
Peter Blake rời Normandy với trái tim nặng trĩu âu lo hơn cả lúc ông mới khởi hành từ Anh. Ông đã đặt kỳ vọng chắc nịch rằng mẹ mình sẽ cung cấp cho ông một manh mối nào đó về vợ con; nhưng bà đã qua đời mà không hề nhắc đến họ dù chỉ một lời. Nữ tu phụ trách bệnh viện cho ông hay bà chưa bao giờ nói về họ cả. Kể từ khoảnh khắc đầu tiên khi cơn tai biến ập đến, lúc bà được đưa vào viện điều dưỡng u buồn này, bà đã hoàn toàn mất tiếng cho đến tận giờ lâm chung, mà ông đã kịp có mặt để chứng kiến. Dấu hiệu tỉnh táo duy nhất bà thể hiện là sự đau đớn và bồn chồn nếu chiếc nôi cũ không nằm trong tầm mắt; dù chẳng ai đoán nổi điều gì đang diễn ra trong tâm trí mịt mờ của bà. “Bà ấy đúng là một người mẹ thực thụ!” Sơ Marie thở dài nói. Peter khẩn khoản nhờ bà giữ gìn cẩn thận chiếc nôi cũ, nơi những đứa con nhỏ của ông từng nằm, cho đến khi ông có thể gửi người đến lấy, nếu mai này ông lại có một mái ấm cho riêng mình.
Nhưng hiện tại, mái ấm của ông đã chìm vào bóng tối kinh hoàng. Đâu đó, trong một nơi trú ẩn nghèo nàn nào đó, hẳn là Bessie đang cư ngụ cùng Nannette và đứa bé; dù Victor và mẹ của cậu đã chết. Nhưng làm sao tìm ra họ? Ông là mẫu người mà hình bóng những người thân yêu chẳng bao giờ thực sự rời khỏi tâm trí, dù ông có làm việc chăm chỉ và khéo léo đến đâu. Ngay cả vào những lúc bận rộn nhất, một ký ức dịu dàng về bọn trẻ cũng có thể vụt qua tâm trí ông, khiến gương mặt ông giãn ra trong nụ cười. Tiếng hát của Bessie dường như văng vẳng bên tai ông khi boong tàu tĩnh lặng và ông đang canh gác suốt những giờ đêm tối tăm. Khi đó, ông lại vẽ ra trong tâm tưởng về mái ấm bình yên, an toàn và hạnh phúc mà ông từng có, nơi những báu vật của ông đang nằm đó, được bảo vệ an toàn nơi trái tim nước Anh. Nhưng giờ đây, sau khi thoát khỏi cái chết khủng khiếp đã nuốt chửng các bạn đồng hành, ông trở về chỉ để thấy mái ấm của mình tan hoang, như thể nó cũng chỉ là một chiếc thuyền mong manh, mục nát không tránh khỏi việc bị đắm trên biển khơi đầy bão tố của London.
Trái tim ông vô cùng đau đớn và buồn bã. Đâu đó đã có một sự bất công; nhưng trách nhiệm nên đổ lên đầu ai đây? Ông chắc chắn rằng Chúa không hề định đoạt nỗi đau khổ này. Không; lỗi lầm nằm ở sự ích kỷ của chính con người, chứ không phải trong luật lệ của Chúa. Đó là lời biện hộ cũ kỹ mà Cain từng thốt lên. “Ta có phải là người giữ em ta đâu?” – câu hỏi được gần như mỗi con người thốt ra, dù là thầm lặng hay lớn tiếng. Đó chính là sợi dọc đen tối xuyên suốt tấm vải đời sống xã hội, từ gã chủ tàu vô lương tâm Penrose, kẻ vứt bỏ sinh mạng con người mà không chút nao núng, cho đến Fleck, kẻ với sự xảo quyệt ích kỷ đã để mặc Bessie gục ngã dưới những nghịch cảnh. “Tất cả các ngươi đều là anh em,” Đấng Christ đã phán như vậy. Một tình huynh đệ kỳ lạ thực sự đã được dựng xây trên đất nước Cơ Đốc giáo này; mặc dù đã gần một nghìn chín trăm năm trôi qua kể từ khi Đấng Thầy nói lên những lời đó.
