặt vị giáo sư già khiến bất cứ ai nhìn thấy cũng ngỡ như gặp ma.

Cẩu giáo sư nổi tiếng nghiêm khắc cứng nhắc, vậy mà lại hòa nhã dễ gần đến thế sao?

Vạn Trường Sinh thật sự không coi Cẩu lão là loại lãnh đạo để bợ đỡ, giống như lúc cậu ở cùng lão Đồng vậy, không hề có chút thận trọng dè chừng nào.

Chỉ đơn giản là một bậc tiền bối trong giới nghệ thuật, tôn trọng lẫn nhau là đủ rồi: "...Ý là thế đấy, điêu khắc gồm ba yếu tố điêu, khắc, tạo hình, còn đối với triện khắc, tôi lại thiên về cách hiểu nó là thú chơi của giới văn nhân trong vòng tròn ngày càng thu hẹp..."

Cẩu lão muốn trợn mắt, nhưng rõ ràng uy lực đã không còn: "Không thể nói như vậy!"

Vạn Trường Sinh tàn nhẫn: "Thực tế là vậy đấy. Cả một lớp sinh viên khoa Quốc họa, có ai thích triện khắc? Có ai đang nghiên cứu triện khắc? Trong 110 ngàn thí sinh đăng ký dự thi vào Học viện Mỹ thuật Thục Xuyên, có bao nhiêu người hiểu về triện khắc? Đúng, nếu ông mở được chuyên ngành Thư pháp Triện khắc, lúc tuyển sinh bắt thi triện khắc, thì ngay lập tức các lớp đào tạo bên ngoài sẽ bày ra mấy khóa dạy triện khắc. Nhưng vẫn là cái lý ấy, có bao nhiêu người thực lòng yêu thích triện khắc, sẵn sàng dành cả đời để nghiên cứu, chứ không phải chỉ tham gia khóa đào tạo ba tháng tạm bợ, mô phỏng lại các đường nét toái đao, thiết đao mà căn bản chẳng hiểu lưỡi đao ấy đại diện cho điều gì? Những sinh viên như vậy liệu có thể phát dương quang đại triện khắc không? Tôi nói thật, trong số những người này, khả năng triện khắc xuất hiện trên thân thể người đẹp có khi còn cao hơn ấy chứ."

Cẩu lão nhíu mày: "Không thể nào chứ?"

Vạn Trường Sinh cười hắc hắc: "Ông đừng coi thường sức sáng tạo của con người. Khi không thể vượt qua đỉnh cao của người đi trước, chắc chắn họ sẽ tìm lối đi khác. Nhưng nếu không phải thật lòng yêu thích nghiên cứu kỹ nghệ, những lối đi bình thường tìm không ra, thì chẳng phải chỉ còn cách đi đường tà, tẩu hỏa nhập ma sao? Chuyện này trong lịch sử còn ít sao? Bản lĩnh không đạt, tự nhiên phải làm mấy trò câu khách, đủ loại ngôn luận quái gở, hành vi kì quặc, những kẻ điên khùng giả vờ điên dại, trong lịch sử còn thiếu sao?"

Cẩu lão chỉ biết thở dài: "Nhưng cậu... cái đó cần bao lâu, năm năm, mười năm? Hai mươi năm?"

Người trẻ luôn tràn đầy khao khát và kỳ vọng vào mọi điều chưa biết: "Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người, chuyện như vậy mà còn nóng vội cầu lợi, thì mới là họa vô cùng."

Cẩu lão không nhịn được: "Cậu nói chuyện thật đúng là chẳng nể nang ai!"

