Vấn đề nội bộ của các nước đồng minh đã được giải quyết, giờ chỉ còn lại công đoạn cuối cùng: tìm một vị quốc vương cho nhà nước Armenia vừa mới giành được độc lập.

Vương quốc Armenia đã diệt vong hơn ngàn năm, vương thất ngày xưa hẳn đã biến mất trong dòng chảy lịch sử, người thừa kế hợp pháp gần như không còn tồn tại.

Nằm giữa Nga và Áo, Armenia nghiễm nhiên là một bức bình phong, điều này báo hiệu một tương lai không mấy dễ thở cho quốc gia non trẻ này.

Nếu quan hệ Nga - Áo luôn hữu hảo thì không sao, một khi hai nước trở nên bất hòa, Armenia sẽ bị buộc phải chọn phe.

Với một vị trí khó khăn như vậy, Franz chẳng hề hứng thú. Vương triều Habsburg đã từ bỏ, lẽ nào các vương thất khác lại muốn nhúng tay vào?

Châu Âu vốn không thiếu những vương thất suy tàn. Thành viên cốt cán thì không nói, nhờ thân phận hiển hách vẫn có thể lui tới giới thượng lưu, với những nguồn lực đó, tệ nhất cũng có thể trở thành một nhà giàu.

Nhưng các thành viên bàng hệ lại thảm hơn nhiều, vương thất suy tàn không còn dư tài nguyên để cung cấp cho họ, buộc họ phải tự tìm kế sinh nhai.

Vận may mỉm cười, họ có thể giữ lại một tước vị "bán khống" để sống qua ngày; không may mắn, họ sẽ trở thành thường dân.

Những người trắng tay này sẽ không bỏ qua bất kỳ cơ hội nào, tấm gương thành công của Napoléon III càng khích lệ họ hăng hái tiến lên.

Khoai nóng bỏng tay ư?

Có gì đáng sợ chứ, dù sao làm vua một nước vẫn là vua. Chỉ cần được xã hội châu Âu công nhận, đó là một bước nhảy vọt về địa vị, hơn nữa còn là một bước lên mây.

Kể từ khi vương triều Habsburg tuyên bố từ bỏ, những hệ lụy từ đám thân thích bắt đầu lộ rõ, cung điện Vienna trở nên vô cùng náo nhiệt, những kẻ đến bám víu quan hệ nhiều không kể xiết.

Ngoại trưởng Wesenberg tâu: "Bệ hạ, người Nga muốn ủng hộ Đại công tước Vladimir Alexandrovich trở thành quốc vương Armenia.

Chính phủ Sa hoàng đã bắt đầu thuyết phục giới thượng tầng Armenia, họ đưa ra những điều kiện mà người Armenia không thể từ chối. Chỉ cần chúng ta không phản đối, kết quả bầu cử đã được định đoạt."

Franz khẽ mỉm cười nói: "Ồ, người Nga chịu nhường cảng CoCom rồi sao?"

(ghi chú: CoCom, nay là thành phố cảng thuộc miền nam Gruzia)

Vương quốc Armenia tồn tại như một vùng đệm giữa Nga và Áo, cương vực cũng có sự thay đổi so với nguyên gốc lịch sử, lãnh thổ bây giờ trông như một quả chuối.

Phía đông giáp Ba Tư, phía tây giáp Biển Đen. Diện tích lãnh thổ ước chừng ba mươi ngàn cây số vuông, thủ đô vẫn là Yerevan.

Nếu vậy, người Armenia có thể coi là đã kiếm được món hời. Đáng tiếc là người Nga không chịu nhả cửa biển, khiến vương quốc Armenia mới thành lập vẫn là một quốc gia nội lục.

Thành phố nhỏ CoCom ở vùng Kavkaz là cửa biển gần Armenia nhất, cũng là khu vực mà người Armenia rất muốn có được.

Wesenberg lắc đầu: "Không, chính phủ Sa hoàng vẫn chưa từ bỏ ý định, tuy nhiên Aleksandr III sẽ biến CoCom thành thái ấp của Đại công tước Vladimir Alexandrovich.

Nếu người Armenia chấp nhận vị quốc vương này, việc xuất nhập cảng buôn bán của họ sẽ không bị hạn chế, ngược lại còn được..."

Đây là một nước đi thường thấy, với một quân cờ tốt như vậy, người Nga sao có thể dễ dàng buông tay?