Trời đã chạng vạng khi ông đến ga Waterloo; và ông lập tức bắt chuyến tàu đến London Bridge. Gần như theo bản năng, ông quay mặt hướng về phía Wapping; vì ở London, chẳng còn nơi nào khác ông từng coi là nhà. Đó là một đêm xuân se lạnh, với màn sương trắng từ các đầm lầy Essex đang lùa vào theo cơn gió đêm. Ông cảm thấy nhẹ nhõm khi khoác lên mình chiếc áo choàng pilot dày dặn, sải bước nhanh qua Tháp London, các bến cảng, và băng qua cây cầu dẫn đến những con phố yên tĩnh của Wapping. Ông đang đi tìm Fleck, người cuối cùng đã nhìn thấy Bessie và lũ trẻ. Peter đã phải rất vất vả mới chế ngự được sự phẫn nộ đối với màn lừa dối tàn nhẫn của Fleck, thứ đã khiến Arthur Penrose chệch hướng khỏi cuộc tìm kiếm mà lẽ ra ông ấy đã thực hiện ngay lập tức cho những người thân của Victor. Nếu không có Fleck, có lẽ mẹ ông vẫn còn sống; và vợ con ông đã không phải lạc lối. Thế nhưng, ông vẫn phải tìm hắn một lần nữa, và học hỏi từ hắn tất cả những gì có thể biết được về họ.
Ông biết rất rõ nhà của Fleck. Nó nằm ở cuối một con ngõ cụt tồi tàn, phía sau bức tường cao bao quanh Bến tàu London. Trước đây ông hiếm khi đến đó; vì giữa hai người thủy thủ chẳng có mối thâm tình nào ngoài việc cả hai cùng làm nghề này và từng đi trên cùng một con tàu một vài chuyến—Fleck chẳng có suy nghĩ gì cao xa hơn việc thỏa mãn những dục vọng thấp hèn của mình; trong khi Peter luôn hành động dưới ý thức mạnh mẽ về danh dự và trách nhiệm, đối với cả đất nước và Chúa. Phụng sự Chúa và sống chân chính với nước Anh dù đi bất cứ đâu hay dù hoàn cảnh có thế nào, đó chính là hoài bão của ông. Chẳng có gì ngạc nhiên khi ông thấy mình chẳng có điểm chung nào với gã đồng nghiệp thấp kém, xảo quyệt và ích kỷ này.
Có ánh đèn trong căn phòng dưới của ngôi nhà nơi Fleck thuê tầng trên. Khi Peter gõ cửa, nó được mở ra, dù chỉ hé một khe nhỏ, và một người phụ nữ thận trọng nhìn ra ngoài màn sương, dùng cả tay lẫn chân giữ chặt cửa, sợ rằng ai đó sẽ xông vào trái ý bà. Bà là một người phụ nữ quá già để có thể là vợ của Fleck.
“Fleck có nhà không?” ông hỏi.
“Đây đâu phải nhà của Fleck,” bà đáp, giọng sắc lạnh. “Tôi chỉ cho hắn thuê hai tầng đầu thôi; nhưng hắn đã trả tiền thuê và dọn đi, mang theo tất cả hành lý, cũng ngót nghét một tuần rồi. Tôi đã quá mệt mỏi với hắn, và cả đám người cứ đến tìm hắn nữa.”
“Đi rồi ư!” Peter thốt lên.