Vạn Trường Sinh không nhắc đến mình nữa: "Nếu ông có thời gian, hãy đến xem ngôi trường cấp ba 'siêu cấp' nơi tôi từng học. Nhìn hàng ngàn học sinh ôn thi chỉ vì đỗ được một trường đại học tốt hơn mà đánh cược vận mệnh tương lai vào kỳ thi đại học, nhìn người đồ đệ suýt tự sát vì học mỹ thuật của tôi, ông sẽ biết đối với người bình thường, một chút thay đổi chính sách thôi cũng đủ làm thay đổi cả bầu trời của họ. Một cọng rơm cũng có thể đè chết một gia đình, cướp đi mấy mạng người. Tôi hận không thể kéo tất cả mọi người cùng thay đổi vận mệnh, nhưng dù là Thiên Vương Lão Tử hay Ngọc Hoàng Đại Đế cũng chẳng thể làm ra thay đổi tức thì, nên chỉ có thể kiên nhẫn, từng chút một thay đổi mà không gây tổn thương cho ai."

Cụ già im lặng.

Thực ra rời khỏi trường, băng qua đường, còn phải đi qua mấy quán bar mà Vạn Trường Sinh từng ghé. Một già một trẻ sánh vai thong thả bước vào khu nhà ở của giáo viên, giáo sư Cẩu cuối cùng cũng hỏi: "Vậy cậu định làm thế nào, chính là những việc cậu đang làm sao?"

Vạn Trường Sinh ngẫm nghĩ: "Thực ra cũng giống như khắc ấn vậy, trong lòng tôi chỉ có một đường nét đại khái, nhưng vẫn phải từng nhát một thay đổi, chạm khắc. Đầu tiên là bắt đầu từ kỳ thi nghệ thuật, Thầy Tào giao trường đào tạo Đại Mỹ cho tôi, đó là sự ủng hộ lớn nhất. Tôi cũng có ngôi trường cấp ba 'siêu cấp' Ninh Châu số 2, lại còn quen biết các giáo sư lãnh đạo khoa Thiết kế Sân khấu của Học viện Hý kịch Bình Kinh, thử giúp họ bồi dưỡng vài thí sinh có tố chất về thiết kế sân khấu, còn có cả Học viện Mỹ thuật Quốc gia... Mỗi tháng tốn hơn trăm ngàn tiền học phí mời giảng viên đi giảng dạy lưu động về thi nghệ thuật để nâng cao chất lượng dạy học của trường, đây đều là những bước sắp đặt nỗ lực từng chút một. Cứ làm như thế, vẫn hơn là suốt ngày công kích mắng chửi, lắc đầu thở dài."

Tòa nhà giáo viên, tòa nhà giáo sư chắc chắn có sự khác biệt, nhưng đều đã xây từ lâu, trông không xa hoa bề thế.

Vạn Trường Sinh nhìn dưới lầu một chút: "Tôi xin phép đưa ông đến đây thôi, tối nay tôi còn phải đến trường đào tạo để dạy lớp phác họa cho thí sinh thi nghệ thuật. Tuy tôi không cho rằng chế độ thi nghệ thuật này là hoàn hảo, nhưng trong cục diện hiện tại, làm cho đa số mọi người được hưởng lợi, điều chỉnh cải tiến một cách ôn hòa, chính là nguyên tắc nỗ lực của tôi."

Cẩu lão cũng là người trải qua trăm trận, đọc người vô số, đứng bên cửa lầu, nhìn Vạn Trường Sinh hành lễ rồi xoay người chạy biến.

Ông đứng đó một hồi lâu.

Sự ưu tú như vậy, quả thực rành rành trước mắt, nhưng học trò ưu tú thế này, lại chẳng nghe lời.

Vạn Trường Sinh quả thực không nghe lời.

Khi nhận được điện thoại của lão Đồng, cậu cũng mặc kệ: "Tối nay có lớp phác họa, không uống rượu được."

Đầu dây bên kia kiên quyết: "Tan học thì qua đây, ta đợi cậu, nghe cậu giải thích tại sao."

