Ngày hôm sau, khi họ đang băng qua quảng trường nơi có trồng hai cây cột đá cẩm thạch, phỏng theo các giảng đường cổ đại, bà Marmet nói với Nữ bá tước Martin:

“Tôi hình như thấy ông Choulette.”

Ngồi trong một tiệm đóng giày, tay cầm tẩu thuốc, Choulette đang thực hiện những cử chỉ nhịp nhàng, có vẻ như đang ngâm thơ. Người thợ đóng giày người Florence lắng nghe với một nụ cười hiền hậu. Ông ta là một người đàn ông nhỏ thó, hói đầu, mang dáng vẻ một trong những kiểu người mà các họa sĩ vùng Flemish rất quen thuộc. Trên bàn, lẫn giữa những chiếc khuôn gỗ, đinh, da thuộc và sáp, một cây húng quế phô ra cái đầu xanh tròn trịa. Một con sẻ cụt chân, được thay bằng một que diêm, nhảy nhót trên vai và đầu ông lão.

Bà Martin, cảm thấy thích thú trước cảnh tượng này, gọi Choulette từ ngưỡng cửa. Ông đang khẽ ngân nga một giai điệu, và bà hỏi tại sao ông không cùng bà đi thăm nhà nguyện Tây Ban Nha.

Ông đứng dậy và đáp:

“Thưa bà, bà đang bận tâm với những hình ảnh phù du; còn tôi, tôi sống trong cuộc đời và trong sự thật.”

Ông bắt tay người thợ đóng giày rồi theo chân hai quý bà.

“Trong lúc đi đến nhà thờ,” ông kể, “tôi thấy ông lão này, lưng khom trên công việc, kẹp một cái khuôn giày giữa hai đầu gối như trong một cái ê-tô, đang khâu những đôi giày thô kệch. Tôi cảm thấy ông là người giản dị và tử tế. Tôi bảo ông bằng tiếng Ý: ‘Thưa cha, cha sẽ uống với con một ly Chianti chứ?’ Ông ấy đồng ý. Ông đi lấy một bình rượu và vài cái ly, còn tôi thì trông tiệm giúp.”

Và Choulette chỉ vào hai cái ly cùng một bình rượu đặt trên bếp lò.

“Khi ông ấy quay lại, chúng tôi cùng uống; tôi nói với ông những điều mơ hồ nhưng tử tế, và tôi đã làm ông mê mẩn bằng âm thanh ngọt ngào của lời nói. Tôi sẽ quay lại tiệm của ông ấy; tôi sẽ học cách đóng giày từ ông, và học cách sống mà không ham muốn. Sau đó, tôi sẽ không còn buồn bã nữa. Bởi vì chỉ có ham muốn và sự nhàn rỗi mới làm chúng ta buồn phiền.”

Nữ bá tước Martin mỉm cười.

“Ông Choulette này, tôi chẳng ham muốn gì cả, vậy mà tôi vẫn không thấy vui. Liệu tôi có phải đi đóng giày không?”

Choulette nghiêm nghị đáp:

“Vẫn chưa đến lúc đó đâu.”

Khi họ đến vườn Oricellari, bà Marmet ngồi sụp xuống một chiếc ghế băng. Tại nhà thờ Santa Maria-Novella, bà đã ngắm nhìn những bức bích họa của Ghirlandajo, những dãy ghế ca đoàn, bức tượng Đức Mẹ của Cimabue, những bức tranh trong tu viện. Bà đã làm điều đó một cách cẩn thận, để tưởng nhớ người chồng quá cố của mình, người vốn rất yêu thích nghệ thuật Ý. Bà đã thấm mệt. Choulette ngồi xuống cạnh bà và nói:

“Thưa bà, bà có thể cho tôi biết liệu có đúng là áo lễ của Đức Giáo hoàng được may bởi Worth không?”

Bà Marmet nghĩ là không phải. Tuy vậy, Choulette đã nghe người ta bàn tán điều này ở các quán cà phê. Bà Marmet lấy làm kinh ngạc khi Choulette, một người Công giáo theo chủ nghĩa xã hội, lại nói thiếu tôn trọng như vậy về một vị Giáo hoàng thân thiện với nền cộng hòa. Nhưng ông không ưa Leo XIII.