“Phải, đi rồi, chàng trai trẻ tốt bụng ạ,” bà tiếp lời, giọng nhẹ nhàng hơn một chút, “Tôi có nghe hắn nói, tôi không phủ nhận điều đó, rằng có luật dành cho người giàu và luật dành cho người nghèo, và tốt hơn là hắn nên biến đi cho khuất mắt. Đại loại là về chuyện lừa lọc hay bị lừa. Dù sao thì hắn cũng đã chuồn rồi, cả vợ con hắn nữa; và tôi cho rằng tống khứ được thứ rác rưởi ấy đi là một sự giải thoát.”
“Và bà không biết gì thêm về hắn sao?” ông hỏi.
“Chẳng biết gì hơn anh đâu,” bà trả lời; “Tôi ngừng hỏi han hắn để khỏi phải nghe thêm những lời dối trá. Tôi chỉ mong không có thêm ai đến làm phiền vì hắn nữa. Chưa đầy nửa tiếng trước, một người phụ nữ đã đến, dắt theo hai đứa trẻ, hỏi về Fleck.”
“Người phụ nữ đó trông thế nào?” Peter háo hức hỏi.
“Ồ! Một người phụ nữ trẻ, bế một đứa bé trên tay,” bà đáp, “và một cô bé khoảng năm tuổi gì đó. Cô ấy trông rất ủ rũ và tuyệt vọng, tội nghiệp quá! Tôi suýt nữa đã bảo cô ấy vào nghỉ một lát; nhưng mà này! Người tử tế ở London không thể cứ tùy tiện được.”
“Chỉ mới nửa tiếng trước thôi!” Peter nói.
“Không lâu hơn đâu,” bà nói thêm; “Tôi suýt nữa đã tưởng đó lại là cô ấy; và tôi đã định mời cô ấy vào rồi cho đứa trẻ miếng bánh mì. Cô ấy nói mình đang đói, tội nghiệp con bé! Chỉ là người ta thường hay bị lừa bởi mấy kẻ ăn mày như thế.”
Nhưng Peter Blake hầu như không nghe thấy những lời cuối cùng. Chỉ nửa tiếng trước, và Bessie cùng các con ông – vì ông không thể tin đó là ai khác – đã ở chính con ngõ này, đứng ngay trước cánh cửa này! Nhưng giờ đây, họ đang ở đâu? Thật khó tin rằng họ đã đặt chân lên chính con đường này mà không để lại dấu vết gì để ông có thể lần theo. Nếu họ bị đắm tàu trên một bờ biển hoang vắng nào đó, ông có thể lần theo dấu vết của họ dọc theo bãi cát, hoặc khiến họ nghe thấy tiếng ông gọi giữa những vách đá. Nhưng ở đây, giữa phố xá, họ có thể chỉ cách ông vài bước chân, nhưng ông vẫn có thể bước qua và chẳng bao giờ nhìn thấy họ!
Ông đứng khựng lại một hoặc hai phút ở đầu con ngõ, suy tính. Trước mặt ông là bức tường xưởng đóng tàu. Về phía bên phải, nơi con phố ngắn kết thúc, có rất nhiều ngã rẽ, Bessie có thể đã đi bất cứ ngả nào trong số đó. Quanh góc bên trái là nghĩa trang cũ, và không xa hơn đó là cây cầu mà ông vừa mới băng qua từ phía thành phố. Bessie đã đi đường nào? Đôi chân mệt mỏi của nàng đang lang thang nơi đâu? Và đôi chân nhỏ bé của Nanny, những đôi chân lẽ ra không phải bước trên những con đường gồ ghề nếu ông có thể giúp được. Đang tuyệt vọng, đói khát và vô gia cư ư? Tuy nhiên, tạ ơn Chúa! Họ không chết, cũng không ở trong trại tế bần. Một nửa gánh nặng đè nặng lên ông đã được trút bỏ.