Vạn Trường Sinh quả nhiên đến tận hơn mười giờ mới mang theo bàn tay đầy bụi phấn đến quán bar, mọi người đều nhìn cậu với ánh mắt trêu chọc đầy kỳ lạ: "Lần này cậu làm lão Đồng tức không nhẹ rồi đấy!"

Thái độ của lão Đồng rất rõ ràng: "Già mà không chết là giặc! Ông ta đối xử với cậu như vậy, chẳng lẽ cậu còn muốn nhận giặc làm cha?"

Vạn Trường Sinh ngồi xuống rót rượu, ra hiệu mình đến muộn nên uống một ly trước rồi mới nói: "Tôi còn nói với ông ấy, tôi không quá đồng tình với thái độ của các vị đâu."

Thế này chẳng khác nào chọc vào tổ ong vò vẽ, mọi người ồ lên. Nhưng chú đầu bếp cá trắm cỏ uống ực một ngụm rượu, lão Tào nheo đôi mắt nhỏ cười ha hả, Triệu Lỗi Lỗi ngược lại đôi mắt sáng hơn, trộm cười.

Lão Đồng lại không còn ra vẻ vỗ bàn đập ghế: "Bạn bè là khi cần thiết phải sẵn sàng hy sinh vì nhau, cậu đây là định tự hạ thấp danh dự để theo lão ta, rồi 'khúc cong cứu quốc' à?"

Vạn Trường Sinh quả nhiên nói năng không trên không dưới chẳng chút nể nang: "Tôi thấy hai vị mới là đường cong, tôi chọn con đường thẳng tắp ở giữa, giáo sư Cẩu cũng nói tôi là phái trung lập."

Thực ra phân đoạn trước đó đã khiến các chú giáo viên cười ha hả.

Sinh viên năm nhất dám đồng thời chất vấn lão Đồng và Cẩu lão, đã nhiều năm rồi không thấy... hình như là chưa bao giờ thấy.

Lão Đồng quả nhiên cũng không giận, cố sức xoa nhanh vài cái lên đầu mình, vẻ rất sốt ruột: "Lý tưởng có cao xa đến đâu, cũng phải đối đãi thực tế một cách cẩn trọng, đừng có hấp tấp mà đánh giá thấp sự tàn khốc của thực tế!"

Đây chính là bạn bè, dù Vạn Trường Sinh không đồng tình với ông, ông vẫn lo nghĩ cho Vạn Trường Sinh.

Cho nên Vạn Trường Sinh không đùa giỡn nữa: "Giáo sư Cẩu cũng cảnh báo tôi như vậy, ông sẽ không phải vì không thích ông ấy mà nghi ngờ nhân phẩm của ông ấy đấy chứ, nói chung ông ấy có từng làm chuyện gì tổn hại đến đạo đức không?"

Lão Đồng thoáng chốc nhẹ nhõm: "Nói vậy thì ta hiểu được. Lão Cẩu cổ hủ, thủ đoạn tàn độc, nhưng được cái rạch ròi, chuyện giữ mình trong sạch ông ta quả thực làm được. Nhưng hễ vì mục đích công việc, thì ông ta cũng không từ thủ đoạn nào đâu."

Vạn Trường Sinh gật đầu: "Bởi vì ông ấy cảm thấy mục tiêu cuối cùng của mình là đúng, cho nên mới lý lẽ hùng hồn, đối với những người giữ ý kiến trái chiều thì phải loại bỏ cho xong chuyện, bởi vì so với việc giải quyết vấn đề, thì loại bỏ người gây tranh luận là cách đơn giản nhất."

Xì... Một đám giáo viên, họa sĩ đều không nhịn được hít ngược khí lạnh, thằng nhóc sinh viên năm nhất này thật là quá to gan, đến lão Đồng cũng theo bản năng nhìn đông ngó tây.

Trái lại, Triệu Lỗi Lỗi cười: "Ta đã nói rồi mà, Trường Sinh mới là loại người 'ngoài tròn trong vuông', cốt cách cứng rắn nhất, đừng tạo quá nhiều áp lực cho nó, cứ để nó tự mình chầm chậm bước đi."