Hoặc giả, người Armenia có thể mượn đường qua lãnh thổ Áo, nhưng ngay cả khi đi đến cảng gần nhất là Hokha, họ cũng phải đi thêm cả trăm dặm.

Ở thời đại sau này, khoảng cách này chỉ là vấn đề thời gian, nhưng vào thời điểm đó, nó đồng nghĩa với việc tăng thêm hai ngày vận chuyển.

Một hai lần thì không sao, nhưng nhiều lần thì thiệt hại sẽ rất lớn. Ngay từ đầu, người Nga đã đào sẵn cái hố này.

Sau khi hiểu rõ ngọn ngành câu chuyện, Franz đáp: "Nếu người Nga đã chuẩn bị kỹ càng như vậy, vậy thì cứ tác thành cho họ."

Giá trị của Armenia không cao, không đáng để Áo tốn quá nhiều công sức. Địa hình đặc biệt của vùng Kavkaz đã định sẵn nơi này không thể là chiến trường chính giữa Nga và Áo.

Lôi kéo người Armenia không phải là không được, chủ yếu là chi phí bỏ ra không tương xứng với lợi nhuận thu về, thà cứ để cho người Nga, dẫn dụ họ tiến xuống phía nam Ba Tư.

Thủ tướng Felix nhắc nhở: "Bệ hạ, chưa chắc người Nga đã thực sự muốn nắm giữ vương quốc Armenia.

Mặc dù chúng ta đã xác định cương vực của vương quốc Armenia, nhưng việc di dân không chỉ cần thời gian mà còn cần một lượng tiền lớn.

Từ di dời, bố trí đến xây dựng lại sau này, nếu không có hàng chục triệu thần tệ, vương quốc Armenia căn bản không thể thành lập được.

Dù chính phủ Sa hoàng vừa đạt được thỏa thuận với chúng ta, nhưng phần lớn vốn liếng cũng đã được trừ vào nợ nần, chính phủ Sa hoàng thực sự có thể cầm được trong tay chỉ có hai mươi triệu thần tệ.

Vì một vương quốc Armenia, mà ném ra một nửa lợi nhuận, e rằng người Nga không hào phóng đến vậy."

Không ai dại gì làm vậy, vương quốc Armenia trước mắt chỉ tồn tại trên lý thuyết, chính phủ lâm thời vẫn còn đang trên đường tới thủ đô, trên thực tế quốc gia này chưa có gì cả.

Di dân thì dễ, an trí mới khó. Coi như tất cả đều đi làm ruộng, năm đầu tiên cần khẩu phần lương thực, hạt giống, công cụ cơ bản, nhà cửa để ở, những thứ này đều phải có chứ?

Chiến tranh kéo dài hơn một năm, thời gian dài như vậy không có thu nhập, của cải của người Armenia đã sớm tiêu hao hết trong chiến tranh.

Việc quân khởi nghĩa Armenia có thể tiếp tục chống đỡ là nhờ Áo thả dù viện trợ, nếu không họ đã sớm tan rã.

Người Nga muốn thu nạp tiểu đệ này, nhất định phải bỏ tiền giúp đỡ, để vương quốc Armenia có thể gượng dậy.

Thật đáng tiếc, không chỉ chính phủ Sa hoàng không có tiền, cơ quan tài chính của Nga bây giờ cũng không có tiền.

Điều này liên quan đến chiến tranh Nga - Phổ và cuộc cải cách của Aleksandr II, cơ quan tài chính cũ thì đứng sai phe nên bị loại bỏ, cơ quan tài chính mới vẫn còn trong giai đoạn tích lũy ban đầu, không có vốn dư để cho vay quốc tế.

Như người ta thường nói "Bắt người phải nương tay", chính phủ Sa hoàng còn đang sống bằng tiền vay của Áo, còn phải chịu ảnh hưởng từ chính phủ Vienna, huống chi là một nước Armenia nhỏ bé?

Một khi chấp nhận tiền vay của Áo, vương quốc Armenia chỉ có thể đi theo chính phủ Vienna, nếu không sẽ sụp đổ tài chính ngay lập tức.

Franz lắc đầu: "Chuyện này khó mà nói trước được. Vương quốc Armenia cần vốn, nhưng không phải là cần ngay lập tức.

Người Nga hoàn toàn có thể đầu tư từng đợt, trước cho một trăm, tám trăm ngàn thần tệ để ứng phó, số còn lại mỗi tháng chi tiêu ba bốn trăm ngàn thần tệ là được.