Ông không mất quá nhiều thời gian để chọn đường. Ông rẽ nhanh về phía cây cầu để hỏi người canh gác xem liệu có người phụ nữ nào dắt hai đứa trẻ đi ngang qua đó không. Những tấm bia mộ xám xịt trong nghĩa trang cũ lấp lánh trước mắt ông, vì ánh trăng đang tỏa sáng sau màn sương trắng mỏng manh; và những hình dáng mờ ảo hiện ra trong ánh sáng nhạt, dù trong bóng tối tất cả đều bị che khuất. Vào giờ đó, chẳng có ai ở nơi yên tĩnh này ngoại trừ ông, và tiếng bước chân dồn dập của ông vang vọng ồn ào trong tĩnh lặng. Nhưng ông không để ý đến ánh trăng bạc trên các nấm mồ, hay sự im lặng trang nghiêm, cho đến khi ông nghe thấy tiếng những bước chân nhỏ bé chạy theo mình, và cảm thấy bàn tay một đứa trẻ nắm lấy chiếc áo khoác pilot của ông.
“Mẹ bảo con có thể xin ông cho con một xu; con đói quá,” tiếng nói than vãn của một đứa trẻ vang lên.
Ông đứng khựng lại ngay lập tức, sững sờ và bàng hoàng. Chắc chắn không thể nào là đứa con nhỏ của chính mình đang đi xin ăn từ một người lạ trên phố! Liệu có thể nào Bessie thực sự đang ẩn náu đâu đó trong bóng tối, chờ đợi một đồng xu từ người qua đường? Người vợ nhỏ bé tươi sáng, vui vẻ, tốt bụng với tinh thần cao thượng của ông, giờ lại phải chịu cảnh khốn cùng này! Ý nghĩ đó mang lại cho ông sự cay đắng tột cùng. Ông luôn tự hào về nàng, luôn chăm sóc nàng cẩn thận. Liệu có phải bằng cách này, ông được cho thấy số phận của nàng sẽ ra sao nếu ông thực sự chết trong vụ đắm tàu “Dolphin”? Thế mà ông đã tìm thấy họ; họ đang ở ngay bên cạnh ông. Bàn tay nhỏ bé của Nan đang kéo áo ông, như đã bao lần trước đây mỗi khi ông trở về nhà. Họ sẽ không phải chịu khổ thêm nữa, vì ông vẫn khỏe mạnh như xưa để giành lấy tất cả những gì họ cần bằng sức lao động của mình, và để che chở, bảo vệ họ khỏi nghịch cảnh bằng tình yêu của mình.
“Cha mất tích trên biển rồi,” bé Nan nói, bắt đầu khóc, “và cả chú Victor nữa. Chúng con giờ chẳng có nhà, lại còn lạnh và đói.”
Ông vẫn không thể thốt nên lời; nhưng ông cúi xuống và nhấc bổng đứa con gái nhỏ trong vòng tay vững chãi của mình. Sau đó, ông dựa vào lan can của nghĩa trang, nửa sợ rằng mình có thể loạng choạng và ngã xuống. Chưa bao giờ ông cảm thấy suy sụp và rời rạc đến thế. Chuyện gì sẽ xảy ra với họ nếu ông thực sự mất tích trên biển? Bé Nan, sợ hãi nhưng vẫn im lặng, đẩy chiếc mũ của ông ra bằng đôi bàn tay lạnh giá, và nhìn kỹ vào khuôn mặt ông.
“Ôi! Là cha!” con bé reo lên, “đã trở về nhà rồi! Ôi! Cho con chạy đi báo với mẹ nhé.”
“Mẹ ở đâu?” ông hỏi, giọng gần như thì thầm.
“Đi, đi ạ,” con bé nói, cố gắng đặt chân xuống đất, và kéo tay ông đầy háo hức ngay khi vừa chạm đất. Ông chỉ cần bước vài bước vào màn sương che khuất, và ở đó, vợ ông đang ngồi co ro trong một khung cửa, với đứa con nhỏ trên lòng, và chiếc váy choàng qua để giữ ấm cho nó. Ông chỉ có thể nén giọng để gọi tên nàng, “Bessie!”