“Sự khôn ngoan của các bậc vương giả thật thiển cận,” ông nói; “sự cứu rỗi của Giáo hội phải đến từ nền cộng hòa Ý, như Leo XIII tin tưởng và mong muốn; nhưng Giáo hội sẽ không được cứu rỗi theo cách mà vị Machiavelli sùng đạo này nghĩ. Cuộc cách mạng sẽ khiến Giáo hoàng mất đi đồng xu cuối cùng, cùng với phần còn lại của di sản. Và đó mới là sự cứu rỗi. Giáo hoàng, khi túng thiếu và nghèo khổ, khi ấy mới trở nên quyền năng. Ngài sẽ làm chấn động thế giới. Chúng ta sẽ lại thấy Peter, Lin, Clet, Anaclet và Clement; những con người khiêm nhường, ít học; những người giống như các vị thánh sơ khai sẽ thay đổi bộ mặt trái đất. Nếu ngày mai, trên ngai của Peter, một vị giám mục thực thụ, một Cơ Đốc nhân thực thụ xuất hiện, tôi sẽ đến gặp ngài và nói: ‘Đừng là một ông già bị chôn sống trong lăng mộ bằng vàng; hãy từ bỏ đội cận vệ quý tộc và các hồng y của ngài; hãy rời bỏ triều đình cùng những mô phỏng quyền lực của nó. Hãy khoác tay tôi và đi cùng tôi xin ăn giữa các quốc gia. Khoác trên mình những mảnh giẻ rách, nghèo khổ, ốm yếu, sắp chết, hãy đi trên những con đường, thể hiện nơi chính mình hình ảnh của Chúa Jesus. Hãy nói rằng: “Ta đang khất thực để kết án sự giàu sang.” Hãy đi vào các thành phố, và hét lên từ cửa này sang cửa khác, với một sự ngu ngốc cao cả: “Hãy khiêm nhường, hãy dịu dàng, hãy nghèo khó!” Hãy loan báo hòa bình và lòng bác ái đến các thành phố, các hang cùng ngõ hẻm, và các doanh trại. Ngài sẽ bị khinh miệt; đám đông sẽ ném đá ngài. Cảnh sát sẽ lôi ngài vào tù. Ngài sẽ là đối tượng của tiếng cười chê, đối tượng của sự ghê tởm và thương hại, đối với cả kẻ hèn mọn lẫn kẻ quyền thế, đối với cả người nghèo lẫn người giàu. Các linh mục của ngài sẽ truất phế ngài, dựng lên một vị giáo hoàng đối lập để chống lại ngài, hoặc sẽ nói rằng ngài bị điên. Và cần thiết là họ phải nói lên sự thật đó; cần thiết là ngài phải điên rồ; những kẻ điên rồ mới là những người cứu thế giới. Người ta sẽ trao cho ngài chiếc vương miện gai và cây quyền trượng bằng sậy, và họ sẽ nhổ vào mặt ngài, và chính bằng dấu hiệu đó, ngài mới xuất hiện như Chúa Kitô và vị vua đích thực; và chính bằng những phương cách như thế, ngài mới thiết lập được chủ nghĩa xã hội Cơ Đốc, đó chính là vương quốc của Thiên Chúa trên mặt đất.’”

Nói đoạn, Choulette châm một trong những điếu xì gà Ý dài và quăn queo, loại điếu có cắm một cọng rơm xuyên qua. Ông rít vài hơi tạo nên luồng khói nhiễm độc, rồi thản nhiên tiếp lời:

“Và điều đó hoàn toàn thực tế. Bà có thể từ chối thừa nhận ở tôi bất kỳ phẩm chất nào ngoại trừ cái nhìn sáng suốt về các tình huống. Ôi, bà Marmet, bà sẽ không bao giờ biết được rằng việc các công trình vĩ đại trên thế giới này luôn được thực hiện bởi những kẻ điên rồ là đúng đắn đến nhường nào. Bà Martin, bà có nghĩ rằng nếu Thánh Francis xứ Assisi là một người biết lẽ phải, ngài có thể tuôn đổ xuống mặt đất, để làm tươi mát cho nhân dân, dòng nước hằng sống của lòng bác ái và tất cả hương thơm của tình yêu thương không?”