Vạn Trường Sinh kính người giáo viên trẻ một ly: "Tôi rất không tán đồng thái độ cho rằng vì mục tiêu đúng đắn vĩ đại mà nên hy sinh người bình thường, ít nhất đừng coi đó là điều hiển nhiên."

Ai mà ngờ được, trong quán bar bên đường, một nhóm họa sĩ vốn đều có chút danh tiếng, lại đang chăm chú lắng nghe một tân sinh viên thao thao bất tuyệt luận bàn, vậy mà biểu cảm trên mặt họ lại là đang lắng nghe, ngay cả ông chủ quán bar cũng đứng bên cạnh, tất nhiên, nhìn giống như đang canh chừng thì đúng hơn.

Lão Đồng thả lỏng người, rót rượu cụng ly với Vạn Trường Sinh, thoải mái tựa người vào sofa bên cạnh bàn: "Cho nên ta mới không muốn nhúng tay vào các cuộc tranh đấu."

Vạn Trường Sinh hiếm khi bộc lộ lòng mình: "Sách đọc càng nhiều, càng hiểu rằng xã hội loài người thực chất là một hệ thống vận hành đầy rẫy những suy tính và ánh nhìn lạnh lẽo. Con người trong đó nhẹ tựa bèo tấm, chỉ là những cá thể nhỏ bé bị cuốn trôi bởi dòng lũ vận mệnh. Nhưng giá trị của nghệ thuật, chẳng phải chính là mang đến chút vẻ đẹp và sự ấm áp sao?"

Có một vị giáo viên ngày thường vốn không thích nói chuyện, đột nhiên nâng ly uống cùng Vạn Trường Sinh: "Có đôi khi sách đọc càng nhiều, nghĩ càng nhiều, nhân thế càng lạnh lẽo, cho nên đôi khi không đọc sách cũng là một loại hạnh phúc."

Vạn Trường Sinh ôn hòa: "Nhưng ai nấy đều có quyền mưu cầu cái đẹp, vì vậy khi quốc thái dân an, người đọc sách cũng sẽ ngày càng nhiều. Nếu đến cả nghệ thuật cũng nhuốm phải những thứ lạnh lẽo đó, chỉ toàn tuyên truyền sự đen tối tiêu cực, lạnh lùng, thì nhân gian này còn có ý nghĩa gì nữa?"

Những nghệ sĩ vốn lấy việc giải phóng nhân tính, theo đuổi đỉnh cao nghệ thuật, khám phá tư tưởng làm phương hướng nỗ lực, biểu cảm mỗi người một khác. Cú sốc này đối với quan điểm nghệ thuật của họ quá lớn, khóe miệng lão Đồng khẽ động.

Vạn Trường Sinh vẫn là câu nói ấy: "Tôi chỉ là ý kiến của một nhà, nếu có xung đột với suy nghĩ của các vị, chắc chắn là các vị đúng. Nhưng tôi cho rằng, hoặc là tự mình vùi đầu mày mò cái gì đó thì đó là tự do của cá nhân. Nhưng một khi nghệ thuật muốn công bố ra công chúng, để người dân bình thường thưởng thức, tức là đã mang thuộc tính xã hội, thì phải cân nhắc đến ảnh hưởng do nó mang lại. Các vị có thể nói đó là tô điểm cho thái bình, tôi lại cho rằng đó là một chút an ủi trong thế giới bạc bẽo này, nghệ thuật nên chủ yếu là mang lại sự ấm áp cho con người, chứ không phải là sự điên loạn."

Các nghệ sĩ phát hiện ra sách mình đọc có khi không nhiều bằng Vạn Trường Sinh.

Tất nhiên cũng có thể là Vạn Trường Sinh cuồng vọng tự đại, còn nhỏ tuổi mà đã 'thùng rỗng kêu to' rồi.