Họ đã gặp lại nhau như thế nào, họ chẳng bao giờ kể lại chính xác được. Bessie chưa bao giờ nhắc đến chuyện đó những ngày sau này mà không bật khóc. Có một sự hòa quyện quá sâu sắc giữa nỗi đau và niềm vui; vì có hai người đã ra đi, không bao giờ có thể trở lại cuộc sống thân thuộc cũ, dù mái ấm sẽ lại được dựng xây. Bessie gần như không thể tin sự hiện diện của chồng mình không phải là một giấc mơ, cho đến khi nàng thấy mình đang ngồi bên cạnh ông trong căn phòng ấm áp và đầy ánh sáng của một nhà trọ yên tĩnh gần đó.
“Ôi! Em đã rất ốm,” nàng thổn thức kể, khi ông hỏi làm sao nàng rơi vào cảnh ngộ này, “và em không thể viết thư cho mẹ anh, còn tin tức về bà thì em chẳng hề hay biết. Cơn bệnh của em đã ngốn sạch mọi thứ em có, và em phải cầm cố quần áo; vậy mà vẫn chẳng tìm được việc gì để làm. Thật là một mùa đông khắc nghiệt đối với những người nghèo. Nhưng khi em đi đến bước đường cùng, em sực nhớ lại điều Fleck nói về cậu Penrose trẻ tuổi. Em định đến xin cậu ấy làm giúp điều gì đó cho em và các con; dù thật khó để hạ mình làm chuyện đó. Chỉ là em nhận ra mình không thể chết đói trên đường phố cùng hai đứa con nhỏ cũng đang chết đói. Và rồi Fleck đã bỏ đi, em đã ước giá như tất cả chúng ta đều chết và được chôn cất, rồi bé Nan chạy theo một người lạ để xin ăn, và đó chính là anh!”
Mới chỉ vài năm kể từ khi những sự kiện này xảy ra. Arthur Penrose và Peter Blake vẫn còn là những người đàn ông trẻ tuổi và là những người bạn thân thiết. Cả hai đang nỗ lực hết sức để sửa chữa mọi thứ ở bất cứ nơi đâu họ thấy bất công. Những gì Peter Blake có thể làm, ông đều làm để nâng cao phẩm chất cho những đồng nghiệp thủy thủ của mình, biến họ thành những người đi biển hiệu quả, tỉnh táo và trung thực. Không bao giờ ông đặt bút ký vào hợp đồng tàu biển mà không chắc chắn rằng con tàu mà ông tin tưởng giao phó mạng sống của chính mình và hạnh phúc của gia đình là con tàu đi biển an toàn. Không một con tàu nào của Arthur Penrose ra khơi, dù là hành trình dài hay ngắn, mà không vững chãi và an toàn nhất có thể bằng sắt và gỗ tốt nhất. Anh ấy khó có khả năng trở thành một chủ tàu giàu có; nhưng anh ấy sẽ là một người đàn ông chân chính và đáng kính, nếu không muốn nói là hạnh phúc. Tội lỗi của cha anh bao phủ cuộc đời anh. Hai trong số những con tàu đang hoạt động khi ông qua đời đã không bao giờ thấy trở về nữa; và khi nào hay bằng cách nào chúng bị mất tích, không một ai quay trở lại để kể lại.
Fleck chỉ mới được Peter nhìn thấy một lần, khi đang bán các tờ truyền đạo cho thủy thủ ở một con phố phía sau, nhưng hắn đã chuồn mất ngay khi nhìn thấy người đồng nghiệp cũ, và Peter chỉ kịp thấy vẻ ngoài khốn khổ và sa đọa của hắn.
Bé Nan vẫn tin rằng biển cả nằm trong lòng bàn tay của Chúa.