“Tôi không biết,” bà Martin đáp; “nhưng những người biết lẽ phải luôn có vẻ là kẻ tẻ nhạt đối với tôi. Tôi có thể nói điều này với ông, ông Choulette ạ.”

Họ trở về Fiesole bằng chuyến xe điện hơi nước chạy lên đồi. Trời đổ mưa. Bà Marmet chìm vào giấc ngủ còn Choulette thì than vãn. Mọi nỗi đau ập đến với ông cùng lúc: không khí ẩm ướt khiến đầu gối ông đau nhức, đến mức không thể gập chân lại được; chiếc túi thảm của ông, bị mất hôm trước trong chuyến đi từ nhà ga đến Fiesole, vẫn chưa tìm thấy, và đó là một thảm họa không thể cứu vãn; một tạp chí ở Paris vừa xuất bản một trong những bài thơ của ông, với những lỗi đánh máy rành rành như vỏ sò của Aphrodite.

Ông buộc tội mọi người và mọi vật đang chống lại mình. Ông trở nên trẻ con, vô lý, đáng ghét. Bà Martin, người đang cảm thấy buồn bã vì Choulette và vì cơn mưa, nghĩ rằng chuyến đi này sẽ chẳng bao giờ kết thúc. Khi về đến nhà, bà thấy cô Bell đang ở trong phòng khách, đang chép lại bằng mực vàng trên một mảnh giấy da, theo lối chữ viết tay phỏng theo kiểu chữ nghiêng Aldine, những vần thơ mà cô đã sáng tác trong đêm. Thấy bạn mình về, cô ngước cái khuôn mặt nhỏ nhắn, tuy không đẹp nhưng bừng sáng bởi đôi mắt lộng lẫy lên.

“Cưng ơi, cho phép mình giới thiệu với cậu Hoàng tử Albertinelli.”

Vị Hoàng tử sở hữu một vẻ đẹp thanh xuân tựa thần thánh, được làm nổi bật bởi bộ râu đen. Ông cúi chào.

“Thưa bà, bà sẽ khiến người ta phải yêu nước Pháp, nếu tình cảm đó chưa sẵn có trong trái tim chúng tôi.”

Nữ bá tước và Choulette đề nghị cô Bell đọc cho họ nghe những vần thơ cô đang viết. Cô từ chối, lấy cớ không muốn đọc những vần điệu chưa hoàn thiện của mình cho nhà thơ Pháp, người mà cô quý mến nhất chỉ sau Francois Villon. Sau đó, cô ngâm bằng giọng nói nhỏ nhẹ, rít lên như tiếng chim hót.

“Thật là tuyệt,” Choulette nói, “và mang dấu ấn của nước Ý được che phủ dịu dàng bởi làn sương mù của vùng Thule.”

“Vâng,” Nữ bá tước Martin nói, “thật tuyệt. Nhưng tại sao, Vivian thân mến, hai người trong sáng tuyệt vời của cậu lại muốn chết?”

“Ồ, cưng ơi, bởi vì họ cảm thấy hạnh phúc nhất có thể, và không còn mong muốn gì thêm nữa. Thật nản lòng, cưng ạ, thật nản lòng. Sao cậu không hiểu điều đó nhỉ?”

“Và cậu có nghĩ rằng nếu chúng ta còn sống, lý do là vì chúng ta hy vọng không?”

“Ồ, có chứ. Chúng ta sống trong niềm hy vọng về những điều mà ngày mai, ngày mai – vị vua của xứ sở thần tiên – sẽ mang đến trong chiếc áo choàng đen đính đầy sao, hoa và nước mắt. Ôi, vị vua rực rỡ, Ngày mai!”