Sau khi giảm nợ, chính phủ Sa hoàng mỗi tháng có thể giảm bớt chín trăm năm mươi ngàn thần tệ chi phí trả nợ, mỗi tháng ba bốn trăm ngàn thần tệ thì xoay sở cũng ra."

Tốt nhất chúng ta vẫn nên khuyến khích người Nga làm, nếu không được thì có thể dẫn vốn từ Anh, Pháp vào, đừng đầu tư nếu không phải vạn bất đắc dĩ."

Không chỉ túi tiền của chính phủ Sa hoàng eo hẹp, mà túi tiền của chính phủ Vienna bây giờ cũng không mấy rủng rỉnh, Franz thực sự không muốn gánh loại khoản vay có lợi nhuận không chắc chắn này.

Chiến tranh là một con quái vật ngốn tiền, vì cuộc chiến này, chính phủ Áo đã chi ra gần 2,6 tỷ thần tệ quân phí, đó là còn xây dựng trên tình huống liên quân xuất binh.

Nếu không thì còn tốn thêm mấy trăm ngàn quân phí, cùng với mấy chục ngàn người thương vong, không có bốn trăm triệu thần tệ là tuyệt đối không đủ dùng.

Để bảo toàn đế quốc Ottoman, chính phủ Vienna cũng đã trả một cái giá rất lớn, chi phí di dân và an trí, bồi thường cho các đồng minh, quy đổi ra tiền mặt cũng nhanh chóng lên tới ba trăm triệu thần tệ.

Chưa hết, tốn kém thực sự là việc xây dựng lại sau chiến tranh.

Do di dân, trong một thời gian dài, bán đảo Anatolia sẽ trở thành vùng đất không người.

Đến khi người Áo đến định cư, nơi đó đã sớm cỏ mọc um tùm, thành phố biến thành phế tích, đường xá biến thành rừng rậm, đồng ruộng biến thành...

Theo kế hoạch của chính phủ Vienna, trong vòng mười năm tới, chính phủ sẽ đầu tư một tỷ hai trăm triệu thần tệ để xây dựng lại bán đảo Anatolia.

Tính trung bình, mỗi năm cũng là 120 triệu thần tệ.

Trong ngắn hạn cần chi ra nhiều tiền như vậy, túi tiền của chính phủ Vienna tự nhiên eo hẹp.

Nếu không phải thị trường chứng khoán trong nước đã lớn mạnh, có đủ năng lực huy động vốn, Franz bây giờ đã không cười nổi.

Dĩ nhiên, so với các quốc gia khác, tài chính của chính phủ Vienna vẫn được coi là thoải mái.

Áo có sản lượng vàng dồi dào, chỉ cần quy mô kinh tế trong nước không ngừng lớn mạnh, là có thể in tiền giấy.

Dự trữ vàng dồi dào + quy mô kinh tế khổng lồ, thần tệ đã là tiền tệ thế giới, thuế đúc tiền hàng năm của chính phủ Vienna là một khoản thu khổng lồ.

Có thể nói, thuế đúc tiền hàng năm của Áo đã gần bằng thu nhập tài chính của Nga.

Tính toán quy mô kinh tế đơn thuần, đế quốc Nga chỉ bằng một phần ba bản thổ Áo, nhưng chênh lệch về vốn mà chính phủ hai nước có thể điều động đã lên tới gấp mười lần.

Ưu thế của nước công nghiệp so với nước nông nghiệp thể hiện ở đây một cách vô cùng tinh tế, trên toàn thế giới chỉ có Anh có thể so sánh với Áo về tài lực.

Có thể điều động nhiều tiền, không có nghĩa là có thể tùy ý phung phí. Người Anh có diện tích nhỏ hẹp có thể làm vậy, nhưng Áo thì không.

Muốn khai phá những lãnh thổ mới giành được, nhất định phải có một lượng vốn lớn. Chỉ chính phủ đầu tư một tỷ thần tệ, mà muốn khai phá hơn một triệu cây số vuông đất đai, hoàn toàn là đang nằm mơ.

Đầu tư của chính phủ chỉ là màn dạo đầu, việc khai phá Cận Đông, cần nhiều hơn là vốn tư nhân.

Dĩ nhiên, bước đầu tiên vẫn là phải di dân. Nếu không đường sắt xây xong, dọc đường không có người, căn bản không cần khai thông xe lửa, vậy thì lúng túng.

Tư bản trong nước cũng có nơi để đi, Armenia như vậy thì nên loại bỏ.

"Vâng, bệ hạ!" Ngoại trưởng Wesenberg đáp.